Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości zakładów ubezpieczeń

1634 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) zdnia 23 grudnia 2008 r. wsprawie szczególnych zasad rachunkowoÊci zak∏adów ubezpieczeƒ2)

b) koszty poÊrednie, wtym: d) dla ubezpieczeƒ z ubezpieczeniowym funduszem kapita∏owym niewymienionych wczeÊ- — koszty reklamy i promocji produktów ubezniej — mniejszà zwartoÊci: pieczeniowych, — sum´ ubezpieczenia na wypadek Êmierci, — koszty ogólne zwiàzane z badaniem wniosków iwystawianiem polis; — wartoÊç jednostek uczestnictwa wynikajàcà z danej umowy ubezpieczenia, powi´kszonà 11) koszty likwidacji szkód i windykacji regresów — o sum´ sk∏adek, które zostanà zap∏acone do bezpoÊrednie ipoÊrednie koszty zwiàzane zwyko- koƒca trwania umowy ubezpieczenia, jednak nywaniem czynnoÊci okreÊlonych w art. 3 ust. 3 nie d∏u˝ej ni˝ do 75. roku ˝ycia ubezpieczonego; pkt 2 oraz ust. 4 pkt 2, 3 i5 iust. 5 pkt 1 i2 ustawy odzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej, wtym: wynagro- 16) wspó∏czynnik szkodowoÊci — stosunek odszkododzenia wraz z narzutami, koszty ekspertyz i ates- waƒ iÊwiadczeƒ, zuwzgl´dnieniem zmiany stanu tów zwiàzanych z ocenà zaistnia∏ej szkody, koszty rezerw na niewyp∏acone odszkodowania i Êwiadobs∏ugi procesu likwidacji szkody, wyp∏aty od- czenia, do sk∏adki zarobionej; przy kalkulacji szkodowania, post´powaƒ regresowych i windy- wskaênika uwzgl´dnia si´ koszty likwidacji szkód, kacyjnych; koszty windykacji regresów i koszty poniesione w celu uzyskania dotacji, a tak˝e regresy, odzyski 12) koszty dzia∏alnoÊci lokacyjnej — wewn´trzne i ze- idotacje otrzymane; wn´trzne koszty wynikajàce z prowadzonej przez zak∏ad ubezpieczeƒ dzia∏alnoÊci lokacyjnej, w tym 17) klasy rachunkowe — wprzypadku: koszty zarzàdzania lokatami, prowizje bankowe, a) dzia∏u I— ∏àcznie wszystkie grupy ubezpieczeƒ, prowizje biur maklerskich oraz amortyzacja ikoszty utrzymania nieruchomoÊci, z wy∏àczeniem b) dzia∏u II — odpowiednio nast´pujàce klasy raamortyzacji i kosztów utrzymania nieruchomoÊci chunkowe: wykorzystywanych na w∏asne potrzeby; — 01 nast´pstwa wypadków ichoroba (grupa1 i2), 13) koszty administracyjne — koszty dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej niezaliczone do kosztów akwi- — 02 komunikacyjne — odpowiedzialnoÊç cyzycji, odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ lub kosztów dzia- wilna (grupa 10), ∏alnoÊci lokacyjnej, zwiàzane z inkasem sk∏adek, — 03 komunikacyjne pozosta∏e (grupa 3), zarzàdzaniem portfelem umów ubezpieczenia, — 04 morskie, lotnicze itransportowe (grupy 4, umów reasekuracji oraz ogólnym zarzàdzaniem 5, 6, 7), zak∏adem ubezpieczeƒ, w tym: amortyzacja oraz — 05 od ognia i innych szkód rzeczowych (grukoszty utrzymania biur i nieruchomoÊci wykorzypy 8, 9), stywanych na w∏asne potrzeby, koszty pocztowe — 06 odpowiedzialnoÊç cywilna (grupy 11, 12, i telekomunikacyjne, koszty us∏ug obcych, koszty 13), zu˝ycia energii, materia∏ów, amortyzacja Êrodków trwa∏ych i wartoÊci niematerialnych i prawnych, — 07 kredyt igwarancje (grupy 14, 15), wynagrodzenia wraz z narzutami, koszty podró˝y — 08 Êwiadczenie pomocy (grupa 18), s∏u˝bowych oraz koszty reklamy, z wy∏àczeniem — 09 ochrona prawna (grupa 17), kosztów reklamy zwiàzanych z produktem ubez- — 10 pozosta∏e (grupa 16); pieczeniowym; w kosztach administracyjnych nie ujmuje si´ kosztów zwiàzanych z wykonywaniem 18) jednostka dominujàca, jednostka zale˝na, jednostczynnoÊci okreÊlonych w art. 3 ust. 7 i 8 ustawy ka wspó∏zale˝na, jednostka stowarzyszona, jedodzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej — koszty te ujmu- nostka podporzàdkowana, jednostki powiàzane je si´ wpozosta∏ych kosztach operacyjnych; z jednostkà — odpowiednio jednostki w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 oraz pkt 39—43 ustawy; 14) stopa techniczna — stop´ oprocentowania stosowanà przy obliczaniu: 19) grupa kapita∏owa — grup´ kapita∏owà wrozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 44 ustawy; a) rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w dziale ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz 20) strony powiàzane — strony powiàzane w rozub) rezerw na skapitalizowanà wartoÊç rent wdzia- mieniu ust. 4 pkt 2 za∏àcznika nr 1 do ustawy; le pozosta∏ych ubezpieczeƒ osobowych oraz 21) udzia∏y, skorygowana cena nabycia, aktywa finanubezpieczeƒ majàtkowych; sowe przeznaczone do obrotu, po˝yczki udzielone 15) suma kapita∏u, zzastrze˝eniem ust. 2: i nale˝noÊci w∏asne, aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalnoÊci, aktywa finansoa) dla ubezpieczenia na ca∏e ˝ycie — sum´ ubez- we dost´pne do sprzeda˝y, wartoÊç godziwa — pieczenia, odpowiednio poj´cia okreÊlone w art. 3 ust. 1 pkt 4, art. 28 ust. 8austawy, w§ 6—9 oraz § 15 rozb) dla ubezpieczeƒ, gdzie Êwiadczenie jest p∏atne porzàdzenia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia na koniec okresu ubezpieczenia — sum´ ubez- 2001 r. w sprawie szczegó∏owych zasad uznawapieczenia wwysokoÊci p∏atnej na koniec okresu nia, metod wyceny, zakresu ujawniania isposobu ubezpieczenia, prezentacji instrumentów finansowych (Dz. U. c) dla rent odroczonych — skapitalizowanà war- Nr 149, poz. 1674, z 2004 r. Nr 31, poz. 266, toÊç renty w momencie rozpocz´cia p∏atnoÊci z 2005 r. Nr 256, poz. 2146 oraz z 2008 r. Nr 228, renty, poz. 1508);

1) grupa i rodzaj ubezpieczeƒ, których umowa ubez- 2) w rozliczeniach z poÊrednikami ubezpieczeniowypieczenia dotyczy; mi — w odniesieniu do ka˝dego poÊrednika oddzielnie; 2) dane identyfikujàce umow´ ubezpieczenia (numer polisy, data rejestracji polisy, data wystawienia 3) w rozliczeniach z ubezpieczajàcymi z tytu∏u ubezpolisy, data zawarcia umowy); pieczeƒ obj´tych umowami generalnymi — wodniesieniu do ka˝dego ubezpieczajàcego oddziel- 3) dane identyfikujàce ubezpieczajàcego, wprzypadnie. ku zaÊ umów indywidualnych równie˝ dane identyfikujàce ubezpieczonego i uposa˝onych z umo- 3. Zestawienia zbiorcze dokumentów ubezpieczewy ubezpieczenia; nia sporzàdza si´ wed∏ug grup i rodzajów ubezpieczeƒ. 4) dane identyfikujàce poÊrednika ubezpieczeniowego, je˝eli umowa ubezpieczenia zosta∏a zawarta za 4. Polisy lub inne dokumenty potwierdzajàce zajego poÊrednictwem; warcie umowy ubezpieczenia wraz zwszelkimi za∏àcz- 5) okres ubezpieczenia, nale˝na sk∏adka lub sposób nikami oraz dodatkowymi dokumentami zwiàzanymi jej obliczenia oraz suma ubezpieczenia lub suma z umowà ubezpieczenia nale˝y wystawiaç w sposób gwarancyjna, wprzypadku zaÊ umów ubezpiecze- chronologiczny, uniemo˝liwiajàcy ich podwójnà rejenia z ubezpieczeniowym funduszem kapita∏owym stracj´. — wartoÊci jednostek funduszu lub funduszy przys∏ugujàcych ubezpieczonemu. 5. Niewykorzystane druki polis oraz inne druki Êcis- ∏ego zarachowania potwierdzajàce zawarcie umowy 2. Zawarte umowy koasekuracji powinny byç wy- ubezpieczenia nale˝y inwentaryzowaç co najmniej raz odr´bniane wrejestrze izawieraç dane identyfikujàce w roku obrotowym, a ewentualne ró˝nice w liczbie koasekuratora wiodàcego. tych druków — rozliczaç w tym samym roku obrotowym. 3. Wprzypadku umów koasekuracji dane dotyczàce wielkoÊci nale˝nej sk∏adki oraz sumy ubezpieczenia 6. Ewidencj´ sk∏adki przypisanej nale˝y prowadziç lub sumy gwarancyjnej, o których mowa w ust. 1 w sposób umo˝liwiajàcy identyfikacj´ umowy ubezpkt 5, podlegajà rejestracji w cz´Êci przypadajàcej na pieczenia, której sk∏adka dotyczy. zak∏ad ubezpieczeƒ, a w przypadku solidarnej odpowiedzialnoÊci zak∏adu dodatkowo dane o ca∏kowitej § 8. Rejestr zawartych umów reasekuracji czynnej wysokoÊci sk∏adki oraz o pe∏nym zakresie odpowie- nale˝y prowadziç w sposób umo˝liwiajàcy uzyskanie dzialnoÊci wynikajàcym zumowy. co najmniej nast´pujàcych informacji: 4. W przypadku ubezpieczeƒ obj´tych umowami 1) danych identyfikujàcych umow´ reasekuracji (rogeneralnymi, o których mowa w § 7 ust. 2 pkt 3, mo- dzaj umowy, numer umowy); ˝e mieç zastosowanie zbiorcza rejestracja umów 2) danych identyfikujàcych cedenta oraz danych ubezpieczenia, pod warunkiem ewidencji informacji identyfikujàcych brokera, je˝eli umowa zosta∏a zaokreÊlonych wust. 1 wodniesieniu do ka˝dego ubezwarta za jego poÊrednictwem; pieczajàcego oddzielnie oraz dodatkowo danych umo˝liwiajàcych ustalanie zakresu odpowiedzialnoÊci 3) daty rejestracji umowy reasekuracji, daty wejÊcia zak∏adu ubezpieczeƒ. w˝ycie umowy oraz okresu obowiàzywania umowy; 5. W przypadku grupowych umów ubezpieczenia dane, o których mowa w ust. 1 pkt 5, podlegajà reje- 4) grup irodzajów ubezpieczeƒ obj´tych umowà; stracji w wartoÊciach przypadajàcych na ka˝dego ubezpieczonego. 5) danych umo˝liwiajàcych ustalenie udzia∏u oraz maksymalnej odpowiedzialnoÊci zak∏adu ubezpie- § 7. 1. Podstaw´ ewidencji sk∏adki przypisanej sta- czeƒ wumowie reasekuracji czynnej; nowi kopia polisy ubezpieczeniowej lub inny dokument potwierdzajàcy zawarcie umowy ubezpieczenia, 6) danych umo˝liwiajàcych ustalenie na dzieƒ bilanw tym aneksy do zawieranych umów ubezpieczenia sowy salda rozliczeƒ zka˝dym cedentem zumowy zawierajàce obliczenie sk∏adki, zwane dalej „doku- reasekuracji czynnej. mentami ubezpieczeniowymi”. Dokumenty ubezpieczeniowe okreÊlajà co najmniej: strony umowy ubez- § 9. Rejestr zawartych umów cesji ochrony ubezpieczenia, zakres odpowiedzialnoÊci zak∏adu ubezpie- pieczeniowej nale˝y prowadziç w sposób umo˝liwiaczeƒ, okres ubezpieczenia, wysokoÊç sumy ubezpie- jàcy uzyskanie co najmniej nast´pujàcych informacji: czenia lub gwarancyjnej oraz wysokoÊç nale˝nej sk∏adki. 1) okreÊlenia rodzaju umowy reasekuracji oraz numeru umowy, je˝eli wyst´puje; 2. Zestawienia zbiorcze dokumentów ubezpieczeniowych mogà mieç zastosowanie: 2) danych identyfikujàcych reasekuratorów i ich udzia∏ów w cesji oraz danych identyfikujàcych 1) w przypadku, gdy dokument ubezpieczenia jest brokera, je˝eli umowa zosta∏a zawarta za jego powydawany zchwilà op∏acenia ca∏ej sk∏adki; Êrednictwem;

3) daty rejestracji umowy reasekuracji, daty wejÊcia 2. Dokumentacja szkodowa zawiera ponumerow˝ycie umowy oraz okresu obowiàzywania umo- wane dokumenty dotyczàce zdarzenia i zwiàzanego wy; z nim zg∏oszenia szkody, dokumenty przedstawiajàce opis elementów szkody, szczegó∏y wp∏at i wyp∏at 4) grup i rodzajów ubezpieczeƒ obj´tych umowà re- zwiàzanych ze szkodà. asekuracji; 3. Na dzieƒ bilansowy, dla ka˝dej grupy ubezpie- 5) danych umo˝liwiajàcych ustalenie udzia∏u w∏asczeƒ oddzielnie, sporzàdza si´, zzastrze˝eniem ust. 5: nego oraz maksymalnej odpowiedzialnoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ wumowie reasekuracji biernej; 1) wykaz szkód zg∏oszonych w okresie sprawozdawczym obejmujàcy dla ka˝dej szkody: numer reje- 6) danych umo˝liwiajàcych ustalenie na dzieƒ bilanstracji szkody, dat´ zg∏oszenia szkody, dat´ zajÊcia sowy salda rozliczeƒ z ka˝dym reasekuratorem szkody, kwoty wyp∏acone w bie˝àcym okresie zumowy reasekuracji biernej. sprawozdawczym z tytu∏u tej szkody, wartoÊç utworzonej na koniec okresu sprawozdawczego § 10. Podstaw´ zapisów w rejestrach, o których rezerwy na szkod´ zg∏oszonà; mowa w § 8 i 9, stanowià umowa reasekuracji oraz wystawiane na jej podstawie odpowiednie dokumen- 2) wykaz szkód zg∏oszonych w poprzednich okresach ty rozliczeniowe (rachunki techniczne) lub inne doku- sprawozdawczych, a niezlikwidowanych do koƒca menty okreÊlajàce co najmniej: strony umowy, rodza- poprzedniego okresu sprawozdawczego, obejmujàje ryzyk obj´tych umowà, okres obowiàzywania umo- cy dla ka˝dej szkody: numer rejestracji szkody, dat´ wy, dane umo˝liwiajàce ustalenie zakresu ochrony zg∏oszenia szkody, dat´ zajÊcia szkody, wartoÊç reasekuracyjnej oraz wszelkie niezb´dne dane umo˝- utworzonej na koniec poprzedniego okresu spraliwiajàce ustalenie udzia∏u zak∏adu ubezpieczeƒ wozdawczego rezerwy na szkod´ zg∏oszonà, kwoty w umowie, w szczególnoÊci w zakresie rezerw tech- wyp∏acone w bie˝àcym okresie sprawozdawczym niczno-ubezpieczeniowych, jak równie˝ wzakresie po- oraz wartoÊç utworzonej na koniec okresu sprawodzia∏u zysku z umowy, je˝eli wynika to z warunków zdawczego rezerwy na szkod´ zg∏oszonà. umowy. 4. Zak∏ady ubezpieczeƒ, które nie ustalajà rezerwy § 11. 1. Rejestry w zakresie szkód (roszczeƒ) zg∏o- na niewyp∏acone odszkodowania metodà indywidualszonych sà prowadzone wsposób umo˝liwiajàcy uzys- nà w wykazie szkód zg∏oszonych, odpowiednio zakanie dla ka˝dej szkody oddzielnie co najmniej nast´- miast wartoÊci rezerwy na szkod´ zg∏oszonà dla ka˝dej pujàcych informacji: szkody oddzielnie przedstawiajà ∏àcznà wartoÊç utworzonej dla tych szkód rezerwy na szkody zg∏oszone. 1) daty inumeru rejestracji szkody, daty wystàpienia szkody oraz daty zg∏oszenia szkody (roszczenia); 5. Na dzieƒ bilansowy sporzàdza si´, oprócz wykazu okreÊlonego wust. 3, wykaz szkód, ztytu∏u których 2) danych identyfikujàcych umow´ ubezpieczenia, zak∏ad ubezpieczeƒ odmówi∏ wyp∏aty cz´Êci lub ca∏októrej szkoda dotyczy; Êci odszkodowania, wierzyciel zaÊ wystàpi∏ na drog´ 3) grupy irodzaju ubezpieczenia, którego szkoda do- post´powania sàdowego. Powy˝szy wykaz obejmuje tyczy; dla ka˝dej szkody oddzielnie: numer rejestracji szkody, dat´ zg∏oszenia szkody, dat´ zaistnienia szkody, 4) danych identyfikujàcych osob´ trzecià, je˝eli jest wartoÊç spornej kwoty roszczenia, koszty procesu sàustalony sprawca szkody; dowego, ∏àcznie zaÊ dla szkód, ztytu∏u których zak∏ad ubezpieczeƒ odmówi∏ wyp∏aty cz´Êci lub ca∏oÊci od- 5) wartoÊci roszczenia odszkodowawczego lub jego szkodowania — wartoÊç rezerwy na sprawy sporne oszacowania; ztytu∏u szkód zg∏oszonych. 6) wartoÊci (cz´Êci lub ca∏oÊci) wyp∏aconego odszko- § 13. 1. Rejestry regresów i odzysków nale˝y prodowania idaty wyp∏aty; wadziç wy∏àcznie dla dzia∏alnoÊci bezpoÊredniej oraz wsposób umo˝liwiajàcy uzyskanie co najmniej nast´- 7) wartoÊci niewyp∏aconego odszkodowania uj´tego pujàcych informacji: wrezerwie. 1) numeru rejestracji szkody oraz wartoÊci szkody, 2. Rejestry nale˝y prowadziç wsposób umo˝liwiaktórej regres lub odzysk dotyczy; jàcy sporzàdzenie na dzieƒ bilansowy wykazu szkód zg∏oszonych do zak∏adu ubezpieczeƒ, októrych mowa 2) danych identyfikujàcych: w § 12 ust. 3, w podziale na lata kalendarzowe zg∏oszenia szkody oraz wpodziale na lata zaistnienia szko- a) d∏u˝nika — wprzypadku regresów, dy. b) przedmiot odzysku — wprzypadku odzysków; 3. Rejestry w zakresie szkód, o których mowa 3) wartoÊci roszczeƒ; w ust. 1, prowadzi si´ wy∏àcznie dla dzia∏alnoÊci bezpoÊredniej. 4) wartoÊci otrzymanych regresów iodzysków. § 12. 1. Dla ka˝dej szkody jest tworzona dokumen- 2. Rejestry nale˝y prowadziç wsposób umo˝liwiatacja szkodowa opatrzona numerem rejestracji szko- jàcy ustalenie wartoÊci regresów i odzysków zwiàzady. nych z danà szkodà, jak równie˝ ustalenie wartoÊci

