Uchwała nr 3/2025 Rady Polityki Pieniężnej z dnia 6 maja 2025 r. w sprawie oceny działalności Zarządu Narodowego Banku Polskiego w zakresie realizacji założeń polityki pieniężnej na rok 2024
Data ogłoszenia
29 maja 2025
Data podpisania
6 maja 2025
Publikator
Monitor Polski 2025 poz. 528
Wejście w życie
6 maja 2025
Status
akt jednorazowy
Organ wydający
RADA POLITYKI PIENIĘŻNEJ
Słowa kluczowe
polityka pieniężna
§ 1.
Przyjmuje się sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024, stanowiące załącznik do uchwały.
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Przewodniczący Rady Polityki Pieniężnej: A. Glapiński Członkowie Rady Polityki Pieniężnej: I.K. Dąbrowski, I. Duda, W.S. Janczyk, C. Kochalski, L. Kotecki, P. Litwiniuk, G. Masłowska, J. Tyrowicz, H.J. Wnorowski Załącznik do uchwały nr 2/2025 RZaałdącyz nPiok lditoy kuci hPwiaełny ięnrż n2/e2j0 25 Rady Polityki Pieniężnej z dnia 6 maja 2025 r. (M.P. poz. 528) z dnia 6 maja 2025 r. (M.P. poz. …) Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 Warszawa, maj 2025 r. Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 Przedkładając sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej, Rada Polityki Pieniężnej wypełnia zobowiązanie zawarte w art. 227 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej do złożenia Sejmowi sprawozdania z wykonania założeń polityki pieniężnej w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego. Zgodnie z art. 53 ustawy o Narodowym Banku Polskim sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej jest ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Sprawozdanie prezentuje główne elementy realizowanej strategii polityki pieniężnej, opis uwarunkowań makroekonomicznych i decyzji podejmowanych w zakresie polityki pieniężnej w roku objętym sprawozdaniem, a także opis stosowanych instrumentów polityki pieniężnej. Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 zawiera załączniki, w których przedstawiono kształtowanie się wybranych zmiennych makroekonomicznych, a także Wyniki głosowań członków Rady Polityki Pieniężnej nad wnioskami i uchwałami w roku objętym sprawozdaniem. Przy ocenie polityki pieniężnej ex post należy brać pod uwagę jej uwarunkowania, w tym przede wszystkim to, że działania władz monetarnych wpływają na gospodarkę ze znacznym opóźnieniem, a jednocześnie są podejmowane w warunkach niepewności dotyczącej przyszłych procesów makroekonomicznych. Należy także uwzględniać to, że w gospodarce występują wstrząsy makroekonomiczne, które – choć pozostają poza kontrolą krajowej polityki pieniężnej – mogą w znacznej mierze wpływać na sytuację gospodarczą i procesy inflacyjne w krótkim, a także w średnim okresie. Narodowy Bank Polski Spis treści 1. Strategia polityki pieniężnej w 2024 r. 5 2. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania w 2024 r. 7 3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2024 r. 14 Załącznik 1. Wybrane dane makroekonomiczne i finansowe 21 Załącznik 2. Wyniki głosowań członków Rady Polityki Pieniężnej nad wnioskami i uchwałami 25 Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 1. Strategia polityki pieniężnej w 2024 r. W 2024 r. Rada Polityki Pieniężnej, zwana dalej „Radą” lub „RPP”, prowadziła politykę pieniężną zgodnie z Założeniami polityki pieniężnej na rok 2024, przyjętymi uchwałą nr 5/2023 z dnia 5 września 2023 r. w sprawie ustalenia założeń polityki pieniężnej na rok 2024 (M.P. poz. 1034). Główne elementy realizowanej w 2024 r. strategii polityki pieniężnej przedstawiono poniżej. Podobnie jak w poprzednich latach głównym celem polityki pieniężnej było utrzymanie stabilności cen, przy jednoczesnym wspieraniu zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz stabilności systemu finansowego. W ten sposób Rada realizowała podstawowe zobowiązania Narodowego Banku Polskiego zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78,, z 2001 r. Nr 28, poz. 319, z 2006 r. Nr 200, poz. 1471 oraz z 2009 r. Nr 114, poz. 946) oraz w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2022 r. poz. 2025). Zgodnie z art. 227 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej „Narodowy Bank Polski odpowiada za wartość polskiego pieniądza”. Ustawa o Narodowym Banku Polskim, zwanym dalej „NBP”, w art. 3 ust. 1 stanowi, że „podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP”. Rada dąży do zapewnienia stabilności cen, wykorzystując strategię celu inflacyjnego. W ramach tej strategii od 2004 r. celem polityki pieniężnej jest utrzymanie inflacji – rozumianej jako procentowa roczna zmiana indeksu cen towarów i usług konsumpcyjnych – na poziomie 2,5% z symetrycznym przedziałem odchyleń o szerokości ±1 punktu procentowego w średnim okresie. Średniookresowy charakter celu inflacyjnego oznacza, że – ze względu na szoki makroekonomiczne i finansowe – inflacja może okresowo kształtować się powyżej lub poniżej celu, w tym również poza określonym przedziałem odchyleń od celu. Reakcja polityki pieniężnej na szoki jest elastyczna i zależy od ich przyczyn oraz oceny trwałości ich skutków, w tym wpływu na procesy inflacyjne. W przypadku odchylenia inflacji od celu, Rada w sposób elastyczny określa pożądane tempo powrotu inflacji do celu, ponieważ szybkie sprowadzenie inflacji do celu może wiązać się z