Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości zakładów ubezpieczeń

TREÂå: Poz.: ROZPORZÑDZENIA: 1846 — Ministra Finansów zdnia 24 grudnia 2007 r. wsprawie szczególnych zasad rachunkowoÊci zak∏adów ubezpieczeƒ . . . . . . . . . . . . . . . . . 17757 1847 — Ministra Finansów zdnia 24 grudnia 2007 r. wsprawie szczególnych zasad rachunkowoÊci funduszy emerytalnych . . . . . . . . . . . . . . . . 17782 1848 — Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2007 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie zwrotu podatku od towarów ius∏ug niektórym podmiotom . . . . . . . . 17796 1849 — Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 grudnia 2007 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie zwalniania ˝o∏nierzy z zawodowej s∏u˝by wojskowej i s∏u˝by kandydackiej wrazie og∏oszenia mobilizacji, og∏oszenia stanu wojennego iwczasie wojny . . 17803 1850 — Ministra Rolnictwa iRozwoju Wsi zdnia 21 grudnia 2007 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie szkoleƒ dla podmiotów, których dotyczà dzia∏ania obj´te planem rozwoju obszarów wiejskich, oraz doradzania tym podmiotom . . . . . . . . . 17803 1846 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowoÊci zak∏adów ubezpieczeƒ2)

14) stopa techniczna — stop´ oprocentowania stoso- 18) jednostka dominujàca, jednostka zale˝na, jednostwanà przy obliczaniu: ka wspó∏zale˝na, jednostka stowarzyszona, jednostka podporzàdkowana oraz jednostki powiàzaa) rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w dziale ne — odpowiednio jednostki w rozumieniu art. 3 ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz ust. 1 pkt 37 oraz pkt 39—43 ustawy; b) rezerw na skapitalizowanà wartoÊç rent w dzia- 19) udzia∏y, skorygowana cena nabycia, aktywa finanle pozosta∏ych ubezpieczeƒ osobowych oraz sowe przeznaczone do obrotu, po˝yczki udzielone, ubezpieczeƒ majàtkowych; aktywa finansowe utrzymywane do terminu wyma- 15) suma kapita∏u, z zastrze˝eniem ust. 2: galnoÊci, aktywa finansowe dost´pne do sprzeda˝y, wartoÊç godziwa — odpowiednio poj´cia okreÊlone a) dla ubezpieczenia na ca∏e ˝ycie — sum´ ubez- w art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy, w § 3 pkt 12, w § 6—9 pieczenia, oraz w § 15 rozporzàdzenia Ministra Finansów zdnia 12 grudnia 2001 r. wsprawie szczegó∏owych b) dla ubezpieczeƒ, gdzie Êwiadczenie jest p∏atne zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniana koniec okresu ubezpieczenia — sum´ ubeznia i sposobu prezentacji instrumentów finansopieczenia wwysokoÊci p∏atnej na koniec okresu wych (Dz. U. Nr 149, poz. 1674, z 2004 r. Nr 31, ubezpieczenia,

oraz z2005 r. Nr 256, poz. 2146); c) dla rent odroczonych — skapitalizowanà wartoÊç renty w momencie rozpocz´cia p∏atnoÊci 20) g∏ówny oddzia∏ oraz oddzia∏ zagranicznego zak∏arenty, du ubezpieczeƒ — odpowiednio g∏ówny oddzia∏ oraz oddzia∏, w rozumieniu art. 2 pkt 3 i 6 ustawy d) dla ubezpieczeƒ zubezpieczeniowym funduszem o dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej; kapita∏owym niewymienionych wczeÊniej — mniejszà zwartoÊci: 21) jednostka macierzysta — zak∏ad, który jest g∏ównym miejscem wykonywania dzia∏alnoÊci, wrozu- — sum´ ubezpieczenia na wypadek Êmierci, mieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie — wartoÊç jednostek uczestnictwa wynikajàcà dzia∏alnoÊci gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155 z danej umowy ubezpieczenia, powi´kszonà

i Nr 180, poz. 1280); o sum´ sk∏adek, które zostanà zap∏acone do koƒca trwania umowy ubezpieczenia, jednak 22) lokaty wolnych Êrodków — lokaty zak∏adu ubeznie d∏u˝ej ni˝ do 75. roku ˝ycia ubezpieczone- pieczeƒ nieuznane przez kierownika jednostki za go; lokaty, które mogà byç wykorzystane na sp∏at´ zobowiàzaƒ wynikajàcych z zawartych umów ubez- 16) wspó∏czynnik szkodowoÊci — stosunek odszkodopieczenia; waƒ i Êwiadczeƒ, z uwzgl´dnieniem zmiany stanu rezerw na niewyp∏acone odszkodowania i Êwiad- 23) koszt odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ ustalany dla roku czenia, do sk∏adki zarobionej; przy kalkulacji kalendarzowego zaistnienia szkody na potrzeby wskaênika uwzgl´dnia si´ koszty likwidacji szkód wyliczenia oszacowania, o którym mowa w § 35 iwindykacji regresów oraz regresy iodzyski otrzy- ust. 1 — odszkodowania i Êwiadczenia wyp∏acone mane; brutto powi´kszone o stan rezerw na niewyp∏acone odszkodowania iÊwiadczenia ztytu∏u szkód za- 17) klasy rachunkowe — w przypadku: istnia∏ych do dnia bilansowego; przy ustalaniu a) dzia∏u I— ∏àcznie wszystkie grupy ubezpieczeƒ, kosztu odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ uwzgl´dnia si´ koszty likwidacji szkód, anie uwzgl´dnia si´ regreb) dzia∏u II — odpowiednio nast´pujàce klasy ra- sów i odzysków oraz kosztów windykacji z nimi chunkowe: zwiàzanych; — 01 nast´pstwa wypadków ichoroba (grupa 1 24) grupy i rodzaje ubezpieczeƒ — grupy i rodzaje i 2), ubezpieczeƒ, o których mowa w art. 4 ustawy — 02 komunikacyjne — odpowiedzialnoÊç cy- o dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej. wilna (grupa 10), — 03 komunikacyjne pozosta∏e (grupa 3), 2. Dla wszystkich przypadków, o których mowa wust. 1 pkt 15, nie uwzgl´dnia si´ przyznawanych pre- — 04 morskie, lotnicze itransportowe (grupy 4, mii. Umowy ubezpieczenia, o których mowa w ust. 1 5, 6, 7), pkt 15, w których okres op∏acania sk∏adki jest krótszy — 05 od ognia i innych szkód rzeczowych (gru- ni˝ okres trwania umowy ubezpieczenia, suma kapitapy 8, 9), ∏u oznacza wartoÊç rezerwy matematycznej dla ryzyka Êmierci lub do˝ycia wyliczonej na koniec okresu op∏a- — 06 odpowiedzialnoÊç cywilna (grupy 11, 12, cania sk∏adki. 13), — 07 kredyt i gwarancje (grupy 14, 15), § 3. 1. Przepisy rozporzàdzenia dotyczàce ubezpie- — 08 Êwiadczenie pomocy (grupa 18), czeƒ na ˝ycie (grupy 1—5 dzia∏u I) stosuje si´ równie˝ do ubezpieczeƒ uj´tych w grupach 1, 2, 10—13 dzia- — 09 ochrona prawna (grupa 17), ∏u II, z uwzgl´dnieniem istniejàcych ró˝nic wynikajà- — 10 pozosta∏e (grupa 16); cych z istoty tych ubezpieczeƒ.

2. Wprzypadku gdy zumów ubezpieczenia zalicza- 1) grupa i rodzaj ubezpieczeƒ, których umowa ubeznych do dzia∏u IIpowstanà Êwiadczenia p∏atne okreso- pieczenia dotyczy; wo wformie rent, rezerw´ na skapitalizowanà wartoÊç rent ustala si´ przy zastosowaniu metody aktuarialnej 2) dane identyfikujàce umow´ ubezpieczenia (numer wtrybie przewidzianym dla ubezpieczeƒ na ˝ycie (gru- polisy, data rejestracji polisy, data wystawienia py 1—5 dzia∏u I) zgodnie z § 39. polisy, data zawarcia umowy); § 4. G∏ówne oddzia∏y oraz oddzia∏y zagranicznych 3) dane identyfikujàce ubezpieczajàcego, w przypadzak∏adów ubezpieczeƒ stosujà zasady rachunkowoÊci ku zaÊ umów indywidualnych równie˝ dane idenokreÊlone przez jednostk´ macierzystà, o ile nie sà tyfikujàce ubezpieczonego i uposa˝onych z umosprzeczne z przepisami ustawy. wy ubezpieczenia; Rozdzia∏ 2 4) dane identyfikujàce poÊrednika ubezpieczeniowego, je˝eli umowa ubezpieczenia zosta∏a zawarta za Prowadzenie ksiàg rachunkowych jego poÊrednictwem; zak∏adu ubezpieczeƒ i dokumentacja ubezpieczeniowa 5) okres ubezpieczenia, nale˝na sk∏adka lub sposób jej obliczenia oraz suma ubezpieczenia lub suma § 5. 1. Ksi´gi rachunkowe zak∏adu ubezpieczeƒ gwarancyjna, w przypadku zaÊ umów ubezpieczeprowadzone sà zgodnie z przepisami ustawy. nia z ubezpieczeniowym funduszem kapita∏owym — wartoÊci jednostek funduszu lub funduszy przy- 2. Wprzypadku prowadzenia dzia∏alnoÊci wdziale I s∏ugujàcych ubezpieczonemu. grupa 3 tworzone ze sk∏adek ubezpieczeniowych i inwestowane wsposób okreÊlony wumowie ubezpiecze- 2. Zawarte umowy koasekuracji powinny byç wynia aktywa ubezpieczeniowych funduszy kapita∏owych odr´bniane w rejestrze i zawieraç dane identyfikujàce podlegajà wydzieleniu. koasekuratora wiodàcego. 3. W ramach dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej zak∏ad 3. W przypadku umów koasekuracji dane dotyczàubezpieczeƒ rejestruje na bie˝àco w szczególnoÊci: ce wielkoÊci nale˝nej sk∏adki oraz sumy ubezpieczenia 1) zawarte umowy ubezpieczenia; lub sumy gwarancyjnej, o których mowa w ust. 1 pkt 5, podlegajà rejestracji w cz´Êci przypadajàcej na 2) zawarte umowy reasekuracji czynnej; zak∏ad ubezpieczeƒ, a w przypadku solidarnej odpowiedzialnoÊci zak∏adu dodatkowo dane o ca∏kowitej 3) zawarte umowy cesji ochrony ubezpieczeniowej wysokoÊci sk∏adki oraz o pe∏nym zakresie odpowie- (reasekuracji biernej); dzialnoÊci wynikajàcym z umowy. 4) zg∏oszone szkody; 4. W przypadku ubezpieczeƒ obj´tych umowami 5) regresy i odzyski z tytu∏u zawartych umów ubezgeneralnymi, októrych mowa w§ 7 ust. 2 pkt 3, mo˝e pieczenia; mieç zastosowanie zbiorcza rejestracja umów ubezpieczenia, pod warunkiem ewidencji informacji okreÊ- 6) ubezpieczeniowe fundusze kapita∏owe. lonych wust. 1 wodniesieniu do ka˝dego ubezpiecza- 4. Zak∏ad ubezpieczeƒ aktualizuje, z zachowaniem jàcego oddzielnie oraz dodatkowo danych umo˝liwiamo˝liwoÊci weryfikacji uprzednio dokonanych zapi- jàcych ustalanie zakresu odpowiedzialnoÊci zak∏adu sów, ksi´gi rachunkowe oraz rejestry co najmniej na ubezpieczeƒ. koniec ka˝dego miesiàca. 5. W przypadku grupowych umów ubezpieczenia 5. G∏ówne oddzia∏y zagranicznych zak∏adów ubez- dane, o których mowa w ust. 1 pkt 5, podlegajà rejepieczeƒ majà obowiàzek prowadzenia rejestrów, stracji w wartoÊciach przypadajàcych na ka˝dego o których mowa w ust. 3. ubezpieczonego. 6. Oddzia∏y zagranicznych zak∏adów ubezpieczeƒ § 7. 1. Podstaw´ ewidencji sk∏adki przypisanej stasà zwolnione z obowiàzku prowadzenia rejestrów, nowi kopia polisy ubezpieczeniowej lub inny dokuo których mowa w ust. 3, pod warunkiem ˝e przepisy ment potwierdzajàcy zawarcie umowy ubezpieczenia, obowiàzujàce w kraju jednostki macierzystej nak∏adaw tym aneksy do zawieranych umów ubezpieczenia jà na zagraniczny zak∏ad ubezpieczeƒ obowiàzek grozawierajàce obliczenie sk∏adki, zwane dalej „dokumadzenia informacji co najmniej w zakresie okreÊlomentami ubezpieczeniowymi”. Dokumenty ubezpienym w rozporzàdzeniu. czeniowe okreÊlajà co najmniej: strony umowy ubez- § 6. 1. Rejestr zawartych umów ubezpieczenia na- pieczenia, zakres odpowiedzialnoÊci zak∏adu ubezpiele˝y prowadziç w sposób umo˝liwiajàcy uzyskanie czeƒ, okres ubezpieczenia, wysokoÊç sumy ubezpieo umowie ubezpieczenia co najmniej nast´pujàcych czenia lub gwarancyjnej oraz wysokoÊç nale˝nej informacji: sk∏adki.

