Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.

DZIENNIK RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ URZ~DOWY Nr 26

TREŚĆ: Poz.: UCHWAŁA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 185 - z dnia 30 lipca 1992 r. - Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej PolskiQj 277 OBWIESZCZENIE 186 - Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 10 sierpnia 1992 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w drugim kwartale 1992 r. 292 185 UCHWAŁA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Dz iał I więcej niż jednego kandydata, to w kolejnych turach głoso­ PRZEPISY OGÓLNE wania skreśla się z listy kandydatów tego kandydata, który otrzymał najmniejszą liczbę głosów. Rozdział 1 Art. 4. 1. Marszałek Sejmu obejmuje przewodnictwo Pierwsze posiedzenie Sejmu Rzeczypospolitej obrad. Polskiej 2. Sejm w drodze uchwały ustala liczbę wicemar Art. 1. 1. Pierwsze posiedzenie nowo wybranego Sej szałków. mu odbywa się w terminie oznaczonym przez Prezydenta 3. Marszałek Sejmu zarządza wybory wicemarszałków Rzeczypospol itej Polskiej. Sejmu. 2. Pierwsze posiedzenie Sejmu otwiera Marszałek-Se­ 4. Do wyboru wicemarszałków Sejmu stosuje się od nior, powoływany przez Prezydenta spośród najstarszych powiednio przepisy art. 3 ust. 2 i 3. wiekiem posłów. Art. 5. Sejm wybiera dwudziestu sekretarzy Sejmu. Art. 2. 1. Posłowie na pierwszym posiedzeniu Sejmu Wybór odbywa się łącznie, chyba że Sejm postanowi inaczej. składają ślubowanie poselskie według roty ustalonej w prze pisach ustawy o obowiązkach i prawach posłów i senatorów. Art. 6. Sejm wybiera skład osobowy Komisji Regula minowej i Spraw Poselskich. 2. Marszałek-Senior przeprowadza złożenie ślubowa­ nia poselskiego oraz wybór Marszałka Sejmu przy pomocy Art. 7. 1. Państwowa Komisja Wyborcza składa Sej powołanych przez siebie w tym celu, spośród najmłodszych mowi na pierwszym jego posiedzeniu sprawozdanie z wy wiekiem posłów, sekretarzy tymczasowych w liczbie nie borów. zbędnej do dokonania tych czynności. 2. Sprawozdanie Państwowej Komisji Wyborczej Sejm 3. Ślubowanie poselskie odbywa się w ten sposób, że kieruje do rozpatrzenia przez Komisję Regulaminową i Spraw po odczytaniu roty każdy z kolejno wywołanych posłów, Poselskich. powstawszy, wypowiada słowo "ślubuję". 4. Posłowie nieobecni na posiedzeniu Sejmu oraz po Rozdział 2 słowie, którzy uzyskali mandat w czasie trwania kadencji, Posłowie składają ślubowanie poselskie na pierwszym posiedzeniu, na którym są obecni. Art. 8. 1. Posła obowiązuje obecność i czynny udział 5. Sprawy posłów, którzy nie złożyli ślubowania w ter w posiedzeniach Sejmu oraz organów Sejmu, do których minie 3 miesięcy od dnia zakończenia wyborów, rozpatruje został wybrany. Na posiedzeniach Sejmu posłowie zajmują Prezydium Sejmu. Po rozpatrzeniu Prezydium Sejmu stwier stałe, wyznaczone miejsca na sali posiedzeń. dza przyczyny niezłożenia ślubowania w terminie. 2. Poseł może być członkiem nie więcej niż dwóch Art. 3. 1. Po złożeniu przez posłów ślubowania Mar komisji stałych. szałek-Senior przeprowadza wybór Marszałka Sejmu spoś­ 3. Udział posła w głosowaniach podczas posiedzeń ród kandydatów zgłoszonych przez co najmniej 15 posłów. Sejmu i w komisjach sejmowych jest jednym z jego pod 2. Sejm wybiera Marszałka Sejmu bezwzględną więk­ stawowych obowiązków. szością głosów w obecności co najmniej połowy ogólnej 4. Poseł potwierdza swoją obecńość na posiedzeniu liczby posłów. Sejmu, komisji i podkomisji podpisem na liście obecności. 3. Jeżeli w pierwszym głosowaniu żaden z kandydatów 5. W razie niemożności wzięcia udziału w posiedzeniu nie uzyskał bezwzględnej większości głosów i zgłoszono Sejmu lub komisji, poseł jest obowiązany w ciągu 7 dni

Nr 26 --;- 278 - Poz. 185 usprawiedliwić w formie pisemnej swoją nieobecność przed 9) powołuje i odwołuje Szefa Kancelarii Sejmu po zasięg­ Marszałkiem Sejmu lub przewodniczącym komisji. nięciu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Posels kich, 6. Informacje o nie usprawiedliwionych nieobecnoś­ ciach posłów na posiedzeniu Sejmu lub komisji sejmowej są 10) podejmuje inne czynności wynikające z Regulaminu jawne. Sejmu. 7. Jeżeli członek stałej komisji był nieobecny na więcej 2. Marszałek Sejmu wykonuje także inne zadania prze niż 1/3 posiedzeń komisji w okresie trzech miesięcy i nie widziane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i w innych usprawiedliwił swojej nieobecności, to dieta posła ulega ustawach. zmniejszeniu o 1/3 w okresie następnych trzech miesięcy. 3. Marszałka Sejmu w zakresie przez niego określonym Jednocześnie Marszałek Sejmu na wniosek prezydium komi zastępują wicemarszałkowie Sejmu. sji występuje o odwołanie ze składu komisji. 8. W razie wątpliwości w sprawach określonych w ust. Art. 12. Prezydium Sejmu tworzą Marszałek i wice 5 i 7 rozstrzyga Prezydium Sejmu po zasięgnięciu opinii marszałkowie. Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich. Art. 13. 1. Prezydium Sejmu: 9. Poseł może z ważnych przyczyn zwrócić się do 1) ustala plany prac Sejmu, po zasięgnięciu opinii Konwen Prezydium Sejmu o udzielenie urlopu od wykonywania tu Seniorów, obowiązków poselskich; Prezydium Sejmu udziela urlopu w porozumieniu z prezydium klubu lub koła, którego poseł 2) czuwa nad terminowością prac Sejmu i jego organów, jest członkiem. 3) ustala tak zwane tygodnie posiedzeń z wyprzedzeniem co najmniej 3-miesięcznym, Art. 9. 1. Posłowie mogą tworzyć w Sejmie kluby lub koła oparte na zasadzie politycznej. 4) zwołuje posiedzenia Sejmu, ustala ich porządek dzienny i przedstawia go do zatwierdzenia Sejmowi, 2. Klub tworzy co najmniej 15 posłów. 5) dokonuje wykładni Regulaminu Sejmu po zasięgnięciu, 3. Koło tworzy co najmniej 3 posłów. w miarę potrzeby, opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich, 4. Poseł może należeć tylko do jednego klubu lub koła. 6) prowadzi sprawy z zakresu stosunków z Senatem, 5. Kluby lub koła mogą na zasadzie wzajemnych poro 7) prowadzi sprawy z zakresu stosunków Sejmu z par zumień ustanawiać wspólną reprezentację w Konwencie lamentami innych krajów, Seniorów. 8) organizuje współpracę między komisjami sejmowymi, 6. Posłowie mogą tworzyć w Sejmie zespoły zorganizo koordynuje ich działania oraz może zlecać im rozpat wane na innych zasadach niż określone w ust. 1. rzenie określonych spraw, 7. Władze klubów, kół, zespołów oraz porozumień po 9) dokonuje okresowych ocen wykonywania przez organy dają do wiadomości Prezydium Sejmu ich składy osobowe administracji państwowej obowiązków wobec Sejmu oraz regulaminy (statuty) wewnętrzne. i jego organów oraz posłów; wnioski w tym zakresie przekazuje Prezesowi Rady Ministrów, prezydiom komi Rozdział 3 sji sejmowych oraz posłom, 10) ustala zasady organizowania doradztwa naukowego na Organy Sejmu rzecz Sejmu i jego organów, powoływania doradców sejmowych oraz korzystania z opinii i ekspertyz, Art. 10. Organami Sejmu są: 11) udziela posłom niezbędnej pomocy w ich pracy, w tym 1) Marszałek Sejmu, czuwa nad wykonywaniem wobec nich przez organy 2) Prezydium Sejmu, państwowe i inne jednostki organizacyjne obowiązków 3) Konwent Seniorów, określonych w ustawie o obowiązkach i prawach po słów i senatorów, 4) komisje sejmowe. 12) uchwala projekt budżetu Kancelarii Sejmu po zasięg­ Art. 11. 1. Marszałek Sejmu kieruje pracami Sejmu, nięciu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich oraz nadzoruje jego wykonanie, a w szczególności: 1) stoi na straży praw i godności Sejmu, 13) uchwala statut Kancelarii Sejmu po zasięgnięciu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich, 2) czuwa nad tokiem prac Sejmu i jego organów, 14) podejmuje inne czynności wynikające z Regulaminu 3) reprezentuje Sejm, Sejmu. 4) przewodniczy obradom Sejmu, 2. Prezydium Sejmu wykonuje także inne zadania prze 5) kieruje pracami Prezydium Sejmu i przewodniczy jego widziane w ustawach. obradom, Art. 14. 1. Porządek dzienny i termin posiedzenia Pre 6) zwołuje Konwent Seniorów i przewodniczy jego ob zydium Sejmu ustala Marszałek Sejmu. radom, 2. W posiedzeniach Prezydium Sejmu bierze udział 7) nadaje bieg inicjatywom ustawodawczym i uchwałoda­ z głosem doradczym Szef Kancelarii Sejmu. Marszałek Sejmu wczym oraz wnioskom organów Państwa skierowanym może zaprosić na posiedzenie Prezydium Sejmu również inne do Sejmu, osoby. 8) sprawuje pieczę nad spokojem i porządkiem na całym 3. Z posiedzeń Prezydium Sejmu sporządza się protokół, obszarze należącym do Sejmu oraz wydaje stosowne który podpisuje Marszałek Sejmu. Protokół stanowi jedyne zarządzenia porządkowe, urzędowe stwierdzenie przebiegu posiedzenia Prezydium.