istotnymi kosztami dla stabilności makroekonomicznej lub finansowej. Decydując o zmianach parametrów prowadzonej polityki pieniężnej, Rada bierze pod uwagę dostosowania cenowe zachodzące w gospodarce, których źródła znajdują się poza wpływem krajowej polityki pieniężnej. W Założeniach polityki pieniężnej na rok 2024 wskazano, że w obecnych warunkach te dostosowania są związane przede wszystkim z silnymi globalnymi szokami gospodarczymi z ostatnich lat wywołanymi pandemią COVID-19 oraz zbrojną agresją Rosji na Ukrainę, a także ze skutkami zachodzących w gospodarce zmian strukturalnych, w tym transformacji energetycznej oraz z procesem doganiania przez Polskę bardziej rozwiniętych gospodarek (tj. procesem konwergencji). Realizowana przez Radę strategia polityki pieniężnej zakłada elastyczność w zakresie stosowanych instrumentów. Oznacza to, że instrumentarium NBP może być dostosowywane do natury występujących w gospodarce zaburzeń oraz uwarunkowań rynkowych. Elastyczne kształtowanie instrumentów polityki pieniężnej sprzyja efektywnemu działaniu mechanizmu transmisji oraz stabilności makroekonomicznej i finansowej. Narodowy Bank Polski 1. Strategia polityki pieniężnej w 2024 r. Podejmując decyzje w zakresie polityki pieniężnej, Rada bierze pod uwagę opóźnienia, z jakimi wpływają one na gospodarkę. Długość opóźnień, jakie występują od podjęcia decyzji w zakresie parametrów polityki pieniężnej do zaobserwowania jej najsilniejszego wpływu na wielkości realne (m.in. produkcję i zatrudnienie) oraz inflację, wynosi kilka kwartałów i może zmieniać się w czasie. Ponadto polityka pieniężna jest prowadzona w warunkach niepewności, dotyczącej w szczególności przyszłego kształtowania się sytuacji gospodarczej. Stabilizowanie inflacji na niskim poziomie jest ważnym, ale niewystarczającym warunkiem utrzymania równowagi w gospodarce, która z kolei sprzyja utrzymaniu stabilności cen w długim okresie. Zagrożeniem dla stabilności cen w długim okresie mogą być nierównowagi w sektorze finansowym. Nierównowagom tym powinna przeciwdziałać przede wszystkim polityka makroostrożnościowa nakierowana na ograniczenie ryzyka systemowego i wspieranie w ten sposób długookresowego, zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Ma to znaczenie zwłaszcza w warunkach znacznej swobody przepływu kapitału i integracji rynków finansowych. Prowadzona przez Radę polityka wspiera działania polityki makroostrożnościowej, w tym sprzyja utrzymaniu stabilności systemu finansowego i ogranicza ryzyko narastania nierównowag w gospodarce, uwzględniając kształtowanie się cen aktywów (w tym cen nieruchomości) oraz dynamikę akcji kredytowej, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP. Oprócz polityki pieniężnej i makroostrożnościowej istotną rolę w utrzymywaniu stabilności makroekonomicznej pełni także polityka fiskalna. Dla zachowania stabilności makroekonomicznej niezbędne jest prowadzenie polityki fiskalnej, która łagodzi wpływ szoków na gospodarkę i jednocześnie zapewnia długookresową stabilność finansów publicznych. W 2024 r. – podobnie jak w poprzednich latach – Rada realizowała strategię celu inflacyjnego w warunkach płynnego kursu walutowego. Reżim płynnego kursu nie wyklucza interwencji na rynku walutowym, gdy jest to uzasadnione przez warunki rynkowe lub sprzyja zapewnieniu stabilności makroekonomicznej lub finansowej kraju. Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024
2. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania
w 2024 r.
W 2024 r. parametry polityki pieniężnej, w tym poziom stóp procentowych NBP, były dostosowane do sytuacji w gospodarce tak, aby zapewnić długookresową stabilność cen i jednocześnie wspierać zrównoważony wzrost gospodarczy oraz stabilność systemu finansowego. Rada dążyła do trwałego powrotu inflacji do celu inflacyjnego NBP w średnim okresie. Decyzje w zakresie polityki pieniężnej były podejmowane na podstawie dostępnych informacji dotyczących bieżącej i oczekiwanej sytuacji makroekonomicznej, w tym kształtowania się inflacji i koniunktury gospodarczej. W Polsce – pomimo osłabionej koniunktury u głównych partnerów handlowych – nastąpiło wyraźne ożywienie aktywności gospodarczej. W 2024 r. wzrost PKB przyspieszył do 2,9% (z 0,2% w 2023 r.; Wykres 1). Wyraźnie wzrosła dynamika popytu krajowego (wzrost o 4,2% po spadku o 3,0% w 2023 r.), w tym konsumpcji gospodarstw domowych (wzrost o 3,1% po spadku o 0,3% w 2023 r.) i spożycia publicznego, przy istotnym zwiększeniu się wkładu zmiany zapasów do dynamiki PKB. Jednocześnie, ze względu na zakończenie wydatkowania środków z perspektywy finansowej Unii Europejskiej (zwanej dalej „UE”) na lata 2014–2020, obniżyły się inwestycje. Na rynku pracy utrzymywał się wysoki poziom liczby pracujących, a stopa bezrobocia pozostawała na historycznie niskim poziomie (Wykres 2). W takich uwarunkowaniach, a także w związku ze znacznymi podwyżkami płac w sektorze publicznym oraz znacznym wzrostem płacy minimalnej, wzrost wynagrodzeń w gospodarce narodowej w 2024 r. przyspieszył – zarówno w ujęciu nominalnym (13,6%), jak i realnym (9,5%) – do najwyższego poziomu od początku XXI wieku (Wykres 3). Wykres 1. Średnioroczna dynamika PKB i popytu krajowego Wykres 2. Średnioroczna stopa bezrobocia w Polsce w Polsce proc. proc.