2. Zestawienia zbiorcze dokumentów ubezpiecze- 3) daty rejestracji umowy reasekuracji, daty wejÊcia niowych mogà mieç zastosowanie: w ˝ycie umowy oraz okresu obowiàzywania umowy; 1) w przypadku, gdy dokument ubezpieczenia wydawany jest z chwilà op∏acenia ca∏ej sk∏adki; 4) grup i rodzajów ubezpieczeƒ obj´tych umowà reasekuracji; 2) w rozliczeniach z poÊrednikami ubezpieczeniowymi — w odniesieniu do ka˝dego poÊrednika od- 5) danych umo˝liwiajàcych ustalenie udzia∏u w∏asnedzielnie; go oraz maksymalnej odpowiedzialnoÊci zak∏adu 3) w rozliczeniach z ubezpieczajàcymi z tytu∏u ubez- ubezpieczeƒ w umowie reasekuracji biernej; pieczeƒ obj´tych umowami generalnymi — w odniesieniu do ka˝dego ubezpieczajàcego oddzielnie. 6) danych umo˝liwiajàcych ustalenie na dzieƒ bilansowy salda rozliczeƒ z ka˝dym reasekuratorem 3. Zestawienia zbiorcze dokumentów ubezpiecze- z umowy reasekuracji biernej. nia sporzàdza si´ wed∏ug grup irodzajów ubezpieczeƒ. § 10. Podstaw´ zapisów w rejestrach, o których 4. Polisy lub inne dokumenty potwierdzajàce za- mowa w§ 8 i9, stanowi umowa reasekuracji oraz wywarcie umowy ubezpieczenia wraz zwszelkimi za∏àcz- stawiane na jej podstawie odpowiednie dokumenty nikami oraz dodatkowymi dokumentami zwiàzanymi rozliczeniowe (rachunki techniczne) lub inne dokuz umowà ubezpieczenia nale˝y wystawiaç w sposób menty okreÊlajàce co najmniej: strony umowy, rodzachronologiczny, uniemo˝liwiajàcy ich podwójnà reje- je ryzyk obj´tych umowà, okres obowiàzywania umostracj´. wy, dane umo˝liwiajàce ustalenie zakresu ochrony reasekuracyjnej oraz wszelkie niezb´dne dane umo˝li- 5. Niewykorzystane druki polis oraz inne druki Êcis- wiajàce ustalenie udzia∏u zak∏adu ubezpieczeƒ wumo- ∏ego zarachowania potwierdzajàce zawarcie umowy wie, w szczególnoÊci w zakresie rezerw technicznoubezpieczenia nale˝y inwentaryzowaç co najmniej raz -ubezpieczeniowych, jak równie˝ w zakresie podzia∏u wroku obrotowym, aewentualne ró˝nice wiloÊci tych zysku z umowy, je˝eli wynika to z warunków umowy. druków — rozliczaç wtym samym roku obrotowym. § 11. 1. Rejestry w zakresie szkód (roszczeƒ) zg∏o- 6. Ewidencj´ sk∏adki przypisanej nale˝y prowadziç szonych prowadzone sà wsposób umo˝liwiajàcy uzyw sposób umo˝liwiajàcy identyfikacj´ umowy ubez- skanie dla ka˝dej szkody oddzielnie co najmniej nast´- pieczenia, której sk∏adka dotyczy. pujàcych informacji: § 8. Rejestr zawartych umów reasekuracji czynnej 1) daty inumeru rejestracji szkody, daty wystàpienia nale˝y prowadziç w sposób umo˝liwiajàcy uzyskanie szkody oraz daty zg∏oszenia szkody (roszczenia); co najmniej nast´pujàcych informacji: 2) danych identyfikujàcych umow´ ubezpieczenia, 1) danych identyfikujàcych umow´ reasekuracji (roktórej szkoda dotyczy; dzaj umowy, numer umowy); 3) grupy irodzaju ubezpieczenia, którego szkoda do- 2) danych identyfikujàcych cedenta oraz danych tyczy; identyfikujàcych brokera, je˝eli umowa zosta∏a zawarta za jego poÊrednictwem; 4) danych identyfikujàcych osob´ trzecià, je˝eli jest 3) daty rejestracji umowy reasekuracji, daty wejÊcia ustalony sprawca szkody; w ˝ycie umowy oraz okresu obowiàzywania umo- 5) wartoÊci roszczenia odszkodowawczego lub jego wy; oszacowania; 4) grup i rodzajów ubezpieczeƒ obj´tych umowà; 6) wartoÊci (cz´Êci lub ca∏oÊci) wyp∏aconego odszko- 5) danych umo˝liwiajàcych ustalenie udzia∏u oraz dowania i daty wyp∏aty; maksymalnej odpowiedzialnoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ w umowie reasekuracji czynnej; 7) wartoÊci niewyp∏aconego odszkodowania uj´tego w rezerwie. 6) danych umo˝liwiajàcych ustalenie na dzieƒ bilansowy salda rozliczeƒ zka˝dym cedentem zumowy 2. Rejestry nale˝y prowadziç wsposób umo˝liwiareasekuracji czynnej. jàcy sporzàdzenie na dzieƒ bilansowy wykazu szkód zg∏oszonych do zak∏adu ubezpieczeƒ, októrych mowa § 9. Rejestr zawartych umów cesji ochrony ubezw§ 12 ust. 3, wpodziale na lata kalendarzowe zg∏oszepieczeniowej nale˝y prowadziç wsposób umo˝liwiajània szkody oraz w podziale na lata zaistnienia szkody. cy uzyskanie co najmniej nast´pujàcych informacji: 1) okreÊlenia rodzaju umowy reasekuracji oraz nu- 3. Rejestry w zakresie szkód, o których mowa meru umowy, je˝eli wyst´puje; w ust. 1, prowadzi si´ wy∏àcznie dla dzia∏alnoÊci bez- 2) danych identyfikujàcych reasekuratorów i ich poÊredniej. udzia∏ów w cesji oraz danych identyfikujàcych brokera, je˝eli umowa zosta∏a zawarta za jego po- § 12. 1. Dla ka˝dej szkody tworzona jest dokumen- Êrednictwem; tacja szkodowa opatrzona numerem rejestracji szkody.

2. Dokumentacja szkodowa zawiera ponumerowa- 2. Rejestry nale˝y prowadziç wsposób umo˝liwiane dokumenty dotyczàce zdarzenia izwiàzanego znim jàcy ustalenie wartoÊci regresów i odzysków zwiàzazg∏oszenia szkody, dokumenty przedstawiajàce opis nych zdanà szkodà, jak równie˝ ustalenie wartoÊci reelementów szkody, szczegó∏y wp∏at i wyp∏at zwiàza- gresów i odzysków w podziale na lata zg∏oszenia nych ze szkodà. szkody oraz lata zaistnienia szkody, których regresy i odzyski dotyczà. 3. Na dzieƒ bilansowy, dla ka˝dej grupy ubezpie- § 14. 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzàcy dzia∏alczeƒ oddzielnie, sporzàdza si´, z zastrze˝eniem ust. 5: noÊç w grupie 3 dzia∏u I prowadzi rejestry funduszy 1) wykaz szkód zg∏oszonych w okresie sprawozdaw- odr´bnie dla ka˝dego ubezpieczeniowego funduszu czym obejmujàcy dla ka˝dej szkody: numer reje- kapita∏owego. stracji szkody, dat´ zg∏oszenia szkody, dat´ zajÊcia 2. Rejestr funduszu s∏u˝y ustaleniu wartoÊci aktyszkody, kwoty wyp∏acone w bie˝àcym okresie wów netto przypadajàcych na jednostk´ rozrachunkosprawozdawczym z tytu∏u tej szkody, wartoÊç wà funduszu, awprzypadku gdy ryzyko lokaty ponosi utworzonej na koniec okresu sprawozdawczego zak∏ad ubezpieczeƒ — odpowiednio wartoÊci zoborezerwy na szkod´ zg∏oszonà; wiàzania przypadajàcego na jednostk´. 2) wykaz szkód zg∏oszonych w poprzednich okresach sprawozdawczych, a niezlikwidowanych do koƒca 3. Przychody i koszty oraz aktywa i pasywa danepoprzedniego okresu sprawozdawczego, obejmu- go funduszu nie mogà byç kompensowane z innymi jàcy dla ka˝dej szkody: numer rejestracji szkody, da- przychodami ikosztami oraz aktywami ipasywami zak∏adu ubezpieczeƒ. t´ zg∏oszenia szkody, dat´ zajÊcia szkody, wartoÊç utworzonej na koniec poprzedniego okresu spra- 4. Wprzypadku ubezpieczeƒ na ˝ycie, je˝eli ryzyko wozdawczego rezerwy na szkod´ zg∏oszonà, kwoty lokaty ponosi ubezpieczajàcy, rejestry funduszu prowyp∏acone w bie˝àcym okresie sprawozdawczym wadzi si´ w sposób umo˝liwiajàcy ustalenie wartoÊci oraz wartoÊç utworzonej na koniec okresu sprawolokaty, o której mowa w § 40. zdawczego rezerwy na szkod´ zg∏oszonà. 5. Rejestry prowadzi si´ w sposób umo˝liwiajàcy 4. Zak∏ady ubezpieczeƒ, które nie ustalajà rezerwy ustalenie wielkoÊci wyodr´bnionych aktywów funduna niewyp∏acone odszkodowania metodà indywidualszu oraz zmian wielkoÊci tych aktywów w okresie nà w wykazie szkód zg∏oszonych, odpowiednio za- sprawozdawczym, w tym co najmniej ustalenie dla miast wartoÊci rezerwy na szkod´ zg∏oszonà dla ka˝dej ka˝dego funduszu: szkody oddzielnie przedstawiajà ∏àcznà wartoÊç utworzonej dla tych szkód rezerwy na szkody zg∏oszone. 1) wartoÊci sk∏adek otrzymanych przez zak∏ad ubezpieczeƒ iprzeznaczonych na fundusz (przed potrà- 5. Na dzieƒ bilansowy sporzàdza si´, oprócz wyka- ceniem wszelkich op∏at zrachunku jednostek) oraz zu okreÊlonego wust. 3, wykaz szkód, ztytu∏u których wartoÊci przychodów zlokat — wramach przychodów funduszu; zak∏ad ubezpieczeƒ odmówi∏ wyp∏aty cz´Êci lub ca∏o- Êci odszkodowania, wierzyciel zaÊ wystàpi∏ na drog´ 2) wartoÊci op∏at potràcanych ze sk∏adek, wartoÊci post´powania sàdowego. Powy˝szy wykaz obejmuje op∏at potràcanych ze Êrodków funduszu, wartoÊci dla ka˝dej szkody oddzielnie: numer rejestracji szkody, kosztów zarzàdzania lokatami funduszu — w radat´ zg∏oszenia szkody, dat´ zaistnienia szkody, warmach kosztów funduszu; toÊç spornej kwoty roszczenia, koszty procesu sàdowego, ∏àcznie zaÊ dla szkód, z tytu∏u których zak∏ad 3) stanów oraz zmian aktywów i zobowiàzaƒ funduubezpieczeƒ odmówi∏ wyp∏aty cz´Êci lub ca∏oÊci od- szu, w szczególnoÊci w zakresie lokat funduszu; szkodowania — wartoÊç rezerwy na sprawy sporne z tytu∏u szkód zg∏oszonych. 4) wartoÊci aktywów zak∏adu ubezpieczeƒ przeznaczonych na zwi´kszenie ubezpieczeniowego funduszu kapita∏owego w przypadku, gdy gwaranto- § 13. 1. Rejestry regresów i odzysków nale˝y prowana stopa zwrotu zlokat funduszu jest wy˝sza od wadziç wy∏àcznie dla dzia∏alnoÊci bezpoÊredniej oraz faktycznie osiàgni´tej przez zak∏ad ubezpieczeƒ wsposób umo˝liwiajàcy uzyskanie co najmniej nast´- w okresie sprawozdawczym. pujàcych informacji: 6. Rejestry nale˝y prowadziç wsposób umo˝liwia- 1) numeru rejestracji szkody oraz wartoÊci szkody, jàcy ustalenie wartoÊci nabycia jednostek uczestnicktórej regres lub odzysk dotyczy; twa przydzielonych ka˝demu ubezpieczonemu, warto- 2) danych identyfikujàcych: Êci bie˝àcej tych jednostek oraz wartoÊci jednostek, po której sà one umarzane. a) d∏u˝nika — w przypadku regresów, § 15. 1. W ubezpieczeniach dzia∏u II poniesione b) przedmiot odzysku — w przypadku odzysków; w okresie sprawozdawczym koszty akwizycji w cz´Êci 3) wartoÊci roszczeƒ; przypadajàcej na przysz∏e okresy sprawozdawcze mogà byç rozliczone w czasie, na zasadach obowiàzujà- 4) wartoÊci otrzymanych regresów i odzysków. cych przy tworzeniu rezerwy sk∏adek.

5) lokat terminowych w instytucjach finansowych § 22. 1. Ró˝nice z tytu∏u aktualizacji wyceny lokat, — wed∏ug wartoÊci nominalnej; o których mowa w § 19 ust. 1, ujmuje si´ odpowiednio w przychodach lub kosztach dzia∏alnoÊci lokacyj- 6) po˝yczek udzielonych — wkwocie wymaganej za- nej, z zastrze˝eniem ust. 2 i 5. p∏aty, z uwzgl´dnieniem odpisów z tytu∏u trwa∏ej utraty wartoÊci; 2. Ró˝nice z tytu∏u aktualizacji wyceny lokat zaliczonych do kategorii aktywów finansowych dost´p- 7) nieruchomoÊci — wed∏ug wartoÊci nabycia lub nych do sprzeda˝y, które nie sà uwzgl´dnianie przy kosztu wytworzenia, pomniejszonej o wartoÊç naustalaniu wartoÊci rezerw techniczno-ubezpieczenioliczonego na dzieƒ bilansowy umorzenia; wych, ujmuje si´ bezpoÊrednio w kapitale w∏asnym w pozycji „kapita∏ z aktualizacji wyceny” zgodnie 8) pozosta∏ych lokat — wed∏ug wartoÊci nabycia lub z § 21 ust. 2 pkt 2 rozporzàdzenia Ministra Finansów kosztu wytworzenia, z uwzgl´dnieniem trwa∏ej zdnia 12 grudnia 2001 r. wsprawie szczegó∏owych zautraty wartoÊci. sad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych, 2. Depozyty nieprawid∏owe wycenia si´ tak jak poz zastrze˝eniem ust. 4. ˝yczki. 3. Ró˝nice z tytu∏u aktualizacji wyceny lokat zali- 3. Lokaty, których ryzyko ponosi ubezpieczajàcy, czonych do kategorii udzia∏y w jednostkach podpowyceniane sà przez zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzàcy rzàdkowanych ujmuje si´ wkapitale w∏asnym wpozydzia∏alnoÊç wdziale ubezpieczeƒ na ˝ycie wed∏ug warcji „kapita∏ z aktualizacji wyceny”, z zastrze˝eniem toÊci godziwej. art. 35 ust. 4 i 5 ustawy. 4. Nale˝noÊci depozytowe od cedentów sà wyce- 4. Utworzone w okresie sprawozdawczym odpisy niane w kwocie wymaganej zap∏aty okreÊlanej zgod- z tytu∏u trwa∏ej utraty wartoÊci lokat obcià˝ajà wynik nie z warunkami umowy reasekuracji, uwzgl´dniajà- finansowy zak∏adu ubezpieczeƒ. cej, w przypadku gdy depozyt stanowi instrument finansowy, równie˝ wycen´ tego instrumentu. Przy 5. Szczegó∏owy sposób prezentacji przychodów wycenie depozytu uwzgl´dnia si´ ewentualne odpisy ikosztów zdzia∏alnoÊci lokacyjnej okreÊla pkt 7, 14, 15 z tytu∏u trwa∏ej utraty wartoÊci. i 19 za∏àcznika nr 2 do rozporzàdzenia. § 20. 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ, zarzàdzajàc odpo- § 23. 1. W przypadku realizacji lokat jednakowych wiednio portfelami aktywów finansowych przeznaczo- lub uznanych za jednakowe ze wzgl´du na podobieƒnych do obrotu, utrzymywanych do terminu wyma- stwo ich rodzaju lub przeznaczenie rozchód tych galnoÊci oraz dost´pnych do sprzeda˝y, uwzgl´dnia sk∏adników wycenia si´ kolejno po cenach (kosztach) w szczególnoÊci dotychczasowe i prognozowane tych sk∏adników aktywów, które zak∏ad ubezpieczeƒ wp∏ywy i wydatki z tytu∏u prowadzonej dzia∏alnoÊci naby∏ (wytworzy∏) najwczeÊniej, lub wed∏ug cen przeoperacyjnej oraz dzia∏alnoÊci inwestycyjnej, terminy ci´tnych ustalonych w wysokoÊci Êredniej wa˝onej cen (kosztów) danego sk∏adnika aktywów. wymagalnoÊci zobowiàzaƒ wynikajàcych z zawartych umów ubezpieczenia, w oparciu o przyj´tà przez za- 2. Dokonujàc wyceny lokat, zak∏ad ubezpieczeƒ k∏ad ubezpieczeƒ strategi´ inwestycyjnà, awprzypadstosuje zasady wyceny w ramach danego portfela loku ubezpieczeƒ dzia∏u I grupa 3 w oparciu o zasady kat jednakowych lub uznanych za jednakowe ze okreÊlonych w regulaminie lokowania Êrodków ubezwzgl´du na podobieƒstwo ich rodzaju. pieczeniowego funduszu kapita∏owego, o którym mowa wart. 13 ust. 4 pkt 3 ustawy odzia∏alnoÊci ubezpie- § 24. 1. Ujmowane wwyniku roku obrotowego zaczeniowej. równo zrealizowane, jak i niezrealizowane przychody z lokat oraz koszty dzia∏alnoÊci lokacyjnej zak∏ady 2. Przy ustalaniu trwa∏ej utraty wartoÊci aktywów ubezpieczeƒ dzia∏u I prezentujà w technicznym rafinansowych, o której mowa w § 19, uwzgl´dnia si´ chunku ubezpieczeƒ na ˝ycie, z zastrze˝eniem ust. 2. sytuacj´ finansowà podmiotów, w których te aktywa zosta∏y ulokowane, spadek wartoÊci aktywów netto 2. Przychody z lokat wolnych Êrodków sà przenotych podmiotów, zaistnia∏y pomi´dzy dniem ich nabyszone z technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie cia a dniem bilansowym, przypadajàcy na posiadane do ogólnego rachunku zysków i strat i ujmowane przez zak∏ad ubezpieczeƒ aktywa finansowe. W przyw pozycji „przychody z lokat netto po uwzgl´dnieniu padku aktywów finansowych obj´tych gwarancjami kosztów, przeniesione z technicznego rachunku ubezprzy ustalaniu trwa∏ej utraty wartoÊci uwzgl´dnia si´ pieczeƒ na ˝ycie”. równie˝ sytuacj´ finansowà gwaranta. 3. Przychody, o których mowa w ust. 2, pomniej- § 21. 1. Do lokat krótkoterminowych zalicza si´ lo- szane sà okoszty dzia∏alnoÊci lokacyjnej zwiàzane ztykaty, które ze wzgl´du na stopieƒ p∏ynnoÊci sà mo˝liwe mi przychodami. do realizacji w okresie krótszym ni˝ rok oraz które zak∏ad ubezpieczeƒ zamierza wtym okresie zrealizowaç. § 25. 1. Ujmowane w wyniku roku obrotowego przychody i koszty dzia∏alnoÊci lokacyjnej zak∏ady 2. Do lokat d∏ugoterminowych zalicza si´ lokaty in- ubezpieczeƒ dzia∏u II prezentujà w ogólnym rachunku ne ni˝ wymienione w ust. 1. zysków i strat, z zastrze˝eniem ust. 2.