regresów i odzysków w podziale na lata zg∏oszenia 3. W przypadku rozwiàzania umowy ubezpieczeszkody oraz lata zaistnienia szkody, których regresy nia aktywowane koszty akwizycji dotyczàce tej umoiodzyski dotyczà. wy sà ujmowane w koszty w tym samym miesiàcu, w którym nast´puje rozwiàzanie umowy ubezpiecze- § 14. 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzàcy dzia∏al- nia. noÊç w grupie 3 dzia∏u I prowadzi rejestry funduszy odr´bnie dla ka˝dego ubezpieczeniowego funduszu § 16. 1. W ubezpieczeniach dzia∏u I poniesione kapita∏owego. wokresie sprawozdawczym koszty akwizycji wcz´Êci przypadajàcej na przysz∏e okresy sprawozdawcze sà 2. Rejestr funduszu s∏u˝y ustaleniu wartoÊci akty- rozliczane wczasie. wów netto przypadajàcych na jednostk´ rozrachunko- 2. Przeniesione na przysz∏e okresy sprawozdawcze wà funduszu, a w przypadku gdy ryzyko lokaty ponokoszty akwizycji, októrych mowa wust. 1, sà ujmowasi zak∏ad ubezpieczeƒ — odpowiednio wartoÊci zobone waktywach bilansu, pod warunkiem ˝e nie zosta∏y wiàzania przypadajàcego na jednostk´. uwzgl´dnione w wyliczeniu rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie. 3. Przychody i koszty oraz aktywa i pasywa danego funduszu nie mogà byç kompensowane z innymi 3. W ubezpieczeniach dzia∏u I koszty akwizycji przychodami ikosztami oraz aktywami ipasywami zapodlegajà rozliczeniu w czasie wy∏àcznie przy zastok∏adu ubezpieczeƒ. sowaniu metod aktuarialnych. 4. Wprzypadku ubezpieczeƒ na ˝ycie, je˝eli ryzyko 4. W przypadku rozwiàzania umowy ubezpieczelokaty ponosi ubezpieczajàcy, rejestry funduszu pronia przed terminem aktywowane koszty akwizycji dowadzi si´ w sposób umo˝liwiajàcy ustalenie wartoÊci tyczàce tej umowy sà ujmowane w koszty w tym salokaty, októrej mowa w§ 40. mym miesiàcu, wktórym nast´puje rozwiàzanie umowy ubezpieczenia. 5. Rejestry prowadzi si´ w sposób umo˝liwiajàcy ustalenie wielkoÊci wyodr´bnionych aktywów fundu- 5. Koszty akwizycji nie podlegajà aktywowaniu szu oraz zmian wielkoÊci tych aktywów w okresie wubezpieczeniach na ˝ycie, gdy ryzyko lokaty ponosi sprawozdawczym, w tym co najmniej ustalenie dla ubezpieczajàcy, je˝eli dla tych ubezpieczeƒ nie jest ka˝dego funduszu: okreÊlona cz´stotliwoÊç iwysokoÊç op∏acanej sk∏adki, jak równie˝ w ubezpieczeniach ze sk∏adkà jednorazo- 1) wartoÊci sk∏adek otrzymanych przez zak∏ad ubezwà skalkulowanà przy za∏o˝eniu wyp∏aty prowizji pieczeƒ iprzeznaczonych na fundusz (przed potràakwizycyjnej. ceniem wszelkich op∏at zrachunku jednostek) oraz wartoÊci przychodów z lokat — w ramach przy- § 17. 1. W odniesieniu do transakcji po∏àczenia chodów funduszu; z innym zak∏adem ubezpieczeƒ lub przej´cia innego zak∏adu ubezpieczeƒ stosuje si´ odpowiednio przepi- 2) wartoÊci op∏at potràcanych ze sk∏adek, wartoÊci sy rozdzia∏u 4austawy. op∏at potràcanych ze Êrodków funduszu, wartoÊci kosztów zarzàdzania lokatami funduszu — w ra- 2. W odniesieniu do transakcji przeniesienia portmach kosztów funduszu; fela ubezpieczeƒ stosuje si´ te same przepisy co do transakcji przej´cia innego zak∏adu ubezpieczeƒ, z za- 3) stanów oraz zmian aktywów i zobowiàzaƒ fundustrze˝eniem ust. 3—5. szu, wszczególnoÊci wzakresie lokat funduszu; 3. Na dzieƒ przej´cia portfela ubezpieczeƒ rezerwy 4) wartoÊci aktywów zak∏adu ubezpieczeƒ przeznatechniczno-ubezpieczeniowe sà wyceniane wed∏ug czonych na zwi´kszenie ubezpieczeniowego funzasad obowiàzujàcych wzak∏adzie ubezpieczeƒ przejduszu kapita∏owego w przypadku, gdy gwarantomujàcym, powsta∏e zaÊ z tego tytu∏u ró˝nice odpowana stopa zwrotu z lokat funduszu jest wy˝sza wiednio zwi´kszajà lub zmniejszajà powsta∏à wwyniod faktycznie osiàgni´tej przez zak∏ad ubezpieczeƒ ku przej´cia wartoÊç firmy lub ujemnà wartoÊç firmy. wokresie sprawozdawczym. 4. WartoÊç firmy powsta∏a w wyniku przej´cia 6. Rejestry nale˝y prowadziç wsposób umo˝liwiaportfela ubezpieczeƒ ulega umorzeniu proporcjonaljàcy ustalenie wartoÊci nabycia jednostek uczestnicnie do terminów rozwiàzywania przej´tych rezerw twa przydzielonych ka˝demu ubezpieczonemu, wartotechniczno-ubezpieczeniowych, ale nie mo˝e przekro- Êci bie˝àcej tych jednostek oraz wartoÊci jednostek, czyç 5 lat. W przypadkach uzasadnionych szczególpo której sà one umarzane. nym charakterem przejmowanych zobowiàzaƒ zak∏ad ubezpieczeƒ mo˝e wyd∏u˝yç termin umorzenia wartoÊ- § 15. 1. W ubezpieczeniach dzia∏u II poniesione ci firmy do 20 lat. wokresie sprawozdawczym koszty akwizycji wcz´Êci przypadajàcej na przysz∏e okresy sprawozdawcze sà 5. Je˝eli w wyniku zaistnia∏ych po dniu przeniesierozliczane wczasie, na zasadach obowiàzujàcych przy nia portfela zdarzeƒ lub uzyskanych informacji stwiertworzeniu rezerwy sk∏adek. dzono, ˝e wartoÊç bilansowa aktywów i zobowiàzaƒ okreÊlona na dzieƒ przeniesienia portfela by∏a niew∏aÊ- 2. Przeniesione na przysz∏e okresy sprawozdawcze ciwa, nale˝y dokonaç do koƒca nast´pnego roku obkoszty akwizycji, októrych mowa wust. 1, sà ujmowa- rotowego, po roku, w którym nastàpi∏o przeniesienie ne waktywach bilansu. portfela ubezpieczeƒ, odpowiedniej korekty wartoÊci

3. Ró˝nice z tytu∏u aktualizacji wyceny lokat zali- § 27. Zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzi ewidencj´ loczonych do kategorii udzia∏y w jednostkach podpo- kat zak∏adu ubezpieczeƒ oraz zwiàzanych z nimi przyrzàdkowanych ujmuje si´ wkapitale w∏asnym wpozy- chodów ikosztów wsposób umo˝liwiajàcy: cji „kapita∏ z aktualizacji wyceny”, z zastrze˝eniem 1) ustalenie wartoÊci poszczególnych rodzajów lokat art. 35 ust. 4 i5 ustawy. stanowiàcych pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych oraz pozosta∏ych lokat; 4. Utworzone w okresie sprawozdawczym odpisy z tytu∏u trwa∏ej utraty wartoÊci lokat obcià˝ajà wynik 2) ustalenie wartoÊci poszczególnych rodzajów lofinansowy zak∏adu ubezpieczeƒ. kat, októrych mowa w§ 19 ust. 1; 5. Szczegó∏owy sposób prezentacji przychodów 3) okreÊlenie poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów z dzia∏alnoÊci lokacyjnej okreÊlajà pkt 7, 14, i kosztów dzia∏alnoÊci zwiàzanych z lokatami, 15 i19 za∏àcznika nr 2 do rozporzàdzenia. o których mowa w pkt 1 i 2, ujmowanych odpowiednio w technicznym rachunku ubezpieczeƒ, § 23. 1. W przypadku realizacji lokat jednakowych ogólnym rachunku zysków i strat oraz w kapitale lub uznanych za jednakowe ze wzgl´du na podobieƒ- w∏asnym zak∏adu ubezpieczeƒ. stwo ich rodzaju lub przeznaczenie rozchód tych sk∏adników wycenia si´ kolejno po cenach (kosztach) § 28. 1. Ârodki funduszu organizacyjnego traktuje tych sk∏adników aktywów, które zak∏ad ubezpieczeƒ si´ tak jak Êrodki innych funduszy specjalnych iutrzynaby∏ (wytworzy∏) najwczeÊniej, lub wed∏ug cen prze- muje si´ na odr´bnym rachunku bankowym. Ârodki ci´tnych ustalonych w wysokoÊci Êredniej wa˝onej te mogà byç wykorzystane jedynie na wydatki zwiàzacen (kosztów) danego sk∏adnika aktywów. ne z utworzeniem administracji zak∏adu ubezpieczeƒ oraz zzorganizowaniem sieci jego przedstawicielstw. 2. Dokonujàc wyceny lokat, zak∏ad ubezpieczeƒ stosuje zasady wyceny w ramach danego portfela 2. Sposób tworzenia funduszu oraz sposób wydatlokat jednakowych lub uznanych za jednakowe ze kowania Êrodków tego funduszu okreÊla statut zak∏awzgl´du na podobieƒstwo ich rodzaju. du ubezpieczeƒ. § 24. 1. Ujmowane wwyniku roku obrotowego za- 3. Ârodki ztytu∏u wniesionej przez zagraniczny zarówno zrealizowane, jak i niezrealizowane przychody k∏ad ubezpieczeƒ kaucji na rzecz oddzia∏u ujmowane z lokat oraz koszty dzia∏alnoÊci lokacyjnej zak∏ady sà pozabilansowo, chyba ˝e Êrodki te stanowià aktyubezpieczeƒ dzia∏u I prezentujà w technicznym ra- wa. chunku ubezpieczeƒ na ˝ycie, zzastrze˝eniem ust. 2. 4. Przychody tytu∏em Êrodków, o których mowa 2. Przychody z lokat wolnych Êrodków sà przeno- w ust. 3, uzyskane przez zak∏ad ubezpieczeƒ, odposzone z technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie wiednio zwi´kszajà wartoÊç kaucji, chyba ˝e statut oddo ogólnego rachunku zysków i strat i ujmowane dzia∏u stanowi inaczej. w pozycji „przychody z lokat netto po uwzgl´dnieniu § 29. Do szczególnych zasad rachunkowoÊci dotykosztów, przeniesione z technicznego rachunku ubezczàcych lokat, w zakresie nieuregulowanym w niniejpieczeƒ na ˝ycie”. szym rozdziale, stosuje si´ odpowiednio zasady okreÊlone w rozporzàdzeniu Ministra Finansów z dnia 3. Przychody, o których mowa w ust. 2, sà po- 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegó∏owych zasad mniejszane o koszty dzia∏alnoÊci lokacyjnej zwiàzane uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i spoztymi przychodami. sobu prezentacji instrumentów finansowych. § 25. 1. Ujmowane w wyniku roku obrotowego Rozdzia∏ 4 przychody i koszty dzia∏alnoÊci lokacyjnej zak∏ady ubezpieczeƒ dzia∏u II prezentujà wogólnym rachunku Szczególne zasady tworzenia rezerw zysków istrat, zzastrze˝eniem ust. 2. techniczno-ubezpieczeniowych 2. Przychody z lokat uwzgl´dniane w wyliczeniu § 30. 1. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe rezerwy na skapitalizowanà wartoÊç rent oraz rezerwy obejmujà nast´pujàce rodzaje rezerw: na premie irabaty sà przenoszone zogólnego rachunku zysków i strat do technicznego rachunku ubezpie- 1) rezerw´ sk∏adek; czeƒ iprezentowane wpozycji „przychody zlokat netto po uwzgl´dnieniu kosztów, przeniesione z ogólne- 2) rezerw´ na ryzyka niewygas∏e; go rachunku zysków istrat”. 3) rezerwy na niewyp∏acone odszkodowania iÊwiad- 3. Przychody, o których mowa w ust. 2, sà po- czenia, wtym rezerw´ na skapitalizowanà wartoÊç rent; mniejszane o koszty dzia∏alnoÊci lokacyjnej zwiàzane ztymi przychodami. 4) rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka); § 26. Zarówno zrealizowane, jak iniezrealizowane 5) rezerw´ ubezpieczeƒ na ˝ycie; ró˝nice kursowe zwiàzane z dzia∏alnoÊcià lokacyjnà ujmuje si´ w sposób analogiczny jak zrealizowane 6) rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie, je˝eli ryzyko lokaty iniezrealizowane przychody ikoszty zlokat. ponosi ubezpieczajàcy;