St Ek
opa ono
bezr micz
obo nej
cia w Ludn
edł ośc
ug B i
ada
nia A
kty
wnoś
ci
St
opa
bezr
obo
cia r
ejes
trow
ane
go
PKB
Popyt k
rajowy
0 0 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2004 2006 2008 2010 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 Źródło: dane GUS. Źródło: dane GUS, obliczenia NBP. Dane GUS zawierają nieciągłości związane z uwzględnieniem wyników spisów powszechnych z lat 2011 i 2021. Dodatkowo w 2021 r. nastąpiła zmiana metodyki Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności. Narodowy Bank Polski 2. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania w 2024 r. Jednocześnie, mimo poprawy krajowej koniunktury, nastąpiło istotne poluzowanie polityki fiskalnej. W 2024 r. deficyt sektora finansów publicznych wzrósł do 6,6% PKB z 5,3% PKB w 2023 r., do czego przyczyniło się m.in. podniesienie wysokości świadczenia wychowawczego oraz istotne podwyższenie wynagrodzeń nauczycieli i pracowników państwowej sfery budżetowej. Z kolei projekt ustawy budżetowej na 2025 r. wskazywał, że w 2025 r. deficyt sektora finansów publicznych będzie nadal wysoki. W I połowie 2024 r. inflacja CPI obniżyła się do poziomu zgodnego z celem inflacyjnym NBP (2,8% r/r w I kw. i 2,5% r/r w II kw.), do czego przyczyniły się efekty zacieśnienia polityki pieniężnej w latach 2021–2022, a także ustępowanie efektów globalnych szoków związanych z pandemią oraz zbrojną agresją Rosji na Ukrainę. Jednocześnie prognozy sygnalizowały ryzyko wyraźnego wzrostu inflacji w II połowie 2024 r. w przypadku odmrożenia administrowanych cen nośników energii. W II połowie 2024 r. wzrost administrowanych cen nośników energii nastąpił, co – wraz z efektami wcześniejszego podwyższenia podatku VAT na podstawowe produkty spożywcze – przyczyniło się do wzrostu inflacji powyżej celu NBP (4,5% r/r w III kw. i 4,8% r/r w IV kw.; Wykres 4)1. Jednocześnie wszystkie miary inflacji bazowej – po spadku w I połowie 2024 r. – wzrosły w ciągu II połowy 2024 r. W szczególności inflacja CPI po wyłączeniu cen żywności i energii w IV kw. 2024 r. wyniosła 4,1% r/r. Czynnikiem ograniczającym wzrost cen w 2024 r. był mocniejszy niż w poprzednich latach kurs złotego. Prognozy dostępne w II połowie 2024 r. wskazywały, że w 2025 r. inflacja utrzyma się wyraźnie powyżej celu inflacyjnego NBP. Jednocześnie w średnim okresie według projekcji NBP – przy założeniu utrzymania stóp procentowych NBP na niezmienionym poziomie – inflacja miała powrócić do celu NBP. Czynnikami niepewności dotyczącymi perspektyw inflacji pozostawały przy tym: wpływ podwyższonej dynamiki cen energii na oczekiwania inflacyjne, dalsze działania w zakresie polityki fiskalnej i regulacyjnej, tempo ożywienia gospodarczego w Polsce oraz sytuacja na rynku pracy. Wobec powyższych uwarunkowań, dążąc do trwałego powrotu inflacji do celu inflacyjnego NBP w średnim okresie, w 2024 r. Rada utrzymywała stopy procentowe NBP na niezmienionym poziomie, w tym stopę referencyjną na poziomie 5,75%. 1 W IV kw. 2024 r. wpływ czynników regulacyjno-podatkowych – tj. zmian cen towarów i usług administrowanych oraz wzrostu stawki podatku VAT na podstawowe produkty spożywcze, a także zmian cen towarów akcyzowych – na roczny wskaźnik inflacji CPI szacowano na 2,7 pkt proc. Spośród zmian cen administrowanych w grudniu 2024 r. największy wkład do rocznego wskaźnika inflacji CPI miały wzrosty administrowanych cen nośników energii (dynamika wyniosła 16,0% r/r) oraz zaopatrywania w zimną wodę (13,1% r/r) i usług kanalizacyjnych (11,3% r/r). Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 Wykres 3. Średnioroczna dynamika przeciętnych Wykres 4. Inflacja CPI w Polsce na tle celu inflacyjnego wynagrodzeń brutto w gospodarce narodowej w Polsce NBP (r/r) proc. proc.