Nr 26 - 279 - Poz. 185 4. Prezydium Sejmu podejmuje uchwały większością 11) Odpowiedzialności Konstytucyjnej, głosów. W wypadku równej . liczby głosów decyduje głos 12) Polityki Gospodarczej, Budżetu i Finansów, Marszałka Sejmu. 13) Polityki Przestrzennej, Budowlanej i Mieszkaniowej, Art. 15. Konwent Seniorów jest organem zapewniają­ 14) Polityki Społecznej, cym współdziałanie klubów w sprawach związanych z dzia łalnością i tokiem prac Sejmu. 15) Przekształceń Własnościowych, 16) Regulaminową i Spraw Poselskich, Art. 16. 1. W skład Konwentu Seniorów wchodzą: Marszałek, wicemarszałkowie, przewodniczący lub wice 17) Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, przewodniczący klubów oraz przedstawiciele porozumień, 18) Samorządu Terytorialnego, o których mowa wart. 9 ust. 5, jeśli reprezentują co najmniej 19) Spraw Zagranicznych, 15 posłów. 20) Sprawiedliwości, 2. W posiedzeniach Konwentu Seniorów bierze udział z głosem doradczym Szef Kancelarii Sejmu. 21) Stosunków Gospodarczych z Zagranicą i Gospodarki Morskiej, 3. Marszałek Sejmu z własnej inicjatywy bądź na wnio sek członków Konwentu Seniorów może zaprosić na posie 22) Systemu Gospodarczego i Przemysłu, dzenie Konwentu inne osoby. 23) Ustawodawczą, 24) Zdrowia. Art. 17. 1. Konwent Seniorów opiniuje w szczegól ności: 2. Przedmiotowy zakres działania komisji, o których 1) projekty planów prac Sejmu, mowa w ust. 1, określa załącznik do Regulaminu Sejmu. 2) projekty porządku dziennego poszczególnych posie 3. Podziału części budżetowych pomiędzy komisje sej dzeń Sejmu i ich terminy, mowe dokonuje Prezydium Sejmu, kierując się przedmioto 3) wnioski co do trybu dyskusji nad poszczególnymi punk- wym zakresem działania komisji określonym w załączniku, o którym mowa w ust. 2. tami porządku dziennego posiedzenia Sejmu, 4) wnioski co do wyboru przez Sejm jego organów, Art. 20. 1. Sejm może powoływać i odwoływać komi sje nadzwyczajne; powołując takie komisje, Sejm określa cel, 5) zadania i przebieg pracy Kancelarii Sejmu, zasady i tryb ich działania. 6) inne sprawy przekazane przez Marszałka lub Prezydium Sejmu. 2. Przepis ust. 1 stosuje się również do komisji powoły­ wanych na podstawie art. 23 ust. 5 Konstytucji. 2. Konwent Seniorów zwołuje Marszałek Sejmu z włas­ nej inicjatywy, z inicjatywy Prezydium Sejmu, na wniosek Art. 21. 1. Sejm, na wniosek Prezydium Sejmu po klubu reprezentowanego w Konwencie Seniorów lub grupy zasięgnięciu opinii Konwentu Seniorów, w drodze uchwały, co najmniej 15 posłów. wybiera skład osobowy poszczególnych komisji. 3. Z posiedzeń Konwentu Seniorów sporządza się zapis 2. Pierwsze posiedzenie komisji zwołuje i prowadzi ustaleń. Marszałek Sejmu; na posiedzeniu tym komisja wybiera ze swego grona prezydium komisji w składzie: przewodniczący Art. 18. 1. Komisje sejmowe są organami powoła­ oraz zastępcy przewodniczącego. nymi do: 3. Komisja powołuje i odwołuje członków prezydium 1) rozpatrywania i przygotowywania spraw stanowiących w głosowaniu jawnym większością głosów. przedmiot prac Sejmu, 2) wyrażania opinii w sprawach przekazanych pod ich Rozdział 4 obrady przez Sejm lub Prezydium Sejmu. Wybór oraz powoływanie i odwoływanie organów 2. Komisje sejmowe są również organami Sejmu w za państwowych kresie kontroli działalności poszczególnych organów państ­ wowych, samorządu terytorialnego oraz innych organów Art. 22. 1. Wnioski w sprawie wyboru lub powołania i organizacji w zakresie wprowadzania w życie i wykonywa przez Sejm poszczególnych osób na określone stanowiska nia ustaw i uchwał Sejmu. państwowe Prezydium Sejmu kieruje do właściwych komisji sejmowych w celu zaopiniowania. Inna zainteresowana Art. 19. 1. Ustanawia się następujące komisje stałe: komisja może delegować swoich przedstawicieli na posie 1) Administracji i Spraw Wewnętrznych, dzenie komisji właściwej. 2) do Spraw Układu Europejskiego, 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy powołania Prezesa Rady Ministrów. 3) Edukacji, Nauki i Postępu Technicznego, 3. Opinie w sprawie wniosku, o którym mowa w ust. 1, 4) Handlu i Usług, komisja przedstawia na piśmie Prezydium Sejmu. 5) Kultury i Środków Przekazu, 4. Marszałek Sejmu zarządza doręczenie posłom druku 6) Łączności z Polakami za Granicą, zawierającego opinię komisji. 7) Młodzieży, Kultury Fizycznej i Sportu, 5. Rozpatrzenie przez Sejm wniosku, o którym mowa 8) Mniejszości Narodowych i Etnicznych, w ust. 1, odbyć się może nie wcześniej niż następnego dnia 9) Obrony Narodowej, od skierowania wniosku do właściwej komisji. 10) Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych Leś- 6. Sejm w szczególnych wypadkach może skrócić po nictwa, stępowanie przez przystąpienie do rozpatrzenia wniosku:

Nr 26 - 280 - Poz. 185 1) bez przesyłania go do właściwej komisji, Dział" 2) w terminie krótszym niż określony w ust. 5. POSTĘPOWANIE W SEJMIE Art. 23. 1. Sejm powołuje Prezesa Rady Ministrów na Rozdział 1 wniosek Prezydenta. Postępowanie z projektami ustaw i uchwał 2. Sejm odwołuje Prezesa Rady Ministrów na wniosek Prezydenta lub grupy co najmniej 35 posłów albo w wyniku Art. 29. 1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje po słom, Senatowi, Prezydentowi i Radzie Ministrów. rezygnacji złożonej na ręce Marszałka Sejmu przez Prezesa Rady Ministrów. 2. Poselskie projekty ustaw mogą być wnoszone przez komisję sejmową lub co najmniej 15 posłów podpisujących Art. 24. 1. Sejm powołuje i odwołuje Rząd Rzeczypo projekt. spolitej Polskiej - Radę Ministrów lub poszczególnych jej członków na wniosek Prezesa Rady Ministrów przedstawio Art. 30. Projekt uchwały Sejmu może być wniesiony ny po porozumieniu z Prezydentem. Sejm może odwołać przez Prezydenta, Radę Ministrów, Prezydium Sejmu, komi Radę Ministrów lub poszczególnych jej członków również sję sejmową lub co najmniej 15 posłów podpisujących projekt. z własnej inicjatywy. 2. Wniosek Prezesa Rady Ministrów w sprawie powoła­ Art. 31. 1. Projekty ustaw i uchwał składa się w formie nia Rady Ministrów jest głosowany łącznie, z wyłączeniam pisemnej na ręce Marszałka Sejmu; wnosząc projekt wnios tych kandydatów, którzy nie otrzymali pozytywnej opinii kodawca wskazuje swego przedstawiciela upoważnionego do reprezentowania go w pracach nad tym projektem. w komisjach. Głosowanie nad tymi kandydatami odbywa się odrębnie. 2. Do projektu ustawy dołącza się uzasadnienie, które powinno: 3. Wnioski Prezesa Rady Ministrów w sprawie powoła­ nia lub odwołania poszczególnych członków Rady Minist 1) wyjaśniać potrzebę i cel wydania ustawy, rów głosuje się oddzielnie. 2) przedstawiać rzeczywisty stan w dziedzinie, która ma być unormowana, Art. 25. 1. Sejm wybiera prezesa, wiceprezesa i sę­ dziów Trybunału Konstytucyjnego oraz zastępców przewod 3) wykazywać różnicę pomiędzy dotychczasowym a proje ktowanym stanem prawnym, niczącego, członków i zastępców członków Trybunału Sta nu, a także posłów - członków Krajowej Rady Sądownic­ 4) przedstawiać przewidywane skutki społeczne, gospo twa. darcze, finansowe i prawne, 5) wskazywać źródła finansowania, jeżeli projekt ustawy 2. Wybór członków Trybunału Konstytucyjnego odby pociąga za sobą obciążenie budżetu Państwa, wa się łącznie, chyba że Sejm postanowi inaczej. W tym samym trybie odbywa się wybór sędziów Trybunału Stanu 6) przedstawiać założenia projektów podstawowych ak tów wykonawczych. oraz posłów - członków Krajowej Rady Sądownictwa. 3. W razie opróżnienia poszczególnych stanowisk przep 3 r . o U w z a a d s z a o d n n y i c e h n ie k o p n o s w u i l n ta n c o ji p i r z d e y d s s k t u a s w j i i a p ć u r b ó li w c n z i n e y ż c w h y o n r i a k z i w Trybunale Konstytucyjnym i Trybunale Stanu, Sejm doko informować o przedstawionych wariantach i opiniach, nuje wyboru uzupełniającego, stosując odpowiednio przepi w szczególności jeżeli obowiązek zasięgania takich opinii sy o Trybunale Konstytucyjnym oraz o Trybunale Stanu. wynikał z przepisów ustawy. Wybór uzupełniający na poszczególne stanowiska odbywa się oddzielnie, chyba że Sejm postanowi inaczej. 4. Marszałek Sejmu może zażądać dołączenia uzasad nienia do projektu uchwały, jeżeli nakłada ona na określone 4. Wybór uzupełniający posłów - członków Krajowej podmioty obowiązki. Rady Sądownictwa odbywa się w trybie określonym w ust. 3. 5. Prezydium Sejmu może zwrócić wnioskodawcy pro Art. 26. Sejm na wniosek Prezydenta powołuje i od jekt ustawy lub uchwały, jeżeli uzasadnienie dołączone do wołuje Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego oraz Prezesa projektu nie odpowiada wymogom określonym w ust. 2 i 3. Narodowego Banku Polskiego. 6. Projekty ustaw i uchwał, co do których istnieje wątpliwość, czy nie są sprzeczne z prawem, Prezydium Art. 27. 1. Sejm powołuje i odwołuje Prezesa Najwyż­ Sejmu może skierować do Komisji Ustawodawczej celem szej Izby Kontroli na wniosek Marszałka Sejmu lub grupy co wyrażenia opinii, która może większością 3/5 głosów zaopi najmniej 35 posłów. niować projekt jako niedopuszczalny. 2. Sejm powołuje Rzecznika Praw Obywatelskich na Art. 32. 1. Marszałek Sejmu zarządza drukowanie pro okres lat 4 na wniosek Marszałka Sejmu lub grupy co jektów ustaw i uchwał oraz doręczenie ich posłom. najmniej 35 posłów. 2. Marszałek Sejmu przesyła wniesione projekty ustaw 3. Uchwały Sejmu w sprawach określonych w ust. i uchwał Prezydentowi, Marszałkowi Senatu i Prezesowi 1 i 2 Marszałek Sejmu przesyła niezwłocznie Marszałkowi Rady Ministrów. Senatu w celu wyrażenia zgody przez Senat. Art. 33. 1. Rozpatrywanie projektów ustaw odbywa Art. 28. Uchwały w sprawie wyboru lub powołania się w trzech czytaniach, a uchwał - w 9wóch czytaniach. poszczególnych osób na stanowiska państwowe określone 2. Wnioskodawca, do czasu rozpoczęcia ostatniego wart. 22-27 albo odwołania z tych stanowisk - zapadają czytania, może wycofać wniesiony przez siebie projekt. bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej Poselski projekt uważa się za wycofany również wówczas, połowy ogólnej liczby posłów. gdy liczba posłów popierających projekt jest mniejsza niż 1 5.