7) rezerwy na premie irabaty dla ubezpieczonych; 3. Wubezpieczeniach dzia∏u Irezerw´ na pokrycie ryzyka niewygas∏ego ustala si´ metodami aktuarial- 8) rezerwy na zwrot sk∏adek dla cz∏onków; nymi. 9) pozosta∏e rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe § 34. 1. Rezerw´ na niewyp∏acone odszkodowania przewidziane wstatucie zak∏adu ubezpieczeƒ. iÊwiadczenia tworzy si´ wwysokoÊci odpowiadajàcej ustalonej lub przewidywanej ostatecznej wartoÊci 2. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany posiadaç przysz∏ych wyp∏at odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ zwiàzadokumentacj´ pozwalajàcà na odtworzenie odpowiednych zzaistnia∏ymi, do dnia, na który ustala si´ rezernich obliczeƒ rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. w´, szkodami, powi´kszonej okoszty likwidacji szkód. WszczególnoÊci dotyczy to szkód, które: § 31. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe tworzy si´, stosujàc metody: 1) zosta∏y zg∏oszone zak∏adowi ubezpieczeƒ do dnia, na który jest tworzona rezerwa, i dla których zo- 1) indywidualnà — polegajàcà na ustalaniu odr´bnie sta∏a ustalona wysokoÊç odszkodowania i Êwiaddla ka˝dej umowy ubezpieczenia lub ka˝dej szkoczenia bàdê gdy posiadane informacje pozwalajà dy dok∏adnej wielkoÊci rezerwy, a w przypadku na ocen´ wysokoÊci odszkodowaƒ iÊwiadczeƒ; niemo˝noÊci ustalenia dok∏adnej wielkoÊci rezerwy — zastosowanie jej wiarygodnego oszacowa- 2) zosta∏y zg∏oszone zak∏adowi ubezpieczeƒ do dnia, nia; na który jest tworzona rezerwa, aposiadane informacje nie pozwalajà na ocen´ wysokoÊci odszko- 2) rycza∏towà — polegajàcà na ustalaniu rezerwy dowaƒ iÊwiadczeƒ; zbiorczo dla ca∏ego portfela ubezpieczeƒ lub jego cz´Êci, jako ustalonego procentu (wskaênik rycza∏- 3) zaistnia∏y, lecz nie zosta∏y zg∏oszone zak∏adowi towy) sk∏adki lub wartoÊci wyp∏aconych odszko- ubezpieczeƒ do dnia, na który jest tworzona rezerdowaƒ i Êwiadczeƒ; metoda rycza∏towa mo˝e byç wa. stosowana tylko wtedy, je˝eli uzyskane przy jej u˝yciu wyniki b´dà zbli˝one do wyników uzyska- 2. Cz´Êç rezerwy, która dotyczy kosztów likwidacji nych przy u˝yciu metody indywidualnej; wskaênik szkód, powinna byç utworzona odr´bnie dla ka˝dej rycza∏towy powinien byç ustalany przy zachowa- grupy ubezpieczeƒ. niu zasady ciàg∏oÊci; nieuzasadnione zmiany wielkoÊci wskaênika sà niedopuszczalne; 3. Przy ustalaniu wartoÊci rezerwy na szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 3, zak∏ad ubezpieczeƒ 3) aktuarialnà — polegajàcà na ustalaniu rezerwy uwzgl´dnia dotychczasowy przebieg procesu likwidaprzy zastosowaniu matematyki ubezpieczeniowej, cji szkód w danej grupie ubezpieczeƒ, w tym liczb´ finansowej istatystyki. i wielkoÊç szkód zg∏aszanych w nast´pnych okresach sprawozdawczych, po okresie, na który by∏a tworzona § 32. 1. Rezerw´ sk∏adek tworzy si´ indywidualnie rezerwa. dla ka˝dej umowy ubezpieczenia, jako sk∏adk´ przypisanà przypadajàcà na nast´pne okresy sprawozdaw- 4. Przy ustalaniu wartoÊci rezerwy, o której mowa cze, proporcjonalnie do okresu, na jaki sk∏adka zosta- w ust. 1, nie wolno stosowaç dyskont lub odpisów ∏a przypisana, przy czym wprzypadku umów ubezpie- wynikajàcych z przyj´cia wartoÊci bie˝àcej szkody, czenia, których ryzyko nie jest roz∏o˝one równomier- gdy zak∏ad ubezpieczeƒ przewiduje, ˝e ostateczny nie w okresie trwania ubezpieczenia, rezerw´ tworzy koszt likwidacji szkody i wyp∏aty odszkodowania b´- si´ proporcjonalnie do przewidywanego ryzyka wna- dzie wy˝szy, zzastrze˝eniem § 3 ust. 2 oraz § 43. st´pnych okresach sprawozdawczych. 5. Rezerw´ na Êwiadczenia ztytu∏u rent wgrupach 2. Zak∏ady ubezpieczeƒ na ˝ycie mogà uwzgl´d- ubezpieczeƒ 1—4 dzia∏u I tworzy si´ jako cz´Êç rezerniaç rezerw´ sk∏adek w wyliczeniu rezerwy ubezpie- wy ubezpieczeƒ na ˝ycie. czeƒ na ˝ycie, zzastrze˝eniem ust. 3. 6. WartoÊç rezerwy na niewyp∏acone odszkodowa- 3. Zak∏ady ubezpieczeƒ na ˝ycie tworzà odr´bnie nia i Êwiadczenia, bez uwzgl´dniania oszacowanych rezerw´ sk∏adek dla tych umów ubezpieczenia, wktó- regresów odzysków i dotacji, prezentuje si´ w pasyrych rezerwa sk∏adek nie zosta∏a uwzgl´dniona w re- wach bilansu wuj´ciu brutto ina udziale reasekuratozerwie ubezpieczeƒ na ˝ycie. rów. § 33. 1. Rezerw´ na pokrycie ryzyka niewygas∏ego § 35. 1. Ustalajàc w danej grupie ubezpieczeƒ tworzy si´ jako uzupe∏nienie rezerwy sk∏adek. Powy˝- ostatecznà wartoÊç przysz∏ych wyp∏at odszkodowaƒ szà rezerw´ przeznacza si´ na pokrycie przysz∏ych iÊwiadczeƒ, zak∏ad ubezpieczeƒ szacuje wartoÊç przeszkód, Êwiadczeƒ ikosztów wynikajàcych zzawartych widywanych, przysz∏ych zwrotów kosztów zak∏adu na umów ubezpieczenia. skutek przej´cia roszczeƒ wobec osób trzecich (regresy), praw w∏asnoÊci do ubezpieczonego majàtku (od- 2. Wubezpieczeniach dzia∏u II rezerwa na pokrycie zyski) oraz dotacji. ryzyka niewygas∏ego stanowi ró˝nic´ pomi´dzy przewidywanà wartoÊcià przysz∏ych odszkodowaƒ, Êwiad- 2. Oszacowanie, o którym mowa w ust. 1, jest czeƒ ikosztów asumà wielkoÊci rezerwy sk∏adek oraz ustalane w odniesieniu do szkód zaistnia∏ych do dnia ewentualnych, przewidywanych, zgodnie zju˝ zawar- bilansowego, w sposób wiarygodny, z zachowaniem tymi umowami ubezpieczenia, przysz∏ych sk∏adek. zasady ostro˝nej wyceny, na podstawie analiz porów-

2. Rezerw´ tworzy si´ wed∏ug jednej z metod 7. Je˝eli umowa ubezpieczenia przewiduje gwaprzedstawionych wza∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia, rancje wykupu, rezerwa ubezpieczeƒ na ˝ycie utwowybranej przez kierownika jednostki. rzona dla tej umowy nie mo˝e byç ni˝sza od gwarantowanej wartoÊci wykupu. 3. Wyboru metody tworzenia rezerwy nale˝y dokonaç w oparciu o dost´pne w jednostce zasoby in- 8. Przepisów ust. 4 i5 nie stosuje si´ wprzypadku formacji statystycznych, z tym ˝e zak∏ad ubezpieczeƒ rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie, która jest tworzona prowadzàcy ubezpieczenia wgrupie 14 dzia∏u II przez wzwiàzku zwystàpieniem ryzyk niemajàcych charakokres krótszy ni˝ 5 lat obrotowych tworzy rezerw´, teru indywidualnego, lecz dotyczàcych ca∏oÊci lub októrej mowa wust. 1 — metodà nr 1 lub nr 2, przed- cz´Êci portfela umów ubezpieczenia na ˝ycie. stawionà wza∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia, zzastosowaniem odpowiednio Êrednich narastajàcych sto- § 40. Rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie, je˝eli ryzyko sownie do okresu prowadzenia tych ubezpieczeƒ. lokaty ponosi ubezpieczajàcy, tworzy si´ wwysokoÊci wartoÊci lokaty dokonanej zgodnie z postanowienia- § 39. 1. Rezerw´ ubezpieczeƒ na ˝ycie tworzy si´, mi zawartej umowy ubezpieczenia na ˝ycie. z zachowaniem zasady ostro˝noÊci, w wysokoÊci ustalonej prospektywnà metodà aktuarialnà, z za- § 41. 1. Rezerwy na premie i rabaty dla ubezpiestrze˝eniem ust. 2, zuwzgl´dnieniem: czonych tworzy si´ przy uwzgl´dnieniu wszystkich przewidywanych kwot, o które b´dà powi´kszane 1) wszystkich zobowiàzaƒ wynikajàcych z zawartych przysz∏e Êwiadczenia lub pomniejszane przysz∏e umów ubezpieczenia, obejmujàcych w szczególsk∏adki, zgodnie zzawartà umowà ubezpieczenia. noÊci: a) gwarantowane wumowie ubezpieczenia Êwiad- 2. W przypadku ubezpieczeƒ na ˝ycie metoda obczenia, wtym gwarantowanà wartoÊç wykupu, liczania rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych powinna byç zgodna z za∏o˝eniami stosowanyb) Êwiadczenia opcjonalne, przys∏ugujàce zgodnie mi przy obliczaniu rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz zwarunkami umowy ubezpieczenia; uwzgl´dniaç aktualnà metod´ przyznawania premii irabatów. 2) kosztów obs∏ugi umów i kosztów zwiàzanych zwyp∏atà odszkodowaƒ iÊwiadczeƒ. § 42. 1. Rezerw´ na zwrot sk∏adek dla cz∏onków to- Przy tworzeniu rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie warzystwa tworzy si´ do wysokoÊci osiàgni´tego douwzgl´dnia si´ przysz∏e wp∏ywy zak∏adu ubezpieczeƒ datniego wyniku technicznego, oile obowiàzek zwroz tytu∏u sk∏adek nale˝nych zgodnie z zawartymi umo- tu sk∏adek wynika zumowy ubezpieczenia. wami ubezpieczenia. 2. Rezerw´, o której mowa w ust. 1, tworzy si´ 2. Dopuszcza si´ stosowanie metody retrospek- wpodziale na grupy ubezpieczeƒ dla ka˝dego roku zatywnej, pod warunkiem ˝e daje ona wartoÊç rezerwy warcia umów ubezpieczenia odr´bnie. nie ni˝szà od wartoÊci rezerwy ustalonej metodà prospektywnà lub gdy dla danej umowy ubezpieczenia nie 3. Wprzypadku umów ubezpieczenia zawieranych jest mo˝liwe zastosowanie metody prospektywnej. na zasadach wzajemnoÊci cz∏onkowskiej rezerwa, o której mowa w ust. 1, jest tworzona w odniesieniu 3. Ca∏oÊç uwzgl´dnianych poÊrednio lub bezpo- do umów ubezpieczenia zawieranych na zasadach Êrednio kosztów, o których mowa w ust. 1 pkt 2, nie wzajemnoÊci cz∏onkowskiej. powinna byç mniejsza od przewidywanej wielkoÊci przysz∏ych wydatków oszacowanych zgodnie zzasadà § 43. 1. Stopy techniczne stosowane przez zak∏ad ostro˝nej wyceny. ubezpieczeƒ nie mogà byç wy˝sze ni˝ 80 % Êredniej wa˝onej stopy zwrotu z lokat stanowiàcych pokrycie 4. Rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie tworzy si´ indy- rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w ostatnich widualnie dla ka˝dej umowy ubezpieczenia. Rezerwy trzech latach obrotowych, obliczonej metodà okreÊlomogà byç ustalone sumarycznie dla okreÊlonych grup nà w za∏àczniku nr 7 do rozporzàdzenia, przy czym umów ubezpieczenia, pod warunkiem ˝e dajà one w przypadku zobowiàzaƒ z umów ubezpieczenia, w przybli˝eniu ten sam rezultat co metoda indywidu- ustalanych w walucie obcej, uwzgl´dnia si´ stop´ alna, zzastrze˝eniem ust. 8. zwrotu zlokat dokonanych wtej walucie. 5. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany, co naj- 2. Stopa techniczna stosowana przez zak∏ad ubezmniej raz na 5 lat, ustaliç dla wszystkich umów ubez- pieczeƒ przy wycenie zobowiàzaƒ: pieczenia bezpoÊredniego wielkoÊç rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie brutto oraz na udziale w∏asnym metodà 1) nie mo˝e byç wy˝sza ni˝ odpowiednia stopa techindywidualnà, wed∏ug stanu na ten sam dzieƒ, z za- niczna stosowana przez zak∏ad ubezpieczeƒ strze˝eniem ust. 8. w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia, z której wynikajà te zobowiàzania; 6. Przy ustalaniu wartoÊci rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie zak∏ad ubezpieczeƒ ma obowiàzek uwzgl´dniç 2) nie mo˝e byç wy˝sza ni˝ maksymalna stopa techprawdopodobieƒstwo wystàpienia wprzysz∏ych okre- niczna obowiàzujàca w dniu zawarcia umowy, sach niekorzystnych czynników, które mogà wp∏ynàç wodniesieniu do nowo zawieranych umów ubezna zmian´ poziomu tych rezerw, jak równie˝ na zmia- pieczenia, zarówno wprzypadku zobowiàzaƒ ustan´ wartoÊci aktywów przeznaczonych na ich pokrycie. lanych wz∏otych, jak iwwalutach obcych.

3. WysokoÊç maksymalnej stopy technicznej us- czeƒ na ˝ycie przy u˝yciu sk∏adki netto, mo˝na stosotala i og∏asza organ nadzoru, w terminie do dnia waç metod´ Zillmera, zwyjàtkiem umów ubezpiecze- 31 stycznia ka˝dego roku. Sposób ustalania wysokoÊ- nia terminowego na wypadek Êmierci oraz wszystkich ci maksymalnej stopy technicznej okreÊla za∏àcznik umów ubezpieczeƒ wypadkowych ichorobowych. nr 8 do rozporzàdzenia. 2. Rozliczeniu wczasie metodà Zillmera podlegajà 4. Og∏oszona wdanym roku wysokoÊç maksymal- koszty bezpoÊrednie i poÊrednie zwiàzane z pozyskanej stopy technicznej jest obowiàzujàca od dnia 1 ma- niem i zawarciem umowy ubezpieczenia oraz koszty ja tego roku, zzastrze˝eniem ust. 5. zwiàzane z wykorzystaniem przez ubezpieczajàcego mo˝liwoÊci nieobowiàzkowego podwy˝szenia sk∏adki 5. Og∏oszona wdanym roku wysokoÊç maksymal- wtrakcie umowy ubezpieczenia. nej stopy technicznej nie ma zastosowania przy obliczaniu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych doty- 3. Maksymalny poziom narzutu, o który mo˝na czàcych zobowiàzaƒ zak∏adu ubezpieczeƒ powsta∏ych podwy˝szyç sk∏adk´ netto, jest równowartoÊcià po dniu 30 kwietnia danego roku, wwyniku: 3,5 % sumy kapita∏u roz∏o˝onà na ca∏y okres op∏acania sk∏adek przy u˝yciu za∏o˝eƒ wykorzystanych przy 1) dokonanych zmian warunków umów ubezpiecze- kalkulacji rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie. nia zawartych do tego dnia, pod warunkiem ˝e w umowach tych by∏a przewidziana mo˝liwoÊç 4. Sk∏adka podwy˝szona, o której mowa w ust. 3, dokonania powy˝szych zmian; w szczególnoÊci nie mo˝e byç wy˝sza od sk∏adki op∏acanej przez kliendotyczy to: podwy˝szenia wysokoÊci sumy ubezta. pieczenia, indeksacji sk∏adki, zamiany na ubezpieczenie bezsk∏adkowe; 5. Koszty akwizycji rozliczane przy zastosowaniu metody Zillmera nie mogà byç wy˝sze ni˝ wartoÊç 2) przystàpienia kolejnych ubezpieczonych do grusk∏adki przypisanej brutto w pierwszym roku polisopowej umowy ubezpieczenia na ˝ycie. wym. 6. Ograniczenie dotyczàce stosowanych stóp tech- 6. Je˝eli w wyniku zillmeryzacji rezerwy ubezpienicznych, okreÊlone wust. 1 i2, nie ma zastosowania czeƒ na ˝ycie otrzymuje si´ wynik ujemny, to przyjmudo: je si´ wartoÊç tej rezerwy równà „0”. 1) umów ubezpieczenia w dziale ubezpieczeƒ na ˝y- § 47. Je˝eli przy ustalaniu wysokoÊci rezerw techcie, wktórych sk∏adka jest op∏acana jednorazowo, niczno-ubezpieczeniowych otrzymuje si´ w trakcie a okres, na jaki umowa zosta∏a zawarta, nie jest obliczania rezerw wartoÊci ujemne, to do dalszych obd∏u˝szy ni˝ 8 lat, liczeƒ przyjmuje si´ wartoÊç równà „0”, z wy∏àcze- 2) umów ubezpieczenia na ˝ycie z ubezpieczenio- niem wyniku uwzgl´dnienia wartoÊci oszacowanych wym funduszem kapita∏owym, regresów, odzysków idotacji wrezerwie na niewyp∏acone odszkodowania iÊwiadczenia. przy czym stosowane stopy techniczne nie mogà odbiegaç od stóp zwrotu z inwestycji aktywów stano- Rozdzia∏ 5 wiàcych pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dotyczàcych tych umów. Szczególne zasady sporzàdzania sprawozdaƒ finansowych zak∏adu ubezpieczeƒ 7. Zak∏ady ubezpieczeƒ mogà stosowaç ni˝sze stopy techniczne ani˝eli stopa zwrotu og∏aszana przez or- § 48. 1. Techniczny rachunek ubezpieczeƒ na ˝ycie gan nadzoru. oraz techniczny rachunek ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych jest sporzàdzany dla grup ubezpieczeƒ § 44. 1. Przyj´te zasady tworzenia imetody ustala- bezpoÊrednich. nia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, jak równie˝ za∏o˝enia dotyczàce danych i wskaêników staty- 2. Techniczny rachunek ubezpieczeƒ wzakresie restycznych wykorzystywanych przy ustalaniu rezerw asekuracji czynnej sporzàdza si´ w podziale na klasy powinny byç stosowane w sposób ciàg∏y; nieuzasad- rachunkowe. nione zmiany zasad, metod i za∏o˝eƒ sà niedopuszczalne. § 49. 1. W przep∏ywach z dzia∏alnoÊci operacyjnej wykazuje si´ odr´bnie wp∏ywy iwydatki zdzia∏alnoÊci 2. Wprzypadku ubezpieczeƒ na ˝ycie zasady ustabezpoÊredniej i reasekuracji czynnej, odr´bnie wp∏ylania udzia∏u w zysku nale˝nego z tytu∏u zawartej wy i wydatki z reasekuracji biernej oraz odr´bnie umowy ubezpieczenia powinny byç stosowane wp∏ywy i wydatki z pozosta∏ej dzia∏alnoÊci operacyjw sposób jednolity przez ca∏y czas trwania umowy nej. ubezpieczenia. § 45. WielkoÊç rezerw techniczno-ubezpieczenio- 2. W przep∏ywach z dzia∏alnoÊci lokacyjnej wykawych na udziale reasekuratora powinna byç ustalona zuje si´ wp∏ywy iwydatki zposzczególnych rodzajów zgodnie z uregulowaniami odpowiednich umów re- lokat zak∏adu ubezpieczeƒ. Wp∏ywy i wydatki zwiàzaasekuracyjnych. ne znabyciem, realizacjà innych aktywów ni˝ lokat ujmuje si´ odpowiednio we wp∏ywach i wydatkach § 46. 1. Do wszystkich typów umów ubezpiecze- z pozosta∏ej dzia∏alnoÊci operacyjnej lub w przep∏ynia, gdzie jest mo˝liwe wyliczenie rezerwy ubezpie- wach zdzia∏alnoÊci finansowej.