Dynamika nominalna
Dynamika realna
In
flacja C
PI
C
el inflac
yjny NB
P
4,2
4,3
4,9
5,0
4,7
4,7
3,7
2,8
2,4
2,5
2,6
2,0
2000 2002 2004 2006 2008 2010 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 24m1 24m2 24m3 24m4 24m5 24m6 24m7 24m8 24m9 24m1024m1124m12 Źródło: dane GUS, obliczenia NBP. Źródło: dane GUS i NBP. W dalszej części rozdziału przedstawiono informacje dotyczące uwarunkowań decyzji Rady o poziomie stóp procentowych NBP w podziale na dwa okresy – tj. w I połowie 2024 r. oraz w II połowie 2024 r. – ze względu na różnice w kształtowaniu się inflacji w Polsce w tych okresach. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania w I połowie 2024 r. Dane napływające w I połowie 2024 r. wskazywały, że koniunktura w otoczeniu polskiej gospodarki, w tym zwłaszcza w Niemczech – będących głównym partnerem handlowym Polski – pozostawała osłabiona2. Z kolei koniunktura w Stanach Zjednoczonych była relatywnie dobra3. Jednocześnie w wielu gospodarkach utrzymywała się korzystna sytuacja na rynkach pracy. Dostępne wówczas prognozy sygnalizowały, że dynamika aktywności w otoczeniu polskiej gospodarki w kolejnych kwartałach powinna stopniowo rosnąć. W I połowie 2024 r. inflacja cen konsumpcyjnych w otoczeniu polskiej gospodarki, w tym m.in. w krajach regionu Europy Środkowo-Wschodniej, była wyraźnie niższa niż w 2023 r., przy niskiej dynamice cen produkcji w przemyśle (Wykres 5, Wykres 6). W strefie euro i w Stanach Zjednoczonych inflacja była przy tym przeciętnie nieco wyższa od celów inflacyjnych banków centralnych4. Z kolei inflacja bazowa w wielu gospodarkach była wyższa od inflacji ogółem w związku z podwyższoną dynamiką cen usług w warunkach istotnego wzrostu nominalnych wynagrodzeń. 2 Dynamika PKB w strefie euro wyniosła 0,2% r/r w IV kw. 2023 r., 0,5% r/r w I kw. 2024 r. i 0,5% r/r w II kw. 2024 r. W Niemczech dynamika PKB wyniosła -0,2% r/r w IV kw. 2023 r., -0,1% r/r w I kw. 2024 r. i -0,2% r/r w II kw. 2024 r. 3 Dynamika PKB w Stanach Zjednoczonych wyniosła 3,2% r/r w IV kw. 2023 r., 2,9% r/r w I kw. 2024 r. i 3,0% r/r w II kw. 2024 r. 4 W I połowie 2024 r. w strefie euro inflacja HICP wyniosła średnio 2,5% r/r, a w Stanach Zjednoczonych inflacja PCE wyniosła średnio 2,6% r/r. Narodowy Bank Polski 2. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania w 2024 r. Wykres 5. Wskaźniki inflacji cen dóbr konsumpcyjnych Wykres 6. Wskaźniki inflacji HICP w krajach Europy w Stanach Zjednoczonych i w strefie euro (r/r) Środkowo-Wschodniej (r/r) proc. proc.
Sta
ny Zjedn
oczone
str
efa euro
Wę
gry
Czechy
Ru
munia
Polska
Sło
wacja
2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 Źródło: dane Bureau of Economic Analysis, Eurostat. Źródło: dane Eurostat. Stany Zjednoczone – inflacja PCE. Strefa euro – inflacja HICP. W Polsce napływające dane wskazywały na trwające ożywienie gospodarcze, pomimo osłabionej koniunktury u głównych partnerów handlowych. Dynamika PKB wyniosła 1,2% r/r w IV kw. 2023 r., a następnie wzrosła do 2,2% r/r w I kw. 2024 r. i 3,2% r/r w II kw. 2024 r. W kierunku wyższej dynamiki aktywności gospodarczej oddziaływał przede wszystkim wzrost popytu krajowego (po spadku o 1,1% r/r w IV kw. 2023 r., popyt krajowy wzrósł o 1,9% r/r w I kw. 2024 r. i o 4,9% r/r w II kw. 2024 r.), w tym konsumpcyjnego, w warunkach korzystnej sytuacji na rynku pracy, a zwłaszcza wysokiej dynamiki wynagrodzeń. Jednocześnie roczna dynamika inwestycji była w I połowie 2024 r. istotnie niższa niż w 2023 r. m.in. w związku z zakończeniem wykorzystania środków z poprzedniej perspektywy finansowej UE. Dostępne prognozy, w tym projekcja inflacji i PKB z marca 2024 r., wskazywały, że średnioroczna dynamika PKB w 2024 r. będzie wyraźnie wyższa niż w 2023 r. W I połowie 2024 r. weszły w życie działania zwiększające ekspansywność polityki fiskalnej, w tym podniesienie wysokości świadczenia wychowawczego oraz podwyższenie wynagrodzeń nauczycieli i pracowników państwowej sfery budżetowej. Natomiast ograniczająco na deficyt sektora finansów publicznych oddziaływała w szczególności podwyżka stawki podatku VAT na podstawowe produkty spożywcze. Dostępne wówczas szacunki i prognozy wskazywały na wzrost deficytu sektora finansów publicznych w 2024 r. wobec 2023 r. W omawianym okresie sytuacja na rynku pracy była korzystna, w tym utrzymywała się niska stopa bezrobocia. W I połowie 2024 r. roczna dynamika przeciętnego nominalnego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej była wysoka (wyniosła 14,4% I kw. 2024 r. i 14,7% w II kw. 2024 r. wobec 12,0% w IV kw. 2023 r.) i – wbrew wcześniejszym prognozom – przyspieszyła, do czego przyczyniły się silniejsze od wcześniej zakładanych podwyżki płac w sektorze publicznym oraz znaczne podwyższenie płacy minimalnej. Szybki wzrost płac nominalnych wraz z niższą niż w poprzednich kwartałach inflacją przyczynił się do historycznie silnego wzrostu realnych wynagrodzeń (dynamika przeciętnego realnego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej wyniosła 11,1% r/r w I kw. i 11,8% r/r w II kw. 2024 r.). Jednocześnie liczba pracujących pozostawała wysoka, pomimo ujemnej rocznej dynamiki zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw. Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 Inflacja CPI w I połowie 2024 r. była wyraźnie niższa niż w poprzednich kwartałach i ukształtowała się na poziomie zgodnym z celem inflacyjnym NBP (wyniosła średnio 2,7% r/r, w tym 2,8% r/r w I kw. i 2,5% r/r w II kw. 2024 r.), do czego przyczyniły się efekty zacieśnienia polityki pieniężnej w latach 2021–2022, ustępowanie efektów globalnych szoków związanych z pandemią oraz zbrojną agresją Rosji na Ukrainę oraz mocniejszy niż w poprzednich latach kurs złotego. Od stycznia do marca 2024 r. inflacja CPI obniżyła się z 3,7% r/r do 2,0% r/r (Wykres 7), na co wpłynął spadek dynamiki cen żywności i napojów bezalkoholowych (z 4,9% r/r w styczniu do 0,3% r/r w marcu 2024 r.) oraz inflacji CPI po wyłączeniu cen żywności i energii (z 6,2% r/r w styczniu do 4,6% r/r w marcu 2024 r.; Wykres 8), przy wzroście rocznej dynamiki cen energii (z -4,9% r/r w styczniu do -3,2% r/r w marcu 2024 r.). Z kolei w następnych miesiącach I połowy 2024 r. dynamika cen konsumpcyjnych nieco wzrosła (do 2,6% r/r w czerwcu 2024 r.), do czego przyczyniły się głównie wzrost dynamiki cen żywności i napojów bezalkoholowych w związku z przywróceniem z 0% do 5% stawki VAT na podstawowe produkty spożywcze od kwietnia 2024 r. oraz – choć w mniejszym stopniu – wyższa roczna dynamika cen energii. Jednocześnie inflacja CPI po wyłączeniu cen żywności i energii obniżała się (do 3,6% r/r w czerwcu 2024 r.; Wykres 8), choć pozostała wyższa od inflacji CPI, w związku z wysoką dynamiką cen usług, w warunkach silnego wzrostu wynagrodzeń5. Wykres 7. Dynamika cen dóbr konsumpcyjnych w Polsce Wykres 8. Wskaźniki inflacji bazowej (r/r) i jej struktura według głównych kategorii towarów i usług (r/r) proc. proc.
