Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 6 września 2002 r. w sprawie wymagań technicznych i metrologicznych, którym powinny odpowiadać taksometry elektroniczne.

1. W skład taksometru, oprócz zespołów i urządzeń wymienionych w § 2 ust. 1, mogą wchodzić:

1) liczniki wskazujące sumę opłat;

2) zespół dopłat wraz z licznikiem dopłat;

3) zewnętrzne urządzenia informacyjne;

4) zespół drukujący;

5) liczniki wskazujące utarg uzyskany za daną dobę lub długość drogi przebytej w ciągu danej doby przez taksówkę, mające zapewnioną możliwość ustawienia ich wskazań na zero;

6) zespół licznika zliczającego liczbę obrotów lub impulsów elementu napędzającego;

7) elektroniczne urządzenie zabezpieczające.

2. Działanie urządzeń, o których mowa w ust. 1, nie powinno zakłócać działania taksometru.

Taksometr:

1) wytwarza się z materiałów o wytrzymałości, stabilności i innych właściwościach odpowiednich do przewidywanego okresu trwałości przyrządu;

2) konstruuje i wykonuje się w taki sposób, aby możliwe było nałożenie cech zabezpieczających, które uniemożliwią, bez ich naruszenia:

a) dostęp do wnętrza taksometru, a zwłaszcza do podzespołów wymagających szczególnej ochrony, w tym do urządzeń przeznaczonych do regulacji lub dopasowania przyrządu do taksówki,

b) ingerencję w program taksometru;

3) w przypadku posiadania wspólnej płyty głównej z kasą rejestrującą umożliwia wykonanie czynności fiskalizacji kasy rejestrującej bez naruszenia cech zabezpieczających taksometr;

4) zapewnia transmisję rejestrowanych danych do kasy rejestrującej;

5) zapewnia możliwość blokowania jego działania, najpóźniej po wykonaniu operacji kończącej kurs, w przypadku odłączenia lub uszkodzenia kasy rejestrującej;

6) ma obudowę chroniącą zespoły taksometru przed pyłem i wilgocią.

8 5. 1. Na wewnętrznej lub zewnętrznej stronie przedniej ścianki taksometru, w łatwo widocznym miejscu, powinny być zamieszczone w sposób trwały następujące oznaczenia:

1) nazwa lub znak wytwórcy;

2) numer fabryczny i rok produkcji;

3) nadany znak zatwierdzenia typu;

4) wartość stałej k lub zakres wartości, w którym stała ta może być ustawiana, jeśli w taksometrze jest umieszczony układ dopasowujący.

2. Na przedniej ściance taksometru powinny być umieszczone następujące oznaczenia:

1) opłata złotych (zł);

2) taryfa — przy okienku taryf;

3) km ogólne, km płatne, kursy, jednostki taryfowe przy okienku liczników lub przy okienkach odpowiednich liczników, jeżeli występują one oddzielnie;

4) dopłata ztotych (zł) — przy okienku dopłat.

3. Jeżeli w taksometrze przy nanoszeniu oznaczeń, o których mowa w ust. 2, zastosowano umowne symbole lub znaki, to na przedniej ściance taksometru należy zamieścić odpowiednią legendę (taką jak: W — WOLNY; K — KASA).

4. Litery i cyfry oznaczeń powinny być wykonane w sposób trwały i czytelny. Wysokość liter napisów OPŁATA, DOPŁATA, TARYFA, WOLNY, KASA i cyfr nie powinna być mniejsza niż 4 mm. Wysokość pozostałych napisów i oznaczeń nie powinna być mniejsza niż 2,5 mm.

1. Stała ktaksometru nie może być mniejsza niż 400 imp/km.

2. Należy zapewnić możliwość nastawienia stałej, o której mowa w ust. 1, na wartość współczynnika charakterystycznego w z dokładnością odpowiadającą błędom granicznym dopuszczalnym, określonym w§ 16.

8 7. 1. W urządzeniu służącym do oświetlania przedniej ścianki taksometru źródłem światła, z zastrzeżeniem ust. 2, są żarówki, które powinny być tak zamieszczone, aby ich wymiana była możliwa bez naruszania cech zabezpieczających taksometr.

2. Jeżeli w taksometrze zastosowano wskaźniki samoświecące (LED) oświetlenie nie jest wymagane.

8 8. 1. Taksometr może być napędzany wałkiem giętkim lub impulsami przekazywanymi przez przetwornik przewodem elektrycznym, bezpośrednio od kół napędowych taksówki lub za pośrednictwem przekładni i reduktora.