3. Wprzep∏ywach zdzia∏alnoÊci finansowej ujmu- 2) ze skonsolidowanego technicznego rachunku je si´ wp∏ywy i wydatki zwiàzane z finansowaniem ubezpieczeƒ; dzia∏alnoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ zarówno wewn´trznym, w tym: wp∏ywy z emisji akcji, dop∏at do kapita- 3) ze skonsolidowanego ogólnego rachunku zysków ∏u, jak i zewn´trznym, w tym: kredyty, po˝yczki, emi- istrat; sja d∏u˝nych papierów wartoÊciowych. 4) ze skonsolidowanego rachunku przep∏ywów pieni´˝nych; 4. Wydatki z tytu∏u akwizycji oraz wydatki o charakterze administracyjnym sà ujmowane w ca∏oÊci 5) z zestawienia zmian w skonsolidowanym kapitale wwydatkach zdzia∏alnoÊci bezpoÊredniej. w∏asnym; § 50. Integralnà cz´Êç sprawozdania finansowego 6) zinformacji dodatkowej, obejmujàcej wprowadzestanowi informacja dodatkowa do sprawozdania nie do skonsolidowanego sprawozdania finansofinansowego, sporzàdzana zgodnie z za∏àcznikiem wego oraz dodatkowe informacje iobjaÊnienia. nr 4 do rozporzàdzenia. 2. Do rocznego skonsolidowanego sprawozdania § 51. 1. ObjaÊnienia do zakresu informacji wykazy- finansowego do∏àcza si´ sprawozdanie z dzia∏alnoÊci wanych w sprawozdaniu finansowym, okreÊlonym grupy kapita∏owej sporzàdzone odpowiednio wed∏ug wza∏àczniku nr 3 do ustawy, sà przedstawione odpo- warunków, októrych mowa wart. 49 ust. 2 i3 ustawy, wiednio wza∏àcznikach do rozporzàdzenia: z tym ˝e w zakresie informacji okreÊlonych w art. 49 ust. 2 pkt 5 nale˝y podaç informacj´ o udzia∏ach (ak- 1) noty objaÊniajàce do pozycji bilansu — wza∏àcznicjach) w∏asnych posiadanych przez jednostk´ domiku nr 1; nujàcà, jednostki wchodzàce w sk∏ad grupy kapita∏owej oraz osoby dzia∏ajàce wich imieniu. 2) noty objaÊniajàce do technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie, technicznego rachunku 3. Je˝eli jednostka dominujàca oraz jednostki zaubezpieczeƒ majàtkowych iosobowych oraz ogólle˝ne od jednostki dominujàcej ijednostki wspó∏zale˝- nego rachunku zysków istrat — wza∏àczniku nr 2; ne prowadzà dzia∏alnoÊç wró˝nych dzia∏ach ubezpieczeƒ, wskonsolidowanym sprawozdaniu finansowym 3) noty objaÊniajàce do rachunku przep∏ywów piesporzàdza si´ odr´bnie techniczny rachunek ubezpieni´˝nych — wza∏àczniku nr 3. czeƒ na ˝ycie oraz techniczny rachunek ubezpieczeƒ majàtkowych iosobowych. 2. Zakres informacji do sprawozdania z dzia∏alno- Êci zak∏adu ubezpieczeƒ okreÊla za∏àcznik nr 5 do roz- 4. Wzór sprawozdania finansowego tworzy odpoporzàdzenia. wiednio wzór sprawozdania finansowego okreÊlony wustawie, zzastrze˝eniem, ˝e: § 52. Korporacja Ubezpieczeƒ Kredytów Eksportowych S.A. do sprawozdania finansowego do∏àcza 1) wsprawozdaniu finansowym, wbilansie wyodr´bsprawozdanie o stanie wyodr´bnionego rachunku nia si´ dodatkowo pozycje: w aktywach — „warbankowego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy toÊç firmy jednostek podporzàdkowanych”, w paz dnia 7 lipca 1994 r. o gwarantowanych przez Skarb sywach zaÊ — odpowiednio pozycje: „ujemna war- Paƒstwa ubezpieczeniach eksportowych (Dz. U. toÊç firmy jednostek podporzàdkowanych”, „kapiz2001 r. Nr 59, poz. 609, z2004 r. Nr 96, poz. 959 oraz ta∏ w∏asny mniejszoÊci”, w pozycji A pasywów z2005 r. Nr 143, poz. 1204). „kapita∏ w∏asny” odpowiednio pozycje: „ró˝nice kursowe zprzeliczenia” oraz „odpisy zzysku netto § 53. Sprawozdanie finansowe zak∏adu ubezpiewciàgu roku obrotowego (wielkoÊç ujemna)”; czeƒ sporzàdza si´ równie˝ na dzieƒ po∏àczenia z innym zak∏adem ubezpieczeƒ bàdê na dzieƒ przej´cia in- 2) wtechnicznym rachunku wyników wyodr´bnia si´ nego zak∏adu ubezpieczeƒ lub przeniesienia portfela. odpowiednio — przychody ikoszty jednostek podporzàdkowanych, w pozycji zaÊ wynik techniczny Rozdzia∏ 6 odpowiednio „wynik techniczny jednostek podporzàdkowanych”; Skonsolidowane sprawozdania finansowe grupy kapita∏owej 3) w ogólnym rachunku wyników — odpowiednio przychody i koszty jednostek podporzàdkowa- § 54. Zak∏ad ubezpieczeƒ b´dàcy jednostkà domi- nych, w pozycji zaÊ zysk/strata netto „zysk/strata” nujàcà, majàcà siedzib´ na terytorium Rzeczypospoli- oraz wyodr´bnia si´ dodatkowo pozycje „odpis tej Polskiej, sporzàdza roczne skonsolidowane spra- wartoÊci firmy jednostek podporzàdkowanych” wozdanie finansowe grupy kapita∏owej. oraz „odpis ujemnej wartoÊci firmy jednostek podporzàdkowanych”, „zysk/strata z udzia∏ów § 55. 1. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe w jednostkach podporzàdkowanych wycenianych sk∏ada si´, zzastrze˝eniem ust. 4: metodà praw w∏asnoÊci” oraz „zysk/strata udzia- ∏owców (akcjonariuszy) mniejszoÊciowych”; 1) ze skonsolidowanego bilansu oraz pozycji pozabilansowych, z wy∏àczeniem informacji o Êrodkach 4) w zestawieniu zmian w skonsolidowanym kapitaw∏asnych, marginesie wyp∏acalnoÊci oraz pokry- le w∏asnym odpowiednio pozycje „ró˝nice kursociu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych odpo- we z przeliczenia” oraz „odpisy z zysku netto wiednimi aktywami; wciàgu roku obrotowego (wielkoÊç ujemna)”.

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Finansów zdnia 23 grudnia 2008 r. (poz. 1634) Za∏àcznik nr 1 NOTY OBJAÂNIAJÑCE DO POZYCJI BILANSU 1. Wpozycji B.Iaktywów „nieruchomoÊci” ujmuje 6. W pozycji B.III.6 aktywów „lokaty terminowe si´ zarówno nieruchomoÊci przeznaczone na cele winstytucjach kredytowych” ujmuje si´ depozyty terinwestycyjne, jak i nieruchomoÊci wykorzystywane minowe wbankach iwinnych instytucjach przyjmujàna w∏asne potrzeby. cych depozyty i udzielajàcych kredytów. W pozycji tej nie ujmuje si´ bankowych tytu∏ów wierzytelnoÊcio- 2. W pozycji B.III.2 aktywów „d∏u˝ne papiery war- wych do depozytów, np. certyfikatów depozytowych, toÊciowe i inne papiery wartoÊciowe o sta∏ej kwocie bonów oszcz´dnoÊciowych — papiery te ujmuje si´ dochodu” ujmuje si´ papiery wartoÊciowe emitowa- odpowiednio w pozycji II.2 lub w pozycji III.2 ne przez instytucje kredytowe, inne instytucje prywat- aktywów bilansu, w zale˝noÊci od tego, czy stanowià ne lub instytucje publiczne ozagwarantowanej stopie one lokat´ wjednostkach podporzàdkowanych, czy te˝ dochodu, niezale˝nie od tego, czy oprocentowanie nie. Ârodki na rachunkach bankowych niezdeponowatych˝e papierów jest ustalone wed∏ug stopy sta∏ej czy ne na okreÊlony termin wykazuje si´ wpozycjiE.II akzmiennej. Wpozycji tej nie ujmuje si´ d∏u˝nych papie- tywów bilansu, nawet je˝eli sà oprocentowane. rów wartoÊciowych oraz innych papierów wartoÊciowych o sta∏ej kwocie dochodu emitowanych przez 7. Wpozycji B.III.7 aktywów bilansu „pozosta∏e lojednostki podporzàdkowane. Papiery te wykazuje si´ katy” ujmuje si´ lokaty, które nie zosta∏y uwzgl´dniowpozycji B.II.2 aktywów bilansu. ne wpozycjach B.III od 1 do 6. Wpozycji tej ujmuje si´ m.in. depozyty nieprawid∏owe niestanowiàce lokaty 3. W pozycji B.III.3 aktywów „udzia∏y we wspól- w jednostce podporzàdkowanej. Je˝eli wartoÊç lokat nych przedsi´wzi´ciach lokacyjnych” ujmuje si´ wykazanych w pozycji B.III.7 aktywów bilansu przew przypadku powierzenia Êrodków zak∏adu ubezpie- kracza 2 % ogó∏em pozycji B aktywów bilansu „lokaczeƒ innym podmiotom do wspólnego inwestowania. ty”, powinna byç ona wyszczególniona w informa- W przypadku powierzenia Êrodków zak∏adu ubezpie- cji dodatkowej do sprawozdania finansowego czeƒ podmiotom podporzàdkowanym zak∏adowi zuwzgl´dnieniem jej wartoÊci istruktury rodzajowej. ubezpieczeƒ udzia∏y te ujmuje si´ odpowiednio wpozycji B.II.3 aktywów bilansu. 8. W pozycji B.IV aktywów „nale˝noÊci depozytowe od cedentów” — zak∏ad ubezpieczeƒ przyjmujàcy 4. W pozycji B.III.4 aktywów „po˝yczki zabezpie- ryzyko wykazuje kwoty nale˝ne od cedentów i odpoczone hipotecznie” ujmuje si´ po˝yczki, dla których wiadajàce udzielonym gwarancjom wykonania zobog∏ównym zabezpieczeniem jest ustanowiona hipote- wiàzaƒ wynikajàcych z zawartych umów reasekuracji ka. Wpozycji tej uwzgl´dnia si´ po˝yczki zabezpieczo- czynnej, które zosta∏y z∏o˝one ucedentów lub uosób ne hipotekà, nawet je˝eli sà zabezpieczone dodatko- trzecich bàdê zosta∏y zatrzymane przez te jednostki. wo polisami. Nale˝noÊci depozytowe nie mogà byç ∏àczone zinnymi kwotami nale˝nymi zak∏adowi ubezpieczeƒ przyj- 5. W pozycji B.III.5 aktywów „pozosta∏e po˝yczki” mujàcemu ryzyko od cedenta, jak równie˝ kompensoujmuje si´ po˝yczki, w tym po˝yczki dla ubezpieczo- wane z zobowiàzaniami zak∏adu ubezpieczeƒ przyjnych, których g∏ównym zabezpieczeniem jest polisa. mujàcego ryzyko wobec cedenta. Papiery wartoÊcio-