Nr 26 - 281 Poz. 185 3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się do projektu ustawy 4. Prezydium Sejmu, na wniosek komisji, może zwrócić budżetowej (prowizorium budżetowego). się do wnioskodawcy o przepracowanie projektu z roz ważeniem zmian postulowanych przez komisje oraz przed Art. 34. 1. Pierwsze czytanie przeprowadza się na po stawienie skutków, zwłaszcza finansowych, tych zmian; siedzeniu komisji, z wyjątkiem projektów ustaw o zmianie wniesiony projekt Prezydium Sejmu kieruje wprost do ko konstytucji, projektów ustaw konstytucyjnych, projektów misji. ustaw dotyczących praw i wolności obywatelskich oraz obowiązków obywatelskich; projektów ustaw budżetowych Art. 40. 1. Komisje, do których skierowany został pro i podatkowych oraz projektów ustaw pociągających za sobą jekt ustawy (uchwały), przedstawiają Sejmowi wspólne istotne skutki finansowe dla budżetu Państwa; projektów sprawozdanie o tym projekcie; sprawozdanie określa stano ustaw regulujących prawo wyborcze do Sejmu, Senatu, rad wisko komisji w odniesieniu do projektu. gmin oraz wybory Prezydenta; projektów ustaw regulujących ustrój, właściwość i zasady funkcjonowania organów Państ­ 2. W sprawozdaniu komisje wnioskują: wa oraz samorządu terytorialnego; projektów kodeksów, 1) przyjęcie projektu bez poprawek, a także projektów ustaw zawierających istotne zmiany w ko 2) przyjęcie projektu z określonymi poprawkami w formie deksach. tekstu jednolitego projektu, 2. Pierwsze czytanie może się odbyć nie wcześniej niż 3) odrzucenie projektu. siódmego dnia od doręczenia posłom druku projektu, chyba że Sejm postanowi inaczej. 3. Wnioski i propozycje poprawek odrzucone przez komisje, po ich zgłoszeniu w formie pisemnej, na żądanie Art. 35. O posiedzeniu komisji, na którym odbywać się wnioskodawcy, zamieszcza się w sprawozdaniu jako wnioski ma pierwsze czytanie, zawiadamia się wszystkich posłów; mniejszości; wniosek mniejszości dotyczący konkretnego każdy poseł może wziąć udział w tym posiedzeniu albo przepisu lub jego części powinien zawierać wynikające pisemnie zgłosić uwagi lub propozycje poprawek. z tego wniosku konsekwencje dla tekstu projektu ustawy; wnioski mniejszości są traktowane w głosowaniu jak inne Art. 36. 1. Pierwsze czytanie projektu ustawy (u poprawki. chwały) obejmuje uzasadnienie projektu przez wnioskodaw cę, pytania posłów i odpowiedzi wnioskodawcy oraz debatę 4. Marszałek Sejmu zarządza drukowanie sprawozdań w sprawie ogólnych zasad projektu. komisji oraz doręczenie ich posłom. 2. Pierwsze czytanie na posiedzeniu Sejmu kończy się 5. Na posiedzeniu Sejmu sprawozdanie komisji przed skierowaniem projektu do komisji, chyba że Sejm w związku stawia wybrany z ich składu poseł sprawozdawca, który ze zgłoszonym wnioskiem odrzuci projekt w całości. w szczególności informujeo proponowanych przez komisję i przez poszczególnych posłów zmianach w przedłożonym 3. Sejm, kierując projekt do komisji, może wyznaczyć im projekcie oraz o nie przyjętych przez komisję opiniach innych również termin przedstawienia sprawozdania. komisji i posłów oraz motywach ich odrzucenia; sprawo zdawca informuje także o wnioskach mniejszości. Art. 37. 1. Projekty ustaw (uchwał) kieruje się do właściwych komisji, w tym Komisji Ustawodawczej, lub tylko 6. Poseł sprawozdawca nie może w swoim sprawo do Komisji Ustawodawczej, jeżeli za komisję jedynie właś­ zdaniu przedstawiać innych wniosków niż zamieszczone ciwą uznana zostanie ta komisja. w sprawozdaniu komisji. 2. Komisje, do których skierowany został do rozpat Art. 41. 1. Drugie czytanie obejmuje: rzenia projekt obradują nad nim wspólnie; komisje te mogą 1) przedstawienie Sejmowi sprawozdania komisji o projek zwrócić się do innych komisji sejmowych o wyrażenie opinii cie ustawy, o projekcie lub jego części. 2) przeprowadzenie debaty oraz zgłaszanie poprawek 3. Na posiedzeniach wspólnych Komisja Ustawodaw i wniosków. cza może być reprezentowana przez zespół wyłoniony z jej grona przez Prezydium Komisji. 2. Poprawki, o których mowa w ust. 1 pkt 2, po ustnym zgłoszeniu przedstawia się Marszałkowi Sejmu na piśmie 4. Komisje, na wniosek prezydiów, ustalają tok prac nad w odpowiedniej formie. projektem. 3. Drugie czytanie może się odbyć nie wcześniej niż Art. 38. 1. Do szczegółowego rozpatrzenia projektu siódmego dnia od doręczenia posłom sprawozdania komisji, komisje mogą powołać podkomisję. chyba że Sejm postanowi inaczej. 2. Podkomisja przedstawia komisjom sprawozdanie Art. 42. Wnioskodawca może zgłaszać poprawki do o rozpatrzonym projekcie. wniesionego przez siebie projektu najpóźniej do czasu za Art. 39. 1. Przy rozpatrywaniu projektów ustaw (u kończenia drugiego czytania. chwał) komisje i podkomisja biorą pod uwagę opinie przed Art. 43. 1. W razie zgłoszenia w drugim czytaniu no stawione przez inne komisje sejmowe i posłów; komisje wych poprawek i wniosków, projekt kieruje się ponownie do i podkomisja mogą wysłuchiwać także opinii zaproszonych komisji, które go rozpatrywały, chyba że Sejm postanowi ekspertów. inaczej. 2. W posiedzeniach komisji i podkomisji jest obowiąza­ 2. Komisje, po rozpatrzeniu z udziałem wnioskodaw ny uczestniczyć upoważniony przedstawiciel wniosko ców zgłoszonych poprawek i wniosków, przedstawiają Sej dawcy. mowi dodatkowe sprawozdanie, w którym wnioskują ich przyjęcie lub odrzucenie; przepis art. 40 ust. 5 stosuje się 3. Komisje mogą przekazać sprawę redakcyjnego opra odpowiednio. cowania przyjętych poprawek prezydiom lub powołanemu w tym celu zespołowi poselskiemu, które przedstawiają 3. W razie nieobecności wnioskodawcy, komisja może komisji do zatwierdzenia wyniki swych prac. nie rozpatrywać zgłoszonej przez niego poprawki.

Nr 26 - 282 Poz. 185 4. Marszałek Sejmu zarządza drukowanie dodatkowego 2. Do udziału w posiedzeniu, na którym są rozpat sprawozdania komisji. rywane poprawki Senatu, komisje zapraszają senatora spra 5. Rozpatrzenie przez Sejm sprawozdania, o którym wozdawcę reprezentującego komisje Senatu, które omawia ną ustawę rozpatrywały. mowa w ust. 2, odbywa się po jego doręczeniu posłom. 3. Komisje po rozpatrzeniu propozycji Senatu dokona Art. 44. Trzecie czytanie może się odbyć niezwłocznie, nia określonych zmian w uchwalonej przez Sejm ustawie jeżeli w drugim czytaniu projekt nie został skierowany przedstawiają Sejmowi sprawozdanie. W sprawozdaniu tym ponownie do komisji. komisje wnioskują o uchwalenie proponowanych przez Art. 45. Trzecie czytanie projektu obejmuje: Senat zmian w całości lub w części albo nieprzyjęcie propo zycji Senatu. 1) przedstawienie dodatkowego sprawozdania komisji lub - jeżeli projekt nie został ponownie skierowany do 4. Marszałek Sejmu zarządza drukowanie uchwały Se komisji - przedstawienie przez posła sprawozdawcę natu i sprawozdań komisji oraz doręczenie ich posłom. poprawek i wniosków zgłoszonych podczas drugiego czytania, 5. Rozpatrzenie sprawozdania komisji przez Sejm może odbyć się nie wcześniej niż trzeciego dnia od doręczenia 2) głosowanie. posłom tych sprawozdań, chyba że Sejm postanowi inaczej. Art. 46. 1. Porządek głosowania jest następujący: 6. Sejm na wniosek Prezydium Sejmu może rozpatrzyć 1) głosowanie wniosku o odrzucenie projektu w całości, propozycje Senatu dokonania określonych zmian w uchwa lonej przez Sejm ustawie lub jej odrzucenia bez uprzedniego jeżeli wniosek taki został postawiony, skierowania ich do komisji. 2) głosowanie poprawek do poszczególnych artykułów, przy czym w pierwszej kolejności głosuje się poprawki, Art. 51. Jeżeli Sejm nie odrzuci propozycji Senatu których przyjęcie lub odrzucenie rozstrzyga o innych większością dwóch trzecich głosów w obecności co najmniej poprawkach, połowy ogólnej liczby posłów, to wówczas uważa się je za 3) głosowanie projektu w całości w brzmieniu zapropono przyjęte. wanym przez komisje, ze zmianami wynikającymi z prze Art. 52. Marszałek Sejmu przesyła niezwłocznie Prezy głosowanych poprawek. dentowi, potwierdzony swoim podpisem, tekst ustawy usta 2. Marszałek Sejmu ustała porządek głosowania projek lony w wyniku rozpatrzenia propozycji Senatu. tów uchwał i poprawek do nich. Art. 53. 1. Ustawę, której podpisania Prezydent od 3. Marszałek Sejmu może odroczyć głosowanie nad mówił, przekazując ją wraz z umotywowanym wnioskiem całością projektu ustawy na czas potrzebny do stwierdzenia, Sejmowi do ponownego rozpatrzenia, Prezydium Sejmu czy wskutek przyjętych poprawek nie zachodzą sprzeczności kieruje do komisji, które rozpatrywały projekt ustawy przed pomiędzy poszczególnymi przepisami. uchwaleniem jej przez Sejm. 4. Sejm może postanowić poddanie projektu ustawy 2. Marszałek Sejmu zarządza drukowanie wniosku Pre pod głosowanie w całości, łącznie z poprawkami, jeżeli nie zydenta, o którym mowa w ust. 1, i doręczenie go posłom. zgłoszono w tym zakresie sprzeciwu. 3. Po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta komisje, do Art. 47. Sejm w szczególnie uzasadnionych wypad których wniosek ten został skierowany, przedkładają Sej mowi sprawozdanie. W sprawozdaniu tym komisje przed kach może skrócić postępowanie z projektami ustaw oraz uchwał przez: stawiają wniosek o ponowne uchwalenie ustawy w brzmie niu dotychczasowym bądź wniosek przeciwny. 1) przystąpienie do pierwszego czytania niezwłocznie po 4. O ponownym uchwaleniu przez Sejm ustawy otrzymaniu przez posłów projektu, w brzmieniu dotychczasowym, większością co najmniej dwu 2) przystąpienie do drugiego czytania niezwłocznie po trzecich głosów w obecności co najmniej połowy ogólnej zakończeniu pierwszego bez odsyłania projektu do ko liczby posłów, Marszałek Sejmu powiadamia niezwłocznie misji, Prezydenta. 3) przystąpienie do drugiego czytania niezwłocznie po 5. Jeżeli Sejm ponownie nie uchwali ustawy w brzmie otrzymaniu przez posłów druku sprawozdania komisji. niu dotychczasowym, postępowanie ustawodawcze ulega Art. 48. 1. Marszałek Sejmu przesyła niezwłocznie zamknięciu. Marszałkowi Senatu i Prezydentowi potwierdzony swoim Art. 54. 1. Sejm, na zasadach i w trybie określonych podpisem tekst uchwalonej przez Sejm ustawy. w przepisach o konsultacjach społecznych i referendum, 2. Tekst ustawy, o którym mowa w ust. 1, dostarcza się w drodze uchwały, może postanowić o przeprowadzeniu: posłom. 1) konsultacji społecznej - w sprawie założeń lub roz wiązań projektów albo całych projektów ustaw oraz Art. 49. 1. O powziętych przez Sejm uchwałach Mar własnych uchwał określających podstawowe kierunki szałek Sejmu zawiadamia Prezydenta, Marszałka Senatu działalności Państwa, i Prezesa Rady Ministrów oraz przesyła im podpisane przez siebie teksty uchwał. 2) referendum - w sprawach konkretnie określonych problemów lub rozwiązań ustaw bądź własnych uchwał 2. Prezes Rady Ministrów zarządza ogłoszenie uchwały określających podstawowe kierunki działalności Sejmu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Państwa. "Monitor Polski", jeżeli Marszałek Sejmu tak postanowi. 2. Sejm podejmuje uchwały w sprawach, o których Art. 50. 1. Uchwałę Senatu zawierającą propozycję mowa w ust. 1, na wniosek organów określonych w przepi dokonania w uchwalonej przez Sejm ustawie określonych sach o konsultacjach społecznych i referendum albo z inic zmian Prezydium Sejmu kieruje do rozpatrzenia przez komi jatywy Prezydium Sejmu, komisji sejmowej lub co najmniej sje, które projekt ustawy rozpatrywały. 15 posłów.