2. Wałek, o którym mowa w ust. 1, powinien mieć średnicę nie mniejszą niż 3,3 mm i być osłonięty pancerzem.

3. Przewód, o którym mowa w ust. 1, powinien być ekranowany i ostonięty na zewnątrz powtoką izolującą.

8 9. 1. Taksometr powinien umożliwiać zmianę układu taryf za pomocą przycisków taksometru lub za pośrednictwem interfejsu przy użyciu układu programującego.

2. Dostęp do urządzenia programującego nie powinien być możliwy bez naruszenia cech zabezpieczających taksometr.

3. Programowanie taryf nie powinno być możliwe bez naruszenia cechy zabezpieczającej dostęp do urządzenia programującego.

8 10. 1. W taksometrach powinna istnieć możliwość wyświetlania lub drukowania informacji o ukta-

Nr 145

dzie taryf. Wyświetlanie tych informacji powinno być możliwe tylko w położeniu zespołu przełącznika WOLNY.

2. Informacja, o której mowa w ust. 1, powinna zawierać co najmniej wartość: 1) opłaty początkowej; 2) opłaty za 1 kilometr drogi przebytej we wszystkich położeniach taryfowych zespołu przełącznika;

3) opłaty za 1 godzinę postoju we wszystkich położeniach taryfowych zespołu przełącznika;

4) jednostki taryfowej; 5) stałej c taryf;

6) wartość jednostki dopłaty w przypadku stosowania zespołu dopłat.

8 11. Jeżeli sygnat wytwarzany przez przetwornik znajdujący się w zespole napędowym taksówki jest wykorzystywany przez kilka przyrządów pomiarowych (takich jak: prędkościomierz, drogomierz i taksometr), to w razie uszkodzenia jednego z tych przyrządów, specjalny układ lub obwód dzielący powinien zapewnić prawidłowe dziatanie pozostatych.

Zespół drogi powinien być napędzany od kół napędowych taksówki, z tym że jazda do tyłu nie powinna powodować zmniejszania należności do zapłacenia.

8 24. 1. Zespół drogi powinien obliczać należność za przebytą przez taksówkę długość drogi według co najmniej dwóch taryf o różnych wysokościach.

2. Obliczanie należności przez zespół drogi według taryf, o których mowa w ust. 1, i wskazywanie jej przez zespół opłat odbywa się według następujących zasad:

1) opłata początkowa, wspólna dla wszystkich taryf, powinna zwiększyć się o jednostkę taryfową, również wspólną dla wszystkich taryf, dopiero po przejechaniu przez taksówkę pierwszego odcinka drogi;

2) zwiększenie opłaty o jednostkę taryfową następuje po przejechaniu przez taksówkę każdego następnego odcinka drogi;

3) długości pierwszego odcinka i następnego odcinka w wyższej taryfie powinny być mniejsze od dtugości odpowiadających im odcinków w taryfie niższej;

4) stosunek długości pierwszego odcinka do następnego odcinka w każdej taryfie powinien być stały dla wszystkich taryf, jakie równocześnie zastosowano w taksometrze, i równy stosunkowi pierwszego okresu do następnego okresu.

8 25. 1. Zespół drogi powinien uruchamiać zespół opłat, jeżeli prędkość taksówki jest większa od prędkości granicznej.

2. Prędkość graniczna, o której mowa w ust. 1, dla każdej taryfy nie powinna być większa niż 20 km/h.

8 26. 1. Zespół drogi powinien umożliwiać zmianę długości następnych odcinków drogi w przypadku zmiany zastosowanych w taksometrze taryf.

2. Zespół drogi powinien mieć urządzenie do zmiany długości pierwszego odcinka drogi.

8 27. Obliczanie należności przez zespół czasu i wskazywanie jej przez zespół opłat odbywa się według następujących zasad:

1) opłata początkowa (wspólna dla wszystkich taryf) powinna zwiększać się o jednostkę taryfową (również wspólną dla wszystkich taryf) dopiero po uptywie pierwszego okresu;

2) każde kolejne zwiększenie opłaty o jednostkę taryfową powinno nastąpić po upływie następnego okresu.

8 28. Zespół czasu powinien umożliwiać zmianę wartości pierwszego i następnych okresów w przypadku zmiany taryf zastosowanych w taksometrze.

8 29. 1. Liczniki sumujące i wskazujące liczbę kilometrów ogólnych i płatnych powinny być napędzane od kół napędowych taksówki, przy czym jazda do tyłu

Nr 145

nie powinna powodować zmniejszania wskazań tych liczników.

2. Górna granica zakresu pomiarowego liczników, o których mowa w ust. 1, nie powinna być mniejsza niż 99999 km, a wartość dziatki elementarnej nie większa niż 1 km.

8 30. Liczniki kursów oraz jednostek taryfowych powinny zwiększać swoje wskazania skokowo o jednostkę.