we lub inne aktywa finansowe, zdeponowane u ce- cowanà, ujmuje si´ bezpoÊrednio wprzychodach zlodentów lub osób trzecich tytu∏em zabezpieczenia wy- kat w pozycji II.2.2 lub II.3.2 technicznego rachunku konania zobowiàzaƒ z tytu∏u zawartych umów rease- ubezpieczeƒ na ˝ycie lub w pozycji II.2.2 lub II.3.2 kuracji czynnej, a pozostajàce w∏asnoÊcià zak∏adu ogólnego rachunku zysków istrat. ubezpieczeƒ przyjmujàcego ryzyko, sà wykazywane przez ten zak∏ad w bilansie, z wyodr´bnieniem ich 17. W pozycji B pasywów „zobowiàzania podpocharakteru. rzàdkowane” ujmuje si´ zobowiàzania, które w razie likwidacji lub upad∏oÊci zak∏adu ubezpieczeƒ sà sp∏a- 9. W pozycji C aktywów bilansu „aktywa netto cane po zaspokojeniu wszystkich innych wierzycieli ubezpieczeƒ na ˝ycie, gdy ryzyko lokaty (inwestycyjne) zak∏adu ubezpieczeƒ. ponosi ubezpieczajàcy” — ujmuje si´ aktywa netto na rachunek i ryzyko ubezpieczajàcego. W pozycji tej 18. W pozycji C pasywów „rezerwy technicznoujmuje si´ aktywa, których wartoÊç jest wykorzysty- -ubezpieczeniowe” ujmuje si´ rezerwy technicznowana do wyceny wartoÊci zysku z umów ubezpiecze- -ubezpieczeniowe przed uwzgl´dnieniem udzia∏u renia zwiàzanych zubezpieczeniowym funduszem kapi- asekuratora wtych rezerwach. ta∏owym oraz s∏u˝àce pokryciu zobowiàzaƒ, które sà ustalane wstosunku do okreÊlonych indeksów. Ârod- 19. W pozycji C.I pasywów „rezerwa sk∏adek i reki zak∏adu ubezpieczeƒ, inwestowane ∏àcznie ze Êrod- zerwa na ryzyka niewygas∏e” ujmuje si´ ∏àcznie rezerkami tworzàcymi ubezpieczeniowe fundusze kapita∏o- w´ sk∏adek i rezerw´ na ryzyko niewygas∏e. WartoÊç we, wykazuje si´ wpozycji Baktywów bilansu. rezerwy na ryzyka niewygas∏e wykazuje si´ winformacji dodatkowej do sprawozdania. Zak∏ady ubezpieczeƒ 10. W pozycji D.III.2 aktywów „pozosta∏e nale˝no- na ˝ycie ujmujà wtej pozycji wartoÊç rezerwy sk∏adek Êci” ujmuje si´ oddzielnie nale˝noÊci powsta∏e nieuwzgl´dnionej wpozycji C.II pasywów bilansu. wzwiàzku zczynnoÊciami komisarza awaryjnego, wykonywanymi na zlecenie innych zak∏adów ubezpie- 20. W pozycji C.IV pasywów „rezerwy na premie czeƒ. i rabaty dla ubezpieczonych” ujmuje si´ kwoty przewidziane dla ubezpieczonych lub uposa˝onych zumo- 11. Salda rozrachunków z tytu∏u koasekuracji wy ubezpieczenia w formie udzia∏u w zyskach lub ujmuje si´ ∏àcznie z rozrachunkami z tytu∏u ubezpie- zwrotach, w cz´Êci nieuj´tej w pozycji I.1 pasywów czeƒ bezpoÊrednich, dokonujàc stosownego wyod- „zobowiàzania wobec ubezpieczonych” lub wpozycji r´bnienia w informacji dodatkowej do sprawozdania C.II pasywów „rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie”. finansowego. 21. W pozycji C.V pasywów „rezerwy na wyrów- 12. W pozycji E.II aktywów „Êrodki pieni´˝ne” nanie szkodowoÊci (ryzyka)” wykazuje si´ rezerwy na ujmuje si´ równie˝ weksle, czeki obce itp. Êrodki pie- wyrównanie szkodowoÊci majàce na celu zabezpieni´˝ne w drodze, oznaczajàce Êrodki pomi´dzy kasà czenie przed wahaniami wskaênika szkodowoÊci a w∏asnym rachunkiem bankowym zak∏adu ubezpie- wprzysz∏ych latach obrotowych. czeƒ albo pomi´dzy dwoma w∏asnymi rachunkami bankowymi, czeki obce przekazywane do realizacji 22. W pozycji C.VII pasywów „pozosta∏e rezerwy przez bank do czasu uznania z tego tytu∏u rachunku techniczno-ubezpieczeniowe okreÊlone w statucie” bankowego ubezpieczyciela lub weksle. wykazuje si´ pozosta∏e rezerwy nieuj´te winnych pozycjach. 13. W pozycji F.II aktywów „aktywowane koszty akwizycji” ujmuje si´ koszty akwizycji, w cz´Êci przy- 23. W pozycji C.VIII pasywów „rezerwa ubezpiepadajàcej na przysz∏e okresy sprawozdawcze. czeƒ na ˝ycie, gdy ryzyko lokaty (inwestycyjne) ponosi ubezpieczajàcy” wykazuje si´ rezerwy techniczno- 14. W pozycji F.III aktywów „zarachowane odsetki -ubezpieczeniowe utworzone celem pokrycia zobowiài czynsze” ujmuje si´ odsetki i czynsze naliczone na zaƒ odpowiadajàcych wartoÊci lokat, gdy wartoÊç polidzieƒ bilansowy, które nie sà zapadalne lub nale˝ne, sy zale˝y od stopy zwrotu z lokat wymienionych aktóre nie zosta∏y uwzgl´dnione wwartoÊci lokat. wpkt 9 lub gdy stopa zwrotu zpolisy zale˝y od okreÊlonych indeksów. Dodatkowe rezerwy techniczno-ubez- 15. Wpozycji A.Ipasywów „kapita∏ podstawowy” pieczeniowe dla ubezpieczeƒ na ˝ycie, utworzone wce- — oddzia∏y zagranicznych zak∏adów ubezpieczeƒ wy- lu pokrycia ryzyka Êmierci, kosztów operacyjnych oraz kazujà kapita∏y wyodr´bnione zkapita∏u w∏asnego za- innych rodzajów ryzyka (takiego, jak premie p∏atne granicznego zak∏adu ubezpieczeƒ i uznane przez ten w terminie zapadalnoÊci lub gwarantowane Êwiadczezak∏ad jako kapita∏ podstawowy oddzia∏u. nia stanowiàce ekwiwalent za zrzeczenie si´ przez ubezpieczonego praw wynikajàcych zumowy ubezpie- 16. W pozycji A.V pasywów „kapita∏ z aktualizacji czenia), sà wykazywane wpozycji C.II pasywów. wyceny” ujmuje si´ m.in. ró˝nic´ powsta∏à na skutek aktualizacji wartoÊci aktywów finansowych dost´p- 24. Wpozycji F.III pasywów „inne rezerwy” wykanych do sprzeda˝y. W pozycji tej, w przypadku d∏u˝- zuje si´ wszystkie inne rezerwy nieobj´te poprzednimi nych papierów wartoÊciowych zaliczonych do akty- pozycjami. wów finansowych dost´pnych do sprzeda˝y wykazuje si´ dodatnie ró˝nice pomi´dzy wartoÊcià godziwà 25. W pozycji G pasywów „zobowiàzania z tytu∏u a skorygowanà cenà nabycia. Ró˝nice pomi´dzy sko- depozytów reasekuratorów” — zak∏ad ubezpieczeƒ rygowanà cenà nabycia a cenà nabycia d∏u˝nych pa- b´dàcy cedentem ujmuje zobowiàzania w wysokoÊci pierów wartoÊciowych, a w przypadku uprzednio Êrodków finansowych otrzymanych od zak∏adu ubezprzeszacowanych — odpowiednio wartoÊcià przesza- pieczeƒ przyjmujàcego ryzyko lub potràconych mu na

podstawie umów reasekuracji. Kwoty te nie mogà byç zobowiàzania powsta∏e w zwiàzku z czynnoÊciami ∏àczone zinnymi zobowiàzaniami wobec tego zak∏adu okreÊlonymi w art. 3 ust. 7 i 8 ustawy o dzia∏alnoÊci ubezpieczeƒ, jak równie˝ kompensowane z nale˝no- ubezpieczeniowej. Êciami od niego. Gwarancje gotówkowe zak∏adu ubezpieczeƒ przyjmujàcego ryzyko i pozostajàce jego 28. Wpozycji H.VI pasywów „fundusze specjalne” w∏asnoÊcià podlegajà ewidencji w ksi´gach cedenta wykazuje si´ fundusze tworzone zarówno na mocy na koncie pozabilansowym i wykazywane sà w spra- przepisów prawa, jak ina mocy uchwa∏ walnego zgrowozdaniu finansowym w pozycji pozabilansowej madzenia. Obejmujà one w szczególnoÊci fundusz „otrzymane gwarancje ipor´czenia”. prewencyjny, fundusz organizacyjny oraz wszelkie fundusze dla pracowników. 26. W pozycji H pasywów „pozosta∏e zobowiàzania ifundusze specjalne”, zwyjàtkiem pozycji H.VI pa- 29. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (pozysywów „fundusze specjalne”, zobowiàzania wykazuje cja C pasywów), udzia∏ reasekuratora w rezerwach si´ w informacji dodatkowej w podziale na zobowià- techniczno-ubezpieczeniowych (pozycja D pasywów), zania okreÊlone w walucie polskiej oraz w walutach pozosta∏e rezerwy (pozycja F pasywów), zobowiàzaobcych. nia z tytu∏u depozytów wobec reasekuratorów (pozycja Gpasywów) oraz zobowiàzania ztytu∏u reasekura- 27. Wpozycji H.V.2 pasywów „pozosta∏e zobowià- cji (pozycja H.II pasywów) wykazuje si´ w informacji zania” wykazuje si´ winformacji dodatkowej równie˝ dodatkowej. Za∏àcznik nr 2 NOTY OBJAÂNIAJÑCE DO TECHNICZNEGO RACHUNKU UBEZPIECZE¡ NA ˚YCIE, TECHNICZNEGO RACHUNKU UBEZPIECZE¡ MAJÑTKOWYCH lOSOBOWYCH ORAZ OGÓLNEGO RACHUNKU ZYSKÓW ISTRAT 1. We wszystkich pozycjach technicznych rachun- Sk∏adki wykazuje si´ ∏àcznie z wszystkimi dodatkami ków ubezpieczeƒ oraz ogólnego rachunku zysków i uzupe∏nieniami za okresy zaleg∏e, po potràceniu i strat muszà byç przedstawione dane porównawcze storn, zwrotów, upustów, wszelkich zni˝ek i bonifikat za analogiczny okres sprawozdawczy poprzedniego oraz podatków iinnych obcià˝eƒ parafiskalnych. roku obrotowego. 3. Wpozycji I.2 „udzia∏ reasekuratorów wsk∏adce 2. W pozycji I.1 „sk∏adki przypisane brutto”, uj´te przypisanej” technicznego rachunku ubezpieczeƒ na w technicznym rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz ˝ycie oraz technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtw technicznym rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych kowych i osobowych ujmowane sà sk∏adki reasekui osobowych, ujmowane sà kwoty nale˝ne w trakcie racyjne zap∏acone lub przypadajàce do zap∏aty nale˝- okresu sprawozdawczego z tytu∏u zawartych umów ne reasekuratorowi w okresie sprawozdawczym na ubezpieczenia, bez wzgl´du na to, czy kwoty takie od- podstawie umów reasekuracji biernej proporcjonalnoszà si´ w ca∏oÊci lub w cz´Êci do nast´pnych okre- nej i nieproporcjonalnej, zawartych przez zak∏ad sów sprawozdawczych. Wtej pozycji nale˝y uwzgl´d- ubezpieczeƒ. Pozycje portfela przypadajàce do zap∏aniaç mi´dzy innymi: ty wmomencie zawarcia lub zmiany umowy reasekuracyjnej zwi´kszajà t´ kwot´, podczas gdy pozycje a) sk∏adki zarachowane tytu∏em Êwiadczonej wokre- nale˝ne z tytu∏u wycofania z portfela zmniejszajà t´ sie sprawozdawczym ochrony ubezpieczeniowej, kwot´. których faktyczne rozliczenie nastàpi w nast´pnych okresach sprawozdawczych, 4. Wpozycji I.3 „zmiana stanu rezerw sk∏adek irezerwy na ryzyko niewygas∏e” technicznego rachunku b) sk∏adki jednorazowe, ∏àcznie ze sk∏adkami na ubezpieczeƒ majàtkowych iosobowych oraz techniczubezpieczenie rentowe, w zakresie ubezpieczeƒ nego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie ujmuje si´ ró˝nina ˝ycie, sk∏adki jednorazowe wynikajàce zrezerw ce pomi´dzy stanem rezerwy sk∏adek irezerwy na pona premie i rabaty, jeÊli wynika to z umów ubezkrycie ryzyka niewygas∏ego na koniec okresu sprapieczenia, wozdawczego a stanem na poczàtek okresu w uj´ciu brutto, wynikajàce z ubezpieczeƒ bezpoÊrednich i rec) dodatkowe sk∏adki wprzypadku p∏atnoÊci pó∏roczasekuracji czynnej. W pozycji tej ujmuje si´ zmian´ nych, kwartalnych lub miesi´cznych oraz dodatkostanu rezerw uj´tych wpozycji C.Ipasywów bilansu. wych p∏atnoÊci ze strony posiadaczy polis na wydatki poniesione przez zak∏ad ubezpieczeƒ, 5. Wpozycji I.4 „udzia∏ reasekuratorów wzmianie d) w przypadku koasekuracji, cz´Êç sk∏adek przypa- stanu rezerw sk∏adek” technicznego rachunku ubezdajàcà na zak∏ad ubezpieczeƒ, pieczeƒ majàtkowych iosobowych oraz technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie ujmuje si´ ró˝nice poe) sk∏adki reasekuracyjne nale˝ne od zak∏adów ubez- mi´dzy stanem rezerwy sk∏adek irezerwy na pokrycie pieczeƒ b´dàcych cedentami lub retrocedentami, ryzyka niewygas∏ego na koniec okresu sprawozdawwtym tak˝e tytu∏em wejÊcia wportfel cedenta lub czego astanem na poczàtek okresu wuj´ciu na udziaretrocedenta po potràceniu niewykorzystanych le reasekuratora, wynikajàce z ubezpieczeƒ bezposk∏adek z ubezpieczeƒ, wycofanych z portfela na Êrednich i reasekuracji czynnej. W pozycji tej ujmuje rzecz zak∏adów ubezpieczeƒ b´dàcych cedentami si´ zmian´ stanu rezerw uj´tych w pozycji D.I pasylub retrocedentami. wów bilansu.

6. Wpozycji II.4 „wynik dodatni zrewaloryzacji lo- 11. W pozycji VI technicznego rachunku ubezpiekat” technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz czeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji VII ogólnego rachunku zysków i strat ujmuje si´ m.in. technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „premie przychody tytu∏em rozwiàzania wczeÊniej utworzo- i rabaty na udziale w∏asnym ∏àcznie ze zmianà stanu nych odpisów ztytu∏u trwa∏ej utraty wartoÊci lokat. rezerw” wykazuje si´ premie, rabaty, wyp∏acane lub zaliczane osobom ubezpieczonym, uprawnionym lub 7. W pozycji III „niezrealizowane zyski z lokat” uposa˝onym zgodnie z umowà ubezpieczenia. W tej technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz pozycji wykazuje si´ równie˝ kwoty zaliczone do wyogólnego rachunku zysków i strat ujmuje si´, z za- p∏aty w okresie sprawozdawczym, wyp∏acone lub strze˝eniem pkt 6, w szczególnoÊci dodatnià ró˝nic´ przypadajàce do wyp∏aty na rzecz ubezpieczonego, pomi´dzy wartoÊcià bilansowà a cenà nabycia (kosz- uprawnionego lub uposa˝onego, w∏àczajàc wto kwotem wytworzenia) lokat, a w przypadku lokat uprzed- ty przeznaczone do zwi´kszenia rezerw technicznonio przeszacowanych — odpowiednio wartoÊcià prze- -ubezpieczeniowych lub przeznaczone do zmniejszeszacowanà, zwyjàtkiem dodatniej ró˝nicy zrewalory- nia przysz∏ych sk∏adek, w stopniu, w jakim te kwoty zacji lokat ujmowanej w kapitale w∏asnym. W pozycji stanowià przeniesienie nadwy˝ki lub zysku osiàgni´- tej, w przypadku d∏u˝nych papierów wartoÊciowych, tego z ca∏ej dzia∏alnoÊci lub jej cz´Êci, po odpisaniu których ró˝nice zwyceny nie sà ujmowane wkapitale kwot uwzgl´dnionych w poprzednich okresach spraw∏asnym, wykazuje si´ dodatnie ró˝nice pomi´dzy wozdawczych, które nie sà ju˝ wymagane. Rabaty wartoÊcià godziwà askorygowanà cenà nabycia. Ró˝- (bonifikaty) obejmujà ulgi lub cz´Êciowy zwrot sk∏anice pomi´dzy skorygowanà cenà nabycia acenà na- dek wynikajàcych z przebiegu poszczególnych umów bycia d∏u˝nych papierów wartoÊciowych, a w przy- ubezpieczenia. WielkoÊç premii i rabatów (bonifikat) padku uprzednio przeszacowanych — odpowiednio nale˝y ujmowaç osobno, jeÊli sà to wartoÊci znaczàce. wartoÊcià przeszacowanà, ujmuje si´ bezpoÊrednio w przychodach z lokat w pozycji II.2.2 lub II.3.2 tech- 12. W pozycji VII.1 technicznego rachunku ubeznicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie lub w pozy- pieczeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji cji II.2.2 lub II.3.2 ogólnego rachunku zysków istrat. VIII.1 technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „koszty akwizycji” ujmuje si´ poniesione w okresie 8. W pozycji IV.1 technicznego rachunku ubezpie- sprawozdawczym koszty akwizycji zubezpieczeƒ bezczeƒ majàtkowych iosobowych lub wpozycji V.1 tech- poÊrednich i reasekuracji czynnej, skorygowane nicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „odszkodo- ozmian´ stanu aktywowanych kosztów akwizycji oraz wania i Êwiadczenia wyp∏acone na udziale w∏asnym” owartoÊç kosztów akwizycji jeszcze nieponiesionych, ujmuje si´ wszelkie wyp∏aty i obcià˝enia (rozliczenia a dotyczàcych sk∏adki zarobionej w okresie sprawozwkompensacie znale˝noÊciami) dokonywane wokre- dawczym. sie sprawozdawczym z tytu∏u odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ za szkody iwypadki powsta∏e wokresie sprawoz- 13. W pozycji VIII.3 technicznego rachunku ubezdawczym i w okresach ubieg∏ych (w tym równie˝ pieczeƒ na ˝ycie oraz w pozycji VII.3 technicznego ra- Êwiadczenia rentowe i wykupy w ubezpieczeniach na chunku ubezpieczeƒ majàtkowych iosobowych „pro- ˝ycie), ∏àcznie z wszelkimi bezpoÊrednimi i poÊredni- wizje reasekuracyjne oraz udzia∏y w zyskach reasekumi, zewn´trznymi i wewn´trznymi kosztami likwidacji ratorów” wykazuje si´ wartoÊç tej pozycji — jako wielszkód i windykacji regresów oraz kosztami poniesio- koÊç ujemnà. Prowizje reasekuracyjne podlegajà roznymi w celu uzyskania dotacji, pomniejszone o otrzy- liczeniu w czasie analogicznie do rozliczanych w czamane zwroty, regresy, wszelkie odzyski (w tym rów- sie kosztów akwizycji ponoszonych z tytu∏u zawarcia nie˝ odzyski ze sprzeda˝y pozosta∏oÊci po szkodach) umów ubezpieczenia odpowiednio obj´tych umowai dotacje. Koszty likwidacji szkód i windykacji regre- mi reasekuracyjnymi. sów obejmujà równie˝ koszty post´powania spornego. Pozycja obejmuje równie˝ odszkodowania iÊwiad- 14. Wpozycji VIII technicznego rachunku ubezpieczenia ztytu∏u koasekuracji, wcz´Êci przypadajàcej na czeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji XI udzia∏ zak∏adu ubezpieczeƒ, oraz rozliczone przez ce- technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „pozodentów odszkodowania iÊwiadczenia przypadajàce na sta∏e koszty techniczne na udziale w∏asnym” ujmuje zak∏ad ubezpieczeƒ ztytu∏u reasekuracji czynnej. si´ wszczególnoÊci: 9. W pozycji IV.1.2 technicznego rachunku ubez- a) nale˝ne wp∏aty na Ubezpieczeniowy Fundusz pieczeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji Gwarancyjny, V.1.2 technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „udzia∏ reasekuratorów w odszkodowaniach i Êwiad- b) nale˝ne wp∏aty na koszty nadzoru nad dzia∏alnoczeniach wyp∏aconych” ujmuje si´ odszkodowania Êcià ubezpieczeniowà, iÊwiadczenia wyp∏acone wokresie sprawozdawczym c) nale˝ne wp∏aty cz∏onkowskie dla Polskiej Izby przypadajàce na udzia∏ reasekuratorów w ramach re- Ubezpieczeƒ, asekuracji biernej. d) odpisy na fundusz prewencyjny bàdê koszty pro- 10. Wpozycji IV.2 technicznego rachunku ubezpiewadzenia dzia∏alnoÊci prewencyjnej, je˝eli zak∏ad czeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji V.2 ubezpieczeƒ nie tworzy funduszu prewencyjnego, technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „zmiana stanu rezerwy na niewyp∏acone odszkodowania e) nale˝ne wp∏aty na rzecz Zwiàzku Ochotniczych iÊwiadczenia na udziale w∏asnym” ujmuje si´ zmian´ Stra˝y Po˝arnych Rzeczypospolitej Polskiej, stanu rezerw zpozycji C.III pasywów bilansu skorygowanà o zmian´ stanu oszacowanych regresów, odzy- f) inne koszty na udziale w∏asnym uwzgl´dniane sków idotacji zpozycji Epasywów bilansu. przy kalkulacji sk∏adki,