Nr 26 - 283 Poz. 185 3. Podejmując uchwały w sprawie konsultacji społecz­ - w sprawie ich przyjęcia lub odrzucenia oraz w przed nej lub referendum, Sejm określa jednocześnie pytania, jakie miocie absolutorium. należy w nich postawić. Do wniosku w sprawie przep rowadzenia konsultacji społecznej albo referendum dołącza 2. Komisja Polityki Gospodarczej, Budżetu i Finansów się uzasadnienie; wniosek składa się na ręce Marszałka przedkłada równocześnie Sejmowi informacje o nie uwzglę­ dnionych wnioskach Senatu i poszczególnych komisji sej Sejmu. mowych. Art. 55. 1. W trybie przewidzianym dla uchwał Sejm 3. Na żądanie właściwej komisji sejmowej lub z własnej może podejmować: inicjatywy Komisja Polityki Gospodarczej. Budżetu i Finan 1) rezolucje - zawierające prawnie wiążące wezwanie sów może przedstawić wniosek o udzielenie absolutorium, określonego organu państwowego do podjęcia wskaza z wyłączeniem określonych członków Rady Ministrów. nego w rezolucji jednorazowego działania, Art. 60. Zgłoszone Sejmowi przez Senat propozycje 2) deklaracje - zawierające zobowiązanie do określonego określonych zmian w ustawie budżetowej lub innych pIa postępowania. nach finansowych Państwa Prezydium Sejmu przekazuje do 2. Ponadto Sejm może podejmować: Komisji Polityki Gospodarczej, Budżetu i Finansów, która przedstawia Sejmowi swoje sprawozdanie. 1) apele - zawierające prawnie nie wiążące wezwanie do określonego zachowania się, podjęcia inicjatywy lub Art. 61. Prezydium Sejmu, na wniosek Komisji Polityki zadania, Gospodarczej, Budżetu i Finansów, może określić tryb prac 2) oświadczenia - zawierające stanowisko w określonej w komisjach sejmowych w sprawach projektów oraz spra sprawie. wozdań, o których mowa wart. 57. Art. 56. W postępowaniu dotyczącym projektów Rozdział 3 ustaw i uchwał uczestniczy przedstawiciel służby prawnej Postępowanie w sprawach orzeczeń i informacji Kancelarii Sejmu, przedstawiając uwagi i propozycje w za Trybunału Konstytucyjnego, informacji Trybunału kresie problematyki prawno-legislacyjnej. Stanu, sprawozdań i uwag Rzecznika Praw Obywatelskich oraz sprawozdań i informacji Rozdział 2 Najwyższej Izby Kontroli Postępowanie z projektami ustaw budżetowych i innymi planami finansowymi Państwa oraz Art. 62. W postępowaniu przed Trybunałem Konstytu rozpatrywanie sprawozdań z ich wykonania cyjnym w sprawie stwierdzenia zgodności ustawy z Kon stytucją Sejm jest reprezentowany przez Prezydium Sejmu, Art. 57. 1. Wniesione do Sejmu projekty ustawy bu które wyznacza przedstawiciela Sejmu w tym postępowaniu. dżetowej i innych planów finansowych Państwa Sejm roz patruje w trybie przewidzianym w rozdziale 1, ze zmianami Art. 63. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwie wynikającymi z niniejszego rozdziału. rdzające niezgodność z Konstytucją aktu ustawodawczego oraz informacje o istotnych problemach wynikających z jego 2. W tym samym trybie Sejm rozpatruje sprawozdania działalności i orzecznictwa Prezes Trybunału Konstytucyj z wykonania ustawy budżetowej i innych planów finan nego przekazuje Prezydium Sejmu. sowych Państwa. Art. 64. 1. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego Art. 58. 1. Projekty, a także sprawozdania, o których stwierdzające niezgodność z Konstytucją aktu ustawodaw mowa wart. 57, Sejm kieruje do rozpatrzenia do Komisji czego Prezydium Sejmu, przed wniesieniem pod obrady Polityki Gospodarczej, Budżetu i Finansów. Poszczególne Sejmu, kieruje do wstępnego rozpatrzenia i zaopiniowania części tych projektów i sprawozdań rozpatrują także właś­ do Komisji Ustawodawczej oraz w razie potrzeby do właś­ ciwe komisje sejmowe, które przekazują swoje wnioski ciwej komisji. Komisji Polityki Gospodarczej, Budżetu i Finansów. 2. Tekst orzeczenia Trybunału wraz z opinią komisji 2. Przedstawione Sejmowi przez Senat stanowisko doręcza się posłom. w sprawie projektu ustawy budżetowej i innych planów 3. W wyniku rozpatrzenia sprawy Sejm może podjąć finansowych Państwa Prezydium Sejmu kieruje do Komisji uchwałę o oddaleniu orzeczenia lub o uznaniu go za zasadne. Polityki Gospodarczej. Budżetu i Finansów. Uchwały Sejmu w sprawach oddalenia orzeczenia Trybunału 3. Przedłożone przez Najwyższą Izbę Kontroli uwagi do zapadają większością co najmniej dwóch trzecich głosów sprawozdań z wykonania ustawy budżetowej i innych pla w obecności co najmniej połowy ogólnej liczby posłów. Nieoddalenie orzeczenia jest równoznaczne z uznaniem go nów finansowych Państwa Prezydium Sejmu kieruje od za zasadne. powiednio do właściwych komisji sejmowych rozpatrują­ cych poszczególne części sprawozdań. Art. 65. 1. Sejm rozpatruje, po wcześniejszym dorę­ czeniu posłom, informacje Trybunału Konstytucyjnego o is i Fin A a r n t s . ó 5 w 9 , . p 1 o . K ro o z m p i a s t j r a z en P i o u l it p yk rz i y G u o d s z p ia o l d e a r p c r z z e e j, d s B ta u w dż ic e i t e u li totnych problemach wynikających z jego działalności i orze poszczególnych komisji sejmowych projektów oraz sprawo cznictwa oraz uwagi Trybunału Konstytucyjnego o stwier dzonych uchybieniach i lukach w prawie. zdań, o których mowa wart. 57, a także stanowiska Senatu i wniosków przekazanych przez komisje, przedstawia na 2. Rozpatrzenie przez Sejm spraw, o których mowa posiedzeniu Sejmu sprawozdanie wraz z wnioskami: w ust. 1, nie może nastąpić później niż w terminie 3 miesięcy 1) w odniesieniu do projektów ustawy budżetowej i innych od dnia doręczenia posłom tych informacji i uwag. planów finansowych Państwa - w sprawie ich przyję­ Art. 66. 1. Sejm zapoznaje się z przedkładanymi przez cia bez poprawek lub przyjęcia z poprawkami, Trybunał Stanu informacjami o jego działalności. Informacje 2) w odniesieniu do sprawozdań z wykonania ustawy te Przewodniczący Trybunału Stanu przekazuje Prezydium budżetowej i innych planów finansowych Państwa Sejmu.

Nr 26 - 284 Poz. 185 2. Sejm rozpatruje przedkładane przez Rzecznika Praw 3. Osoba objęta wstępnym wnioskiem oraz jej obrońca Obywatelskich coroczne sprawozdania z jego działalności mogą brać udział w posiedzeniach Komisji, na których oraz uwagi o stanie przestrzegania praw i wolności obywate przeprowadza się postępowanie dowodowe, oraz w czyn li. Sprawozdania te i uwagi Rzecznik Praw Obywatelskich nościach podejmowanych z upoważnienia Komisji. przekazuje Prezydium Sejmu. Art. 70. 1. Komisja Odpowiedzialności Konstytucyj 3. Informacje Trybunału Stanu oraz sprawozdania nej przedstawia Sejmowi sprawozdanie z przeprowadzonego i uwagi Rzecznika Praw Obywatelskich doręcza się posłom. postępowania wraz z wnioskiem o pociągnięcie do od 4. Rozpatrzenie przez Sejm spraw, o których mowa powiedzialności konstytucyjnej lub umorzenie postępowa­ nia w sprawie; wraz ze sprawozdaniem Komisja przedstawia w ust. 1 i 2, nie może nastąpić później niż w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia posłom tych informacji, Sejmowi także wnioski w sprawie wyboru przez Sejm oskar sprawozdań i uwag. życieli. 2. Wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności kon Art. 67. 1. Przedkładane Sejmowi przez Najwyższą Iz stytucyjnej powinien zawierać wszystkie dane wymagane bę Kontroli: przez przepisy Kodeksu postępowania karnego w stosunku 1) uwagi do sprawozdania Rady Ministrów z wykonania do aktu oskarżenia, a w wypadku wniosku o umorzenie ustawy budżetowej i innych planów finansowych Pańs­ postępowania - uzasadnienie faktyczne i prawne tego twa, wniosku. 2) sprawozdania z wyników kontroli zleconych przez Sejm 3. Sprawozdanie i wnioski doręcza się wszystkim po i jego organy (Marszałka Sejmu, Prezydium Sejmu, słom wraz z informacją o udostępnieniu do wglądu posłów komisje sejmowe) oraz przeprowadzonych na wniosek akt sprawy, której dotyczy sprawozdanie, z tym że akta Prezydenta i Prezesa Rady Ministrów, a także informacje sprawy powinny być udostępnione posłom w okresie nie o wynikach innych kontroli, krótszym niż 21 dni przed posiedzeniem Sejmu, na którym ma 3) wnioski w sprawie rozpatrzenia przez Sejm lub jego być rozpatrzona sprawa. organy określonych problemów społeczno-gospodar­ czych i organizacyjno-prawnych, związanych z działal­ 4. Sejm może przedłożone sprawozdanie zwrócić Komi nością organów administracji państwowej sji w celu uzupełnienia postępowania; w tym wypadku Sejm określa kierunek i zakres dalszego postępowania Komisji. - Prezes Najwyższej Izby Kontroli przedstawia Prezydium Sejmu. Art. 71. Uchwały o pociągnięciu do odpowiedzialno 2. Prezydium Sejmu rozpatruje wnioski, o których mo ści konstytucyjnej lub o umorzeniu postępowania w sprawie wa w ust. 1 pkt 3, i decyduje o nadaniu im dalszego biegu Sejm podejmuje bezwzględną większością głosów w obec oraz rozpatruje przedkładane przez Prezesa Najwyższej Izby ności co najmniej połowy ogólnej liczby posłów. Kontroli okresowe plany pracy Najwyższej Izby Kontroli. Rozdział 5 3. Uwagi, sprawozdania i informacje określone w ust. 1 pkt 1 i 2 Prezydium Sejmu kieruje do właściwych komisji Postępowanie w sprawach dyscyplinarnych posłów sejmowych. oraz w sprawach o pociągnięcie posłów do odpowiedzialności za przestępstwa lub wykroczenia 4. Przedkładane przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli albo o aresztowanie sprawozdanie z rocznej działalności Najwyższej Izby Kontroli rozpatruje Prezydium Sejmu; przed rozpatrzeniem tego spra Art. 72. 1. Sprawy posłów, w stosunku do których wozdania Prezydium Sejmu może przesłać je do ustosun przedstawia się zarzut, że nie wykonują obowiązków posels kowania się właściwym komisjom sejmowym. kich, jak również posłów, którzy zachowują się w sposób nie odpowiadający godności posła, Prezydium Sejmu kieruje do Rozdział 4 rozpatrzenia przez Komisję Regulaminową i Spraw Posels Postępowanie w sprawach odpowiedzialności kich. konstytucyjnej 2. Komisja Regulaminowa i Spraw Poselskich w wyni Art. 68. 1. Wstępne wnioski w sprawach pociągnięcia ku rozpatrzenia sprawy, o której mowa w ust. 1, może do odpowiedzialności konstytucyjnej osób zajmujących w drodze uchwały: określone w ustawie z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale 1) zwrócić posłowi uwagę, Stanu (Dz. U. Nr 11, poz. 84) najwyższe stanowiska państ­ wowe Prezydium Sejmu kieruje do Komisji Odpowiedzialno 2) udzielić posłowi upomnienia, ści Konstytucyjnej; w postępowaniu przed tą komisją sto 3) udzielić posłowi nagany. suje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania kar nego. 3. Od uchwały Komisji posłowi przysługuje, w terminie 2. Wstępny wniosek, który nie odpowiada warunkom 14 dni od jej doręczenia, odwołanie do Prezydium Sejmu. określonym w ustawie, o której mowa w ust. 1, Prezydium Odwołanie wnosi się na ręce Marszałka Sejmu, który przed Sejmu zwraca wnioskodawcy w celu uzupełnienia. stawia je na posiedzeniu Prezydium, po zasięgnięciu opinii klubu lub koła, którego poseł jest członkiem. Art. 69. 1. Przewodniczący Komisji Odpowiedzialno ści Konstytucyjnej przesyła osobie objętej wnioskiem odpis Art. 73. 1. Wniosek w sprawie wyrażenia zgody na wniosku wraz z załącznikami, wyznaczając jej termin do pociągnięcie posła do odpowiedzialności za przestępstwa złożenia pisemnych wyjaśnień i przedstawienia wniosków lub wykroczenia albo aresztowanie składa się do Prezydium dowodowych. Sejmu, które przekazuje ten wniosek do rozpatrzenia przez Komisję Regulaminową i Spraw Poselskich. 2. Komisja, po wstępnym zapoznaniu się ze zgłoszony­ mi zarzutami oraz wyjaśnieniami i wnioskami osoby objętej 2. Komisja powiadamia posła, którego wniosek doty zarzutami, określa zakres i sposób przeprowadzenia postępo­ czy, o treści wniosku oraz terminie jego rozpatrzenia przez wania dowodowego. Komisję·