8 31. Licznik kursów powinien być napędzany od zespołu przełącznika, a na pełny cykl pracy tego zespołu powinien przypadać przyrost wskazania licznika o jedność.

8 32. 1. Wskazania liczników sumujących i wskazujących, o których mowa w § 29 ust. 1i 8 30, powinny być zabezpieczone przed skasowaniem.

2. Wskazania liczników, o których mowa w § 29 ust. 1 i § 30, są wyświetlane w zespole opłat i ewentualnie w zespole dopłat w położeniu zespołu przełącznika WOLNY, przy czym powinno być jednoznacznie określone, któremu z liczników odpowiada wyświetlona wartość.

3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, w instrukcji obsługi taksometru wytwórca powinien określić jednostki wyświetlanych wartości liczbowych i wyjaśnić symbole lub znaki zastosowane w poszczególnych licznikach.

4. Liczniki sumujące, o których mowa w § 29 ust. 1 i 8 30, powinny zachowywać wskazywaną wartość przez co najmniej 1 tydzień po ich odłączeniu od napięcia zasilającego taksometr.

5. Wysokość cyfr wartości liczbowych wskazywanych w licznikach, o których mowa w § 29 ust. 1i 830, powinna wynosić co najmniej 4 mm.

8 33. 1. Zespół przełącznika powinien być sterowany ręcznie, z tym że zmiana poszczególnych stanów pracy tego zespołu, o których mowa w § 34 ust. 1, może odbywać się w sposób mechaniczny, elektryczny lub elektroniczny.

2. Jeżeli zmiana, o której mowa w ust. 1, odbywa się w sposób mechaniczny, to przełącznik może być napędzany ręcznie lub za pomocą silnika elektrycznego.

8 34. 1. Taksometr powinien być uruchamiany przez zespół przełącznika, z zastrzeżeniem ust. 2, po wprowadzeniu tego zespołu w jedno z następujących położeń, odpowiadających rodzajom pracy:

1) WOLNY, gdy taksówka nie jest wynajęta;

2) TARYFA, gdy taksówka jest wynajęta;

3) KASA, gdy następuje rozliczenie kursu między kierowcą a pasażerem.

2. Włącznik uruchamiający zespół przełącznika może być zainstalowany w siedzeniach taksówki.

1. W położeniu zespołu przetącznika WOLNY: 1) powinien być widoczny w okienku taryf napis WOLNY lub umowny symbol tego położenia; 2) powinno być skasowane lub nastawione na zero wskazanie opłaty i dopłaty;

3) powinien działać tylko licznik sumujący ogólną liczbę kilometrów przebytych przez taksówkę; 4) powinien być wyłączony zespół czasu i zespół drogi. 2. W położeniu zespołu przetącznika WOLNY powinno być zapewnione:

1) sprawdzanie poprawności działania wszystkich elementów wskazujących;

2) wyświetlenie oraz dodatkowe drukowanie wartości liczbowych wskazywanych przez liczniki sumujące i wskazujące, o których mowa w § 29 ust. 1i § 30;

3) wyświetlenie wartości stałej k taksometru; 4) wyświetlenie danych dotyczących taryf; 5) wyświetlenie wartości wielkości mierzonych elektronicznymi licznikami, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 7.

3. W położeniu zespołu przetącznika WOLNY może być wyświetlany numer fabryczny taksometru, czas i data.

8 36. 1. W taksometrze powinny być co najmniej dwa położenia zespołu przetącznika TARYFA odpowiadające kolejnym coraz wyższym taryfom.

2. Położenia zespołu przełącznika, o których mowa w ust. 1, powinny być oznaczone numerami widocznymi w okienku taryf, przy czym numer o większej wartości powinien odpowiadać taryfie wyższej.

8 37. 1. Przy wszystkich potożeniach TARYFA powinny działać zespoły i urządzenia składowe taksometru wymienione w § 2 ust. 1, z wyjątkiem licznika kursów i z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Jeżeli liczba położeń zespołu przełącznika odpowiadających taryfom jest większa od liczby zastosowanych taryf, to powinna istnieć możliwość blokowania taryf zapasowych.

3. Blokada wymieniona w ust. 2 powinna być odpowiednio zabezpieczona.

1. W położeniu zespołu przetącznika KASA:

1) powinien ukazywać się w okienku taryf napis KASA lub umowny symbol tego położenia oraz numer taryfy, według której taksometr działa;

2) powinny działać zespoły i urządzenia składowe wymienione w § 2 ust. 1, z wyjątkiem zespołu czasu i licznika kursów.