g) wartoÊç odpisów aktualizujàcych nale˝noÊci z ty- a) przychody finansowe, tu∏u ubezpieczeƒ bezpoÊrednich oraz reasekuracji, b) przychody z tytu∏u pe∏nienia czynnoÊci komisarza h) ujemne ró˝nice kursowe ztytu∏u ubezpieczeƒ bezawaryjnego, poÊrednich ireasekuracji. c) przychody ztytu∏u prowadzenia dzia∏alnoÊci akwi- 15. Wpozycji IX.3 technicznego rachunku ubezpiezycyjnej na rzecz Otwartych Funduszy Emerytalczeƒ na ˝ycie oraz wpozycji V.3 ogólnego rachunku zynych, sków i strat „wynik ujemny z rewaloryzacji lokat” ujmuje si´ wartoÊç utworzonych w okresie sprawozd) pozosta∏e przychody operacyjne. dawczym odpisów z tytu∏u trwa∏ej utraty wartoÊci lokaty. 19. W pozycji IX „pozosta∏e koszty operacyjne” 16. W pozycji X „niezrealizowane straty na loka- ogólnego rachunku zysków i strat wykazuje si´ tach” technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie wszczególnoÊci: oraz wpozycji VI „niezrealizowane straty na lokatach” a) koszty finansowe, ogólnego rachunku zysków i strat ujmuje si´, z zastrze˝eniem pkt 14, w szczególnoÊci ujemnà ró˝nic´ b) koszty zwiàzane z pe∏nieniem czynnoÊci komisapomi´dzy wartoÊcià bilansowà a cenà nabycia (koszrza awaryjnego, tem wytworzenia) lokat, a w przypadku lokat uprzednio przeszacowanych — odpowiednio wartoÊcià przec) koszty zwiàzane z prowadzeniem dzia∏alnoÊci szacowanà ustalonà na poczàtek okresu sprawozdawakwizycyjnej na rzecz Otwartych Funduszy Emeryczego, zwyjàtkiem ujemnej ró˝nicy zrewaloryzacji lotalnych, kat ujmowanej w kapitale w∏asnym. W pozycji tej, w przypadku d∏u˝nych papierów wartoÊciowych, któ- d) pozosta∏e koszty operacyjne. rych ró˝nice z wyceny nie sà ujmowane w kapitale w∏asnym, wykazuje si´ ujemne ró˝nice pomi´dzy 20. W pozycji „wynik dodatni z realizacji lokat” wartoÊcià godziwà askorygowanà cenà nabycia. oraz „wynik ujemny z realizacji lokat” ujmuje si´ odpowiednio dodatnie lub ujemne ró˝nice pomi´dzy 17. Dla sporzàdzania technicznych rachunków przychodem ze sprzeda˝y lokat a kosztem w∏asnym ubezpieczeƒ wed∏ug poszczególnych grup lub klas sprzeda˝y tych lokat obejmujàcym cen´ nabycia lokat, ubezpieczeƒ koszty administracyjne podlegajà odpoawprzypadku lokat uprzednio przeszacowanych, odwiedniemu rozliczeniu wed∏ug zasad okreÊlonych powiednio wartoÊcià przeszacowanà tych lokat oraz wpolityce rachunkowoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ. koszty transakcji realizacji lokat, z uwzgl´dnieniem 18. W pozycji VIII „pozosta∏e przychody operacyj- kwot uj´tych wkapitale zaktualizacji wyceny. Wpozyne” ogólnego rachunku zysków i strat wykazuje si´ cji tej ujmuje si´ równie˝ wykup papierów wartoÊciowszczególnoÊci: wych przez emitenta. Za∏àcznik nr 3 NOTY OBJAÂNIAJÑCE DO RACHUNKU PRZEP¸YWÓW PIENI¢˚NYCH Wp∏ywy z tytu∏u sk∏adek brutto obejmujà wp∏ywy nymi na rekompensat´ kosztów likwidacji szkód, chyuzyskane w okresie sprawozdawczym z tytu∏u ubez- ba ˝e stanowià one cz´Êç prowizji reasekuracyjnej. pieczeƒ bezpoÊrednich oraz ztytu∏u reasekuracji czynnej przypadajàcej na udzia∏ zak∏adu ubezpieczeƒ bez Wp∏aty reasekuratorów ztytu∏u udzia∏u wodszkodouwzgl´dnienia zwrotów sk∏adek, które ujmuje si´ waniach (poz. A.I.2.1) oraz wp∏ywy z tytu∏u prowizji rewpozycji A.II.1.1 rachunku przep∏ywów pieni´˝nych. asekuracyjnych i udzia∏u w zyskach reasekuratora (poz. A.I.2.2) nale˝y wykazywaç odr´bnie, nawet je˝eli Wp∏ywy z tytu∏u sk∏adek brutto (poz. A.I.1.1) oraz rozliczenia zreasekuratorami dokonywane sà per saldo. wydatki z tytu∏u akwizycji (poz. A.II.1.3) nale˝y wykazywaç odr´bnie, nawet je˝eli rozliczenia zpoÊrednika- W pozycji A.I.2.3 wykazuje si´ depozyty otrzymami ubezpieczeniowymi dokonywane sà per saldo. ne od reasekuratorów. Wpozycji A.I.1.2 „wp∏ywy ztytu∏u regresów, odzy- W pozycji A.II.1.2 „odszkodowania i Êwiadczenia sków i zwrotów odszkodowaƒ brutto” wykazuje si´ wyp∏acone brutto” ujmuje si´ kwoty faktycznie wywartoÊç wp∏ywów ztytu∏u regresów, odzysków, zwro- p∏acone przez zak∏ad ubezpieczeƒ tytu∏em likwidacji tów odszkodowaƒ brutto i dotacji bez pomniejszenia szkód (Êwiadczeƒ) i innych zdarzeƒ obj´tych umowà o koszty dochodzenia regresów, odzysków, zwrotów ubezpieczenia. odszkodowaƒ oraz koszty poniesione w celu uzyskania dotacji. Wp∏ywy z emisji akcji (poz. C.I.1) oznaczajà kwoty uzyskane netto — po potràceniu kosztów emisji — W pozycji A.I.2.1 „wp∏aty reasekuratorów z tytu∏u niezale˝nie od daty rejestracji podwy˝szenia kapita∏u udzia∏u w odszkodowaniach” ujmuje si´ kwoty fak- podstawowego; towarzystwa ubezpieczeƒ wzajemtycznie otrzymane od reasekuratorów z tytu∏u ich nych wykazujà w tej pozycji wp∏aty na poczet udziaudzia∏u wlikwidacji szkód wraz zkwotami przeznaczo- ∏ów wkapitale zak∏adowym.

Za∏àcznik nr 4 ZAKRES INFORMACJI DODATKOWEJ DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Informacja dodatkowa do sprawozdania finanso- 9) informacje o znaczàcych w zak∏adzie ubezpiewego zak∏adu ubezpieczeƒ obejmuje wprowadzenie czeƒ zdarzeniach, które wystàpi∏y po dniu bido sprawozdania finansowego oraz dodatkowe infor- lansowym i nie zosta∏y uwzgl´dnione w spramacje iobjaÊnienia. wozdaniu finansowym; I. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego za- 10) informacje o znaczàcych w zak∏adzie ubezpiek∏adu ubezpieczeƒ obejmuje wszczególnoÊci: czeƒ zdarzeniach dotyczàcych lat ubieg∏ych, które zosta∏y uj´te w sprawozdaniu finanso- 1) nazw´ i siedzib´ zak∏adu ubezpieczeƒ oraz wym roku obrotowego; wskazanie w∏aÊciwego sàdu lub innego organu prowadzàcego rejestr, a w przypadku oddzia∏u 11) informacje o znaczàcych zdarzeniach dotyczàlub g∏ównego oddzia∏u zagranicznego zak∏adu cych roku obrotowego majàcych wp∏yw na ubezpieczeƒ równie˝ nazw´ i siedzib´ jednost- istotnà zmian´ struktury pozycji bilansowych ki macierzystej; oraz wyniku finansowego; 2) wskazanie okresu obj´tego sprawozdaniem 12) dane liczbowe zapewniajàce porównywalnoÊç finansowym, podanie powodu, je˝eli sprawoz- danych sprawozdania finansowego za rok podanie finansowe sporzàdzone jest za okres in- przedzajàcy ze sprawozdaniem za rok obrotowy; ny ni˝ rok obrotowy; 13) informacje o wynagrodzeniu bieg∏ego rewi- 3) wskazanie, ˝e sprawozdanie finansowe zawie- denta lub podmiotu uprawnionego do badania ra dane ∏àczne, je˝eli w sk∏ad zak∏adu ubezpie- sprawozdaƒ finansowych, wyp∏aconym lub czeƒ wchodzà wewn´trzne jednostki organiza- nale˝nym za rok obrotowy odr´bnie za: cyjne sporzàdzajàce samodzielnie sprawozdania finansowe; a) obowiàzkowe badanie rocznego sprawozdania finansowego, 4) wskazanie, czy sprawozdanie finansowe zostab) inne us∏ugi poÊwiadczajàce, ∏o sporzàdzone przy za∏o˝eniu kontynuowania przez zak∏ad ubezpieczeƒ dzia∏alnoÊci gospoc) us∏ugi doradztwa podatkowego, darczej w dajàcej si´ przewidzieç przysz∏oÊci oraz czy nie istniejà okolicznoÊci wskazujàce na d) pozosta∏e us∏ugi. zagro˝enie kontynuowania dzia∏alnoÊci; II. W dodatkowych informacjach i objaÊnieniach 5) w przypadku sprawozdania finansowego spoujawnieniu podlegajà informacje niezb´dne do rzàdzanego za okres, w ciàgu którego nastàpilepszego zrozumienia sytuacji finansowej i majàt- ∏o po∏àczenie jednostek lub przeniesienie portkowej, atak˝e wyniku finansowego oraz wyp∏acalfela, wskazanie, ˝e jest to sprawozdanie finannoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ, wszczególnoÊci: sowe sporzàdzone po po∏àczeniu lub po przeniesieniu portfela, oraz wskazanie wprzypadku 1) wodniesieniu do lokat zak∏adu ubezpieczeƒ: po∏àczenia zastosowanej metody rozliczenia; a) przyporzàdkowanie lokat wymienionych 6) dokonane w ciàgu roku obrotowego zmiany wbilansie zak∏adu ubezpieczeƒ do: zasad rachunkowoÊci, w tym metod wyceny, wraz zuzasadnieniem ich wprowadzenia, je˝e- — aktywów finansowych przeznaczonych li wywierajà one istotny wp∏yw na sprawozda- do obrotu, nie finansowe, ze wskazaniem spowodowanej — po˝yczek udzielonych i nale˝noÊci w∏atymi zmianami ró˝nicy wwyniku finansowym; snych, 7) dokonane w stosunku do poprzedniego spra- — aktywów finansowych utrzymywanych wozdania finansowego zmiany sposobu spodo terminu wymagalnoÊci, rzàdzania sprawozdania finansowego, wraz z uzasadnieniem ich wprowadzenia i skutkami — aktywów finansowych dost´pnych do w zakresie przedstawiania sytuacji majàtkowej sprzeda˝y, ifinansowej zak∏adu ubezpieczeƒ; b) cen´ nabycia (koszt wytworzenia) lokat — 8) informacje o: w przypadku gdy lokaty sà wykazywane wbilansie wwartoÊci godziwej, wartoÊç goa) rodzaju pope∏nionego b∏´du, o którym modziwà lokat — w przypadku gdy lokaty sà wa wart. 54 ust. 3 ustawy, wykazywane w bilansie wed∏ug ceny nabyb) kwocie korekty dotyczàcej bie˝àcego roku cia, wartoÊç dotychczasowych odpisów — obrotowego, w przypadku lokat, których wartoÊç uleg∏a cz´Êciowo umorzeniu lub trwa∏ej utracie c) kwocie korekty dotyczàcej okresów wcze- wartoÊci; w odniesieniu do lokat w nieru- Êniejszych, je˝eli zak∏ad ubezpieczeƒ doko- chomoÊci wyceny ich wartoÊci godziwej dona∏ korekty b∏´du; konuje si´ nie rzadziej ni˝ raz na 5 lat,