Nr 26 - 285 - Poz. 185 3. Poseł, którego wniosek dotyczy, przedstawia Komisji 7) opiniują, skierowane przez Prezydium Sejmu, wnioski wyjaśnienia i własne wnioski w tej sprawie, w formie w sprawie wyboru, powołania lub odwołania przez Sejm pisemnej lub ustnie. poszczególnych osób na określone stanowiska państ­ wowe. 4. Po rozpatrzeniu sprawy Komisja uchwala sprawo zdanie wraz z propozycją przyjęcia lub odrzucenia wniosku. 2. Do porządku głosowania projektów ustaw i uchwał na posiedzeniu komisji stosuje się odpowiednio art. 46. 5. Sprawozdanie Komisji doręcza się niezwłocznie po słom. 3. Obradami komisji kieruje przewodniczący; w razie nieobecności przewodniczącego, obradami komisji kieruje 6. Sejm rozpatruje sprawozdanie Komisji, wysłuchując jeden z jego zastępców. jedynie sprawozdawcy i ewentualnie posła, którego wniosek dotyczy. Nad sprawozdaniem tym nie przeprowadza się Art. 78. 1. Posiedzenia komisji odbywają się w ter dyskusji. minach określonych przez samą komisję, jej prezydium lub 7. Sejm po rozpatrzeniu sprawozdania rozstrzyga więk­ przewodniczącego. szością co najmniej dwóch trzecich głosów w obecności co 2. Na żądanie Prezydium Sejmu lub na pisemny wnio najmniej połowy ogólnej liczby posłów o wyrażeniu zgody na sek jednej czwartej ogólnej liczby członków komisji przewo pociągnięcie posła do odpowiedzialności za przestępstwa dniczący komisji jest obowiązany zwołać posiedzenie w celu lub wykroczenia albo aresztowanie. rozpatrzenia określonej sprawy. Art. 74. W sprawach, o których mowa wart. 72 i 73, 3. Posiedzenia komisji nie mogą odbywać się w czasie poseł może ustanowić swojego obrońcę spośród posłów. trwania posiedzenia Sejmu, chyba że Marszałek Sejmu wyrazi na to zgodę. Rozdział 6 4. O terminie i porządku dziennym posiedzenia komisji Posiedzenia komisji sejmowych zawiadamia się członków komisji, Prezydium Sejmu, Naj wyższą Izbę Kontroli oraz zainteresowane organy państ­ Art. 75. Komisje sejmowe obradują na posiedzeniach. wowe. Art. 76. 1. Prezydium komisji kolegialnie kieruje pra- Art. 79. 1. Na żądanie prezydium komisji ministrowie cami komisji, a w szczególności: oraz kierownicy naczelnych organów administracji państ­ wowej, a także kierownicy innych urzędów i instytucji 1) opracowuje projekty planów pracy komisji, państwowych są obowiązani przedstawiać sprawozdania 2) ustala terminy i porządek dzienny posiedzeń, i udzielać informacji; są oni obowiązani uczestniczyć w po siedzeniach komisji, na których rozpatrywane są sprawy 3) czuwa nad przygotowaniem posiedzeń, dotyczące ich zakresu działania. Osoby te mogą upoważnić 4) zapewnia członkom komisji otrzymywanie w odpowied pisemnie swego przedstawiciela do udziału w posiedzeniu. nim czasie należycie przygotowanych materiałów, 2. Prezydium komisji lub jej przewodniczący może za 5) wyznacza sprawozdawców (referentów) na posiedze prosić inne osoby niż wymienione w ust. 1 do wzięcia udziału nia komisji. w posiedzeniu, w celu złożenia informacji i wyjaśnień w spra wach będących przedmiotem obrad lub badań komisji. 2. Prezydium komisji, opracowując projekty planów pracy komisji oraz ustalając porządek dzienny posiedzenia, 3. Przedstawiciel Najwyższej Izby Kontroli, który uczes bierze pod uwagę wnioski klubów i kół poselskich oraz tniczy w posiedzeniu komisji, może zgłaszać uwagi do poszczególnych posłów. sprawozdań i informacji przedkładanych komisji przez przed stawicieli Rządu bądź inne osoby uczestniczące w posiedze 3. Prezydium komisji informuje Prezydium Sejmu niu, a na żądanie komisji udziela wyjaśnień w sprawach o przebiegu prac komisji. kontroli przeprowadzonych przez Najwyższą Izbę Kontroli. 4. Prezydium komisji może zwrócić się do właściwych Art. 80. 1. W posiedzeniach komisji, w tym również organów, instytucji i organizacji o przedstawienie stanowis zamkniętych, mogą uczestniczyć posłowie nie będący jej ka w sprawie wniosku lub uwagi wypowiedzianej przez posła członkami. Mogą oni zabierać głos w dyskusji i składać w toku posiedzenia komisji. wnioski bez prawa udziału w głosowaniu. Art. 77. 1. Komisje sejmowe na swych posiedzeniach 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy Komisji Odpowiedzialności w szczególności: Konstytucyjnej oraz komisji nadzwyczajnych powoływanych na podstawie art. 23 ust. 5 Konstytucji. 1) rozpatrują projekty ustaw i uchwał, 2) rozpatrują przekazane im propozycje Senatu dokonania 3. W posiedzeniu komisji, na zaproszenie prezydium określonych zmian w uchwalonych przez Sejm usta komisji lub jej przewodniczącego, mogą uczestniczyć przed wach oraz umotywowane wnioski Prezydenta w spra stawiciele organizacji zawodowych i społecznych oraz eks wie odmowy podpisania ustawy, perci komisji. 3) rozpatrują i opiniują założenia projektów ustaw i uchwał, 4. Prezydium Sejmu określa zasady i tryb korzystania przez komisje z opinii i ekspertyz. 4) rozpatrują sprawozdania i informacje ministrów oraz kierowników naczelnych organów administracji państ­ 5. Na posiedzeniu komisji, za zgodą jej przewodniczą­ wowej, a także kierowników innych urzędów i instytucji cego, mogą być obecni pracownicy biur klubów poselskich państwowych, oraz dziennikarze prasy, radia i telewizji. 5) analizują działalność poszczególnych działów administ Art. 81. Przewodniczący komisji może zwrócić uwagę racji i gospodarki państwowej, posłowi, który w wystąpieniu swoim odbiega od przedmiotu 6) rozpatrują sprawy związane z wprowadzeniem w życie obrad komisji, przywołaniem posła "do rzeczy". Po dwukrot i wykonywaniem ustaw i uchwał Sejmu, a także z reali nym przywołaniu posła "do rzeczy" przewodniczący komisji zacją uchwalonych przez siebie dezyderatów, może odebrać głos posłowi.

Nr 26 - 286 Poz. 185 Art. 82. Komisja może postanowić odbycie posiedze 2. W wypadkach gdy problematyka zamierzonej kont nia zamkniętego, określając osoby, których udział w posie roli wiąże się z przedmiotowym zakresem działania także dzeniu jest niezbędny. Ta część posiedzenia, podczas której innej komisji, kontrola taka powinna być podjęta we współ­ zapada postanowienie, jest zamknięta. działaniu z zainteresowaną komisją jako kontrola wspólna Art. 83. Na wypowiedziane przez posłów w toku po bądź przy udziale przedstawicieli takiej komisji. siedzenia komisji wnioski i uwagi uczestniczący w posiedze 3. Prezydium Sejmu określa ogólne zasady przeprowa niu przedstawiciele organów państwowych, instytucji i or dzania kontroli. ganizacji udzielają odpowiedzi na tym samym lub najbliż­ szym pOSiedzeniu komisji; w uzasadnionych wypadkach 4. Komisja przeprowadzająca kontrolę określa zakres odpowiedź ta może być udzielona w formie pisemnej; o treści oraz sposób jej przeprowadzenia. nadesłanych odpowiedzi przewodniczący komisji informuje komisje na najbliższym posiedzeniu. Art. 88. 1. Wyniki kontroli, o których mowa wart. 87 Art. 84. 1. Komisja uchwala dezyderaty, opinie, spra ust. 1, ujmuje się w sprawozdaniach, które przekazuje się wozdania, a także projekty uchwał, rezolucji, apeli, oświad­ Marszałkowi Sejmu. czeń lub deklaracji Sejmu. Komisja, w drodze uchwały, może 2. Marszałek Sejmu zarządza doręczenie sprawozdań, przyjąć do wiadomości przedłożoną jej informację bądź o których mowa w ust. 1, wszystkim posłom; sprawozdanie stanowisko. może być przedmiotem obrad na posiedzeniu Sejmu. 2. Uchwały komisji zapadają większością głosów, w obecności co najmniej jednej trzeciej liczby członków Art. 89. 1. Komisje mogą odbywać posiedzenia wspó komisji, chyba że ustawa stanowi inaczej. lne, którym przewodniczy jeden z przewodniczących komisji. Art. 85. 1. Dezyderat zawiera postulaty komisji 2. Komisje obradujące wspólnie przyjmują uchwały w określonych sprawach i może być skierowany do Rady większością głosów, w obecności co najmniej jednej trzeciej Ministrów lub poszczególnych jej członków, Prezesa Naj liczby członków każdej z uczestniczących w posiedzeniu wyższej Izby Kontroli, Prezesa Narodowego Banku Pol komisji, a jeżeli Komisję Ustawodawczą reprezentuje zespół skiego, Prokuratora Generalnego oraz Głównego Inspektora - co najmniej połowy ogólnej liczby tego zespołu. Pracy. Art. 90. 1. W sprawach przekazanych komisji do roz 2. Uchwalone przez komisje dezyderaty przedstawiane patrzenia przez Sejm lub Prezydium Sejmu komisja przed są przez przewodniczącego komisji Marszałkowi Sejmu, który przesyła je odpowiednim organom. stawia sprawozdanie. 3. Marszałek Sejmu może zwrócić komisji uchwalony 2. Komisje wybierają ze swojego składu sprawozdawcę przez nią dezyderat, z umotywowanym zaleceniem ponow na posiedzenie Sejmu, który przedstawia w sposób obiek nego rozpatrzenia sprawy; dezyderat ponownie przez komi tywny wnioski zawarte w sprawozdaniu komisji. sję uchwalony Marszałek Sejmu przesyła adresatowi. 4. Organ, pod którego adresem uchwalony został dezy Art. 91. Komisje mogą ze swojego składu powoływać derat komisji, ma obowiązek ustosunkować się do niego podkomisje, określając ich skład oraz zakres działania; powo i pisemnie powiadomić Marszałka Sejmu o zajętym stanowi łanie podkomisji stałej wymaga zgody Prezydium Sejmu. sku w ciągu 30 dni od dnia otrzymania dezyderatu, chyba że Marszałek Sejmu, na wniosek zainteresowanego organu, po Art. 92. 1. Z przebiegu każdego posiedzenia komisji porozumieniu z prezydium komisji, ustali inny termin. sporządza się protokół oraz biuletyn. 5. Odpowiedzi organów państwowych na dezyderaty 2. Protokół obejmuje szczegółowy zapis przebiegu po oraz informacje tych organów o przebiegu realizacji dezyde siedzen ia oraz - w załącznikach - teksty przyjętych uchwał, ratów są rozpatrywane na posiedzeniach komisji. sprawozdań i projektów, a także teksty przedłożonych od 6. W razie nieotrzymania odpowiedzi w terminie lub powiedzi, informacji i innych materiałów. Członek komisji, uznania otrzymanej odpowiedzi za niezadowalającą, komisja a także inna osoba zabierająca głos w dyskusji, może zgłosić może ponowić dezyderat, przedłozyć Marszałkowi Sejmu uwagi do protokołu; o przyjęciu lub odrzuceniu uwag wniosek o zwrócenie odpowiedzi jako niezadowalającej lub decyduje komisja. Protokół, do którego nie wniesiono za przedłożyć Sejmowi projekt odpowiedniej uchwały lub rezo strzeżeń, uważa się za przyjęty. Protokół podpisuje przewod lucji. niczący komisji prowadzący obrady. Protokół stanowi urzę­ dowe stwierdzenie przebiegu obrad komisji. Art. 86. 1. Opinia zawiera stanowisko w określonej sprawie; komisja może przedstawić opinię organom wymie 3. Biuletyn zatwierdzony przez przewodniczącego ko nionym wart. 85 ust. 1, a także innym centralnym urzędom misji jest nieurzędowym streszczeniem obrad komisji; prze i instytucjom państwowym; przepisy art. 85 ust. 2 i 3 stosuje znaczony jest przede wszystkim dla prasy, radia i telewizji. się odpowiednio. 2. Komisja może zwrócić się do adresata opinii o przed Art. 93. Komisje, na zasadach i w trybie określonych stawienie stanowiska w sprawach podniesionych w opinii, przez Prezydium Sejmu, mogą przeprowadzać w wyznaczo jak również o informacje o przebiegu realizacji wniosków nym przez siebie składzie wizytacje oraz badania działalności wynikających z tej opinii; adresat opinii jest obowiązany na poszczególnych zakładów oraz spółek z udziałem Skarbu żądanie komisji przedstawić stanowisko w terminie okreś­ Państwa, przedsiębiorstw i innych instytucji państwowych. lonym wart. 85 ust. 4; w sprawach tych stosuje się odpowiednio przepisy art. 85 ust. 5 i 6. Art. 94. 1. Na zakończenie kadencji komisja sporządza sprawozdanie ze swojej działalności. Art. 87. 1. W sprawach związanych z wprowadzeniem w życie i wykonywaniem ustaw i uchwał Sejmu właściwe 2. Sprawozdanie komisji może być umieszczone w po komisje przeprowadzają kontrolę. rządku dziennym posiedzenia Sejmu.