Inf
lacj
a C
PI p
o w
yłą
cze
niu
cen
na
jba
rdzi
ej z
mie
nny
ch
Inf
lacj
a C
PI p
o w
yłą
cze
niu
cen
ży
wn
ości
i e
ner
gii
Inf 15
lacj % ś
a C red
PI p nia
o w obc
yłą ięt
cze a
niu
cen
ad
min
istr
ow
any
ch
2001 2003 2005 2007 2009 2011 2013 2015 2017 2019 2021 2023 2001 2003 2005 2007 2009 2011 2013 2015 2017 2019 2021 2023 Źródło: dane GUS, obliczenia NBP. Źródło: dane GUS, obliczenia NBP. Dostępne w I połowie 2024 r. prognozy sygnalizowały ryzyko wyraźnego wzrostu inflacji w kolejnych kwartałach. W przypadku podniesienia administrowanych cen nośników energii, w II połowie 2024 r. inflacja CPI miała wzrosnąć istotnie powyżej celu inflacyjnego NBP. Czynnikiem niepewności dotyczącym perspektyw inflacji pozostawał przy tym m.in. wpływ polityki fiskalnej i regulacyjnej na procesy cenowe, w tym na oczekiwania inflacyjne, zwłaszcza w warunkach trwającego ożywienia gospodarczego i niskiego bezrobocia oraz wysokiej dynamiki wynagrodzeń oddziałującej w kierunku wyższej presji popytowej w gospodarce. Wobec powyższych uwarunkowań, w okresie od stycznia do czerwca 2024 r. Rada utrzymywała stopy procentowe NBP na niezmienionym poziomie, w tym stopę referencyjną NBP na poziomie 5,75%, dążąc do trwałego powrotu inflacji do celu inflacyjnego NBP w średnim okresie. 5 W okresie od stycznia do czerwca 2024 r. obniżyły się również pozostałe wskaźniki inflacji bazowej. Narodowy Bank Polski 2. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania w 2024 r. Polityka pieniężna i jej uwarunkowania w II połowie 2024 r. W II połowie 2024 r. napływające dane wskazywały, że roczna dynamika aktywności gospodarczej w strefie euro przyspieszała, choć była nadal umiarkowana, a w Niemczech była nieznacznie ujemna6. Dostępne prognozy sygnalizowały, że w 2025 r. również w Niemczech powinno nastąpić ożywienie gospodarcze. Jednocześnie utrzymywała się dobra koniunktura gospodarcza w Stanach Zjednoczonych7. Średnio w II połowie 2024 r. wskaźniki inflacji w strefie euro i w Stanach Zjednoczonych były nieco niższe niż w I połowie 2024 r., choć nieznacznie wyższe od celów inflacyjnych banków centralnych (Wykres 5)8. Z kolei inflacja bazowa – zarówno w strefie euro, jak i w Stanach Zjednoczonych – pozostawała wyższa od inflacji ogółem. W gospodarkach regionu Europy Środkowo-Wschodniej dynamika cen konsumpcyjnych pod koniec 2024 r. była wyższa niż w głównych gospodarkach rozwiniętych, przy czym pozostawała zróżnicowana pomiędzy krajami (Wykres 6). W Polsce w II połowie 2024 r. nadal trwało ożywienie gospodarcze. PKB wzrósł o 2,8% r/r w III kw. 2024 r. i o 3,4% r/r w IV kw. 2024 r. Wzrost popytu krajowego był wyższy od wieloletniej średniej (dynamika wyniosła 4,6% r/r w III kw. 2024 r. i 5,3% r/r w IV kw. 2024 r.). Prognozy dostępne pod koniec 2024 r. wskazywały, że w 2025 r. wzrost PKB w Polsce powinien przyspieszyć i być jednym z najwyższych wśród państw członkowskich UE. Dostępne w II połowie 2024 r. szacunki i prognozy – podobnie jak w I połowie roku – sygnalizowały wzrost deficytu sektora finansów publicznych w 2024 r. wobec 2023 r. Jednocześnie projekt ustawy budżetowej na rok 2025 wskazywał, że deficyt sektora finansów publicznych w 2025 r. będzie nadal wysoki, pomimo prognozowanego przyspieszenia wzrostu PKB. W analizowanym okresie sytuacja na rynku pracy pozostawała dobra. Stopa bezrobocia utrzymywała się na bardzo niskim poziomie. Towarzyszyła temu nadal wysoka liczba pracujących w gospodarce, choć zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw pozostawało niższe niż rok wcześniej. Roczne dynamiki nominalnych i realnych wynagrodzeń w gospodarce narodowej wciąż były wysokie, pomimo pewnego spowolnienia w porównaniu z początkiem 2024 r.9 W II połowie 2024 r. zmaterializowało się – sygnalizowane wcześniej – ryzyko wzrostu inflacji w Polsce. Inflacja CPI była w tym okresie istotnie wyższa niż w I połowie 2024 r. i kształtowała się wyraźnie powyżej celu