2. Przychody zlokat uwzgl´dniane wwyliczeniu re- Rozdzia∏ 4 zerwy na skapitalizowanà wartoÊç rent oraz rezerwy na premie irabaty sà przenoszone zogólnego rachun- Szczególne zasady tworzenia rezerw technicznoku zysków i strat do technicznego rachunku ubezpie- -ubezpieczeniowych czeƒ iprezentowane wpozycji „przychody zlokat netto po uwzgl´dnieniu kosztów, przeniesione z ogólne- § 30. 1. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe go rachunku zysków i strat”. obejmujà nast´pujàce rodzaje rezerw: 1) rezerw´ sk∏adek; 3. Przychody, o których mowa w ust. 2, pomniejszane sà okoszty dzia∏alnoÊci lokacyjnej zwiàzane zty- 2) rezerw´ na ryzyka niewygas∏e; mi przychodami. 3) rezerwy na niewyp∏acone odszkodowania iÊwiadczenia, wtym rezerw´ na skapitalizowanà wartoÊç § 26. Zarówno zrealizowane, jak i niezrealizowane rent; ró˝nice kursowe zwiàzane zdzia∏alnoÊcià lokacyjnà ujmuje si´ wsposób analogiczny jak zrealizowane inie- 4) rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka); zrealizowane przychody i koszty z lokat. 5) rezerw´ ubezpieczeƒ na ˝ycie; § 27. Zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzi ewidencj´ lokat 6) rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie, je˝eli ryzyko lokaty zak∏adu ubezpieczeƒ oraz zwiàzanych z nimi przycho- ponosi ubezpieczajàcy; dów i kosztów w sposób umo˝liwiajàcy: 7) rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych; 1) ustalenie wartoÊci poszczególnych rodzajów lokat stanowiàcych pokrycie rezerw techniczno-ubez- 8) rezerwy na zwrot sk∏adek dla cz∏onków; pieczeniowych oraz pozosta∏ych lokat; 9) pozosta∏e rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe 2) ustalenie wartoÊci poszczególnych rodzajów lokat, przewidziane w statucie zak∏adu ubezpieczeƒ. o których mowa w § 19 ust. 1; 2. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest zobowiàzany posiadaç 3) okreÊlenie poszczególnych rodzajów przychodów dokumentacj´ pozwalajàcà na odtworzenie odpowiedi kosztów dzia∏alnoÊci zwiàzanych z lokatami, nich obliczeƒ rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. o których mowa w pkt 1 i 2, ujmowanych odpowiednio w technicznym rachunku ubezpieczeƒ, § 31. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe tworzy ogólnym rachunku zysków i strat oraz w kapitale si´, stosujàc metody: w∏asnym zak∏adu ubezpieczeƒ. 1) indywidualnà — polegajàcà na ustalaniu odr´bnie dla ka˝dej umowy ubezpieczenia lub ka˝dej szkody § 28. 1. Ârodki funduszu organizacyjnego traktuje dok∏adnej wielkoÊci rezerwy, a w przypadku niesi´ tak jak Êrodki innych funduszy specjalnych i utrzymo˝noÊci ustalenia dok∏adnej wielkoÊci rezerwy muje si´ na odr´bnym rachunku bankowym. Ârodki te — zastosowanie jej wiarygodnego oszacowania; mogà byç wykorzystane jedynie na wydatki zwiàzane zutworzeniem administracji zak∏adu ubezpieczeƒ oraz 2) rycza∏towà — polegajàcà na ustalaniu rezerwy z zorganizowaniem sieci jego przedstawicielstw. zbiorczo dla ca∏ego portfela ubezpieczeƒ lub jego cz´Êci, jako ustalonego procentu (wskaênik rycza∏- 2. Sposób tworzenia funduszu oraz sposób wydat- towy) sk∏adki lub wartoÊci wyp∏aconych odszkokowania Êrodków tego funduszu okreÊla statut zak∏a- dowaƒ i Êwiadczeƒ; metoda rycza∏towa mo˝e byç du ubezpieczeƒ. stosowana tylko wtedy, je˝eli uzyskane przy jej u˝yciu wyniki b´dà zbli˝one do wyników uzyska- 3. Ârodki z tytu∏u wniesionej przez zagraniczny za- nych przy u˝yciu metody indywidualnej; wskaênik k∏ad ubezpieczeƒ kaucji na rzecz oddzia∏u ujmowane rycza∏towy powinien byç ustalany przy zachowasà pozabilansowo, chyba ˝e spe∏niajà warunki okreÊ- niu zasady ciàg∏oÊci; nieuzasadnione zmiany wiellone w art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy. koÊci wskaênika sà niedopuszczalne; 3) aktuarialnà — polegajàcà na ustalaniu rezerwy 4. Przychody tytu∏em Êrodków, o których mowa przy zastosowaniu matematyki ubezpieczeniowej, w ust. 3, uzyskane przez zak∏ad ubezpieczeƒ, odpofinansowej i statystyki. wiednio zwi´kszajà wartoÊç kaucji, chyba ˝e statut oddzia∏u stanowi inaczej. § 32. 1. Rezerw´ sk∏adek tworzy si´ indywidualnie dla ka˝dej umowy ubezpieczenia, jako sk∏adk´ przypi- § 29. Do szczególnych zasad rachunkowoÊci doty- sanà przypadajàcà na nast´pne okresy sprawozdawczàcych lokat, w zakresie nieuregulowanym w niniej- cze, proporcjonalnie do okresu, na jaki sk∏adka zostaszym rozdziale, stosuje si´ odpowiednio zasady okreÊ- ∏a przypisana, przy czym wprzypadku umów ubezpielone w rozporzàdzeniu Ministra Finansów z dnia czenia, których ryzyko nie jest roz∏o˝one równomier- 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegó∏owych zasad nie w okresie trwania ubezpieczenia, rezerw´ tworzy uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i spo- si´ proporcjonalnie do przewidywanego ryzyka w nasobu prezentacji instrumentów finansowych. st´pnych okresach sprawozdawczych.

7. Roszczenia regresowe nieobj´te oszacowaniem, 4. Wprzypadku reasekuracji czynnej zak∏ady ubezoktórym mowa wust. 1, ujmuje si´, zgodnie zzasadà pieczeƒ tworzà rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci ostro˝nej wyceny, z chwilà ich otrzymania. na zasadach okreÊlonych wust. 1—3 odpowiednio dla klas rachunkowych okreÊlonych w § 2 ust. 1 pkt 17, 8. WartoÊç otrzymanych regresów i odzysków po- z zastrze˝eniem § 38. mniejsza wartoÊç odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ wyp∏aconych. 5. Rezerwa na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka) tworzona jest przez zak∏ady ubezpieczeƒ prowadzàce 9. WartoÊç oszacowanych regresów i odzysków dzia∏alnoÊç ubezpieczeniowà w dziale II. prezentuje si´ wpasywach bilansu ze znakiem minus. § 38. 1. W przypadku prowadzenia ubezpieczeƒ w grupie 14 dzia∏u II zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowià- § 36. W przypadku ubezpieczeƒ na ˝ycie kwota rezany tworzyç rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci zerwy na niewyp∏acone odszkodowania i Êwiadczenia (ryzyka) przeznaczonà na pokrycie ujemnego wyniku powinna byç równa kwocie nale˝nej ubezpieczonym, technicznego osiàgni´tego w tej grupie ubezpieczeƒ uprawnionym lub uposa˝onym, powi´kszonej o koszw roku obrotowym lub na wyrównanie wy˝szego ni˝ ty zwiàzane z wyp∏atà Êwiadczeƒ. przeci´tny wspó∏czynnika szkodowoÊci w tej grupie w roku obrotowym, przed uwzgl´dnieniem zmiany § 37. 1. Rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci (rystanu rezerw na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka). zyka) tworzy si´ w wysokoÊci majàcej zapewniç wyrównanie przysz∏ych wahaƒ wspó∏czynnika szkodo- 2. Rezerw´ tworzy si´ wed∏ug jednej z metod woÊci na udziale w∏asnym. przedstawionych wza∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia, wybranej przez kierownika jednostki. 2. Rezerwa na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka) jest tworzona dla grup ubezpieczeƒ, z zastrze˝eniem 3. Wyboru metody tworzenia rezerwy nale˝y doko- §38, wktórych wyst´pujà istotne wahania wspó∏czynnaç w oparciu o dost´pne w jednostce zasoby infornika szkodowoÊci na udziale w∏asnym. Wahanie macji statystycznych, ztym ˝e zak∏ad ubezpieczeƒ prowspó∏czynnika szkodowoÊci uznaje si´ za istotne, je˝ewadzàcy ubezpieczenia w grupie 14 dzia∏u II przez li wÊród czterech kolejnych zmian wspó∏czynnika okres krótszy ni˝ 5 lat obrotowych tworzy rezerw´, szkodowoÊci na udziale w∏asnym, wyliczonych z roku októrej mowa wust. 1 — metodà nr 1 lub nr 2, przedna rok, odpowiadajàcych kolejnym pi´ciu latom obrostawionà wza∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia, zzastotowym poprzedzajàcym rok utworzenia rezerwy, co sowaniem odpowiednio Êrednich narastajàcych stonajmniej dwukrotnie wystàpi zmniejszenie wspó∏czynsownie do okresu prowadzenia tych ubezpieczeƒ. nika szkodowoÊci na udziale w∏asnym o wi´cej ni˝ 20 % lub dwukrotne jego zwi´kszenie o wi´cej ni˝ § 39. 1. Rezerw´ ubezpieczeƒ na ˝ycie tworzy si´, 25 % jego wartoÊci. zzachowaniem zasady ostro˝noÊci, wwysokoÊci ustalonej prospektywnà metodà aktuarialnà, z zastrze˝e- 3. Rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka) niem ust. 2, z uwzgl´dnieniem: tworzy si´ dla ka˝dej grupy ubezpieczeƒ osobno na ostatni dzieƒ roku obrotowego, pod warunkiem ˝e 1) wszystkich zobowiàzaƒ, wynikajàcych zzawartych w ka˝dym z ostatnich 5 lat obrotowych poprzedzajàumów ubezpieczenia, obejmujàcych w szczególcych dany rok sk∏adka zarobiona w tej grupie by∏a noÊci: wi´ksza od zera. Rezerw´ dla danej grupy ubezpieczeƒ a) gwarantowane wumowie ubezpieczenia Êwiadtworzy si´ w takiej wysokoÊci, aby przy zmianie stanu czenia, w tym gwarantowanà wartoÊç wykupu, rezerwy wspó∏czynnik szkodowoÊci dla danego roku obrotowego — obliczany dla kwoty odszkodowaƒ sko- b) Êwiadczenia opcjonalne, przys∏ugujàce zgodnie rygowanej ozmian´ tej rezerwy — by∏ równy Êredniej z warunkami umowy ubezpieczenia; wa˝onej, gdzie wagà jest sk∏adka zarobiona, ze wspó∏- 2) kosztów obs∏ugi umów i kosztów zwiàzanych czynników szkodowoÊci w danej grupie ubezpieczeƒ z wyp∏atà odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ. z ostatnich 5 lat obrotowych, poprzedzajàcych dany rok, obliczonych bez uwzgl´dnienia zmian rezerwy na Przy tworzeniu rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka). W przypadku gdy uwzgl´dnia si´ przysz∏e wp∏ywy zak∏adu ubezpieczeƒ zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzi dzia∏alnoÊç krócej ni˝ ztytu∏u sk∏adek nale˝nych zgodnie zzawartymi umo- 6lat, dla danej grupy ubezpieczeƒ nie tworzy si´ rezerwami ubezpieczenia. wy na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka). Dla danej grupy ubezpieczeƒ wielkoÊç zmniejszenia rezerwy nie 2. Dopuszcza si´ stosowanie metody retrospektywmo˝e przekroczyç jej aktualnej wysokoÊci, a wielkoÊç nej, pod warunkiem ˝e daje ona wartoÊç rezerwy nie zwi´kszenia rezerwy nie mo˝e przekroczyç 5 % sk∏ad- ni˝szà od wartoÊci rezerwy ustalonej metodà prospekki zarobionej na udziale w∏asnym wtej grupie, dla któ- tywnà lub gdy dla danej umowy ubezpieczenia nie jest rej rezerwa jest tworzona. WielkoÊç rezerwy na wy- mo˝liwe zastosowanie metody prospektywnej. równanie szkodowoÊci nie mo˝e ponadto przekroczyç 30 % wyp∏at odszkodowaƒ na udziale w∏asnym wda- 3. Ca∏oÊç uwzgl´dnianych poÊrednio lub bezponym roku obrotowym wdanej grupie ubezpieczeƒ. Je- Êrednio kosztów, o których mowa w ust. 1 pkt 2, nie ˝eli w danej grupie ubezpieczeƒ sk∏adka zarobiona powinna byç mniejsza od przewidywanej wielkoÊci w roku obrotowym by∏a równa zeru, rezerw´ w tej przysz∏ych wydatków oszacowanych zgodnie zzasadà grupie rozwiàzuje si´ ca∏kowicie w tym roku. ostro˝nej wyceny.

4. Rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie tworzy si´ indy- § 43. 1. Stopy techniczne stosowane przez zak∏ad widualnie dla ka˝dej umowy ubezpieczenia. Rezerwy ubezpieczeƒ nie mogà byç wy˝sze ni˝ 80 % Êredniej mogà byç ustalone sumarycznie dla okreÊlonych grup wa˝onej stopy zwrotu z lokat stanowiàcych pokrycie umów ubezpieczenia, pod warunkiem ˝e dajà one rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w ostatnich w przybli˝eniu ten sam rezultat, co metoda indywidu- trzech latach obrotowych, obliczonej metodà okreÊloalna, z zastrze˝eniem ust. 8. nà w za∏àczniku nr 7 do rozporzàdzenia, przy czym wprzypadku zobowiàzaƒ zumów ubezpieczenia, usta- 5. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany, co naj- lanych w walucie obcej, uwzgl´dnia si´ stop´ zwrotu mniej raz na 5 lat, ustaliç dla wszystkich umów ubez- z lokat dokonanych w tej walucie. pieczenia bezpoÊredniego wielkoÊç rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie brutto oraz na udziale w∏asnym metodà 2. Stopa techniczna, stosowana przez zak∏ad ubezindywidualnà, wed∏ug stanu na ten sam dzieƒ, z za- pieczeƒ przy wycenie zobowiàzaƒ: strze˝eniem ust. 8. 1) nie mo˝e byç wy˝sza ni˝ odpowiednia stopa techniczna stosowana przez zak∏ad ubezpieczeƒ 6. Przy ustalaniu wartoÊci rezerwy ubezpieczeƒ na w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia, z której ˝ycie zak∏ad ubezpieczeƒ ma obowiàzek uwzgl´dniç wynikajà te zobowiàzania; prawdopodobieƒstwo wystàpienia w przysz∏ych okresach niekorzystnych czynników, które mogà wp∏ynàç 2) nie mo˝e byç wy˝sza ni˝ maksymalna stopa techna zmian´ poziomu tych rezerw, jak równie˝ na zmia- niczna obowiàzujàca w dniu zawarcia umowy, n´ wartoÊci aktywów przeznaczonych na ich pokrycie. w odniesieniu do nowo zawieranych umów ubezpieczenia, zarówno wprzypadku zobowiàzaƒ usta- 7. Je˝eli umowa ubezpieczenia przewiduje gwa- lanych w z∏otych, jak i w walutach obcych. rancje wykupu, rezerwa ubezpieczeƒ na ˝ycie utworzona dla tej umowy nie mo˝e byç ni˝sza od gwaran- 3. WysokoÊç maksymalnej stopy technicznej ustatowanej wartoÊci wykupu. la i og∏asza organ nadzoru, w terminie do dnia 31stycznia ka˝dego roku. Sposób ustalenia wysokoÊci 8. Przepisów ust. 4 i 5 nie stosuje si´ w przypadku maksymalnej stopy technicznej okreÊla za∏àcznik nr 8 rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie, która jest tworzona do rozporzàdzenia. w zwiàzku z wystàpieniem ryzyk niemajàcych charakteru indywidualnego, lecz dotyczàcych ca∏oÊci lub cz´- 4. Og∏oszona w danym roku wysokoÊç maksy- Êci portfela umów ubezpieczenia na ˝ycie. malnej stopy technicznej jest obowiàzujàca od dnia 1 maja tego roku, z zastrze˝eniem ust. 5. § 40. Rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie, je˝eli ryzyko lokaty ponosi ubezpieczajàcy, tworzy si´ w wysokoÊci 5. Og∏oszona w danym roku wysokoÊç maksymalwartoÊci lokaty dokonanej zgodnie zpostanowieniami nej stopy technicznej nie ma zastosowania przy oblizawartej umowy ubezpieczenia na ˝ycie. czaniu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dotyczàcych zobowiàzaƒ zak∏adu ubezpieczeƒ powsta∏ych po § 41. 1. Rezerwy na premie irabaty dla ubezpieczo- dniu 30 kwietnia danego roku, w wyniku: nych tworzy si´ przy uwzgl´dnieniu wszystkich prze- 1) dokonanych zmian warunków umów ubezpieczewidywanych kwot, októre powi´kszane b´dà przysz∏e nia zawartych do tego dnia, pod warunkiem ˝e Êwiadczenia lub pomniejszane przysz∏e sk∏adki, zgodw umowach tych przewidziana by∏a mo˝liwoÊç nie z zawartà umowà ubezpieczenia. dokonania powy˝szych zmian; w szczególnoÊci dotyczy to: podwy˝szenia wysokoÊci sumy ubez- 2. Wprzypadku ubezpieczeƒ na ˝ycie metoda oblipieczenia, indeksacji sk∏adki, zamiany na ubezpieczania rezerwy na premie irabaty dla ubezpieczonych czenie bezsk∏adkowe; powinna byç zgodna z za∏o˝eniami stosowanymi przy obliczaniu rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz 2) przystàpienia kolejnych ubezpieczonych do grupouwzgl´dniaç aktualnà metod´ przyznawania premii wej umowy ubezpieczenia na ˝ycie. i rabatów. 6. Ograniczenie dotyczàce stosowanych stóp tech- § 42. 1. Rezerw´ na zwrot sk∏adek dla cz∏onków to- nicznych, okreÊlone w ust. 1 i 2, nie ma zastosowania warzystwa tworzy si´ do wysokoÊci osiàgni´tego do- do: datniego wyniku technicznego, o ile obowiàzek zwrotu sk∏adek wynika z umowy ubezpieczenia. 1) umów ubezpieczenia w dziale ubezpieczeƒ na ˝ycie, wktórych sk∏adka op∏acana jest jednorazowo, 2. Rezerw´, o której mowa w ust. 1, tworzy si´ a okres, na jaki umowa zosta∏a zawarta, nie jest wpodziale na grupy ubezpieczeƒ dla ka˝dego roku za- d∏u˝szy ni˝ 8 lat, warcia umów ubezpieczenia odr´bnie. 2) umów ubezpieczenia na ˝ycie z ubezpieczeniowym funduszem kapita∏owym, 3. Wprzypadku umów ubezpieczenia zawieranych na zasadach wzajemnoÊci cz∏onkowskiej rezerwa, przy czym stosowane stopy techniczne nie mogà odo której mowa w ust. 1, tworzona jest w odniesieniu biegaç od stóp zwrotu z inwestycji aktywów stanodo umów ubezpieczenia zawieranych na zasadach wiàcych pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowzajemnoÊci cz∏onkowskiej. wych dotyczàcych tych umów.

7. Zak∏ady ubezpieczeƒ mogà stosowaç ni˝sze sto- i osobowych jest sporzàdzany dla grup ubezpieczeƒ py techniczne ani˝eli stopa zwrotu og∏aszana przez or- bezpoÊrednich. gan nadzoru. 2. Techniczny rachunek ubezpieczeƒ wzakresie re- § 44. 1. Przyj´te zasady tworzenia imetody ustala- asekuracji czynnej sporzàdza si´ w podziale na klasy nia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, jak rów- rachunkowe. nie˝ za∏o˝enia dotyczàce danych i wskaêników statystycznych wykorzystywanych przy ustalaniu rezerw § 49. 1. W przep∏ywach z dzia∏alnoÊci operacyjnej powinny byç stosowane w sposób ciàg∏y; nieuzasad- wykazuje si´ odr´bnie wp∏ywy i wydatki z dzia∏alnoÊci nione zmiany zasad, metod i za∏o˝eƒ sà niedopusz- bezpoÊredniej ireasekuracji czynnej, odr´bnie wp∏ywy czalne. i wydatki z reasekuracji biernej oraz odr´bnie wp∏ywy iwydatki zpozosta∏ej dzia∏alnoÊci operacyjnej. 2. W przypadku ubezpieczeƒ na ˝ycie zasady ustalania udzia∏u w zysku nale˝nego z tytu∏u zawartej 2. W przep∏ywach z dzia∏alnoÊci lokacyjnej wykaumowy ubezpieczenia powinny byç stosowane wspo- zuje si´ wp∏ywy i wydatki z poszczególnych rodzajów sób jednolity przez ca∏y czas trwania umowy ubezpie- lokat zak∏adu ubezpieczeƒ. Wp∏ywy iwydatki zwiàzane czenia. znabyciem, realizacjà innych aktywów ni˝ lokat ujmuje si´ odpowiednio we wp∏ywach i wydatkach z pozo- § 45. WielkoÊç rezerw techniczno-ubezpieczeniosta∏ej dzia∏alnoÊci operacyjnej lub w przep∏ywach wych na udziale reasekuratora powinna byç ustalona z dzia∏alnoÊci finansowej. zgodnie z uregulowaniami odpowiednich umów reasekuracyjnych. 3. W przep∏ywach z dzia∏alnoÊci finansowej ujmu- § 46. 1. Do wszystkich typów umów ubezpieczenia, je si´ wp∏ywy i wydatki zwiàzane z finansowaniem gdzie mo˝liwe jest wyliczenie rezerwy ubezpieczeƒ na dzia∏alnoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ zarówno wewn´trz- ˝ycie przy u˝yciu sk∏adki netto, mo˝na stosowaç meto- nym, wtym: wp∏ywy zemisji akcji, dop∏at do kapita∏u, d´ Zillmera, z wyjàtkiem umów ubezpieczenia termi- jak i zewn´trznym, w tym: kredyty, po˝yczki, emisja nowego na wypadek Êmierci oraz wszystkich umów d∏u˝nych papierów wartoÊciowych. ubezpieczeƒ wypadkowych i chorobowych. 4. Wydatki ztytu∏u akwizycji oraz wydatki ocharak- 2. Rozliczeniu wczasie metodà Zillmera podlegajà terze administracyjnym ujmowane sà wca∏oÊci wwykoszty bezpoÊrednie i poÊrednie zwiàzane z pozyska- datkach z dzia∏alnoÊci bezpoÊredniej. niem i zawarciem umowy ubezpieczenia oraz koszty § 50. Integralnà cz´Êç sprawozdania finansowego zwiàzane z wykorzystaniem przez ubezpieczajàcego stanowi informacja dodatkowa do sprawozdania mo˝liwoÊci nieobowiàzkowego podwy˝szenia sk∏adki finansowego, sporzàdzana zgodnie zza∏àcznikiem nr 4 w trakcie umowy ubezpieczenia. do rozporzàdzenia. 3. Maksymalny poziom narzutu, o który mo˝na § 51. 1. ObjaÊnienia do zakresu informacji wykazypodwy˝szyç sk∏adk´ netto, jest równowartoÊcià 3,5 % wanych w sprawozdaniu finansowym, okreÊlonym sumy kapita∏u roz∏o˝onà na ca∏y okres op∏acania sk∏aw za∏àczniku nr 3 do ustawy, sà przedstawione odpodek przy u˝yciu za∏o˝eƒ wykorzystanych przy kalkulawiednio w za∏àcznikach do rozporzàdzenia: cji rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie. 1) noty objaÊniajàce do pozycji bilansu — wza∏àczni- 4. Sk∏adka podwy˝szona, o której mowa w ust. 3, ku nr 1; nie mo˝e byç wy˝sza od sk∏adki op∏acanej przez klienta. 2) noty objaÊniajàce do technicznego rachunku ubez- 5. Koszty akwizycji rozliczane przy zastosowaniu pieczeƒ na ˝ycie, technicznego rachunku ubezpiemetody Zillmera nie mogà byç wy˝sze ni˝ wartoÊç czeƒ majàtkowych iosobowych oraz ogólnego rask∏adki przypisanej brutto w pierwszym roku poliso- chunku zysków i strat — w za∏àczniku nr 2; wym. 3) noty objaÊniajàce do rachunku przep∏ywów pie- 6. Je˝eli w wyniku zillmeryzacji rezerwy ubezpie- ni´˝nych — w za∏àczniku nr 3. czeƒ na ˝ycie otrzymuje si´ wynik ujemny, to przyjmu- 2. Zakres informacji do sprawozdania z dzia∏alnoje si´ wartoÊç tej rezerwy równà „0”. Êci zak∏adu ubezpieczeƒ okreÊla za∏àcznik nr 5 do roz- § 47. Je˝eli przy ustalaniu wysokoÊci rezerw tech- porzàdzenia. niczno-ubezpieczeniowych otrzymuje si´ wtrakcie ob- § 52. Korporacja Ubezpieczeƒ Kredytów Eksportoliczania rezerw wartoÊci ujemne, to do dalszych obliwychS.A. do sprawozdania finansowego do∏àcza spraczeƒ przyjmuje si´ wartoÊç równà zero, zwy∏àczeniem wozdanie o stanie wyodr´bnionego rachunku bankowyniku uwzgl´dnienia wartoÊci oszacowanych regrewego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia sów i odzysków w rezerwie na niewyp∏acone odszko- 7lipca 1994 r. ogwarantowanych przez Skarb Paƒstwa dowania i Êwiadczenia. ubezpieczeniach eksportowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 59,

, z2004 r. Nr 96, poz. 959 oraz z2005 r. Nr 143, Rozdzia∏ 5

). Szczególne zasady sporzàdzania § 53. Sprawozdanie finansowe zak∏adu ubezpiesprawozdaƒ finansowych zak∏adu ubezpieczeƒ czeƒ sporzàdza si´ równie˝ na dzieƒ po∏àczenia z in- § 48. 1. Techniczny rachunek ubezpieczeƒ na ˝ycie nym zak∏adem ubezpieczeƒ bàdê na dzieƒ przej´cia inoraz techniczny rachunek ubezpieczeƒ majàtkowych nego zak∏adu ubezpieczeƒ lub przeniesienia portfela.

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Finansów zdnia 24 grudnia 2007 r. (poz. 1846) Za∏àcznik nr 1 NOTY OBJAÂNIAJÑCE DO POZYCJI BILANSU 1. Wpozycji B.Iaktywów „nieruchomoÊci” ujmuje wykazanych wpozycji B.III.7 aktywów bilansu przekrasi´ zarówno nieruchomoÊci przeznaczone na cele in- cza 2 % ogó∏em pozycji B aktywów bilansu „lokaty”, westycyjne, jak i nieruchomoÊci wykorzystywane na powinna byç ona wyszczególniona w informacji dow∏asne potrzeby. datkowej do sprawozdania finansowego z uwzgl´dnieniem jej wartoÊci i struktury rodzajowej. 2. W pozycji B.III.2 aktywów „d∏u˝ne papiery wartoÊciowe i inne papiery wartoÊciowe o sta∏ej kwocie 8. W pozycji B.IV aktywów „nale˝noÊci depozytodochodu” ujmuje si´ papiery wartoÊciowe emitowane we od cedentów” — zak∏ad ubezpieczeƒ przyjmujàcy przez instytucje kredytowe, inne instytucje prywatne ryzyko wykazuje kwoty nale˝ne od cedentów i odpolub instytucje publiczne ozagwarantowanej stopie do- wiadajàce udzielonym gwarancjom wykonania zobochodu, niezale˝nie od tego, czy oprocentowanie tych- wiàzaƒ wynikajàcych z zawartych umów reasekuracji ˝e papierów jest ustalone wed∏ug stopy sta∏ej czy czynnej, które zosta∏y z∏o˝one u cedentów lub u osób zmiennej. Wpozycji tej nie ujmuje si´ d∏u˝nych papie- trzecich bàdê zosta∏y zatrzymane przez te jednostki. rów wartoÊciowych oraz innych papierów wartoÊcio- Nale˝noÊci depozytowe nie mogà byç ∏àczone z innywych osta∏ej kwocie dochodu emitowanych przez jed- mi kwotami nale˝nymi zak∏adowi ubezpieczeƒ przyjnostki podporzàdkowane. Papiery te wykazuje si´ mujàcemu ryzyko od cedenta, jak równie˝ kompensow pozycji B.II.2 aktywów bilansu. wane zzobowiàzaniami zak∏adu ubezpieczeƒ przyjmujàcego ryzyko wobec cedenta. Papiery wartoÊciowe 3. W pozycji B.III.3 aktywów „udzia∏y we wspól- lub inne aktywa finansowe, zdeponowane ucedentów nych przedsi´wzi´ciach lokacyjnych” ujmuje si´ lub osób trzecich tytu∏em zabezpieczenia wykonania w przypadku powierzenia Êrodków zak∏adu ubezpie- zobowiàzaƒ z tytu∏u zawartych umów reasekuracji czeƒ innym podmiotom do wspólnego inwestowania. czynnej, a pozostajàce w∏asnoÊcià zak∏adu ubezpie- W przypadku powierzenia Êrodków zak∏adu ubezpie- czeƒ przyjmujàcego ryzyko, sà wykazywane przez ten czeƒ podmiotom podporzàdkowanym zak∏adowi zak∏ad w bilansie, z wyodr´bnieniem ich charakteru. ubezpieczeƒ udzia∏y te ujmuje si´ odpowiednio w pozycji B.II.3 aktywów bilansu. 9. W pozycji C aktywów bilansu „aktywa netto ubezpieczeƒ na ˝ycie, gdy ryzyko lokaty (inwestycyj- 4. W pozycji B.III.4 aktywów „po˝yczki zabezpie- ne) ponosi ubezpieczajàcy” — ujmuje si´ aktywa netczone hipotecznie” ujmuje si´ po˝yczki, dla których to na rachunek i ryzyko ubezpieczajàcego. W pozycji g∏ównym zabezpieczeniem jest ustanowiona hipote- tej ujmuje si´ aktywa, których wartoÊç jest wykorzyka. Wpozycji tej uwzgl´dnia si´ po˝yczki zabezpieczo- stywana do wyceny wartoÊci zysku z umów ubezpiene hipotekà, nawet je˝eli sà zabezpieczone dodatkowo czenia zwiàzanych z ubezpieczeniowym funduszem polisami. kapita∏owym oraz s∏u˝àce pokryciu zobowiàzaƒ, które sà ustalane w stosunku do okreÊlonych indeksów. 5. W pozycji B.III.5 aktywów „pozosta∏e po˝yczki” Ârodki zak∏adu ubezpieczeƒ, inwestowane ∏àcznie ze ujmuje si´ po˝yczki, w tym po˝yczki dla ubezpieczo- Êrodkami tworzàcymi ubezpieczeniowe fundusze kanych, których g∏ównym zabezpieczeniem jest polisa. pita∏owe, wykazuje si´ w pozycji B aktywów bilansu. 6. W pozycji B.III.6 aktywów „lokaty terminowe 10. W pozycji D.III.2 aktywów „pozosta∏e nale˝nowinstytucjach kredytowych” ujmuje si´ depozyty ter- Êci” ujmuje si´ oddzielnie nale˝noÊci powsta∏e wzwiàzminowe wbankach iwinnych instytucjach przyjmujà- ku z czynnoÊciami komisarza awaryjnego, wykonywacych depozyty i udzielajàcych kredytów. W pozycji tej nymi na zlecenie innych zak∏adów ubezpieczeƒ. nie ujmuje si´ bankowych tytu∏ów wierzytelnoÊciowych do depozytów, np. certyfikatów depozytowych, 11. Salda rozrachunków z tytu∏u koasekuracji ujbonów oszcz´dnoÊciowych — papiery te ujmuje si´ muje si´ ∏àcznie zrozrachunkami ztytu∏u ubezpieczeƒ odpowiednio wpozycji II.2 lub wpozycji III.2 aktywów bezpoÊrednich, dokonujàc stosownego wyodr´bniebilansu, w zale˝noÊci od tego, czy stanowià one loka- nia w informacji dodatkowej do sprawozdania finant´ w jednostkach podporzàdkowanych, czy te˝ nie. sowego. Ârodki na rachunkach bankowych niezdeponowane na okreÊlony termin wykazuje si´ w pozycji E.II akty- 12. W pozycji E.II aktywów „Êrodki pieni´˝ne” ujwów bilansu, nawet je˝eli sà oprocentowane. muje si´ równie˝ weksle, czeki obce itp. Êrodki pieni´˝ne w drodze, oznaczajàce Êrodki pomi´dzy kasà 7. Wpozycji B.III.7 aktywów bilansu „pozosta∏e lo- a w∏asnym rachunkiem bankowym zak∏adu ubezpiekaty” ujmuje si´ lokaty, które nie zosta∏y uwzgl´dnio- czeƒ albo pomi´dzy dwoma w∏asnymi rachunkami ne wpozycjach B.IIIod 1 do 6. Wpozycji tej ujmuje si´ bankowymi, czeki obce przekazywane do realizacji m.in. depozyty nieprawid∏owe niestanowiàce lokaty przez bank do czasu uznania z tego tytu∏u rachunku w jednostce podporzàdkowanej. Je˝eli wartoÊç lokat bankowego ubezpieczyciela lub weksle.