Nr 26 - 287 Poz. 186 Dział III 4. Prawo wstępu na salę mają również osoby i delegacje zaproszone przez Prezydium Sejmu oraz upoważnieni przez POSIEDZENIA SEJMU Marszałka Sejmu pracownicy' Kancelarii Sejmu. Rozdział 1 Art. 97. 1. Prezydium Sejmu najpófniej na 7 dni przed Przepisy og61ne planowanym posiedzeniem zawiadamia o dacie i porządku dziennym tego posiedzenia posłów, Prezydenta. Marszałka Art. 95. 1. Sejm obraduje na posiedzeniach. Senatu, członków Rady Ministrów, Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, 2. Przedmiot posiedzeń Sejmu stanowią w szczegól Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, Prezesa Narodowego ności: Banku Polskiego oraz Rzecznika Praw Obywatelskich. 1) wybór Marszałka, wicemarszałków i sekretarzy Sejmu 2. W szczególnie uzasadnionych wypadkach termin, oraz komisji sejmowych, o którym mowa w ust. 1, może ulec skróceniu. 2) powoływanie i odwoływanie Rady Ministrów lub po szczególnych jej członków, Pierwszego Prezesa Sądu Art. 98. 1. Posiedzenia Sejmu są jawne. Jawność po- Najwyższego, Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, Prezesa siedzeń Sejmu zapewnia się w szczególności poprzez: ' Narodowego Banku Polskiego oraz powoływanie Rze 1) wcześniejsze informowanie opinii publicznej o posie cznika Praw Obywatelskich, dzeniach Sejmu. 3) wybór członków Trybunału Konstytucyjnego i sędziów 2) umożliwienie prasie, radiu i telewizji sporządzania spra Trybunału Stanu oraz posłów - członków Krajowej wozdań z posiedzeń Sejmu, Rady Sądownictwa, 3) umożliwienie publiczności obserwowania obrad Sejmu 4) projekty ustaw i uchwał Sejmu. z galerii w sali posiedzeń Sejmu, na zasadach okreś­ 5) uchwały Senatu w sprawie zmiany lub odrzucenia lonych przez Marszałka Sejmu w przepisach porząd­ kowych. ustawy uchwalonej przez Sejm, 6) wnioski Prezydenta w sprawie ponownego rozpatrzenia 2. Sejm, na wniosek Prezydium Sejmu lub co najmniej uchwalonej ustawy, 30 posłów, może uchwalić tajność posiedzenia, jeżeli wyma ga tego dobro Państwa . . 7) projekty ustawy budżetowej i innych planów finan sowych Państwa, a także sprawozdania z ich wykonania 3. Sejm rozstrzyga o tajności posiedzenia na posiedze wraz z wnioskiem w przedmiocie absolutorium, niu niejawnym. . 8) expose Prezesa Hady Ministrów oraz sprawozdania Art. 99. 1. Posiedzenia Sejmu odbywają się w ter i informacje Rządu lub poszczególnych członków Rady minach ustalonych przez Prezydium Sejmu lub uchwałą Ministrów, Sejmu. 9) uwagi Najwyższej Izby Kontroli do sprawozdań Rady Ministrów z wykonania zadań społeczno-gospo­ 2. Porządek dzienny posiedzeń Sejmu ustala Prezydium Sejmu i przedstawia go Sejmowi do zatwierdzenia. Przy darczych oraz analiza wykonania budżetu, a także spra wozdanie Najwyższej Izby Kontroli ze swojej działal­ ustalaniu porządku dziennego ·Prezydium Sejmu bierze pod uwagę opinie Konwentu Seniorów, komisji sejmowych i poności, ~ów. ' 10) orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność ustawy z Konstytucją oraz informacje Try 3. Wnioski w sprawie zmiany proponowanego porząd­ bunału Konstytucyjnego o istotnych problemach wyni ku dziennego zgłasza się Prezydium Sejmu w formie pisem kających z jego działalności i orzecznictwa, nej nie później niż na 12 godzin przed rozpoczęciem posie dzenia. 11) coroczne sprawozdania z działalności i uwagi Rzecznika Praw Obywatelskich o stanie przestrzegania praw i wol 4. Wnioski nie uwzględnione przez Prezydium Sejmu, ności obywateli, o których mowa w ust. 3. są przedmiotem rozstrzygnięcia 12) sprawy związane z wprowadzaniem w życie i wykony Sejmu przy zatwierdzaniu porządku obrad. waniem ustaw i uchwał, 5. W wyjątkowych wypadkach, działając w porozumie 13) interpelacje i zapytania poselskie, niu z Konwentem Seniorów, Prezydium Sejmu z własnej inicjatywy lub na pisemny wniosek posła może zapropono 14) inne sprawy wniesione lub przekazane przez Prezyden wać również w toku posiedzenia Sejmu zmianę porządku ta, Radę Ministrów, Prezydium Sejmu, komisje sejmovye obrad. oraz posłów. Art. 100. 1. Wypowiedziane przez posłów w toku po Art. 96. 1. Prezydent uczestniczy w posiedzeniu Sej siedzenia Sejmu wnioski i uwagi podlegają wnikliwemu mu, gdy uzna to za celowe. rozpatrzeniu przez właściwe organy państwowe. instytucje 2. Wstęp na salę posiedzeń Sejmu przysługuje Marszał­ i organizacje. kowi Senatu, Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego 2. Prezydium Sejmu może zwrócić się do właściwych - Przewodniczącemu Trybunału Stanu, Prezesowi Trybuna organów, instytucji i organizacji o przedstawienie stanowis łu Konstytucyjnego, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz ka w sprawie wniosku lub uwagi wypowiedzianej przez posła ministrom stanu. w toku posiedzenia Sejmu. 3. W posiedzeniach Sejmu uczestniczą członkowie Ra Art. 101. 1. Marszałek Sejmu czuwa nad przestrzega dy Ministrów, Prezes Najwyższej Izby Kontroli oraz Prezes niem w toku obrad Regulaminu Sejmu oraz powagi i porząd­ Narodowego Banku Polskiego; potwierdzają oni swoją obe ku na sali posiedzeń. cność podpisem na liście obecności. W razie niemożności wzięcia udziału w posiedzeniu, są oni obowiązani do delego 2. Marszałek Sejmu może zwrócić uwagę posłowi, który wania swoich upełnomocnionych zastępców. w wystąpieniu swoim odbiega od przedmiotu obrad okreś-

Nr 26 - 288 - Poz. 185 lonego w porządku dziennym, przywołaniem posła "do cych powadze Sejmu lub sprzecznych ze ślubowaniem rzeczy". Po dwukrotnym przywołaniu posła "do rzeczy" poselskim. Marszałek może odebrać przemawiającemu głos. 2. Od decyzji Marszałka w sprawie określonej w ust. 3. Marszałek ma prawo przywołać posła "do porządku", 1 poseł lub inny mówca może odwołać się do Prezydium jeżeli zakłóca on porządek obrad. Sejmu, które podejmuje decyzję ostateczną po zasięgnięciu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich. 4. Marszałek ma prawo przywołać posła "do porządku z zapisaniem do protokołu", jeżeli dopuścił się on ciężkiego 3. W razie skreślenia, o którym mowa w ust. 1, w aktach naruszenia porządku obrad. archiwum Sejmu zachowuje się jeden egzemplarz pełnego tekstu stenogramu. 5. Marszałek ma prawo podjąć decyzję o wykluczeniu posła z posiedzenia Sejmu, jeżeli poseł nadal zakłóca po Art. 104. Miejsca wspólnej pracy posłów są strefami rządek obrad i na tym samym posiedzeniu został już przywo bezdymnymi. łany "do porządku z zapisaniem do protokołu"; poseł wy kluczony z posiedzenia Sejmu jest obowiązany natychmiast Rozdział 2 opuścić salę posiedzeń. Jeżeli poseł nie opuści sali posie Obrady Sejmu dzeń, Marszałek Sejmu zarządza przerwę w obradach. 6. Od decyzji Marszałka Sejmu poseł może odwołać się Art. 105. 1. Obradami Sejmu kieruje Marszałek lub do Prezydium Sejmu, które niezwłocznie rozstrzyga sprawę w jego zastępstwie wicemarszałek, przy pomocy dwóch po zasięgnięciu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Po sekretarzy Sejmu. selskich. Do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy poseł nie bierze udziału w posiedzeniu. 2. Marszałek Sejmu przedstawia Sejmowi do zatwier dzenia ustalony przez Prezydium Sejmu porządek dzienny 7. O sposobie załatwienia odwołania Prezydium Sejmu posiedzenia oraz wnioski w sprawie zmiany porządku dzien niezwłocznie zawiadamia Sejm, jednak nie później niż na nego zgłoszone w trybie art. 99 ust. 3-5. następnym posiedzeniu. Decyzja Prezydium Sejmu jest osta teczna. Art. 106. 1. Marszałek Sejmu udziela głosu w spra wach objętych porządkiem dziennym posiedzenia. Art. 102. 1. Z przebiegu posiedzenia Sejmu sporządza 2. Posłowie, którzy zamierzają wziąć udział w dyskusji się protokoł oraz sprawozdanie stenograficzne, które stano nad określonym punktem porządku dziennego, zapisują się wią jedyne urzędowe stwierdzenie przebiegu obrad. do głosu u sekretarza Sejmu prowadzącego listę mówców. 2. Sprawozdanie stenograficzne obejmuje zredagowa 3. Marszałek Sejmu udziela głosu posłom według kolej ny stylistycznie pełny zapis przebiegu obrad oraz załączniki ności zapisu. Prezydium Sejmu może, po wysłuchaniu opinii - teksty interpelacji i odpowiedzi na interpelacje, zestawie Konwentu Seniorów, ustalić inną kolejność mówców. nia zgłoszonych w debacie poprawek do projektów ustaw i uchwał, imienne wykazy wyników głosowań. Sprawo Art. 107. 1. Przemówienia posłów w dyskusji nie mo zdanie stenograficzne obejmuje również teksty nie wygło­ gą trwać dłużej niż 10 minut, z wyjątkiem wystąpień klubo szone w Sejmie, jeżeli Marszałek Sejmu na wniosek posła wych, które nie mogą przekraczać 20 minut. Marszałek Sejmu wyraził zgodę na ich opublikowanie w tej formie. Teksty nie po porozumieniu z Konwentem Seniorów może ustalić inny wygłoszone są oznakowane w sposób umożliwiający ich czas przemówień i przedstawić do zatwierdzenia Sejmowi. odróżnienie od tekstów wygłoszonych. 2. W debacie nad daną sprawą poseł może zabierać głos 3. Poseł oraz każdy uczestnik posiedzenia biorący udział tylko dwa razy. Powtórne przemówienie posła w tej samej w dyskusji może autoryzować swoje wystąpienie, wprowa sprawie nie może trwać dłużej niż 5 minut. dzając poprawki redakcyjne, nie później niż w 24 godziny od 3. O przedłużeniu czasu przemówienia lub o udzieleniu czasu wygłoszenia przemówienia. posłowi głosu dodatkowo decyduje Marszałek. 4. Protokół posiedzenia Sejmu obejmuje krótki zapis Art. 108. 1. Prezydium Sejmu, po wysłuchaniu opinii o przebiegu obrad, a także - w załącznikach - pełne teksty Konwentu Seniorów, może przedstawić Sejmowi propozycję uchwalonych ustaw, podjętych uchwał, przedłożonych spra ustalenia dla konkretnej debaty prowadzenia dyskusji w ra wozdań i wniosków oraz innych materiałów rozpatrywanych mach limitów czasowych przyznanych poszczególnym klu przez Sejm. bom poselskim; w takim wypadku Sejm ustala także czas 5. Poseł oraz każdy uczestnik posiedzenia biorący udział przemówień posłów nie będących członkami klubów. w dyskusji może zgłosić zastrzeżenia lub poprawkę do 2. W razie ustalenia przez Sejm prowadzenia dyskusji sporządzonego protokołu nie później niż do chwili roz w sposób określony w ust. 1: poczęcia następnego posiedzenia Sejmu. O przyjęciu lub 1) poseł, który nie wziął w niej udziału, ma prawo złożyć, odrzuceniu poprawki Sejm rozstrzyga większością głosów w trakcie trwania dyskusji, sekretarzowi Sejmu prowa bez dyskusji. dzącemu listę mówców podpisany przez siebie tekst 6. Protokół, do którego nie wniesiono zastrzeżeń lub wystąpienia, dotyczący danego punktu porządku dzien poprawek, uważa się za przyjęty. Przyjęcie potokołu potwier nego; wnioski i poprawki zawarte w tym wystąpieniu dza podpisem Marszałek Sejmu lub przewodniczący ob traktuje się jak wypowiedziane w dyskusji, radom wicemarszałek oraz prowadzący protokół sekretarz 2) niedopuszczalne jest zgłaszanie wniosków formalnych, posiedzenia. Protokół, opatrzony pieczęcią Sejmu Rzeczypo o których mowa wart. 109 ust. 3 pkt 1 - w zakresie spolitej Polskiej, przechowuje się w archiwum Sejmu. dotyczącym zamknięcia posiedzenia, pkt 3, pkt 4 - w zakresie dotyczącym zamknięcia dyskusji, pkt 7, 7. Drukowanie sprawozdań stenograficznych zarządza pkt 9 oraz pkt 11 . Marszałek Sejmu. Art. 109. 1. Marszałek Sejmu udziela głosu poza po Art. 103. 1. Marszałek Sejmu może zarządzić skreś­ rządkiem dziennym posiedzenia lub w związku z dyskusją lenie ze sprawozdania stenograficznego zwrotów ubliżają- jedynie dla zgłoszenia wniosku formalnego lub sprostowania