c) lokaty jednostek powiàzanych w podziale b) zobowiàzania wobec jednostek powiàzana: lokaty w jednostkach zale˝nych, lokaty nych zzak∏adem ubezpieczeƒ; wjednostkach wspó∏zale˝nych, lokaty wjed- 4) wzakresie zobowiàzaƒ podporzàdkowanych: nostkach stowarzyszonych oraz lokaty wjednostce dominujàcej — dla ka˝dej jednostki a) wartoÊç poszczególnych po˝yczek oraz waodr´bnie, luty, wjakich zosta∏y zaciàgni´te, d) lokaty krajowe i zagraniczne, w tym znajdu- b) warunki oprocentowania i terminy wymajàce si´ na terenie Unii Europejskiej oraz po- galnoÊci po˝yczek; zosta∏e, zwyszczególnieniem papierów wartoÊciowych dopuszczonych do publicznego 5) w odniesieniu do nale˝noÊci i zobowiàzaƒ nale˝y wykazaç: obrotu na rynku regulowanym, papierów wartoÊciowych z nieograniczonà zbywalnoa) wartoÊç nale˝noÊci i zobowiàzaƒ z tytu∏u re- Êcià, nienotowanych na gie∏dzie oraz nieasekuracji biernej, znajdujàcych si´ w regulowanym obrocie pozagie∏dowym, papierów wartoÊciowych b) wartoÊç nale˝noÊci izobowiàzaƒ ztytu∏u reemitowanych lub gwarantowanych przez asekuracji czynnej, Skarb Paƒstwa lub organizacje mi´dzynaroc) wartoÊç odpisów aktualizujàcych nale˝noÊci dowe, których cz∏onkiem jest Rzeczpospolita wed∏ug pozycji bilansu, Polska, oraz lokat emitowanych lub gwarantowanych przez jednostki samorzàdu teryto- d) podzia∏ nale˝noÊci izobowiàzaƒ wed∏ug porialnego, zycji bilansu opozosta∏ym na dzieƒ bilansowy przewidywanym umowà okresie sp∏aty e) lokaty w walutach obcych, je˝eli ich udzia∏ do 3 miesi´cy (w∏àcznie), powy˝ej 3 miesi´- wlokatach ogó∏em jest istotny, cy do 1 roku (w∏àcznie), powy˝ej 1 roku oraz wartoÊç nale˝noÊci i zobowiàzaƒ przetermif) wyszczególnienie wartoÊci po˝yczek niezanowanych, bezpieczonych polisami ubezpieczeniowymi, je˝eli ich udzia∏ jest istotny, e) nale˝noÊci i zobowiàzania wobec jednostek, których siedziba znajduje si´ poza terytog) wyszczególnienie lokat uj´tych w pozycji rium Rzeczypospolitej Polskiej, wtym na te- „pozosta∏e lokaty”, je˝eli ich udzia∏ w loka- renie Unii Europejskiej, tach ogó∏em zak∏adu ubezpieczeƒ jest istotf) wykaz zobowiàzaƒ warunkowych oraz zobony, wiàzaƒ zabezpieczonych na majàtku zak∏adu h) informacje o obcià˝eniu lokat ryzykiem ubezpieczeƒ ze wskazaniem jego rodzaju, zmiany stopy procentowej, a w szczególno- w tym odr´bnie dotyczàcych jednostek powiàzanych; Êci informacj´ o wczeÊniej przypadajàcym terminie wykupu lub wynikajàcym zumowy 6) dane dotyczàce rachunkowoÊci instrumentów terminie przeszacowania wartoÊci, a tak˝e pochodnych zabezpieczajàcych wartoÊç aktyo efektywnej stopie procentowej, je˝eli jej wów stanowiàcych pokrycie rezerw techniczustalenie jest zasadne, no-ubezpieczeniowych, w tym opis zabezpieczeƒ, opis instrumentów finansowych wyznai) informacje o obcià˝eniu lokat ryzykiem kre- czonych jako instrumenty zabezpieczajàce oraz dytowym, a w szczególnoÊci informacj´ zasady ich wyceny na dzieƒ bilansowy; o oszacowanej maksymalnej kwocie straty, na jakà jednostka jest nara˝ona, bez 7) w odniesieniu do kapita∏ów w∏asnych nale˝y uwzgl´dnienia wartoÊci godziwej jakichkol- wykazaç winformacji dodatkowej: wiek przyj´tych lub poczynionych zabezpiea) dane ostrukturze w∏asnoÊci kapita∏u podstaczeƒ, w przypadku gdyby wierzyciel nie wywowego oraz liczbie i wartoÊci nominalnej wiàza∏ si´ ze Êwiadczenia, zpodaniem inforsubskrybowanych akcji, z wyszczególniemacji okoncentracji tego ryzyka; niem akcji uprzywilejowanych, 2) wodniesieniu do depozytów ucedentów: b) propozycje podzia∏u zysku lub pokrycia straty za rok obrotowy, a) depozyty z∏o˝one wkraju idepozyty z∏o˝one za granicà, wtym z∏o˝one na terenie Unii Eu- c) informacje o zmianach wartoÊci kaucji dla ropejskiej oraz poza, oddzia∏ów g∏ównych oraz oddzia∏ów zagranicznych, zuwzgl´dnieniem stanu na poczàb) depozyty z∏o˝one u jednostek powiàzanych tek roku obrotowego, zwi´kszeƒ i zmniejzzak∏adem ubezpieczeƒ; szeƒ w okresie sprawozdawczym oraz stanu na koniec roku obrotowego, 3) w odniesieniu do zobowiàzaƒ depozytowych wobec reasekuratorów: d) w∏asne udzia∏y nabyte, zbyte lub umorzone wokresie sprawozdawczym wprzypadku toa) zobowiàzania wyra˝one wwalutach obcych, warzystwa ubezpieczeƒ wzajemnych;

8) w odniesieniu do zobowiàzaƒ z tytu∏u depozy- b) sk∏adek jednorazowych (w tym sk∏adek beztów reasekuratorów: terminowych) oraz sk∏adek okresowych, a) zobowiàzania wobec jednostek powiàza- c) sk∏adek z umów ubezpieczenia premiowych nych ipozosta∏ych, ibezpremiowych, b) zobowiàzania wobec podmiotów, których d) sk∏adek o charakterze kapita∏owym, w tym: siedziba znajduje si´ poza terytorium Rze- sk∏adek przeznaczonych na ubezpieczenioczypospolitej Polskiej, wtym na terenie Unii wy fundusz kapita∏owy, w tym odr´bnie, je- Europejskiej oraz poza, okreÊlone wwalucie ˝eli ryzyko lokaty ponosi ubezpieczajàcy, polskiej oraz wwalutach obcych; oraz sk∏adek zdzia∏u Igrupa 1 ztytu∏u ubezpieczeƒ o charakterze lokacyjnym, ze wska- 9) w odniesieniu do rezerw techniczno-ubezpie- zaniem cz´Êci sk∏adek niezwiàzanej z ochroczeniowych nale˝y wykazaç: nà ubezpieczeniowà, a) wartoÊç rezerwy na ryzyka niewygas∏e, nie- e) w przypadku towarzystw ubezpieczeƒ wzazale˝nie od jej wysokoÊci, jemnych wielkoÊç sk∏adek ztytu∏u umów zawartych z osobami nieb´dàcymi cz∏onkami b) wartoÊç rezerw na niewyp∏acone odszkodo- towarzystwa ubezpieczeƒ wzajemnych, wania i Êwiadczenia w podziale na klasy rachunkowe, w tym odr´bnie wartoÊç rezerw jak równie˝ wartoÊç Êwiadczeƒ wyp∏aconych z tytu∏u szkód zaistnia∏ych w okresie spra- brutto wokresie sprawozdawczym, saldo rozliwozdawczym, wartoÊç oszacowanych regre- czeƒ z tytu∏u reasekuracji biernej oraz koszty sów, odzysków i dotacji uwzgl´dnionych akwizycji iadministracyjne wpodziale na ubezwrezerwie iwrachunku wyników, pieczenia bezpoÊrednie ipoÊrednie; c) w przypadku stosowania dyskont lub odpi- 12) w odniesieniu do ubezpieczeƒ majàtkowych sów przy ustalaniu rezerwy na skapitalizo- iosobowych sk∏adki brutto przypisane, sk∏adki wanà wartoÊç Êwiadczeƒ rentowych — od- brutto zarobione w okresie sprawozdawczym, powiednio wpodziale na klasy rachunkowe, odszkodowania i Êwiadczenia wyp∏acone kwot´ rezerw przed uwzgl´dnieniem dys- brutto (w tym oddzielnie koszty likwidacji kont i odpisów, opis stosowanych metod, szkód ikoszty poniesione wcelu uzyskania dow szczególnoÊci stosowane stopy technicz- tacji oraz regresy, odzyski idotacje), salda rozne oraz kryteria przyj´te przy ustalaniu okre- liczeƒ z tytu∏u reasekuracji oraz koszty akwizysu, który up∏ynie do momentu ca∏kowitej cji ikoszty administracyjne wpodziale na ubezlikwidacji szkody, pieczenia bezpoÊrednie i poÊrednie wed∏ug klas rachunkowych; d) wartoÊç jednostki rozrachunkowej ubezpieczeniowych funduszy kapita∏owych na dzieƒ 13) wielkoÊç sk∏adek brutto z ubezpieczeƒ bezpobilansowy oraz wartoÊç zmiany w okresie Êrednich z umów zawartych poza granicami sprawozdawczym — w przypadku ubezpie- Rzeczypospolitej Polskiej, w tym zawartych na czeƒ dzia∏u Igrupa 3, terenie paƒstw cz∏onkowskich Unii Europejskiej; e) wartoÊç rezerwy na zwrot sk∏adek dla cz∏on- 14) informacje o przebiegu procesów likwidacji ków w przypadku towarzystwa ubezpieczeƒ szkód, wprzypadku ubezpieczeƒ dzia∏u II wpowzajemnych, dziale na klasy rachunkowe — informacje f) dane dotyczàce rachunkowoÊci instrumen- o Êrednim czasie likwidacji szkody oraz infortów pochodnych zabezpieczajàcych wartoÊç macje owielkoÊci szkód zaistnia∏ych wokresie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, sprawozdawczym z tytu∏u umów ubezpieczewtym opis zabezpieczeƒ, opis instrumentów nia zawartych wtym okresie (wtym odszkodofinansowych wyznaczonych jako instrumen- waƒ i Êwiadczeƒ wyp∏aconych z tytu∏u tych ty zabezpieczajàce oraz zasady ich wyceny szkód oraz wielkoÊç utworzonej na koniec roku na dzieƒ bilansowy; rezerwy na niewyp∏acone odszkodowania iÊwiadczenia); 10) wodniesieniu do innych pozycji aktywów ipasywów nale˝y wykazaç kwoty, je˝eli ich udzia∏ 15) wzakresie rozliczeƒ podatkowych wykaz g∏óww sumie bilansowej zak∏adu ubezpieczeƒ jest nych pozycji ró˝niàcych pozycj´ opodatkowaistotny; nia podatkiem dochodowym od wyniku finansowego brutto (w tym z tytu∏u dzia∏alnoÊci 11) w ubezpieczeniach na ˝ycie wartoÊç sk∏adek technicznej, ztytu∏u zysków istrat nadzwyczajprzypisanych brutto w okresie sprawozdaw- nych), wysokoÊç obcià˝ajàcego wynik finansoczym w podziale na ubezpieczenia bezpoÊred- wy podatku dochodowego za dany rok obrotonie oraz poÊrednie, ze wskazaniem: wy z podzia∏em na cz´Êç bie˝àcà i cz´Êç odroczonà, informacje o wartoÊci aktywów i utwoa) sk∏adek indywidualnych (w tym z tytu∏u in- rzonej rezerwy na odroczony podatek dochodywidualnej kontynuacji ubezpieczeƒ gru- dowy, powsta∏ych w zwiàzku z przejÊciowymi powych) oraz sk∏adek z ubezpieczeƒ grupo- ró˝nicami mi´dzy wykazywanà w ksi´gach rawych, chunkowych wartoÊcià aktywów i pasywów

aich wartoÊcià podatkowà oraz stratà podatko- 23) informacje o charakterze i celu gospodarczym wà mo˝liwà do rozliczenia wprzysz∏oÊci; zawartych przez zak∏ad ubezpieczeƒ umów nieuwzgl´dnionych w bilansie w zakresie nie- 16) w zakresie przychodów i kosztów dzia∏alnoÊci zb´dnym do oceny ich wp∏ywu na sytuacj´ lokacyjnej wyodr´bnienie przychodów i kosz- majàtkowà, finansowà i wynik finansowy zatów z lokat ubezpieczeniowych funduszy kapi- k∏adu ubezpieczeƒ. ta∏owych, w tym odr´bnie lokat, których ryzyko ponosi ubezpieczajàcy; III. Informacja dodatkowa do skonsolidowanego sprawozdania grupy kapita∏owej powinna zawie- 17) w odniesieniu do kosztów — wartoÊç prowizji raç: z dzia∏alnoÊci w zakresie ubezpieczeƒ bezpo- Êrednich zaliczonych do roku obrotowego, 1) nazw´ i siedzib´ jednostki dominujàcej, sporzàw tym: prowizje z tytu∏u akwizycji, prowizje dzajàcej skonsolidowane sprawozdanie finansoz tytu∏u odnowienia polis, prowizje za inkaso we; sk∏adki oraz prowizje za obs∏ug´ umów ubezpieczenia; dane o strukturze: kosztów akwizy- 2) dane ostrukturze w∏asnoÊci kapita∏u podstawocji, kosztów administracyjnych, kosztów likwi- wego jednostki dominujàcej zwyodr´bnieniem dacji szkód i windykacji regresów, kosztów liczby i wartoÊci akcji (udzia∏ów) posiadanych dzia∏alnoÊci lokacyjnej w podziale na koszty przez jednostk´ dominujàcà i jednostki powiàwewn´trzne izewn´trzne, wtym: zane; wykaz ten powinien zawieraç tak˝e informacje oprocencie udzia∏ów lub akcji iinformaa) koszty wewn´trzne, w tym zu˝ycie materia- cj´ o udziale w zarzàdzaniu oraz o zysku lub ∏ów ienergii, koszty osobowe (wynagrodze- stracie tych spó∏ek za ostatni okres sprawonia, ubezpieczenia iinne Êwiadczenia, amor- zdawczy; tyzacja iinne), 3) wartoÊç firmy oraz ujemnà wartoÊç firmy dla b) koszty zewn´trzne, w tym us∏ugi obce (od- ka˝dej jednostki obj´tej konsolidacjà osobno, ze r´bnie prowizje, koszty reklamy); wskazaniem sposobu ich ustalenia oraz wysokoÊci dotychczas dokonywanych odpisów 18) w przypadku gdy wielkoÊci i kwoty sà istotne amortyzacyjnych; (znaczàce liczby lub konsekwencje dla zak∏adu ubezpieczeƒ), nale˝y podaç informacje o przy- 4) informacje liczbowe zapewniajàce porównywalchodach, kosztach i wynikach dzia∏alnoÊci za- noÊç danych sprawozdania finansowego za rok niechanej w roku obrotowym lub przewidzia- poprzedzajàcy ze sprawozdaniem finansowym nej do zaprzestania wroku nast´pnym; za rok obrotowy; 19) informacje o wynagrodzeniach, ∏àcznie z wy- 5) dane liczbowe dotyczàce spó∏ek powiàzanych nagrodzeniem zzysku, wyp∏aconych cz∏onkom kapita∏owo zjednostkà o: zarzàdu i organów nadzorczych zak∏adu ubeza) trwa∏ych lokatach finansowych w tych spó∏- pieczeƒ, atak˝e opo˝yczkach udzielonych tym kach, osobom; b) wzajemnych nale˝noÊciach izobowiàzaniach, 20) informacje o transakcjach z cz∏onkami zarzàdu i organów nadzorczych zak∏adu ubezpieczeƒ c) kosztach i przychodach z wzajemnych transoraz zjednostkami, wktórych sà oni udzia∏owakcji, cami (akcjonariuszami) lub wspólnikami, je˝eli dysponujà one, bezpoÊrednio lub poÊrednio, d) pozycjach pozabilansowych zwiàzanych prawem g∏osu wynoszàcym co najmniej 33 % zjednostkami powiàzanymi, wszystkich praw g∏osu na zgromadzeniu wspólników (walnym zgromadzeniu akcjona- e) innych danych, niezb´dnych do sporzàdzenia riuszy); skonsolidowanego sprawozdania finansowego; 21) informacje o transakcjach ze spó∏kami powiàzanymi kapita∏owo; 6) w przypadku skonsolidowanego sprawozdania finansowego sporzàdzanego za okres, w ciàgu 22) informacje o istotnych transakcjach (wraz którego nastàpi∏o po∏àczenie jednostki powiàzaz ich kwotami) zawartych przez zak∏ad ubez- nej: pieczeƒ na innych warunkach ni˝ rynkowe ze stronami powiàzanymi — wraz z informacja- a) w przypadku rozliczenia metodà nabycia — mi okreÊlajàcymi charakter tych transakcji. In- nazw´ i opis przedmiotu dzia∏alnoÊci spó∏ki formacje dotyczàce poszczególnych transakcji przej´tej, liczb´, wartoÊç nominalnà irodzaj mogà byç zgrupowane wed∏ug ich rodzaju, akcji wyemitowanych wcelu po∏àczenia, cez wyjàtkiem przypadku, gdy informacje na te- n´ przej´cia, wartoÊç aktywów netto wemat poszczególnych transakcji sà niezb´dne d∏ug wartoÊci godziwej spó∏ki przej´tej na dla zrozumienia ich wp∏ywu na sytuacj´ ma- dzieƒ po∏àczenia, wartoÊç firmy lub ujemnà jàtkowà, finansowà iwynik finansowy zak∏adu wartoÊç firmy i opis zasad jej amortyzacji, ubezpieczeƒ; lub