13. W pozycji F.II aktywów „aktywowane koszty -ubezpieczeniowe utworzone celem pokrycia zoboakwizycji” ujmuje si´ koszty akwizycji, w cz´Êci przy- wiàzaƒ odpowiadajàcych wartoÊci lokat, gdy wartoÊç padajàcej na przysz∏e okresy sprawozdawcze. polisy zale˝y od stopy zwrotu z lokat wymienionych wpkt 9 lub gdy stopa zwrotu zpolisy zale˝y od okreÊ- 14. W pozycji F.III aktywów „zarachowane odsetki lonych indeksów. Dodatkowe rezerwy technicznoi czynsze” ujmuje si´ odsetki i czynsze naliczone na -ubezpieczeniowe dla ubezpieczeƒ na ˝ycie, utworzodzieƒ bilansowy, które nie sà zapadalne lub nale˝ne, ne w celu pokrycia ryzyka Êmierci, kosztów operacyja które nie zosta∏y uwzgl´dnione w wartoÊci lokat. nych oraz innych rodzajów ryzyka (takiego, jak premie p∏atne w terminie zapadalnoÊci lub gwarantowane Êwiadczenia stanowiàce ekwiwalent za zrzeczenie si´ 15. W pozycji A.I pasywów „kapita∏ podstawowy” przez ubezpieczonego praw wynikajàcych z umowy — oddzia∏y zagranicznych zak∏adów ubezpieczeƒ wyubezpieczenia), sà wykazywane w pozycji C.II pasykazujà kapita∏y wyodr´bnione z kapita∏u w∏asnego zawów. granicznego zak∏adu ubezpieczeƒ i uznane przez ten zak∏ad jako kapita∏ podstawowy oddzia∏u. 24. W pozycji F.III pasywów „inne rezerwy” wykazuje si´ wszystkie inne rezerwy nieobj´te poprzednimi 16. W pozycji A.V pasywów „kapita∏ z aktualizacji pozycjami. wyceny” ujmuje si´ m.in. ró˝nic´ powsta∏à na skutek aktualizacji lokat dost´pnych do sprzeda˝y. 25. W pozycji G pasywów „zobowiàzania z tytu∏u 17. W pozycji B pasywów „zobowiàzania podpo- depozytów reasekuratorów” — zak∏ad ubezpieczeƒ rzàdkowane” ujmuje si´ zobowiàzania, które w razie b´dàcy cedentem ujmuje zobowiàzania w wysokoÊci likwidacji lub upad∏oÊci zak∏adu ubezpieczeƒ sà sp∏a- Êrodków finansowych otrzymanych od zak∏adu ubezcane po zaspokojeniu wszystkich innych wierzycieli pieczeƒ przyjmujàcego ryzyko lub potràconych mu na zak∏adu ubezpieczeƒ. podstawie umów reasekuracji. Kwoty te nie mogà byç ∏àczone zinnymi zobowiàzaniami wobec tego zak∏adu ubezpieczeƒ, jak równie˝ kompensowane z nale˝no- 18. W pozycji C pasywów „rezerwy techniczno- Êciami od niego. Gwarancje gotówkowe zak∏adu ubez- -ubezpieczeniowe” ujmuje si´ rezerwy technicznopieczeƒ przyjmujàcego ryzyko ipozostajàce jego w∏as- -ubezpieczeniowe przed uwzgl´dnieniem udzia∏u renoÊcià podlegajà ewidencji w ksi´gach cedenta na asekuratora w tych rezerwach. koncie pozabilansowym i wykazywane sà w sprawozdaniu finansowym w pozycji pozabilansowej „otrzy- 19. W pozycji C.I pasywów „rezerwa sk∏adek i remane gwarancje i por´czenia”. zerwa na ryzyka niewygas∏e” ujmuje si´ ∏àcznie rezerw´ sk∏adek i rezerw´ na ryzyko niewygas∏e. WartoÊç rezerwy na ryzyka niewygas∏e wykazuje si´ w infor- 26. W pozycji H pasywów „pozosta∏e zobowiàzamacji dodatkowej do sprawozdania. Zak∏ady ubezpie- nia ifundusze specjalne”, zwyjàtkiem pozycji H.VI paczeƒ na ˝ycie ujmujà w tej pozycji wartoÊç rezerwy sywów „fundusze specjalne”, zobowiàzania wykazuje sk∏adek nieuwzgl´dnionej w pozycji C.II pasywów bi- si´ winformacji dodatkowej wpodziale na zobowiàzalansu. nia okreÊlone w walucie polskiej oraz w walutach obcych. 20. W pozycji C.IV pasywów „rezerwy na premie irabaty dla ubezpieczonych” ujmuje si´ kwoty przewi- 27. Wpozycji H.V.2 pasywów „pozosta∏e zobowiàdziane dla ubezpieczonych lub uposa˝onych zumowy zania” wykazuje si´ w informacji dodatkowej równie˝ ubezpieczenia w formie udzia∏u w zyskach lub zwro- zobowiàzania powsta∏e w zwiàzku z czynnoÊciami tach, w cz´Êci nieuj´tej w pozycji I.1 pasywów „zobo- okreÊlonymi w art. 3 ust. 7 i 8 ustawy o dzia∏alnoÊci wiàzania wobec ubezpieczonych” lub w pozycji C.II ubezpieczeniowej. pasywów „rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie”. 28. Wpozycji H.VIpasywów „fundusze specjalne” 21. Wpozycji C.Vpasywów „rezerwy na wyrówna- wykazuje si´ fundusze tworzone zarówno na mocy nie szkodowoÊci (ryzyka)” wykazuje si´ rezerwy na przepisów prawa, jak ina mocy uchwa∏ walnego zgrowyrównanie szkodowoÊci majàce na celu zabezpiecze- madzenia. Obejmujà one w szczególnoÊci fundusz nie przed wahaniami wskaênika szkodowoÊci w przy- prewencyjny, fundusz organizacyjny oraz wszelkie sz∏ych latach obrotowych. fundusze dla pracowników. 22. W pozycji C.VII pasywów „pozosta∏e rezerwy 29. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (pozytechniczno-ubezpieczeniowe okreÊlone w statucie” cja C pasywów), udzia∏ reasekuratora w rezerwach wykazuje si´ pozosta∏e rezerwy nieuj´te w innych po- techniczno-ubezpieczeniowych (pozycja D pasywów), zycjach. pozosta∏e rezerwy (pozycja F pasywów), zobowiàzania z tytu∏u depozytów wobec reasekuratorów (pozycja G 23. W pozycji C.VIII pasywów „rezerwa ubezpie- pasywów) oraz zobowiàzania ztytu∏u reasekuracji (poczeƒ na ˝ycie, gdy ryzyko lokaty (inwestycyjne) pono- zycja H.II pasywów) wykazuje si´ w informacji dodatsi ubezpieczajàcy” wykazuje si´ rezerwy techniczno- kowej.

Za∏àcznik nr 2 NOTY OBJAÂNIAJÑCE DO TECHNICZNEGO RACHUNKU UBEZPIECZE¡ NA ˚YCIE, TECHNICZNEGO RACHUNKU UBEZPIECZE¡ MAJÑTKOWYCH I OSOBOWYCH ORAZ OGÓLNEGO RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT 1. We wszystkich pozycjach technicznych rachun- 4. Wpozycji I.3 „zmiana stanu rezerw sk∏adek ireków ubezpieczeƒ oraz ogólnego rachunku zysków zerwy na ryzyko niewygas∏e” technicznego rachunku i strat muszà byç przedstawione dane porównawcze ubezpieczeƒ majàtkowych iosobowych oraz techniczza analogiczny okres sprawozdawczy poprzedniego nego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie ujmuje si´ ró˝niroku obrotowego. ce pomi´dzy stanem rezerwy sk∏adek irezerwy na pokrycie ryzyka niewygas∏ego na koniec okresu spra- 2. W pozycji I.1 „sk∏adki przypisane brutto”, uj´te wozdawczego a stanem na poczàtek okresu w uj´ciu w technicznym rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz brutto, wynikajàce z ubezpieczeƒ bezpoÊrednich i rew technicznym rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych asekuracji czynnej. W pozycji tej ujmuje si´ zmian´ i osobowych, ujmowane sà kwoty nale˝ne w trakcie stanu rezerw uj´tych w pozycji C.I pasywów bilansu. okresu sprawozdawczego z tytu∏u zawartych umów 5. W pozycji I.4 „udzia∏ reasekuratorów w zmianie ubezpieczenia, bez wzgl´du na to, czy kwoty takie odstanu rezerw sk∏adek” technicznego rachunku ubeznoszà si´ w ca∏oÊci lub w cz´Êci do nast´pnych okrepieczeƒ majàtkowych i osobowych oraz technicznego sów sprawozdawczych. W tej pozycji nale˝y uwzgl´drachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie ujmuje si´ ró˝nice poniaç mi´dzy innymi: mi´dzy stanem rezerwy sk∏adek i rezerwy na pokrycie a) sk∏adki zarachowane tytu∏em Êwiadczonej wokre- ryzyka niewygas∏ego na koniec okresu sprawozdawsie sprawozdawczym ochrony ubezpieczeniowej, czego astanem na poczàtek okresu wuj´ciu na udziaktórych faktyczne rozliczenie nastàpi w nast´p- le reasekuratora, wynikajàce z ubezpieczeƒ bezponych okresach sprawozdawczych, Êrednich i reasekuracji czynnej. W pozycji tej ujmuje si´ zmian´ stanu rezerw uj´tych w pozycji D.I pasyb) sk∏adki jednorazowe, ∏àcznie ze sk∏adkami na ubezwów bilansu. pieczenie rentowe, w zakresie ubezpieczeƒ na ˝ycie, sk∏adki jednorazowe wynikajàce z rezerw na 6. Wpozycji II.4 „wynik dodatni zrewaloryzacji lopremie i rabaty, jeÊli wynika to z umów ubezpie- kat” technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz czenia, ogólnego rachunku zysków i strat ujmuje si´ m.in. przychody tytu∏em rozwiàzania wczeÊniej utworzoc) dodatkowe sk∏adki wprzypadku p∏atnoÊci pó∏rocznych odpisów z tytu∏u trwa∏ej utraty wartoÊci lokat. nych, kwartalnych lub miesi´cznych oraz dodatkowych p∏atnoÊci ze strony posiadaczy polis na wy- 7. W pozycji III „niezrealizowane zyski z lokat” datki poniesione przez zak∏ad ubezpieczeƒ, technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz d) wprzypadku koasekuracji, cz´Êç sk∏adek przypada- ogólnego rachunku zysków i strat ujmuje si´, z zajàcà na zak∏ad ubezpieczeƒ, strze˝eniem pkt 6, w szczególnoÊci dodatnià ró˝nic´ pomi´dzy wartoÊcià bilansowà a wartoÊcià nabycia e) sk∏adki reasekuracyjne nale˝ne od zak∏adów ubez- (kosztem wytworzenia) lokat, a w przypadku lokat pieczeƒ b´dàcych cedentami lub retrocedentami, uprzednio przeszacowanych — odpowiednio wartowtym tak˝e tytu∏em wejÊcia wportfel cedenta lub Êcià przeszacowanà, z wyjàtkiem dodatniej ró˝nicy retrocedenta po potràceniu niewykorzystanych z rewaloryzacji lokat ujmowanej w kapitale w∏asnym. sk∏adek z ubezpieczeƒ, wycofanych z portfela na W pozycji tej, w przypadku d∏u˝nych papierów wartorzecz zak∏adów ubezpieczeƒ b´dàcych cedentami Êciowych, których ró˝nice z wyceny nie sà ujmowane lub retrocedentami. w kapitale w∏asnym, wykazuje si´ dodatnie ró˝nice pomi´dzy wartoÊcià godziwà askorygowanà cenà na- Sk∏adki wykazuje si´ ∏àcznie z wszystkimi dodatkami bycia. Ró˝nice pomi´dzy skorygowanà cenà nabycia i uzupe∏nieniami za okresy zaleg∏e, po potràceniu a cenà nabycia d∏u˝nych papierów wartoÊciowych, storn, zwrotów, upustów, wszelkich zni˝ek i bonifikat a w przypadku uprzednio przeszacowanych — odpooraz podatków i innych obcià˝eƒ parafiskalnych. wiednio wartoÊcià przeszacowanà, ujmuje si´ bezpo- Êrednio wprzychodach zlokat wpozycji II.2.2 lub II.3.2 3. W pozycji I.2 „udzia∏ reasekuratorów w sk∏adce technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie lub przypisanej” technicznego rachunku ubezpieczeƒ na w pozycji II.2.2 lub II.3.2 ogólnego rachunku zysków ˝ycie oraz technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàti strat. kowych i osobowych ujmowane sà sk∏adki reasekuracyjne zap∏acone lub przypadajàce do zap∏aty nale˝ne 8. W pozycji IV.1 technicznego rachunku ubezpiereasekuratorowi w okresie sprawozdawczym na pod- czeƒ majàtkowych iosobowych lub wpozycji V.1 techstawie umów reasekuracji biernej proporcjonalnej nicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „odszkodoi nieproporcjonalnej, zawartych przez zak∏ad ubezpie- wania i Êwiadczenia wyp∏acone na udziale w∏asnym” czeƒ. Pozycje portfela przypadajàce do zap∏aty w mo- ujmuje si´ wszelkie wyp∏aty i obcià˝enia (rozliczenia mencie zawarcia lub zmiany umowy reasekuracyjnej wkompensacie znale˝noÊciami) dokonywane wokrezwi´kszajà t´ kwot´, podczas gdy pozycje nale˝ne zty- sie sprawozdawczym z tytu∏u odszkodowaƒ i Êwiadtu∏u wycofania z portfela zmniejszajà t´ kwot´. czeƒ za szkody i wypadki powsta∏e w okresie sprawo-