Nr 26 - 289 Poz. 185 błędnie zrozumianego lub nieściśle przytoczonego stwier Art. 112. Po wyczerpaniu listy mówców zapisanych dzenia mówcy. do głosu mogą przemawiać jedynie sprawozdawca i wnios kodawca, a następnie Marszałek Sejmu zamyka dyskusję. 2. Wnioski formalne mogą dotyczyć wyłącznie spraw będących przedmiotem porządku dziennego i przebiegu Rozdział 3 posiedzenia. Głosowanie 3. Do wniosków formalnych zalicza się wnioski o: 1) przerwanie, odroczenie lub zamknięcie posiedzenia, Art. 113. 1. Po zamknięciu dyskusji Marszałek Sejmu oznajmia, że Sejm przystępuje do głosowania. Od tej chwili 2) uchwalenie tajności posiedzenia, można zabierać głos tylko dla zgłoszenia lub uzasadnienia 3) zamknięcie listy mówców, wniosku formalnego o sposobie lub porządku głosowania i to jedynie przed wezwaniem posłów przez Marszałka do 4) odroczenie lub zamknięcie dyskusji, głosowania. 5) przejście do porządku dziennego, 2. Głosowanie jest jawne i odbywa się przez: 6) odesłanie do komisji, 1) podniesienie ręki przy równoczesnym wykorzystaniu 7) głosowanie bez dyskusji, urządzenia do liczenia głosów, 8) zmianę porządku dziennego, 2) podniesienie ręki i obliczenie głosów przez sekretarzy 9) zmianę w sposobie prowadzenia dyskusji, Sejmu, 10) zmianę w sposobie przeprowadzenia głosowania, 3) użycie kart do głosowania podpisanych imieniem i na zwiskiem posła (głosowanie imienne). 11) ograniczenie czasu przemówień, 3. Głosowanie w sposób określony w ust. 2 pkt 2 Mar 12) stwierdzenie quorum, 'szałek Sejmu zarządza w razie: 13) przeliczenie głosów. 1) wyborów Marszałka i wicemarszałków Sejmu, 4. O wniosku formalnym, o którym mowa w ust. 3 pkt 3, 2) wyborów oraz powoływania lub odwoływania organów 4 i 11-13, Sejm rozstrzyga większością głosów obecnych państwowych, posłów. 3) zmian Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 5. Sejm rozstrzyga o wniosku formalnym po wysłucha­ 4. Marszałek Sejmu może zarządzić również głosowanie niu wnioskodawcy i ewentualnie jednego przeciwnika wnio w sposób określony w ust. 2 pkt 2 w razie istnienia sku. wątpliwości co do przebiegu głosowania. 6. Wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, doty 5. O przeprowadzeniu głosowania imiennego decyduje czący zamknięcia posiedzenia oraz wniosek, o którym mowa Sejm większością głosów na wniosek Marszałka Sejmu lub w ust. 3 pkt 4, dotyczący zamknięcia dyskusji nie mogą być na pisemny wniosek poparty przez co najmniej 30 posłów. złożone w trakcie debaty nad projektem zmiany Konstytucji, Głosowanie imienne odbywa się przy wykorzystaniu przygo a także nad projektem ustawy budżetowej i innych planów towanej w tym celu urny; posłowie kolejno, w porządku finansowych Państwa. alfabetycznym, wyczytywani przez sekretarza Sejmu, wrzu 7. Wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 8, musi być cają swoje kartki do urny. Otwarcia urny oraz obliczenia przedstawiony w trybie art. 99 ust. 3-5. głosów dokonuje pięciu, wyznaczonych przez Marszałka Sejmu, sekretarzy Sejmu. 8. Wystąpienia poza porządkiem dziennym nie mogą trwać dłużej niż 2 minuty. 6. Wyniki głosowania ogłasza Marszałek Sejmu. Wyniki głosowania imiennego Marszałek ogłasza na podstawie Art. 110. 1. Marszałek Sejmu może udzielić głosu po protokołu przedstawionego przez sekretarzy Sejmu dokonu słowi poza porządkiem obrad dla wygłoszenia oświadczenia jących obliczenia głosów. Wyniki głosowania są ostateczne poselskiego. Przedmiotem oświadczenia poselskiego nie i nie mogą być przedmiotem dyskusji, z zastrzeżeniem art. 114. może być sprawa, której merytoryczna treść jest interpelacją lub zapytaniem poselskim. Oświadczenie poselskie może być Art. 114. 1. W razie gdy wynik głosowania budzi uza wygłaszane jedynie na zakończenie każdego dnia obrad. sadnione wątpliwości, Sejm może dokonać reasumpcji gło­ 2. Oświadczenia poselskie nie mogą trwać dłużej niż sowania. 5 minut. 2. Wniosek może być zgłoszony wyłącznie na posiedze 3. Nad oświadczeniem poselskim nie przeprowadza się niu, na którym odbyło się głosowanie. dyskusji. 3. Sejm rozstrzyga o reasumpcji głosowania na pisemny wniosek co najmniej 30 posłów. Art. 111. 1. Marszałek Sejmu udziela głosu Prezyden towi i Prezesowi Rady Ministrów na ich życzenie poza 4. Reasumpcji głosowania nie podlegają wyniki głoso­ porządkiem dziennym i poza kolejnością mówców zapisa wania imiennego. nych do głosu. Art. 115. Sejm uchwala ustawy większością głosów 2. Marszałek Sejmu udziela głosu członkom Rady Mini w obecności co najmniej połowy ogólnej liczby posłów. strów, Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego - Prze W tym samym trybie. Sejm podejmuje uchwały i inne roz wodniczącemu Trybunału Stanu, Prezesowi Trybunału Kon strzygnięcia, chyba że przepisy ustaw i Regulaminu Sejmu stytucyjnego, Prezesowi Najwyższej Izby Kontroli, Prezesowi stanowią inaczej. Narodowego Banku Polskiego, Rzecznikowi Praw Obywa telskich i ministrom stanu - poza kolejnością mówców Art. 116. 1. Uchwalenie Konstytucji oraz uchwalenie zapisanych do głosu. ustawy konstytucyjnej następuje większością co najmniej

Nr 26 - 290 - Poz. 185 dw6ch trzecich głos6w w obecności co najmniej połowy terpelowany może udzielić uzupełniającej odpowiedzi na og61nej liczby posł6w. następnym posiedzeniu Sejmu. O decyzji Sejmu Prezydium zawiadamia Prezesa Rady Ministr6w. 2. Wnioski w sprawie odrzucenia projektu zmiany Kon stytucji lub ustawy konstytucyjnej w całości lub w części Art. 122. 1. Zapytania składa się w sprawach aktual uchwala się większością głos6w w obecności co najmniej nych problem6w polityki Państwa. połowy og61nej liczby posł6w. 2. Zapytania formułowane są ustnie na ka~dym posie Rozdział 4 dzeniu Sejmu i wymagają bezpośredniej odpowiedzi. Interpelacje I zapytania pOlelIkle 3. Rozpatrzenie przez Sejm sprawy zapytania obejmuje przedstawienie treści zapytania oraz udzielenie kr6tkiej ustnej Art. 117. Wnoszone przez posł6w interpelacje i zapy odpowiedzi przez oso b" do kt6rej zapytanie zostało skiero tania mogą być skierowane do Prezesa Rady Ministr6w oraz wane; postawienie zapytania może trwać nie dłużej niż innych członk6w Rządu, do Prezesa Najwyższej Izby Kontroli 3 minuty, udzielenie zaś odpowiedzi - nie dłużej niż 5 minut. oraz Prezesa Narodowego Banku Polskiego. 4. Nad zapytaniem i udzieloną odpowiedzią nie przep Art. 118. 1. I nterpelacje składa się w sprawach o zasa rowadza się dyskusji. Marszałek Sejmu może jednak po dniczym charakterze. zwolić pytającemu na postawienie pytania dodatkowego, na 2. Interpelacja powinna zawierać kr6tkie przedstawie kt6re zapytany udziela niezwłocznie uzupełniającej odpo nie stanu faktycznego będącego jej przedmiotem oraz wyni wiedzi. kające zeń pytania, skierowana zgodnie z właściwością 5. Prezydium Sejmu, w porozumieniu z Konwentem Interpelowanego. Senior6w, ustala oddzielnie dla każdego posiedzenia po 3. Interpelacj, składa się w formie pisemnej na ręce rządek formułowania zapytań, kierując się kolejnością zgło­ Marszałka Sejmu; do wniesienia Interpelacji wystarczy pod szenia gotowości do ich zadania oraz tworzeniem szans pis jednego posła. formułowania zapytań przez członk6w klub6w poselskich i posł6w nie zrzeszonych, stosownie do wielkości tych grup. 4. Prezydium Sejmu może nie przyjllć interpelacji, kt6ra nie odpowiada warunkom określonym w ust. 2. 6. Zapytania mogą być r6wnież sformułowane na piś­ 6. Prezydium Sejmu może zażlldać skreślenia z inter mie, a odpowiedź jest w6wczas udzielana w formie pisemnej pelacji zwrot6w sprzecznych ze ślubowaniem poselskim. nie p6iniej niż w ciągu 7 dni od dnia otrzymania zapytania na ręce Marszałka Sejmu. 6. Marszałek Sejmu przesyła interpelację niezwłocznie interpelowanemu. Art. 123. 1. Interpelacje i zapytania poselskie, kt6re Prezydium Sejmu uznało za celowe, aby włączyć je do Art. 118. Marszałek informuje Sejm o złożonych inter porządku obrad, oraz odpowiedzi na nie stanowią odrębny pelacjach nie p6iniej niż na najbliższym posiedzeniu Sejmu. punkt porządku dziennego posiedzenia Sejmu. Tekst Interpelacji nie odczytanej na posiedzeniu Sejmu ogłasza sit w załączniku do sprawozdania stenograficznego 2. Prezydium Sejmu rozstrzyga, kt6re ze zgłoszonych z posiedzenia Sejmu. Marszałek Informuje Sejm o nade przez posł6w interpelacji i zapytań włączone zostają do słanych odpowiedziach na Interpelacje oraz o niewpłyni,ciu porządku dziennego określonego posiedzenia Sejmu. odpowiedzi na Interpelacj, w wyznaczonym terminie - na najbliższym posiedzeniu Sejmu. 3. Prezydium Sejmu może zwołać specjalne posiedze nie przeznaczone wyłącznie na rozpatrywanie spraw inter Art. 120. 1. Odpowledi na Interpelacj, jest udzielana pelacji i zapytań poselskich. w formie pisemnej nie p6iniej niż w ciągu 21 dni od dnia otrzymania Interpelacji - na r,ce Marszałka Sejmu. Art. 124. 1. Na interpelację lub zapytanie poselskie odpowiedzi udziela ten, do kogo interpelacja lub zapytanie 2. Odpowledi pisemną składa si, z dołączeniem trzech zostało przez posła skierowane. Odpowiedź może być udzie odpls6w. Marszałek przesyła interpelantowi odpis odpowie lona przez upoważnionego przedstawiciela adresata inter dzilinformuje Sejm o jej treści. Tekst pisemnej odpowiedzi na pelacji lub zapytania. Interpelacj, ogłasza si, w załączniku do sprawozdania steno graficznego z posiedzenia Sejmu. 2. Na interpelację lub zapytanie skierowane do Prezesa Rady Ministr6w odpowiedź może być udzielona przez wy 3. W razie nieotrzymania odpowiedzi pisemnej w ter znaczonego członka Rady Ministr6w. minie lub w razie uznania otrzymanej odpowiedzi za niezado walającll, Interpelant może zwr6clć si, do Prezydium Sejmu 3. OdpowiedŹ na interpelację jest wiążącym stanowis o zażądanie dodatkowych wyjaśnień albo umieszczenie kiem Prezesa Rady Ministr6w, Rady Ministr6w lub ministra Interpelacji na porządku dziennym posiedzenia. w sprawie, kt6rej była przedmiotem. Art. 121. 1. Rozpatrzenie interpelacji na posiedzeniu Dział IV Sejmu obejmuje Informacj, o treści Interpelacji oraz udziele nie przez Interpelowanego odpowiedzi; interpelant może KANCELARIA SEJMU zwr6clć si, do Interpelowanego o udzielenie dodatkowych wyjaśnień; odpowiedź na Interpelacj, nie może trwać dłużej Art. 126. 1. Kancelaria Sejmu wykonuje zadania or niż 10 minut, a udzielenie dodatkowych wyjaśnień - dłużej ganizacyjno-techniczne i doradcze związane z działalnością nli 6 minut. Sejmu i jego organ6w. 2. W sprawie interpelacji oraz udzielonej na nią od 2. Kancelaria Sejmu stwarza posłom warunki do wyko powiedzi może być przeprowadzona dyskusja. nywania mandatu poselskiego, a w szczeg61ności przekazuje 3. Sejm może uznać odpowiedź za wystarczającą bądź druki sejmowe oraz inne opracowania i materiały związane wezwać interpelowanego do uzupełnienia odpowiedzi. In- z pracami Sejmu, w tym teksty ujednolicone projekt6w