b) w przypadku rozliczenia metodà ∏àczenia 4) transakcjach: udzia∏ów — nazw´ i opis przedmiotu dzia∏ala) z cz∏onkami zarzàdu i organów nadzorczych noÊci spó∏ek, które w wyniku po∏àczenia zozak∏adu ubezpieczeƒ, atak˝e zosobami b´dàsta∏y wykreÊlone z rejestru, liczb´, wartoÊç cymi ma∏˝onkami lub osobami faktycznie ponominalnà i rodzaj akcji wyemitowanych zostajàcymi we wspólnym po˝yciu, krewnyw celu po∏àczenia, przychody i koszty, zyski mi lub powinowatymi do drugiego stopnia, i straty oraz zmiany w kapita∏ach w∏asnych przysposobionymi lub przysposabiajàcymi, po∏àczonych spó∏ek za okres od poczàtku roosobami zwiàzanymi ztytu∏u opieki lub kuraku obrotowego, w ciàgu którego nastàpi∏o teli wstosunku do którejkolwiek zosób b´dàpo∏àczenie, do dnia po∏àczenia; cych cz∏onkami zarzàdu i organów nadzorczych zak∏adu ubezpieczeƒ, 7) informacje o wynagrodzeniu bieg∏ego rewidenta lub podmiotu uprawnionego do badania b) z jednostkami, w których udzia∏owcami sprawozdaƒ finansowych, wyp∏aconym lub na- (akcjonariuszami) lub wspólnikami sà osoby le˝nym za rok obrotowy odr´bnie za: wymienione w lit. a, je˝eli dysponujà one, bezpoÊrednio lub poÊrednio, prawem g∏osu a) obowiàzkowe badanie rocznego skonsolido- wynoszàcym co najmniej 33 % wszystkich wanego sprawozdania finansowego, praw g∏osu na zgromadzeniu wspólników (walnym zgromadzeniu akcjonariuszy); b) inne us∏ugi poÊwiadczajàce, 5) transakcjach ze spó∏kami powiàzanymi kapita∏oc) us∏ugi doradztwa podatkowego, wo, które nie sà obj´te skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym; d) pozosta∏e us∏ugi. 6) istotnych transakcjach (wraz z ich kwotami) zawartych przez zak∏ad ubezpieczeƒ, b´dàcy jed- IV. W informacji dodatkowej dotyczàcej poszczególnostkà dominujàcà, lub przez inne jednostki obnych pozycji sprawozdania grupy kapita∏owej naj´te skonsolidowanym sprawozdaniem finansole˝y przedstawiç informacje o: wym na innych warunkach ni˝ rynkowe ze stro- 1) wspólnych przedsi´wzi´ciach, które nie podle- nami powiàzanymi, zwyjàtkiem transakcji dokogajà konsolidacji metodà pe∏nà lub praw w∏a- nywanych wewnàtrz grupy kapita∏owej — wraz snoÊci, wtym: z informacjami okreÊlajàcymi charakter tych transakcji. Informacje dotyczàce poszczególa) nazwie, zakresie dzia∏alnoÊci wspólnego nych transakcji mogà byç zgrupowane wed∏ug przedsi´wzi´cia, procentowym udziale, ich rodzaju, z wyjàtkiem przypadku, gdy inforwspólnie posiadanych aktywach oraz zacià- macje na temat poszczególnych transakcji sà gni´tych zobowiàzaniach, wtym równie˝ wa- niezb´dne dla zrozumienia ich wp∏ywu na syturunkowych, acj´ majàtkowà, finansowà i wynik finansowy grupy kapita∏owej; b) dochodach otrzymanych ze wspólnego 7) informacje o charakterze i celu gospodarczym przedsi´wzi´cia ikosztach zwiàzanych znimi; zawartych przez zak∏ad ubezpieczeƒ, b´dàcy 2) wynagrodzeniach, ∏àcznie z wynagrodzeniem jednostkà dominujàcà, lub przez inne jednostki z zysku, wyp∏aconych cz∏onkom zarzàdu i orga- obj´te skonsolidowanym sprawozdaniem finannów nadzorczych spó∏ek kapita∏owych; sowym umów nieuwzgl´dnionych w skonsolidowanym bilansie w zakresie niezb´dnym do 3) po˝yczkach udzielonych cz∏onkom zarzàdu i or- oceny ich wp∏ywu na sytuacj´ majàtkowà, ganów nadzorczych spó∏ek kapita∏owych; finansowà iwynik finansowy grupy kapita∏owej. Za∏àcznik nr 5 ZAKRES INFORMACJI DO SPRAWOZDANIA ZDZIA¸ALNOÂCI ZAK¸ADU UBEZPIECZE¡ Sprawozdanie z dzia∏alnoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ 4) przedstawienie aktualnej i przewidywanej sytupowinno obejmowaç: acji finansowej zak∏adu ubezpieczeƒ dotyczàcej struktury sprzeda˝y produktów ubezpieczenio- 1) informacje o wydarzeniach zaistnia∏ych w roku wych, rentownoÊci dzia∏alnoÊci lokacyjnej, wielobrotowym, które w sposób istotny wp∏yn´∏y na koÊci kosztów prowadzenia dzia∏alnoÊci ubezpiestan majàtkowy i sytuacj´ finansowà zak∏adu czeniowej, wielkoÊci utworzonych na koniec roubezpieczeƒ; ku obrotowego rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, stanu pokrycia marginesu wyp∏acalno- 2) informacje o przewidywanym rozwoju zak∏adu Êci oraz kapita∏u gwarancyjnego Êrodkami w∏aubezpieczeƒ; snymi, jak równie˝ stanu pokrycia rezerw tech- 3) wskazanie czynników ryzyka prowadzonej dzia∏al- niczno-ubezpieczeniowych odpowiednimi aktynoÊci iopis mo˝liwych jej zagro˝eƒ; wami.

Za∏àcznik nr 6 METODY TWORZENIA REZERWY NA WYRÓWNANIE SZKODOWOÂCI WUBEZPIECZENIACH GRUPY 14 DZIA¸U II Metoda nr 1 4. Powy˝szà rezerw´ zmniejsza si´ wka˝dym roku obrotowym, wktórym wspó∏czynnik szkodowoÊci jest 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany utworzyç wi´kszy od Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk z gru- w okresie odniesienia, o kwot´ równà iloczynowi py 14. Rezerwa ta jest przeznaczona na pokrycie ujem- sk∏adki zarobionej w danym roku w grupie 14 przez nego wyniku technicznego w grupie 14 w danym ro- ró˝nic´ mi´dzy wspó∏czynnikiem szkodowoÊci w daku obrotowym. nym roku oraz Êrednim wspó∏czynnikiem szkodowo- Êci wokresie odniesienia. 2. Powy˝szà rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku obrotowym o 75 % dodatniego wyniku technicznego 5. Niezale˝nie od przebiegu szkodowoÊci oraz w grupie 14, nie wi´cej jednak ni˝ o wielkoÊç równà przed uwzgl´dnieniem korekty rezerwy na wyrówna- 12 % sk∏adki przypisanej na udziale w∏asnym w gru- nie szkodowoÊci w danym roku rezerw´ zwi´ksza si´ pie 14, a˝ do osiàgni´cia wielkoÊci 150 % najwi´ksze- wka˝dym roku obrotowym o3,5 % wymaganej wielgo zbioru sk∏adki na udziale w∏asnym w grupie 14 koÊci tej rezerwy, a˝ do osiàgni´cia wymaganej wielw ciàgu roku obrotowego w ostatnich 5 latach obro- koÊci tej rezerwy. towych. 6. Okres odniesienia wynosi nie mniej ni˝ 15 lat Metoda nr 2 oraz nie wi´cej ni˝ 30 lat. Rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk grupy 14 nie tworzy si´, jeÊli 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany utworzyç wka˝dym roku wokresie odniesienia zak∏ad ubezpierezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk z gru- czeƒ nie wykaza∏ ujemnego wyniku technicznego py 14. Jest ona przeznaczona na pokrycie ujemnego wgrupie 14. wyniku technicznego w grupie 14 w danym roku obrotowym. 7. Wymagana wielkoÊç rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci oraz kwoty jej zmniejszeƒ powinny byç 2. Minimalna wielkoÊç powy˝szej rezerwy wynosi zredukowane, jeÊli zanalizy Êredniego wspó∏czynnika 134 % Êredniego zbioru sk∏adki na udziale w∏asnym szkodowoÊci i wspó∏czynnika kosztów w okresie odz ubezpieczeƒ bezpoÊrednich i poÊrednich w grupie niesienia wynika, ˝e w sk∏adce skalkulowany jest narzut bezpieczeƒstwa. 14 wciàgu roku obrotowego wostatnich 5 latach obrotowych. 8. Wszystkie obliczenia odnoszà si´ do wp∏ywów 3. Powy˝szà rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku ikosztów na udziale w∏asnym. obrotowym o 75 % dodatniego wyniku technicznego w grupie 14, a˝ do osiàgni´cia wielkoÊci opisanej 9. Przez poj´cie „wspó∏czynnik kosztów” rozumie wust. 2. si´ stosunek kosztów dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej i pozosta∏ych kosztów technicznych na udziale w∏a- Metoda nr 3 (metoda aktuarialna) snym (poz. VII i VIII technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych — za∏àcznik nr 3 do 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany utworzyç ustawy) do sk∏adki zarobionej. rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk z grupy 14. Jest ona przeznaczona na pokrycie wy˝szego Metoda nr 4 (metoda aktuarialna) ni˝ przeci´tny wspó∏czynnika szkodowoÊci wgrupie14 wdanym roku obrotowym. 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ ma obowiàzek utworzyç rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk grupy14. 2. Powy˝szà rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku Jest ona przeznaczona na pokrycie wy˝szego ni˝ przeobrotowym, wktórym wspó∏czynnik szkodowoÊci jest ci´tny wspó∏czynnika szkodowoÊci wgrupie 14 wdamniejszy od Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci nym roku obrotowym. w okresie odniesienia, o kwot´ równà iloczynowi sk∏adki zarobionej w danym roku w grupie 14 przez 2. Powy˝szà rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku ró˝nic´ mi´dzy Êrednim wspó∏czynnikiem szkodowo- obrotowym, wktórym wspó∏czynnik szkodowoÊci jest Êci wokresie odniesienia oraz wspó∏czynnikiem szko- mniejszy od Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci dowoÊci wdanym roku, a˝ do osiàgni´cia wymaganej w okresie odniesienia, o kwot´ równà iloczynowi wielkoÊci tej rezerwy. sk∏adki zarobionej w danym roku w grupie 14 przez ró˝nic´ mi´dzy Êrednim wspó∏czynnikiem szkodowo- 3. Wymagana wielkoÊç rezerwy na wyrównanie Êci wokresie odniesienia oraz wspó∏czynnikiem szkoszkodowoÊci równa jest iloczynowi szeÊciokrotnoÊci dowoÊci wdanym roku, a˝ do osiàgni´cia wymaganej standardowego odchylenia z próby wspó∏czynnika wielkoÊci tej rezerwy. szkodowoÊci w kolejnych latach obrotowych okresu odniesienia przez kwot´ sk∏adki zarobionej w danym 3. Maksymalna wymagana wielkoÊç rezerwy na roku wgrupie 14. wyrównanie szkodowoÊci równa jest iloczynowi sze-

ÊciokrotnoÊci standardowego odchylenia z próby czeƒ nie wykaza∏ ujemnego wyniku technicznego wspó∏czynnika szkodowoÊci w okresie odniesienia wgrupie 14. przez kwot´ sk∏adki zarobionej w danym roku w grupie 14. 7. Obie wymagane wielkoÊci, maksymalna i minimalna, rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci oraz 4. Powy˝szà rezerw´ zmniejsza si´ wka˝dym roku kwoty jej zmniejszeƒ powinny byç zredukowane, jeÊli obrotowym, wktórym wspó∏czynnik szkodowoÊci jest z analizy Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci i wspó∏czynnika kosztów w okresie odniesienia wyniwi´kszy od Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci ka, ˝e wsk∏adce skalkulowany jest narzut bezpieczeƒw kolejnych latach obrotowych okresu odniesienia, stwa oraz ˝e wspó∏czynnik narzutu bezpieczeƒstwa o kwot´ równà iloczynowi sk∏adki zarobionej w dajest równy co najmniej pó∏torakrotnoÊci standardonym roku w grupie 14 przez ró˝nic´ mi´dzy wspó∏- wego odchylenia zpróby wspó∏czynnika szkodowoÊci czynnikiem szkodowoÊci wdanym roku oraz Êrednim w kolejnych latach obrotowych okresu odniesienia. wspó∏czynnikiem szkodowoÊci wokresie odniesienia, Wymienione wielkoÊci powinny byç zredukowane poa˝ do osiàgni´cia minimalnej wymaganej wielkoÊci przez pomno˝enie ich przez iloraz pó∏torakrotnoÊci tej rezerwy. standardowego odchylenia z próby wspó∏czynnika szkodowoÊci w kolejnych latach obrotowych okresu 5. Minimalna wymagana wielkoÊç rezerwy na wyodniesienia iwspó∏czynnika narzutu bezpieczeƒstwa. równanie szkodowoÊci równa jest iloczynowi trzykrotnoÊci standardowego odchylenia z próby wspó∏czyn- 8. Wszystkie obliczenia odnoszà si´ do wp∏ywów nika szkodowoÊci w kolejnych latach obrotowych ikosztów na udziale w∏asnym. okresu odniesienia przez kwot´ sk∏adki zarobionej wdanym roku wgrupie 14. 9. Przez poj´cie „wspó∏czynnik kosztów” rozumie si´ stosunek kosztów dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej 6. Okres odniesienia wynosi nie mniej ni˝ 15 lat i pozosta∏ych kosztów technicznych na udziale w∏aoraz nie wi´cej ni˝ 30 lat. Rezerwy na wyrównanie snym (poz. VII i VIII technicznego rachunku ubezpieszkodowoÊci dla ryzyk grupy 14 nie tworzy si´, jeÊli czeƒ majàtkowych i osobowych — za∏àcznik nr 3 do wka˝dym roku wokresie odniesienia zak∏ad ubezpie- ustawy) do sk∏adki zarobionej. Za∏àcznik nr 7 METODA OBLICZENIA WYSOKOÂCI ÂREDNIEJ WA˚ONEJ STOPY ZWROTU ZLOKAT STANOWIÑCYCH POKRYCIE REZERW TECHNICZNO-UBEZPIECZENIOWYCH WOSTATNICH 3 LATACH OBROTOWYCH 1. WysokoÊç Êredniej wa˝onej stopy zwrotu (K) Je˝eli wynik obliczenia przeprowadzonego zgodz lokat stanowiàcych pokrycie rezerw techniczno- nie zpowy˝szym wzorem jest liczbà ujemnà, to wyso- -ubezpieczeniowych wostatnich 3 latach obrotowych koÊç Êredniej wa˝onej stopy zwrotu Kwynosi 0. poprzedzajàcych dany rok (S) oblicza si´ w sposób nast´pujàcy: 2. Stop´ zwrotu z lokat stanowiàcych pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w danym roku K= 50 % ×K1 + 30 % ×K2 + 20 % ×K3, obrotowym oblicza si´ zgodnie zwzorem: gdzie stopa zwrotu = [2 ×L/ (A+B–L)] ×100 %, K1, K2, K3 — oznaczajà stopy zwrotu z inwestycji ca- gdzie: ∏oÊci lokat stanowiàcych pokrycie wszystkich rezerw techniczno-ubezpie- L — oznacza przychody zinwestycji ca∏oÊci lokat staczeniowych ustalanych przy u˝yciu nowiàcych pokrycie odpowiednich rezerw techstóp technicznych — zwy∏àczeniem re- niczno-ubezpieczeniowych pomniejszone okoszzerw odnoszàcych si´ do umów ubez- ty dzia∏alnoÊci lokacyjnej wroku obrotowym, pieczenia, októrych mowa w§ 43 ust. 6 rozporzàdzenia — w kolejnych latach, A — oznacza wartoÊç ca∏oÊci lokat stanowiàcych poprzy czym K1 odnosi si´ do roku S-1, K2 krycie odpowiednich rezerw techniczno-ubezdo roku S-2, aK3 do roku S-3. pieczeniowych wed∏ug stanu na poczàtek roku obrotowego, W przypadku gdy zak∏ad ubezpieczeƒ dzia∏a krócej ni˝ 3 lata, powy˝szy wzór stosuje si´ odpowied- B — oznacza wartoÊç ca∏oÊci lokat stanowiàcych ponio, przy czym dla okresu dwuletniego wagi wyno- krycie odpowiednich rezerw techniczno-ubezszà 65 % dla roku ostatniego i 35 % dla przedostat- pieczeniowych wed∏ug stanu na koniec roku niego. obrotowego.

Za∏àcznik nr 8 SPOSÓB USTALANIA WYSOKOÂCI MAKSYMALNEJ STOPY TECHNICZNEJ 1. WysokoÊç maksymalnej stopy technicznej (J) wotnym, w ostatnich 3 latach, przy czym w danym roku obrotowym (R) oblicza si´ w sposób I1 oznacza rentownoÊç wroku R-1, I2 rennast´pujàcy: townoÊç wroku R-2, aI3 rentownoÊç wroku R-3. J= 60 % ×(50 % ×I1 + 30 % ×I2 + 20 % ×I3), 2. Przez okreÊlenie „Êrednia wa˝ona roczna rengdzie townoÊç obligacji Skarbu Paƒstwa” rozumie si´ Êred- I1, I2, I3 — oznaczajà Êrednie wa˝one roczne rentow- nià wa˝onà rentownoÊci uzyskanych na pierwotnych noÊci obligacji Skarbu Paƒstwa o sta∏ym przetargach w odpowiednim roku, gdzie wagami sà oprocentowaniu, z okresem wykupu nie wartoÊci nominalne sprzedanych obligacji na pokrótszym ni˝ 8 lat, uzyskane na rynku pier- szczególnych przetargach.