zdawczym i w okresach ubieg∏ych (w tym równie˝ 12. W pozycji VIII.3 technicznego rachunku ubez- Êwiadczenia rentowe i wykupy w ubezpieczeniach na pieczeƒ na ˝ycie oraz w pozycji VII.3 technicznego ra- ˝ycie), ∏àcznie z wszelkimi bezpoÊrednimi i poÊredni- chunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych „promi, zewn´trznymi i wewn´trznymi kosztami likwidacji wizje reasekuracyjne oraz udzia∏y w zyskach reasekuszkód iwindykacji regresów, pomniejszone ootrzyma- ratorów” wykazuje si´ wartoÊç tej pozycji — jako wielne zwroty, regresy i wszelkie odzyski (w tym równie˝ koÊç ujemnà. Prowizje reasekuracyjne podlegajà rozliodzyski ze sprzeda˝y pozosta∏oÊci po szkodach). Kosz- czeniu w czasie analogicznie do rozliczanych w czasie ty likwidacji szkód i windykacji regresów obejmujà kosztów akwizycji ponoszonych z tytu∏u zawarcia równie˝ koszty post´powania spornego. Pozycja obej- umów ubezpieczenia odpowiednio obj´tych umowamuje równie˝ odszkodowania i Êwiadczenia z tytu∏u mi reasekuracyjnymi. koasekuracji, wcz´Êci przypadajàcej na udzia∏ zak∏adu ubezpieczeƒ, oraz rozliczone przez cedentów odszko- 13. W pozycji VIII technicznego rachunku ubezpiedowania i Êwiadczenia przypadajàce na zak∏ad ubez- czeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji XI pieczeƒ z tytu∏u reasekuracji czynnej. technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „pozosta∏e koszty techniczne na udziale w∏asnym” ujmuje 9. Wpozycji IV.1.2 technicznego rachunku ubezpie- si´ w szczególnoÊci: czeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji V.1.2 technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „udzia∏ a) nale˝ne wp∏aty na Ubezpieczeniowy Fundusz reasekuratorów w odszkodowaniach i Êwiadczeniach Gwarancyjny, wyp∏aconych” ujmuje si´ odszkodowania i Êwiadczeb) nale˝ne wp∏aty na koszty nadzoru nad dzia∏alnonia wyp∏acone w okresie sprawozdawczym przypada- Êcià ubezpieczeniowà, jàce na udzia∏ reasekuratorów w ramach reasekuracji biernej. c) nale˝ne wp∏aty cz∏onkowskie dla Polskiej Izby Ubezpieczeƒ, 9a. Wpozycji IV.2 technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji V.2 d) odpisy na fundusz prewencyjny bàdê koszty protechnicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „zmiana wadzenia dzia∏alnoÊci prewencyjnej, je˝eli zak∏ad stanu rezerwy na niewyp∏acone odszkodowania ubezpieczeƒ nie tworzy funduszu prewencyjnego, iÊwiadczenia na udziale w∏asnym” ujmuje si´ zmian´ e) nale˝ne wp∏aty na rzecz Zwiàzku Ochotniczych stanu rezerw zpozycji C.IIIpasywów bilansu skorygo- Stra˝y Po˝arnych Rzeczypospolitej Polskiej, wanà ozmian´ stanu oszacowanych regresów iodzysków z pozycji E pasywów bilansu. f) inne koszty na udziale w∏asnym uwzgl´dniane przy kalkulacji sk∏adki, 10. W pozycji VI technicznego rachunku ubezpieg) wartoÊç odpisów aktualizujàcych nale˝noÊci z tyczeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji VII tu∏u ubezpieczeƒ bezpoÊrednich oraz reasekuracji, technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „premie i rabaty na udziale w∏asnym ∏àcznie ze zmianà stanu h) ujemne ró˝nice kursowe ztytu∏u ubezpieczeƒ bezrezerw” wykazuje si´ premie, rabaty, wyp∏acane lub poÊrednich i reasekuracji. zaliczane osobom ubezpieczonym, uprawnionym lub uposa˝onym zgodnie z umowà ubezpieczenia. W tej 14. Wpozycji IX.3 technicznego rachunku ubezpiepozycji wykazuje si´ równie˝ kwoty zaliczone do wy- czeƒ na ˝ycie oraz wpozycji V.3 ogólnego rachunku zyp∏aty w okresie sprawozdawczym, wyp∏acone lub sków i strat „wynik ujemny z rewaloryzacji lokat” ujprzypadajàce do wyp∏aty na rzecz ubezpieczonego, muje si´ wartoÊç utworzonych wokresie sprawozdawuprawnionego lub uposa˝onego, w∏àczajàc w to kwo- czym odpisów ztytu∏u trwa∏ej utraty wartoÊci lokaty. ty przeznaczone do zwi´kszenia rezerw techniczno- -ubezpieczeniowych lub przeznaczone do zmniejsze- 15. W pozycji X „niezrealizowane straty na lokania przysz∏ych sk∏adek, w stopniu, w jakim te kwoty tach” technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie stanowià przeniesienie nadwy˝ki lub zysku osiàgni´te- oraz w pozycji VI „niezrealizowane straty na lokatach” go zca∏ej dzia∏alnoÊci lub jej cz´Êci, po odpisaniu kwot ogólnego rachunku zysków istrat ujmuje si´, zzastrzeuwzgl´dnionych w poprzednich okresach sprawo- ˝eniem pkt 14, wszczególnoÊci ujemnà ró˝nic´ pomi´- zdawczych, które nie sà ju˝ wymagane. Rabaty (boni- dzy wartoÊcià bilansowà awartoÊcià nabycia (kosztem fikaty) obejmujà ulgi lub cz´Êciowy zwrot sk∏adek wy- wytworzenia) lokat, a w przypadku lokat uprzednio nikajàcych z przebiegu poszczególnych umów ubez- przeszacowanych — odpowiednio wartoÊcià przeszapieczenia. WielkoÊç premii irabatów (bonifikat) nale˝y cowanà ustalonà na poczàtek okresu sprawozdawczeujmowaç osobno, jeÊli sà to wartoÊci znaczàce. go, z wyjàtkiem ujemnej ró˝nicy z rewaloryzacji lokat ujmowanej wkapitale w∏asnym. Wpozycji tej, wprzy- 11. W pozycji VII.1 technicznego rachunku ubez- padku d∏u˝nych papierów wartoÊciowych, których ró˝- pieczeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozy- nice z wyceny nie sà ujmowane w kapitale w∏asnym, cji VIII.1 technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie wykazuje si´ ujemne ró˝nice pomi´dzy wartoÊcià go- „koszty akwizycji” ujmuje si´ poniesione w okresie dziwà askorygowanà cenà nabycia. sprawozdawczym koszty akwizycji z ubezpieczeƒ bezpoÊrednich i reasekuracji czynnej, skorygowane 16. Dla sporzàdzania technicznych rachunków ozmian´ stanu aktywowanych kosztów akwizycji oraz ubezpieczeƒ wed∏ug poszczególnych grup lub klas o wartoÊç kosztów akwizycji jeszcze nieponiesionych, ubezpieczeƒ koszty administracyjne podlegajà odpoa dotyczàcych sk∏adki zarobionej w okresie sprawo- wiedniemu rozliczeniu wed∏ug zasad okreÊlonych zdawczym. w polityce rachunkowoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ.

17. W pozycji VIII „pozosta∏e przychody operacyj- c) koszty zwiàzane z prowadzeniem dzia∏alnoÊci ne” ogólnego rachunku zysków i strat wykazuje si´ akwizycyjnej na rzecz Otwartych Funduszy Emeryw szczególnoÊci: talnych, a) przychody finansowe, d) pozosta∏e koszty operacyjne. b) przychody z tytu∏u pe∏nienia czynnoÊci komisarza awaryjnego, 19. W pozycji „wynik dodatni z realizacji lokat” c) przychody ztytu∏u prowadzenia dzia∏alnoÊci akwizyoraz „wynik ujemny z realizacji lokat” ujmuje si´ odcyjnej na rzecz Otwartych Funduszy Emerytalnych, powiednio dodatnie lub ujemne ró˝nice pomi´dzy d) pozosta∏e przychody operacyjne. przychodem ze sprzeda˝y lokat a kosztem w∏asnym sprzeda˝y tych lokat obejmujàcym wartoÊç nabycia 18. W pozycji IX „pozosta∏e koszty operacyjne” lokat, a w przypadku lokat uprzednio przeszacowaogólnego rachunku zysków i strat wykazuje si´ nych, odpowiednio wartoÊcià przeszacowanà tych low szczególnoÊci: kat oraz koszty transakcji realizacji lokat, zuwzgl´dniea) koszty finansowe, niem kwot uj´tych w kapitale z aktualizacji wyceny. b) koszty zwiàzane zpe∏nieniem czynnoÊci komisarza Wpozycji tej ujmuje si´ równie˝ wykup papierów warawaryjnego, toÊciowych przez emitenta. Za∏àcznik nr 3 NOTY OBJAÂNIAJÑCE DO RACHUNKU PRZEP¸YWÓW PIENI¢˚NYCH Wp∏ywy z tytu∏u sk∏adek brutto obejmujà wp∏ywy Wp∏aty reasekuratorów ztytu∏u udzia∏u wodszkouzyskane w okresie sprawozdawczym z tytu∏u ubez- dowaniach (poz. A.I.2.1) oraz wp∏ywy z tytu∏u prowipieczeƒ bezpoÊrednich oraz ztytu∏u reasekuracji czyn- zji reasekuracyjnych iudzia∏u wzyskach reasekuratonej przypadajàcej na udzia∏ zak∏adu ubezpieczeƒ bez ra (poz. A.I.2.2) nale˝y wykazywaç odr´bnie, nawet uwzgl´dnienia zwrotów sk∏adek, które ujmuje si´ je˝eli rozliczenia z reasekuratorami dokonywane sà w pozycji A.II.1.1 rachunku przep∏ywów pieni´˝nych. per saldo. Wp∏ywy z tytu∏u sk∏adek brutto (poz. A.I.1.1) oraz wydatki ztytu∏u akwizycji (poz. A.II.1.3) nale˝y wykazy- Wpozycji A.I.2.3 wykazuje si´ depozyty otrzymane waç odr´bnie, nawet je˝eli rozliczenia z poÊrednikami od reasekuratorów. ubezpieczeniowymi dokonywane sà per saldo. Wpozycji A.I.1.2 „wp∏ywy ztytu∏u regresów, odzy- W pozycji A.II.1.2 „odszkodowania i Êwiadczenia sków i zwrotów odszkodowaƒ brutto” wykazuje si´ wyp∏acone brutto” ujmuje si´ kwoty faktycznie wyp∏awartoÊç wp∏ywów ztytu∏u regresów, odzysków izwro- cone przez zak∏ad ubezpieczeƒ tytu∏em likwidacji tów odszkodowaƒ brutto bez pomniejszenia o koszty szkód (Êwiadczeƒ) i innych zdarzeƒ obj´tych umowà dochodzenia regresów, odzysków i zwrotów odszko- ubezpieczenia. dowaƒ. W pozycji A.I.2.1 „wp∏aty reasekuratorów z tytu∏u Wp∏ywy z emisji akcji (poz. C.I.1) oznaczajà kwoty udzia∏u w odszkodowaniach” ujmuje si´ kwoty fak- uzyskane netto — po potràceniu kosztów emisji — tycznie otrzymane od reasekuratorów z tytu∏u ich niezale˝nie od daty rejestracji podwy˝szenia kapita∏u udzia∏u wlikwidacji szkód wraz zkwotami przeznaczo- podstawowego; towarzystwa ubezpieczeƒ wzajemnymi na rekompensat´ kosztów likwidacji szkód, chy- nych wykazujà w tej pozycji wp∏aty na poczet udziaba ˝e stanowià one cz´Êç prowizji reasekuracyjnej. ∏ów w kapitale zak∏adowym. Za∏àcznik nr 4 ZAKRES INFORMACJI DODATKOWEJ DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Informacja dodatkowa do sprawozdania finanso- prowadzàcego rejestr, a w przypadku oddzia∏u wego zak∏adu ubezpieczeƒ obejmuje wprowadzenie lub g∏ównego oddzia∏u zagranicznego zak∏adu do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe infor- ubezpieczeƒ równie˝ nazw´ i siedzib´ jednostki macje i objaÊnienia. macierzystej, I. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego za- 2) wskazanie okresu obj´tego sprawozdaniem k∏adu ubezpieczeƒ obejmuje w szczególnoÊci: finansowym, podanie powodu, je˝eli sprawo- 1) nazw´ i siedzib´ zak∏adu ubezpieczeƒ oraz zdanie finansowe sporzàdzone jest za okres inny wskazanie w∏aÊciwego sàdu lub innego organu ni˝ rok obrotowy,

3) wskazanie, ˝e sprawozdanie finansowe zawiera 1) w odniesieniu do lokat zak∏adu ubezpieczeƒ: dane ∏àczne, je˝eli w sk∏ad zak∏adu ubezpiea) przyporzàdkowanie lokat wymienionych czeƒ wchodzà wewn´trzne jednostki organizaw bilansie zak∏adu ubezpieczeƒ do: cyjne sporzàdzajàce samodzielnie sprawozdania finansowe, — aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu, 4) wskazanie, czy sprawozdanie finansowe zosta∏o sporzàdzone przy za∏o˝eniu kontynuowania — po˝yczek udzielonych przez zak∏ad ubezprzez zak∏ad ubezpieczeƒ dzia∏alnoÊci gospodar- pieczeƒ i wierzytelnoÊci w∏asnych nieprzeczej w dajàcej si´ przewidzieç przysz∏oÊci oraz znaczonych do obrotu, czy nie istniejà okolicznoÊci wskazujàce na za- — aktywów finansowych utrzymywanych do gro˝enie kontynuowania dzia∏alnoÊci, terminu wymagalnoÊci, 5) w przypadku sprawozdania finansowego spo- — aktywów finansowych dost´pnych do rzàdzanego za okres, w ciàgu którego nastàpi∏o sprzeda˝y, po∏àczenie jednostek lub przeniesienie portfela, b) wartoÊç nabycia (koszt wytworzenia) lokat wskazanie, ˝e jest to sprawozdanie finansowe — w przypadku gdy lokaty sà wykazywane sporzàdzone po po∏àczeniu lub po przeniesieniu w bilansie w wartoÊci godziwej, wartoÊç portfela, oraz wskazanie w przypadku po∏àczegodziwà lokat — w przypadku gdy lokaty sà nia zastosowanej metody rozliczenia, wykazywane w bilansie wed∏ug wartoÊci 6) dokonane w ciàgu roku obrotowego zmiany za- nabycia, wartoÊç dotychczasowych odpisów sad rachunkowoÊci, wtym metod wyceny, wraz — w przypadku lokat, których wartoÊç uleg∏a z uzasadnieniem ich wprowadzenia, je˝eli wy- cz´Êciowo umorzeniu lub trwa∏ej utracie warwierajà one istotny wp∏yw na sprawozdanie toÊci; w odniesieniu do lokat w nieruchomofinansowe, ze wskazaniem spowodowanej tymi Êci wyceny ich wartoÊci godziwej dokonuje zmianami ró˝nicy w wyniku finansowym, si´ nie rzadziej ni˝ raz na 5 lat, c) lokaty jednostek powiàzanych w podziale na: 7) dokonane w stosunku do poprzedniego spralokaty wjednostkach zale˝nych, lokaty wjedwozdania finansowego zmiany sposobu sporzànostkach wspó∏zale˝nych, lokaty w jednostdzania sprawozdania finansowego, wraz z uzakach stowarzyszonych oraz lokaty w jednostsadnieniem ich wprowadzenia i skutkami w zakresie przedstawiania sytuacji majàtkowej ce dominujàcej — dla ka˝dej jednostki odr´bi finansowej zak∏adu ubezpieczeƒ, nie, d) lokaty krajowe izagraniczne, wtym znajdujà- 8) informacje o: ce si´ na terenie Unii Europejskiej oraz pozoa) rodzaju pope∏nionego b∏´du podstawowego, sta∏e, z wyszczególnieniem papierów wartob) kwocie korekty dotyczàcej bie˝àcego roku ob- Êciowych dopuszczonych do publicznego obrotowego, rotu na rynku regulowanym, papierów warto- Êciowych z nieograniczonà zbywalnoÊcià, c) kwocie korekty dotyczàcej okresów wczeÊnienotowanych na gie∏dzie oraz nieznajdujàniejszych, je˝eli zak∏ad ubezpieczeƒ dokona∏ cych si´ wregulowanym obrocie pozagie∏dokorekty b∏´du podstawowego, wym, papierów wartoÊciowych emitowanych 9) informacje o znaczàcych w zak∏adzie ubezpie- lub gwarantowanych przez Skarb Paƒstwa czeƒ zdarzeniach, które wystàpi∏y po dniu bilan- lub organizacje mi´dzynarodowe, których sowym i nie zosta∏y uwzgl´dnione w sprawo- cz∏onkiem jest Rzeczpospolita Polska, oraz lozdaniu finansowym, kat emitowanych lub gwarantowanych przez jednostki samorzàdu terytorialnego, 10) informacje o znaczàcych w zak∏adzie ubezpieczeƒ zdarzeniach dotyczàcych lat ubieg∏ych, któ- e) lokaty w walutach obcych, je˝eli ich udzia∏ re zosta∏y uj´te w sprawozdaniu finansowym w lokatach ogó∏em jest istotny, roku obrotowego, f) wyszczególnienie wartoÊci po˝yczek nieza- 11) informacje o znaczàcych zdarzeniach dotyczà- bezpieczonych polisami ubezpieczeniowymi, cych roku obrotowego majàcych wp∏yw na je˝eli ich udzia∏ jest istotny, istotnà zmian´ struktury pozycji bilansowych g) wyszczególnienie lokat uj´tych wpozycji „pooraz wyniku finansowego, zosta∏e lokaty”, je˝eli ich udzia∏ w lokatach 12) dane liczbowe zapewniajàce porównywalnoÊç ogó∏em zak∏adu ubezpieczeƒ jest istotny, danych sprawozdania finansowego za rok poh) informacje o obcià˝eniu lokat ryzykiem zmiaprzedzajàcy ze sprawozdaniem za rok obrotowy. ny stopy procentowej, a w szczególnoÊci in- II. W dodatkowych informacjach i objaÊnieniach formacj´ o wczeÊniej przypadajàcym termiujawnieniu podlegajà informacje niezb´dne do lep- nie wykupu lub wynikajàcym zumowy termiszego zrozumienia sytuacji finansowej i majàtko- nie przeszacowania wartoÊci, a tak˝e o efekwej, a tak˝e wyniku finansowego oraz wyp∏acalno- tywnej stopie procentowej, je˝eli jej ustalenie Êci zak∏adu ubezpieczeƒ, w szczególnoÊci: jest zasadne,