Nr 26 - 291 Poz. 185 ustaw; umożliwia korzystanie z opracowań fachowych, lite DziałV ratury i ekspertyz; stwarza posłom warunki uczestniczenia w pracach Sejmu i jego organów, a także zapewnia technicz PRZEPISY SZCZEGÓLNE I KOŃCOWE no-organizacyjne i finansowe warunki działalności biur po selskich lub innych jednostek organizacyjnych do obsługi Art. 129. Zmiana niniejszej uchwały może nastąpić na terenowej działalności posłów. wniosek Prezydium Sejmu, Komisji Regulaminowej i Spraw Art. 126. 1. Kancelarią Sejmu kieruje Szef Kancelarii Poselskich lub co najmniej piętnastu posłów. Sejmu. Art. 130. Uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku 2. Szefa Kancelarii Sejmu powołuje i odwołuje Mar Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". szałek Sejmu po zasięgnięciu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich. Art. 131. Traci moc uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 lipca 1986 r. - Tymczasowy regulamin Art. 127. 1. Szef Kancelarii Sejmu jest zwierzchnikiem Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (Monitor Polski Nr 21, poz. służbowym wszystkich pracowników Kancelarii Sejmu i po nosi odpowiedzialność za ich działania. 151, z 1987 r. Nr 29, poz. 225 i Nr 36, poz. 303, z 1989 r. Nr 26, poz. 202, z 1990 r. Nr 16, poz. 121 i Nr 30, poz. 229, 2. Szef Kancelarii Sejmu jest odpowiedzialny za wyko z 1991 r. Nr 43, poz. 296 i 297 oraz z 1992 r. Nr 8, poz. 55). nanie budżetu Kancelarii Sejmu oraz majątek Skarbu Państ­ wa będący w zarządzie Kancelarii Sejmu. Art. 132. Uchwała wchodzi w życie po upływie 30 dni Art. 128. Organizację Kancelarii Sejmu określa statut od dnia uchwalenia. Kancelarii, uchwalony na wniosek Szefa Kancelarii Sejmu w trybie art. 13 ust. 1 pkt 13. Marszałek Sejmu: W. Chrzanowski Załącznik do uchwały Sejmu Rzeczypos politej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. (poz. 185) PRZEDMIOTOWY ZAKRES DZIAŁANIA KOMISJI SEJMOWYCH Do zakresu działania Komisji: tu lądowego, powietrznego i wodnego, łączności radio 1) Administracji i Spraw Wewnętrznych należą sprawy wej i telefonicznej, telekomunikacji i poczty; do zakresu administracji państwowej oraz bezpieczeństwa, ładu działania Komisji należą również sprawy określania kie i porządku publicznego; runków demonopolizacji organów i struktur zajmują­ 2) do Spraw Układu Europejskiego należą sprawy nadzoru cych się powyższą działalnością; nad realizacją postanowień Układu Europejskiego i pro 5) Kultury i $rodków Przekazu należą sprawy polityki gramu dostosowawczego, konsultowania negocjacji kulturalnej i informacyjnej państwa, w tym rozwoju prowadzonych przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej kultury i sztuki, twórczości, upowszechniania kultury, z organami Wspólnot Europejskich oraz formułowania ochrony dziedzictwa kulturalnego, prasy, radia i telewi zaleceń i dezyderatów pod adresem Rządu Rzeczypos zji, wydawnictw, społecznego ruchu kulturalnego oraz politej Polskiej w sprawie normowania stosunków ze współpracy kulturalnej z zagranicą; Wspólnotami Europejskimi; 6) Łączności z Polakami za Granicą należą sprawy więzi 3) Edukacji, Nauki i Postępu Technicznego należą sprawy z krajem Polaków i osób pochodzenia p'olskiego zamie kształcenia i wychowania przedszkolnego, podstawo szkałych za granicą na stałe lub czasowo; wego, ogólnokształcącego, zawodowego, pomatural nego i wyższego, oświaty dorosłych, kształcenia, do 7) Młodzieży, Kultury Fizycznej i Sportu należą sprawy kształcania i doskonalenia zawodowego nauczycieli realizacji aspiracji młodego pokolenia, społeczno-zawo­ oraz kadr naukowych, wypoczynku, kultury fizycznej dowej adaptacji młodzieży, kultury fizycznej i sportu; i sportu dzieci i młodzieży, opieki nad dziećmi i młodzie­ 8) Mniejszości Narodowych i Etnicznych należą sprawy żą, archiwów, polityki rozwoju nauki i postępu technicz związane z utrzymaniem dziedzictwa kulturowego nego, organizacji i kierowania nauką, badań nauko mniejszości narodowych, etnicznych i językowych oraz wych, jednostek badawczo-rozwojowych, wdrożeń ochrony ich praw; wyników badań do praktyki, wynalazczości i racjonali 9) Obrony Narodowej należą sprawy obrony państwa, zacji, normalizacji, metrologii i jakości, korporacji i sto dotyczące zwłaszcza działalności sił zbrojnych, systemu warzyszeń naukowych, współpracy naukowej z zagrani oraz funkcjonowania obrony terytorialnej kraju i obrony cą, samorządu uczniowskiego i studenckiego oraz w je cywilnej, wykonywania obowiązków w dziedzinie uma dnostkach badawczo-rozwojowych; przedmiotowy za cniania obronności przez organy państwowe i przed kres działania Komisji Edukacji, Nauki i Postępu Tech siębiorstwa państwowe, organizacje spółdzielcze i spo nicznego nie zwalnia innych komisji od szczególnej łeczne oraz przez obywateli, a także sprawy zakładów troski o sprawy postępu naukowo-technicznego w dzie przemysłu obronnego; dzinach należących do ich właściwości; 10) Ochrony $rodowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnict­ 4) Handlu i Usług należą sprawy handlu uspołecznionego wa należą sprawy ochrony i kształtowania środowiska i prywatnego, usług dla ludności, rzemiosła, spółdziel­ oraz ochrony nieodnawialnych jego zasobów, gospoda czości, wytwórczości ludowej i artystycznej oraz działal­ rki wodnej, dróg wodnych śródlądowych, meteorologii, ności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości hydrologii, geologii oraz leśnictwa i gospodarki leśnej; prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne oraz gos 11) Odpowiedzialności Konstytucyjnej należy prowadzenie podarki materiałowej, a także turystyki, sprawy transpor- postępowania w sprawie badania zasadności skierowa-

Nr 26 - 292 Poz. 185 i 1 86 nych do niej wniosków wstępnych o pociągnięcie do rzenia wsi w wodę, przemysłu spożywczego, rybactwa odpowiedzialności konstytucyjnej, podejmowanie śródlądowego oraz przetwórstwa rybnego, społeczno­ uchwał w tym przedmiocie oraz przedstawianie Sejmowi -zawodowych organizacji rolników i sytuacji socjalnosprawozdań z przeprowadzonych prac; -bytowej ludności wiejskiej; do zakresu działania Komi- 12) Polityki Gospodarczej, Budżetu i Finansów należą spra sji należą również sprawy określania kierunków demo wy kształtowania bieżącej i perspektywicznej polityki nopolizacji organów i struktur zajmujących się powy gospodarczej, a w szczególności systemu pieniężnego, ższą działalnością; kredytowego i podatkowego, płac i dochodów, budżetu 18) Samorządu Terytorialnego należą sprawy organizacji i planów finansowych państwa, planów przestrzennego i funkcjonowania struktur samorządu terytorialnego, zagospodarowania kraju, funduszy celowych, ubezpie zagospodarowania przestrzennego, komunalizacji mie czeń majątkowych oraz ceł i statystyki; nia oraz zarządu mieniem komunalnym; 13) Polityki Przestrzennej, Budowlanej i Mieszkaniowej 19) Spraw Zagranicznych należą sprawy polityki zagranicz należą sprawy budownictwa oraz gospodarki prze nej państwa; strzennej, komunalnej i mieszkaniowej; 20) Sprawiedliwości należą sprawy przestrzegania prawa 14) Polityki Społecznej należą sprawy kształtowania polityki i praworządności, sądów, prokuratury, notariatu, ad socjalnej państwa, ochrony pracowników, w tym bez wokatury i obsługi prawnej, funkcjonowania samorzą­ pieczeństwa i higieny pracy, analizy systemu płac i kosz dów adwokackiego i radcowskiego, sprawy przestrze tów utrzymania, walki z bezrobociem, problemów spo gania praw człowieka; łecznych i socjalnych osób niepełnosprawnych, dzieci 21) Stosunków Gospodarczych z Zagranicą i Gospodarki i rodzin, ubezpieczeń społecznych, świadczeń socjal Morskiej należą sprawy zadłużenia, kredytów obcych nych, pomocy społecznej, komunalnego budownictwa i ich alokacji, handlu zagranicznego, inwestycji bezpo mieszkaniowego, problemów kombatantów; średnich i udziału kapitału zagranicznego w gospodarce 15) Przekształceń Własnościowych należą sprawy prze narodowej, transferu technologii, a także gospodarki morskiej, w tym morskiej floty handlowej, portów mors kształceń form własności, w tym głównie sektora państ­ wowego; kich, rybołówstwa morskiego oraz popularyzacji pro blematyki morskiej; 16) Regulaminowej i Spraw Poselskich należą sprawy zwią­ zane ze stwierdzeniem ważności wyboru posłów, z wy 22) Systemu Gospodarczego i Przemysłu należą sprawy rażeniem przez Sejm zgody na pociągnięcie posła do restrukturyzacji gospodarki, działań antymonopolistycz odpowiedzialności za przestępstwa lub wykroczenia nych, efektywności przemysłu, rynku kapitałowego albo aresztowanie, z warunkami wykonywania przez i rynku pracy, a także samorządu pracowniczego; zakres posłów mandatu poselskiego, jego wygaśnięcia, z dzia działania Komisji obejmuje m.in. przemysł: hutniczy, łalnością biur poselskich, dotyczące wykładni i stoso ciężki, maszynowy, lekki, chemiczny, drzewny, materia wania regulaminu Sejmu oraz dokonywania analiz skarg łów budowlanych oraz wydobywczy (rud metali, węgla, i wniosków kierowanych do Sejmu i jego organów; siarki, soli, gazu), energetykę, gospodarkę energetyczną rozpatrywanie zarzutów niewykonywania przez posłów i paliwową; obowiązków poselskich oraz zachowania nie odpowia 23) Ustawodawczej należą sprawy ogólnej problematyki dającego godności posła; sprawowanie stałego nadzoru legislacyjnej, jednolitości prawa oraz kodyfikacji, nad pracą Kancelarii Sejmu; współdziałania w organizowaniu procesu ustawodaw 17) Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej należą sprawy czego i zapewnienia jego prawidłowości, rozpatrywania rolnictwa, ogrodnictwa, sadownictwa, skupu płodów projektów ustaw i uchwał, koordynacja oraz współ­ rolnych, hodowli, spółdzielczości rolniczej, gospodarki udział w przeprowadzaniu kontroli wprowadzania w ży­ i ochrony gruntów rolnych i leśnych, zaopatrzenia wsi cie i wykonywania ustaw i uchwał Sejmu; i rolnictwa w środki produkcji, w tym melioracji i zaopat- 24) Zdrowia należą sprawy ochrony zdrowia. 186 OBWIESZCZENIE PREZESA GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO z dnia 10 sierpnia 1992 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w drugim kwartale 1992 r. Na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 ogłasza się, iż przeciętne wynagrodzenie mieSięczne, października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasa uwzględniające podatek dochodowy od osób fizycznych, dach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych w drugim kwartale 1992 r. wyniosło 2650 tys. zł i wzrosło ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 i z 1992 r. Nr 21, poz. 84) w stosunku do pierwszego kwartału 1992 r. o 7,9%. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego: J. Oteński Wydawca: Urząd Rady Ministrów Redakcja: Biuro Prawne, 00-583 Warszawa, Al. Ujazdowskie 1/3, P-29. Organizacja druku i kolportaż: Wydział Wydawnictw, 00-979 Warszawa, ul. Powsińska 69/71, P-l, tel. 42-14-78 i 694-67-50, teleks 825944 WW. Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Zakładach Graficznych "Tamka" S.A.. Zakład nr 1. Warszawa. ul. Tamka 3. Zam. 2276-1300· 92. PL ISSN 0209-214X Cena 2400 zł