inflacyjnego NBP (średnio wyniosła 4,6% r/r; w grudniu wyniosła 4,7% r/r wobec 2,6% r/r w czerwcu 2024 r.; Wykres 7). Wzrost inflacji od połowy 2024 r. wynikał przede wszystkim z podwyżek administrowanych cen energii elektrycznej i gazu ziemnego w lipcu 2024 r. (Wykres 9), a także – choć w mniejszym stopniu – ze wzrostu dynamiki cen żywności i napojów bezalkoholowych. Z kolei 6 Dynamika PKB w strefie euro wyniosła 1,0% r/r w III kw. i 1,2% r/r w IV kw. 2024 r., a średniorocznie w 2024 r. wyniosła 0,9% r/r. W Niemczech dynamika PKB wyniosła -0,3% r/r w III kw. i -0,2% r/r w IV kw. 2024 r., a średniorocznie w 2024 r. wyniosła -0,2% r/r. 7 W Stanach Zjednoczonych dynamika PKB wyniosła 2,7% r/r w III kw. i 2,5% r/r w IV kw., a średniorocznie w 2024 r. wyniosła 2,8% r/r. 8 W II połowie 2024 r. w strefie euro inflacja HICP wyniosła średnio 2,2% r/r, a w Stanach Zjednoczonych inflacja PCE wyniosła średnio 2,4% r/r. 9 Przeciętne wynagrodzenie nominalne brutto w gospodarce narodowej wzrosło o 13,4% r/r w III kw. 2024 r. i 12,4% r/r w IV kw. 2024 r. Przeciętne wynagrodzenie realne brutto w gospodarce narodowej wzrosło o 8,6% r/r w III kw. 2024 r. i 7,5% r/r w IV kw. 2024 r. Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 czynnikiem ograniczającym wzrost cen w II połowie 2024 r. był mocniejszy niż w poprzednich latach kurs złotego. W II połowie 2024 r. zwiększyły się wszystkie miary inflacji bazowej (Wykres 8). W szczególności inflacja CPI po wyłączeniu cen żywności i energii wzrosła (w grudniu wyniosła 4,0% r/r wobec 3,6% r/r w czerwcu 2024 r.; Wykres 8), do czego przyczyniła się m.in. wysoka dynamika cen usług (w grudniu 2024 r. wyniosła 6,6% r/r wobec 6,1% r/r w czerwcu 2024 r.), w warunkach szybkiego wzrostu wynagrodzeń. Wykres 9. Dynamika administrowanych cen nośników energii w 2024 r. (r/r) proc.
16,1
16,1
16,0
16,0
14,9
14,9
1,4
0,9
0,7
0,8
0,9
0,9
24m1 24m2 24m3 24m4 24m5 24m6 24m7 24m8 24m9 24m1024m1124m12 Źródło: dane GUS, obliczenia NBP. W skład administrowanych nośników energii wchodzą energia elektryczna, gaz i energia cieplna. W II połowie 2024 r. dostępne prognozy wskazywały, że w kolejnych kwartałach inflacja CPI pozostanie wyraźnie powyżej celu inflacyjnego NBP. Według projekcji NBP z lipca i listopada 2024 r. po wygaśnięciu efektów podwyższenia cen energii inflacja miała się obniżyć i w średnim okresie – przy założeniu niezmienionych stóp procentowych NBP – miała powrócić do celu inflacyjnego NBP. Czynnikami niepewności dotyczącymi perspektyw inflacji pozostawały przy tym m.in. wpływ podwyższonej dynamiki cen energii na oczekiwania inflacyjne, dalsze działania w zakresie polityki fiskalnej i regulacyjnej, tempo ożywienia gospodarczego w Polsce oraz sytuacja na rynku pracy. Wobec powyższych uwarunkowań w okresie od lipca do grudnia 2024 r. Rada utrzymywała stopy procentowe NBP na niezmienionym poziomie, w tym stopę referencyjną NBP na poziomie 5,75%, dążąc do trwałego powrotu inflacji do celu inflacyjnego NBP w średnim okresie. Narodowy Bank Polski 3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2024 r. 3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2024 r. W 2024 r. NBP prowadził politykę pieniężną wykorzystując instrumenty przewidziane w Założeniach polityki pieniężnej na rok 2024. Płynność sektora bankowego W 2024 r. nastąpił wzrost poziomu nadpłynności utrzymującej się w sektorze bankowym w porównaniu do roku poprzedniego. Średnia dzienna wartość środków pozostających w dyspozycji sektora bankowego, przekraczających poziom rezerwy obowiązkowej, wyniosła w grudniu 2024 r. 352 809 mln zł i była o 51 570 mln zł wyższa niż w analogicznym okresie 2023 r.10 Do wzrostu poziomu nadpłynności sektora bankowego w 2024 r. w największym stopniu przyczynił się skup netto walut obcych dokonywany przez NBP na zlecenie klientów. Transakcje skupu walut obcych dotyczyły głównie środków pochodzących z Ministerstwa Finansów, z kolei