2. W położeniu przetącznika KASA wskazanie należnej opłaty powinno być widoczne przez co najmniej 10 s, przy czym w tym czasie nie powinno być możliwe przestawienie zespołu przełącznika do położenia WOLNY.

8 39. Powinno być możliwe przestawianie zespołu przełącznika:

1) z położenia WOLNY bezpośrednio do położenia odpowiadającego pierwszej taryfie;

2) z dowolnego położenia odpowiadającego określonej taryfie do położenia odpowiadającego następnej lub poprzedniej taryfie;

3) z każdego położenia odpowiadającego taryfie do położenia KASA;

Nr 145

4) z położenia KASA do położenia WOLNY po wydrukowaniu przez kasę rejestrującą paragonu fiskalnego;

5) z położenia WOLNY do położenia TARYFA oraz z położenia TARYFA do położenia KASA, przy prędkości taksówki nie większej niż 5 km/h.

8 40. Sygnały złącza testowego taksometru (typu TTL lub otwarty kolektor npn; stan niski o czasie trwania od 0,01 ms do 1 ms) powinny być generowane jako:

1) sygnał START, generowany w momencie przetączenia taksometru z położenia WOLNY do położenia TARYFA;

2) sygnał STOP, generowany w momencie zmiany opłaty o jednostkę taryfową.

8 41. 1. Jeżeli w obowiązującej taryfie jest dozwolone stosowanie dopłat, to taksometr powinien zostać wyposażony w zespół dopłat wraz z licznikiem wskazującym dopłatę.

2. Konstrukcja zespołu, o którym mowa w ust. 1, powinna umożliwiać jego uruchomienie jedynie z chwilą wynajęcia taksówki.

3. Uruchomienie przycisku zespołu dopłat powinno powodować dodanie kolejnej jednostki dopłaty w położeniu zespołu przełącznika TARYFA. Każde następne uruchomienie przycisku powinno zwiększać wskazanie licznika dopłat o jedną jednostkę dopłaty.

4. W położeniu KASA wartość dopłaty powinna być dodana do wartości opłaty za pomocą przycisku. Wartość dopłaty powinna być ponownie oddzielona od wartości opłaty za kurs po upływie 5 sekund.

5. Wartość dopłaty powinna być wskazywana w postaci cyfr o wysokości nie mniejszej niż 8 mm i nie większej niż wysokość cyfr zespołu opłat.

Górna granica zakresu pomiarowego licznika zespołu dopłat powinna wynosić co najmniej 9,99 złotych.

8 43. Jeżeli dopłaty nie są dozwolone, to licznik sumujący liczbę dopłat powinien być wyłączony.

8 44. 1. Zewnętrznymi urządzeniami informacyjnymi taksometru mogą być nieruchome tabliczki świetlne, dla których wymagania techniczne i rodzaje kodów sygnalizacyjnych określa załącznik do rozporządzenia.

2. Urządzenia, o których mowa w ust. 1, służą do informowania o położeniu zespołu przełącznika i taryfie taksometru.

1. Sterowanie urządzeniami, o których mowa w § 44 ust. 1, powinno odbywać się za pomocą zespotu przełącznika.

2. Przy położeniu TARYFA na nieruchomej tabliczce świetlnej powinny ukazywać się te same numery zastosowanych taryf, jak w okienku taryf taksometru, oraz inne umowne oznaczenia.

3. Informacje, o których mowa w § 44 ust. 2, powinny być wyraźnie widoczne z zewnątrz taksówki z odle-

głości co najmniej 25 m, w przejrzystym powietrzu w dzień i w nocy.

8 46. 1. Zespół drukujący służy do wydruku wskazań liczników sumujących i wskazujących oraz danych o układzie taryf.

2. Dane, o których mowa w ust. 1, powinny być zgodne z danymi wskazywanymi przez taksometr.

3. Wydruki z drukarki powinny być czytelne i jednoznaczne.

8 47. Zliczanie obrotów lub impulsów zespołu licznika, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 6, powinno odbywać się z dokładnością 0,1 obrotu lub 1 impulsu.

1. Taksometr może być wyposażony w elektroniczne urządzenie zabezpieczające, w którym:

1) każda zmiana lub ingerencja w układ taryf jest rejestrowana za pomocą dodatkowego licznika niedającego się wyzerować lub który w nieusuwalny sposób rejestruje datę, kiedy miała miejsce ingerencja, przy czym rejestracja powinna być dokonywana oddzielnie dla każdej taryfy lub grupy taryf;

2) każda zmiana stałej k jest rejestrowana za pomocą licznika, którego wskazanie jest niemożliwe do wyzerowania.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, korzystanie z taksometru powinno być niemożliwe, gdy przekroczona jest pojemność liczników rejestrujących.