i) informacje oobcià˝eniu lokat ryzykiem kredy- 7) w odniesieniu do kapita∏ów w∏asnych nale˝y towym, a w szczególnoÊci informacj´ o osza- wykazaç w informacji dodatkowej: cowanej maksymalnej kwocie straty, na jakà a) dane o strukturze w∏asnoÊci kapita∏u podstajednostka jest nara˝ona, bez uwzgl´dnienia wowego oraz liczbie i wartoÊci nominalnej wartoÊci godziwej jakichkolwiek przyj´tych subskrybowanych akcji, zwyszczególnieniem lub poczynionych zabezpieczeƒ, w przypadku akcji uprzywilejowanych, gdyby wierzyciel nie wywiàza∏ si´ ze Êwiadczenia, z podaniem informacji o koncentracji b) propozycje podzia∏u zysku lub pokrycia straty tego ryzyka, za rok obrotowy, 2) w odniesieniu do depozytów u cedentów: c) informacje o zmianach wartoÊci dotacji dla a) depozyty z∏o˝one w kraju i depozyty z∏o˝one oddzia∏ów g∏ównych oraz oddzia∏ów zagraza granicà, w tym z∏o˝one na terenie Unii Eu- nicznych, z uwzgl´dnieniem stanu na poczàropejskiej oraz poza, tek roku obrotowego, zwi´kszeƒ i zmniejszeƒ wokresie sprawozdawczym oraz stanu na kob) depozyty z∏o˝one u jednostek powiàzanych niec roku obrotowego, z zak∏adem ubezpieczeƒ, d) w∏asne udzia∏y nabyte, zbyte lub umorzone 3) w odniesieniu do zobowiàzaƒ depozytowych w okresie sprawozdawczym w przypadku towobec reasekuratorów: warzystwa ubezpieczeƒ wzajemnych, a) zobowiàzania wyra˝one w walutach obcych, 8) w odniesieniu do zobowiàzaƒ z tytu∏u depozyb) zobowiàzania wobec jednostek powiàzanych tów reasekuratorów: z zak∏adem ubezpieczeƒ, a) zobowiàzania wobec jednostek powiàzanych 4) w zakresie zobowiàzaƒ podporzàdkowanych: i pozosta∏ych, a) wartoÊç poszczególnych po˝yczek oraz walub) zobowiàzania wobec podmiotów, których siety, w jakich zosta∏y zaciàgni´te, dziba znajduje si´ poza terytorium Rzeczypob) warunki oprocentowania i terminy wymagal- spolitej Polskiej, w tym na terenie Unii EuronoÊci po˝yczek, pejskiej oraz poza, okreÊlone w walucie polskiej oraz w walutach obcych, 5) w odniesieniu do nale˝noÊci i zobowiàzaƒ nale- ˝y wykazaç: 9) wodniesieniu do rezerw techniczno-ubezpieczea) wartoÊç nale˝noÊci i zobowiàzaƒ z tytu∏u re- niowych nale˝y wykazaç: asekuracji biernej, a) wartoÊç rezerwy na ryzyka niewygas∏e, niezab) wartoÊç nale˝noÊci i zobowiàzaƒ z tytu∏u re- le˝nie od jej wysokoÊci, asekuracji czynnej, b) wartoÊç rezerw na niewyp∏acone odszkodoc) wartoÊç odpisów aktualizujàcych nale˝noÊci wania i Êwiadczenia w podziale na klasy rawed∏ug pozycji bilansu, chunkowe, w tym odr´bnie wartoÊç rezerw d) podzia∏ nale˝noÊci i zobowiàzaƒ wed∏ug po- z tytu∏u szkód zaistnia∏ych w okresie sprawozycji bilansu o pozosta∏ym na dzieƒ bilanso- zdawczym, wartoÊç oszacowanych regresów wy przewidywanym umowà okresie sp∏aty do i odzysków uwzgl´dnionych w rezerwie 3 miesi´cy (w∏àcznie), powy˝ej 3 miesi´cy i w rachunku wyników, do 1 roku (w∏àcznie), powy˝ej 1 roku oraz wartoÊç nale˝noÊci i zobowiàzaƒ przetermi- c) w przypadku stosowania dyskont lub odpinowanych, sów przy ustalaniu rezerwy na skapitalizowanà wartoÊç Êwiadczeƒ rentowych — odpoe) nale˝noÊci i zobowiàzania wobec jednostek, wiednio w podziale na klasy rachunkowe, których siedziba znajduje si´ poza terytorium kwot´ rezerw przed uwzgl´dnieniem dyskont Rzeczypospolitej Polskiej, w tym na terenie iodpisów, opis stosowanych metod, wszcze- Unii Europejskiej, gólnoÊci stosowane stopy techniczne oraz f) wykaz zobowiàzaƒ warunkowych oraz zobo- kryteria przyj´te przy ustalaniu okresu, który wiàzaƒ zabezpieczonych na majàtku zak∏adu up∏ynie do momentu ca∏kowitej likwidacji ubezpieczeƒ ze wskazaniem jego rodzaju, szkody, w tym odr´bnie dotyczàcych jednostek powiàzanych, d) wartoÊç jednostki rozrachunkowej ubezpieczeniowych funduszy kapita∏owych na dzieƒ 6) dane dotyczàce rachunkowoÊci instrumentów bilansowy oraz wartoÊç zmiany w okresie pochodnych zabezpieczajàcych wartoÊç akty- sprawozdawczym — w przypadku ubezpiewów stanowiàcych pokrycie rezerw techniczno- czeƒ dzia∏u I grupa 3, -ubezpieczeniowych, w tym opis zabezpieczeƒ, opis instrumentów finansowych wyznaczonych e) wartoÊç rezerwy na zwrot sk∏adek dla cz∏onjako instrumenty zabezpieczajàce oraz zasady ków w przypadku towarzystwa ubezpieczeƒ ich wyceny na dzieƒ bilansowy, wzajemnych,

f) dane dotyczàce rachunkowoÊci instrumen- i Êwiadczeƒ wyp∏aconych z tytu∏u tych szkód tów pochodnych zabezpieczajàcych wartoÊç oraz wielkoÊç utworzonej na koniec roku rezerwy rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, wtym na niewyp∏acone odszkodowania iÊwiadczenia), opis zabezpieczeƒ, opis instrumentów finan- 15) w zakresie rozliczeƒ podatkowych wykaz g∏ówsowych wyznaczonych jako instrumenty zanych pozycji ró˝niàcych pozycj´ opodatkowania bezpieczajàce oraz zasady ich wyceny na podatkiem dochodowym od wyniku finansowedzieƒ bilansowy, go brutto (w tym z tytu∏u dzia∏alnoÊci technicz- 10) w odniesieniu do innych pozycji aktywów i pa- nej, ztytu∏u zysków istrat nadzwyczajnych), wysywów nale˝y wykazaç kwoty, je˝eli ich udzia∏ sokoÊç obcià˝ajàcego wynik finansowy podatku w sumie bilansowej zak∏adu ubezpieczeƒ jest dochodowego za dany rok obrotowy z podziaistotny, ∏em na cz´Êç bie˝àcà i cz´Êç odroczonà, informacje owartoÊci aktywów iutworzonej rezerwy 11) w ubezpieczeniach na ˝ycie wartoÊç sk∏adek na odroczony podatek dochodowy, powsta∏ych przypisanych brutto wokresie sprawozdawczym w zwiàzku z przejÊciowymi ró˝nicami mi´dzy w podziale na ubezpieczenia bezpoÊrednie oraz wykazywanà w ksi´gach rachunkowych wartopoÊrednie, ze wskazaniem: Êcià aktywów i pasywów a ich wartoÊcià podatkowà oraz stratà podatkowà mo˝liwà do rozlia) sk∏adek indywidualnych (w tym z tytu∏u indyczenia w przysz∏oÊci, widualnej kontynuacji ubezpieczeƒ grupowych) oraz sk∏adek zubezpieczeƒ grupowych, 16) wzakresie przychodów ikosztów dzia∏alnoÊci lob) sk∏adek jednorazowych (w tym sk∏adek bez- kacyjnej wyodr´bnienie przychodów i kosztów terminowych) oraz sk∏adek okresowych, z lokat ubezpieczeniowych funduszy kapita∏oc) sk∏adek z umów ubezpieczenia premiowych wych, w tym odr´bnie lokat, których ryzyko poi bezpremiowych, nosi ubezpieczajàcy, d) sk∏adek o charakterze kapita∏owym, w tym: 17) w odniesieniu do kosztów — wartoÊç prowizji sk∏adek przeznaczonych na ubezpieczeniowy z dzia∏alnoÊci w zakresie ubezpieczeƒ bezpofundusz kapita∏owy, wtym odr´bnie, je˝eli ry- Êrednich zaliczonych do roku obrotowego, zyko lokaty ponosi ubezpieczajàcy, oraz sk∏a- wtym: prowizje ztytu∏u akwizycji, prowizje ztydek z dzia∏u I grupa 1 z tytu∏u ubezpieczeƒ tu∏u odnowienia polis, prowizje za inkaso sk∏ado charakterze lokacyjnym, ze wskazaniem ki oraz prowizje za obs∏ug´ umów ubezpieczecz´Êci sk∏adek niezwiàzanej z ochronà ubez- nia; dane o strukturze: kosztów akwizycji, koszpieczeniowà, tów administracyjnych, kosztów likwidacji szkód e) w przypadku towarzystw ubezpieczeƒ wza- i windykacji regresów, kosztów dzia∏alnoÊci lojemnych wielkoÊç sk∏adek z tytu∏u umów za- kacyjnej w podziale na koszty wewn´trzne i zewartych z osobami nieb´dàcymi cz∏onkami wn´trzne, w tym: towarzystwa ubezpieczeƒ wzajemnych, a) koszty wewn´trzne, w tym zu˝ycie materia- ∏ów i energii, koszty osobowe (wynagrodzejak równie˝ wartoÊç Êwiadczeƒ wyp∏aconych nia, ubezpieczenia i inne Êwiadczenia, amorbrutto w okresie sprawozdawczym, saldo rozlityzacja i inne), czeƒ z tytu∏u reasekuracji biernej oraz koszty akwizycji i administracyjne w podziale na ubez- b) koszty zewn´trzne, wtym us∏ugi obce (odr´bpieczenia bezpoÊrednie i poÊrednie, nie prowizje, koszty reklamy), 18) w przypadku gdy wielkoÊci i kwoty sà istotne 12) w odniesieniu do ubezpieczeƒ majàtkowych (znaczàce liczby lub konsekwencje dla zak∏adu i osobowych sk∏adki brutto przypisane, sk∏adki ubezpieczeƒ), nale˝y podaç informacje o przybrutto zarobione w okresie sprawozdawczym, chodach, kosztach iwynikach dzia∏alnoÊci zanieodszkodowania i Êwiadczenia wyp∏acone brutto chanej w roku obrotowym lub przewidzianej do (w tym oddzielnie koszty likwidacji szkód oraz zaprzestania w roku nast´pnym, regresy iodzyski), salda rozliczeƒ ztytu∏u rease- 19) informacje o wynagrodzeniach, ∏àcznie z wynakuracji oraz koszty akwizycji ikoszty administragrodzeniem z zysku, wyp∏aconych cz∏onkom zacyjne wpodziale na ubezpieczenia bezpoÊrednie rzàdu i organów nadzorczych zak∏adu ubezpiei poÊrednie wed∏ug klas rachunkowych, czeƒ, atak˝e opo˝yczkach udzielonych tym oso- 13) wielkoÊç sk∏adek brutto z ubezpieczeƒ bezpo- bom, Êrednich zumów zawartych poza granicami Rze- 20) informacje o transakcjach z cz∏onkami zarzàdu czypospolitej Polskiej, w tym zawartych na tere- i organów nadzorczych zak∏adu ubezpieczeƒ nie paƒstw cz∏onkowskich Unii Europejskiej, oraz z jednostkami, w których sà oni udzia∏owcami (akcjonariuszami) lub wspólnikami, je˝eli 14) informacje o przebiegu procesów likwidacji dysponujà one, bezpoÊrednio lub poÊrednio, szkód, w przypadku ubezpieczeƒ dzia∏u II w poprawem g∏osu wynoszàcym co najmniej 33 % dziale na klasy rachunkowe — informacje oÊredwszystkich praw g∏osu na zgromadzeniu wspólnim czasie likwidacji szkody oraz informacje ników (walnym zgromadzeniu akcjonariuszy), o wielkoÊci szkód zaistnia∏ych w okresie sprawozdawczym z tytu∏u umów ubezpieczenia za- 21) informacje o transakcjach ze spó∏kami powiàzawartych w tym okresie (w tym odszkodowaƒ nymi kapita∏owo.