ich sprzedaż dokonywana była przede wszystkim na potrzeby Komisji Europejskiej. Przeprowadzony w 2024 r. skup netto walut obcych spowodował wzrost poziomu środków w dyspozycji sektora bankowego o 74 053 mln zł, porównując średnią dzienną wartość z grudnia 2024 r. do wartości z grudnia 2023 r. W kierunku ograniczenia poziomu nadpłynności sektora bankowego w 2024 r. oddziaływał z kolei wzrost wartości pieniądza gotówkowego w obiegu. Poziom środków pozostających w dyspozycji sektora bankowego obniżył się z tego tytułu o 36 308 mln zł (w ujęciu analogicznym jak wyżej). W wyniku wzrostu poziomu nadpłynności sektora bankowego średni dzienny poziom krótkoterminowych operacji polityki pieniężnej11 w grudniu 2024 r. wyniósł 352 698 mln zł, tj. wzrósł o 51 686 mln zł względem analogicznej wartości z grudnia 2023 r. Stopy procentowe NBP Podstawowym instrumentem polityki pieniężnej w 2024 r. były stopy procentowe NBP. Stopa referencyjna NBP określała rentowność podstawowych operacji otwartego rynku przeprowadzanych przez NBP, wpływając jednocześnie na poziom krótkoterminowych rynkowych stóp procentowych. Stopa lombardowa NBP wyznaczała oprocentowanie oferowanego przez NBP kredytu lombardowego, umożliwiającego pozyskiwanie środków z banku centralnego na termin overnight. Stopa depozytowa NBP determinowała oprocentowanie depozytu, umożliwiającego lokowanie w NBP środków na termin overnight. 10 Dane przedstawione w rozdziale 3 ujęto stosując konwencję, zgodnie z którą miesiąc lub rok odnoszą się do przypadających w tym czasie okresów utrzymywania rezerwy obowiązkowej. 11 W pozycji tej uwzględniono: podstawowe operacje otwartego rynku (emisja bonów pieniężnych NBP), operacje dostrajające (emisja bonów pieniężnych NBP o terminach krótszych niż operacje podstawowe) oraz operacje depozytowo-kredytowe NBP. Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 W 2024 r. Rada utrzymywała stopy procentowe NBP na następujących poziomach: stopa referencyjna 5,75%, stopa depozytowa 5,25%, stopa lombardowa 6,25%. Korytarz stóp procentowych NBP, wyznaczony poziomami stopy depozytowej i lombardowej, był w 2024 r. symetryczny względem stopy referencyjnej NBP i wynosił +/– 50 pb. Operacje otwartego rynku W 2024 r. celem operacyjnym polityki pieniężnej NBP było kształtowanie stawki POLONIA12 w pobliżu stopy referencyjnej NBP. Głównym instrumentem służącym realizacji tego zadania były podstawowe operacje otwartego rynku. Wykorzystując te operacje, NBP oferował bankom możliwość bilansowania ich pozycji płynnościowych w trakcie okresów utrzymywania rezerwy obowiązkowej, dążąc do ukształtowania warunków płynnościowych w sektorze bankowym w sposób właściwy z punktu widzenia realizacji celu operacyjnego. Operacje podstawowe stosowane były w 2024 r. regularnie, raz w tygodniu, w formie emisji bonów pieniężnych NBP, co do zasady z 7-dniowym terminem zapadalności13. Za pomocą tych operacji NBP absorbował przeważającą część nadwyżek środków pozostających w dyspozycji sektora bankowego względem rezerwy obowiązkowej. Rentowności poszczególnych operacji były równe obowiązującemu w dniu ich oferowania poziomowi stopy referencyjnej NBP. W 2024 r. NBP przeprowadził 52 operacje podstawowe. Średni dzienny poziom bonów pieniężnych NBP wyemitowanych w ramach tych operacji wyniósł 310 411 mln zł i był wyższy o 39 579 mln zł w porównaniu do stanu z 2023 r. (Wykres 10).
Wykres 10. Średni dzienny poziom absorbujących operacji otwartego rynku NBP w poszczególnych okresach utrzymywania
rezerwy obowiązkowej w 2024 r. (wartość nominalna bonów pieniężnych NBP)
Średni dzienny poziom bonów pieniężnych NBP wyemitowanych w ramach operacji podstawowych mld zł Średni dzienny poziom bonów pieniężnych NBP wyemitowanych w ramach operacji dostrajających 360 360 320 320 280 280 240 240 200 200 160 160 120 120 80 80 40 40 0 0 24m1 24m2 24m3 24m4 24m5 24m6 24m7 24m8 24m9 24m10 24m11 24m12
Źródło: dane NBP.