III. Informacja dodatkowa do skonsolidowanego spra- b) w przypadku rozliczenia metodà ∏àczenia wozdania jednostek powiàzanych powinna zawieraç: udzia∏ów — nazw´ i opis przedmiotu dzia∏alnoÊci spó∏ek, które w wyniku po∏àczenia zo- 1) nazw´ i siedzib´ jednostki dominujàcej, sporzàsta∏y wykreÊlone z rejestru, liczb´, wartoÊç dzajàcej skonsolidowane sprawozdanie finansonominalnà i rodzaj akcji wyemitowanych we, w celu po∏àczenia, przychody i koszty, zyski 2) dane o strukturze w∏asnoÊci kapita∏u podstawoi straty oraz zmiany w kapita∏ach w∏asnych wego jednostki dominujàcej z wyodr´bnieniem po∏àczonych spó∏ek za okres od poczàtku roliczby i wartoÊci akcji (udzia∏ów) posiadanych ku obrotowego, w ciàgu którego nastàpi∏o przez jednostk´ dominujàcà ijednostki powiàzapo∏àczenie, do dnia po∏àczenia. ne; wykaz ten powinien zawieraç tak˝e informacje o procencie udzia∏ów lub akcji i informacj´ IV. W informacji dodatkowej dotyczàcej poszczególo udziale w zarzàdzaniu oraz o zysku lub stracie nych pozycji sprawozdania grupy kapita∏owej naletych spó∏ek za ostatni okres sprawozdawczy, ˝y przedstawiç informacje o: 3) wartoÊç firmy oraz ujemnà wartoÊç firmy dla 1) wspólnych przedsi´wzi´ciach, które nie podleka˝dej jednostki obj´tej konsolidacjà osobno, ze gajà konsolidacji metodà pe∏nà lub praw w∏aswskazaniem sposobu ich ustalenia oraz wysokonoÊci, w tym: Êci dotychczas dokonywanych odpisów amortyzacyjnych, a) nazwie, zakresie dzia∏alnoÊci wspólnego przedsi´wzi´cia, procentowym udziale, wspólnie po- 4) informacje liczbowe zapewniajàce porównywalsiadanych aktywach oraz zaciàgni´tych zobonoÊç danych sprawozdania finansowego za rok wiàzaniach, wtym równie˝ warunkowych, poprzedzajàcy ze sprawozdaniem finansowym za rok obrotowy, b) dochodach otrzymanych ze wspólnego przed- 5) dane liczbowe dotyczàce spó∏ek powiàzanych si´wzi´cia ikosztach zwiàzanych znimi, kapita∏owo z jednostkà o: 2) wynagrodzeniach, ∏àcznie z wynagrodzeniem a) trwa∏ych lokatach finansowych w tych spó∏- z zysku, wyp∏aconych cz∏onkom zarzàdu i orgakach, nów nadzorczych spó∏ek kapita∏owych, b) wzajemnych nale˝noÊciach izobowiàzaniach, c) kosztach i przychodach z wzajemnych trans- 3) po˝yczkach udzielonych cz∏onkom zarzàdu i orakcji, ganów nadzorczych spó∏ek kapita∏owych, d) pozycjach pozabilansowych zwiàzanych zjed- 4) transakcjach: nostkami powiàzanymi, e) innych danych, niezb´dnych do sporzàdzenia a) z cz∏onkami zarzàdu i organów nadzorczych skonsolidowanego sprawozdania finansowe- zak∏adu ubezpieczeƒ oraz osobami pozostajàgo, cymi znimi we wspólnym gospodarstwie domowym, 6) w przypadku skonsolidowanego sprawozdania finansowego sporzàdzanego za okres, w ciàgu b) z jednostkami, w których udzia∏owcami (akktórego nastàpi∏o po∏àczenie jednostki powiàzanej: cjonariuszami) lub wspólnikami sà osoby wymienione w lit. a, je˝eli dysponujà one, beza) w przypadku rozliczenia metodà nabycia poÊrednio lub poÊrednio, prawem g∏osu wy- — nazw´ iopis przedmiotu dzia∏alnoÊci spó∏ki noszàcym co najmniej 33 % wszystkich praw przej´tej, liczb´, wartoÊç nominalnà i rodzaj g∏osu na zgromadzeniu wspólników (walnym akcji wyemitowanych wcelu po∏àczenia, cen´ zgromadzeniu akcjonariuszy), przej´cia, wartoÊç aktywów netto wed∏ug wartoÊci godziwej spó∏ki przej´tej na dzieƒ 5) transakcjach ze spó∏kami powiàzanymi kapita∏opo∏àczenia, wartoÊç firmy lub ujemnà war- wo, które nie sà obj´te skonsolidowanym spratoÊç firmy i opis zasad jej amortyzacji, lub wozdaniem finansowym. Za∏àcznik nr 5 ZAKRES INFORMACJI DO SPRAWOZDANIA Z DZIA¸ALNOÂCI ZAK¸ADU UBEZPIECZE¡ Sprawozdanie z dzia∏alnoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ 4) przedstawienie aktualnej i przewidywanej sytuacji powinno obejmowaç: finansowej zak∏adu ubezpieczeƒ dotyczàcej struktury sprzeda˝y produktów ubezpieczeniowych, 1) informacje o wydarzeniach zaistnia∏ych w roku rentownoÊci dzia∏alnoÊci lokacyjnej, wielkoÊci obrotowym, które w sposób istotny wp∏yn´∏y na kosztów prowadzenia dzia∏alnoÊci ubezpieczeniostan majàtkowy i sytuacj´ finansowà zak∏adu wej, wielkoÊci utworzonych na koniec roku obroubezpieczeƒ, towego rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, 2) informacje o przewidywanym rozwoju zak∏adu stanu pokrycia marginesu wyp∏acalnoÊci oraz kaubezpieczeƒ, pita∏u gwarancyjnego Êrodkami w∏asnymi, jak 3) wskazanie czynników ryzyka prowadzonej dzia∏al- równie˝ stanu pokrycia rezerw techniczno-ubeznoÊci i opis mo˝liwych jej zagro˝eƒ, pieczeniowych odpowiednimi aktywami.

Za∏àcznik nr 6 METODY TWORZENIA REZERWY NA WYRÓWNANIE SZKODOWOÂCI W UBEZPIECZENIACH GRUPY 14 DZIA¸U II Metoda nr 1 ró˝nic´ mi´dzy wspó∏czynnikiem szkodowoÊci w danym roku oraz Êrednim wspó∏czynnikiem szkodowo- 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany utworzyç Êci w okresie odniesienia. rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk z grupy 14. Rezerwa ta jest przeznaczona na pokrycie ujem- 5. Niezale˝nie od przebiegu szkodowoÊci oraz nego wyniku technicznego wgrupie 14 wdanym roku przed uwzgl´dnieniem korekty rezerwy na wyrównaobrotowym. nie szkodowoÊci w danym roku rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku obrotowym o 3,5 % wymaganej wiel- 2. Powy˝szà rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku koÊci tej rezerwy, a˝ do osiàgni´cia wymaganej wielobrotowym o 75 % dodatniego wyniku technicznego koÊci tej rezerwy. w grupie 14, nie wi´cej jednak ni˝ o wielkoÊç równà 12 % sk∏adki przypisanej na udziale w∏asnym w gru- 6. Okres odniesienia wynosi nie mniej ni˝ 15 lat pie14, a˝ do osiàgni´cia wielkoÊci 150 % najwi´kszego oraz nie wi´cej ni˝ 30 lat. Rezerwy na wyrównanie zbioru sk∏adki na udziale w∏asnym wgrupie 14 wciàgu szkodowoÊci dla ryzyk grupy 14 nie tworzy si´, jeÊli roku obrotowego wostatnich 5 latach obrotowych. w ka˝dym roku w okresie odniesienia zak∏ad ubezpieczeƒ nie wykaza∏ ujemnego wyniku technicznego Metoda nr 2 w grupie 14. 7. Wymagana wielkoÊç rezerwy na wyrównanie 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany utworzyç szkodowoÊci oraz kwoty jej zmniejszeƒ powinny byç rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk z gruzredukowane, jeÊli z analizy Êredniego wspó∏czynnika py 14. Jest ona przeznaczona na pokrycie ujemnego szkodowoÊci i wspó∏czynnika kosztów w okresie odwyniku technicznego wgrupie 14 wdanym roku obroniesienia wynika, ˝e w sk∏adce skalkulowany jest natowym. rzut bezpieczeƒstwa. 2. Minimalna wielkoÊç powy˝szej rezerwy wynosi 8. Wszystkie obliczenia odnoszà si´ do wp∏ywów 134 % Êredniego zbioru sk∏adki na udziale w∏asnym i kosztów na udziale w∏asnym. zubezpieczeƒ bezpoÊrednich ipoÊrednich wgrupie 14 wciàgu roku obrotowego wostatnich 5 latach obroto- 9. Przez poj´cie „wspó∏czynnik kosztów” rozumie wych. si´ stosunek kosztów dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej i pozosta∏ych kosztów technicznych na udziale w∏as- 3. Powy˝szà rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku nym (poz. VII i VIII technicznego rachunku ubezpieobrotowym o 75 % dodatniego wyniku technicznego czeƒ majàtkowych i osobowych — za∏àcznik nr 3 do w grupie 14, a˝ do osiàgni´cia wielkoÊci opisanej ustawy) do sk∏adki zarobionej. w ust. 2. Metoda nr 3 (metoda aktuarialna) Metoda nr 4 (metoda aktuarialna) 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany utworzyç 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ ma obowiàzek utworzyç rerezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk z gru- zerw´ na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk grupy 14. Jest ona przeznaczona na pokrycie wy˝szego py 14. Jest ona przeznaczona na pokrycie wy˝szego ni˝ przeci´tny wspó∏czynnika szkodowoÊci w grupie ni˝ przeci´tny wspó∏czynnika szkodowoÊci w gru- 14 w danym roku obrotowym. pie 14 w danym roku obrotowym. 2. Powy˝szà rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku 2. Powy˝szà rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku obrotowym, wktórym wspó∏czynnik szkodowoÊci jest obrotowym, wktórym wspó∏czynnik szkodowoÊci jest mniejszy od Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci mniejszy od Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci w okresie odniesienia, o kwot´ równà iloczynowi w okresie odniesienia, o kwot´ równà iloczynowi sk∏adki zarobionej w danym roku w grupie 14 przez sk∏adki zarobionej w danym roku w grupie 14 przez ró˝nic´ mi´dzy Êrednim wspó∏czynnikiem szkodowo- ró˝nic´ mi´dzy Êrednim wspó∏czynnikiem szkodowo- Êci w okresie odniesienia oraz wspó∏czynnikiem szko- Êci w okresie odniesienia oraz wspó∏czynnikiem szkodowoÊci wdanym roku, a˝ do osiàgni´cia wymaganej dowoÊci wdanym roku, a˝ do osiàgni´cia wymaganej wielkoÊci tej rezerwy. wielkoÊci tej rezerwy. 3. Wymagana wielkoÊç rezerwy na wyrównanie 3. Maksymalna wymagana wielkoÊç rezerwy na wyszkodowoÊci równa jest iloczynowi szeÊciokrotnoÊci równanie szkodowoÊci równa jest iloczynowi szeÊciostandardowego odchylenia z próby wspó∏czynnika krotnoÊci standardowego odchylenia z próby wspó∏- szkodowoÊci w kolejnych latach obrotowych okresu czynnika szkodowoÊci wokresie odniesienia przez kwoodniesienia przez kwot´ sk∏adki zarobionej w danym t´ sk∏adki zarobionej wdanym roku wgrupie 14. roku w grupie 14. 4. Powy˝szà rezerw´ zmniejsza si´ w ka˝dym roku 4. Powy˝szà rezerw´ zmniejsza si´ w ka˝dym roku obrotowym, wktórym wspó∏czynnik szkodowoÊci jest obrotowym, wktórym wspó∏czynnik szkodowoÊci jest wi´kszy od Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci wi´kszy od Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci w kolejnych latach obrotowych okresu odniesienia, w okresie odniesienia, o kwot´ równà iloczynowi okwot´ równà iloczynowi sk∏adki zarobionej wdanym sk∏adki zarobionej w danym roku w grupie 14 przez roku w grupie 14 przez ró˝nic´ mi´dzy wspó∏czynni-

kiem szkodowoÊci wdanym roku oraz Êrednim wspó∏- z analizy Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci czynnikiem szkodowoÊci w okresie odniesienia, a˝ do i wspó∏czynnika kosztów w okresie odniesienia wyniosiàgni´cia minimalnej wymaganej wielkoÊci tej re- ka, ˝e w sk∏adce skalkulowany jest narzut bezpieczeƒzerwy. stwa oraz ˝e wspó∏czynnik narzutu bezpieczeƒstwa jest równy co najmniej pó∏torakrotnoÊci standardowe- 5. Minimalna wymagana wieloÊç rezerwy na wygo odchylenia z próby wspó∏czynnika szkodowoÊci równanie szkodowoÊci równa jest iloczynowi trzykrotw kolejnych latach obrotowych okresu odniesienia. noÊci standardowego odchylenia z próby wspó∏czyn- Wymienione wielkoÊci powinny byç zredukowane ponika szkodowoÊci w kolejnych latach obrotowych przez pomno˝enie ich przez iloraz pó∏torakrotnoÊci okresu odniesienia przez kwot´ sk∏adki zarobionej standardowego odchylenia z próby wspó∏czynnika w danym roku w grupie 14. szkodowoÊci w kolejnych latach obrotowych okresu 6. Okres odniesienia wynosi nie mniej ni˝ 15 lat odniesienia i wspó∏czynnika narzutu bezpieczeƒstwa. oraz nie wi´cej ni˝ 30 lat. Rezerwy na wyrównanie 8. Wszystkie obliczenia odnoszà si´ do wp∏ywów szkodowoÊci dla ryzyk grupy 14 nie tworzy si´, jeÊli i kosztów na udziale w∏asnym. w ka˝dym roku w okresie odniesienia zak∏ad ubezpie- 9. Przez poj´cie „wspó∏czynnik kosztów” rozumie czeƒ nie wykaza∏ ujemnego wyniku technicznego si´ stosunek kosztów dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej w grupie 14. i pozosta∏ych kosztów technicznych na udziale w∏as- 7. Obie wymagane wielkoÊci, maksymalna i mini- nym (poz. VII i VIII technicznego rachunku ubezpiemalna, rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci oraz czeƒ majàtkowych i osobowych — za∏àcznik nr 3 do kwoty jej zmniejszeƒ powinny byç zredukowane, jeÊli ustawy) do sk∏adki zarobionej. Za∏àcznik nr 7 METODA OBLICZENIA WYSOKOÂCI ÂREDNIEJ WA˚ONEJ STOPY ZWROTU Z LOKAT STANOWIÑCYCH POKRYCIE REZERW TECHNICZNO-UBEZPIECZENIOWYCH W OSTATNICH 3 LATACH OBROTOWYCH 1. WysokoÊç Êredniej wa˝onej stopy zwrotu (K) Je˝eli wynik obliczenia przeprowadzonego zgodz lokat stanowiàcych pokrycie rezerw techniczno- nie zpowy˝szym wzorem jest liczbà ujemnà, to wyso- -ubezpieczeniowych w ostatnich 3 latach obrotowych koÊç Êredniej wa˝onej stopy zwrotu K wynosi 0. poprzedzajàcych dany rok (S) oblicza si´ wsposób nast´pujàcy: 2. Stop´ zwrotu z lokat stanowiàcych pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w danym roku K = 50 % x K1 + 30 % x K2 + 20 % x K3, obrotowym oblicza si´ zgodnie z wzorem: gdzie stopa zwrotu = [2 x L / (A+B–L)] x 100 %, K1, K2, K3 — oznaczajà stopy zwrotu z inwestycji ca∏oÊci lokat stanowiàcych pokrycie gdzie: wszystkich rezerw techniczno-ubezpie- L — oznacza przychody z inwestycji ca∏oÊci lokat staczeniowych ustalanych przy u˝yciu stóp nowiàcych pokrycie odpowiednich rezerw techtechnicznych — z wy∏àczeniem rezerw niczno-ubezpieczeniowych pomniejszone okoszodnoszàcych si´ do umów ubezpieczety dzia∏alnoÊci lokacyjnej w roku obrotowym, nia, októrych mowa w§43 ust. 6 rozpo- A — oznacza wartoÊç ca∏oÊci lokat stanowiàcych porzàdzenia — w kolejnych latach, przy krycie odpowiednich rezerw techniczno-ubezpieczym K1 odnosi si´ do roku S-1, K2 do czeniowych wed∏ug stanu na poczàtek roku obroku S-2, a K3 do roku S-3. rotowego, Wprzypadku gdy zak∏ad ubezpieczeƒ dzia∏a krócej B — oznacza wartoÊç ca∏oÊci lokat stanowiàcych poni˝ 3 lata, powy˝szy wzór stosuje si´ odpowiednio, krycie odpowiednich rezerw techniczno-ubezpieprzy czym dla okresu dwuletniego wagi wynoszà 65% czeniowych wed∏ug stanu na koniec roku obrotodla roku ostatniego i 35 % dla przedostatniego. wego. Za∏àcznik nr 8 SPOSÓB USTALANIA WYSOKOÂCI MAKSYMALNEJ STOPY TECHNICZNEJ 1. WysokoÊç maksymalnej stopy technicznej (J) w ostatnich 3 latach, przy czym I1 oznacza w danym roku obrotowym (R) oblicza si´ w sposób rentownoÊç wroku R-1, I2 rentownoÊç wronast´pujàcy: ku R-2, aI3 rentownoÊç wroku R-3. J = 60 %*(50 %*I1 + 30 %*I2 + 20 %*I3), 2. Przez okreÊlenie „Êrednia wa˝ona roczna rengdzie townoÊç obligacji Skarbu Paƒstwa” rozumie si´ Êred- I1, I2, I3 — oznaczajà Êrednie wa˝one roczne rentowno- nià wa˝onà rentownoÊci uzyskanych na pierwotnych Êci obligacji Skarbu Paƒstwa osta∏ym opro- przetargach w odpowiednim roku, gdzie wagami sà centowaniu, zokresem wykupu nie krótszym wartoÊci nominalne sprzedanych obligacji na poszczeni˝ 8 lat, uzyskane na rynku pierwotnym, gólnych przetargach.