0 0 24m1 24m2 24m3 24m4 24m5 24m6 24m7 24m8 24m9 24m10 24m11 24m12 Źródło: dane NBP. 12 Stawka POLONIA (Polish Overnight Index Average) wyznaczana jest jako średnia (ważona wolumenem poszczególnych transakcji) oprocentowania niezabezpieczonych depozytów międzybankowych zawartych na termin overnight w danym dniu roboczym do godziny 16.30 pomiędzy Uczestnikami Fixingu Stawki Referencyjnej POLONIA. 13 Wyjątek stanowiły operacje podstawowe przeprowadzone w dniach 26 kwietnia i 25 października (6-dniowe) oraz w dniach 2 maja i 31 października (8-dniowe). Narodowy Bank Polski 3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2024 r. Uzupełniającą rolę w zakresie realizacji celu operacyjnego NBP pełniły operacje dostrajające. W 2024 r. operacje te przeprowadzane były każdorazowo w formie emisji bonów pieniężnych NBP. Rentowność tych operacji była równa poziomowi stopy referencyjnej NBP obowiązującemu w dniu ich zaoferowania. W 2024 r. NBP przeprowadził 12 operacji dostrajających w ostatnich dniach roboczych okresów utrzymywania rezerwy obowiązkowej oraz 41 operacji w pozostałych dniach tych okresów. Okresy zapadalności operacji dostrajających wahały się od 1 do 4 dni. Średni dzienny poziom operacji dostrajających w 2024 r. wyniósł 10 139 mln zł i był wyższy względem 2023 r. o 3 003 mln zł. W 2024 r. utrzymywała się podwyższona ostrożność banków w zakresie zarządzania własnymi pozycjami płynnościowymi. Przejawiała się ona w preferencji banków do lokowania części wolnych środków w instrumentach zapewniających jak największą elastyczność w zarządzaniu płynnością, w tym w formie depozytu na koniec dnia w banku centralnym. Wskazane podejście banków do zarządzania własnymi pozycjami płynnościowymi znajdowało odzwierciedlenie w poziomie stawki POLONIA (Wykres 11). Średnie dzienne bezwzględne odchylenie tego indeksu od stopy referencyjnej NBP w 2024 r. wyniosło 33 pb. wobec 30 pb. odnotowanych w 2023 r.14
Wykres 11. Stopy procentowe NBP oraz stawka POLONIA w latach 2021–2024
Źródło: dane NBP. W 2024 r. NBP nie przeprowadzał operacji strukturalnych. Na koniec 2024 r. wartość nominalna portfela papierów wartościowych (tj. obligacji skarbowych oraz dłużnych papierów wartościowych gwarantowanych przez Skarb Państwa, wyemitowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 oraz przez Polski Fundusz Rozwoju SA) skupionych 14 Z uwagi na fakt, że stawka POLONIA kalkulowana jest zgodnie z konwencją act/365, natomiast w przypadku emisji bonów pieniężnych NBP stosowana jest konwencja act/360, średnie dzienne bezwzględne odchylenie tego indeksu od stopy referencyjnej NBP podawane jest według jednolitej bazy act/365, a tym samym notowane jest względem stopy referencyjnej NBP przeliczonej według bazy 365 dni. Narodowy Bank Polski 1m12 3m12 5m12 7m12 9m12 11m12 1m22 3m22 5m22 7m22 9m22 11m22 1m32 3m32 5m32 7m32 9m32 11m32 1m42 3m42 5m42 7m42 9m42 11m42 Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 przez NBP w latach 2020–2021 wyniosła 126 236,8 mln zł, względem 135 145,7 mln zł na koniec 2023 r. (Wykres 12)15.
Wykres 12. Wartość nominalna portfela obligacji skupionych przez NBP w latach 2020–2021 w ramach strukturalnych operacji
24m1 24m2 24m3 24m4 24m5 24m6 24m7 24m8 24m9 24m10 24m11 24m12 Źródło: dane NBP. Rezerwa obowiązkowa System rezerwy obowiązkowej sprzyjał realizacji celu operacyjnego polityki pieniężnej, oddziałując w kierunku stabilizacji stawki POLONIA. Uśredniony mechanizm utrzymywania rezerwy obowiązkowej stwarzał podmiotom nią objętym swobodę decydowania o poziomie środków gromadzonych na rachunkach w banku centralnym w poszczególnych dniach okresu utrzymywania rezerwy obowiązkowej, pod warunkiem utrzymania średniego stanu środków na rachunkach w NBP na poziomie nie niższym od wartości rezerwy wymaganej. W 2024 r. obowiązkowi utrzymania rezerwy obowiązkowej podlegały banki, oddziały instytucji kredytowych, oddziały banków zagranicznych działające w Polsce, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe oraz Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa. W 2024 r. podstawowa stopa rezerwy obowiązkowej wynosiła 3,5% od wszystkich zobowiązań pieniężnych stanowiących podstawę naliczania rezerwy, z wyjątkiem środków uzyskanych z tytułu transakcji repo i sell-buy-back oraz środków pozyskanych na okres co najmniej 2 lat, w przypadku których parametr ten wynosił 0,0%. Oprocentowanie środków rezerwy obowiązkowej w 2024 r. odpowiadało poziomowi stopy referencyjnej NBP. Wymagany poziom rezerwy obowiązkowej w grudniu 2024 r. wyniósł 77 321 mln zł, w tym rezerwa obowiązkowa banków komercyjnych — 71 225 mln zł, banków spółdzielczych — 5 808 mln zł, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych — 288 mln zł. W porównaniu do stanu obowiązującego w grudniu 2023 r. odnotowany został wzrost poziomu wyżej wymienionego wymogu 15 W 2024 r. nastąpił wykup obligacji skarbowych serii PFR0324 (w dniu 29 marca 2024 r.), PS0424 (w dniu 25 kwietnia 2024 r.) oraz PS1024 (w dniu 25 października 2024 r.), których wartość nominalna w portfelu NBP wynosiła odpowiednio 4 450 mln zł, 195 mln zł i 4 264 mln zł. Narodowy Bank Polski 3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2024 r. o 6 270 mln zł, co wynikało głównie ze wzrostu środków stanowiących podstawę jego naliczania (Wykres 13).
Wykres 13. Odchylenie średniego stanu rachunków podmiotów rezerwy obowiązkowej utrzymywanych w NBP od
wymaganego poziomu rezerwy obowiązkowej w poszczególnych okresach jej utrzymywania w 2024 r.
02.01.24- 31.01.24- 29.02.24- 02.04.24- 30.04.24- 31.05.24- 01.07.24- 31.07.24- 02.09.24- 30.09.24- 31.10.24- 02.12.24- 30.01.24 28.02.24 01.04.24 29.04.24 30.05.24 30.06.24 30.07.24 01.09.24 29.09.24 30.10.24 01.12.24 30.12.24 Źródło: dane NBP. W 2024 r. średni dzienny poziom nadwyżek środków utrzymywanych przez podmioty rezerwy na rachunkach w NBP (tj. przekraczających wymagany poziom rezerwy obowiązkowej) wahał się w poszczególnych okresach utrzymywania rezerwy obowiązkowej od 103 mln zł do 165 mln zł. W analizowanym okresie wystąpiły dwa przypadki nieutrzymania wymaganego poziomu rezerwy obowiązkowej przez podmioty objęte tym wymogiem. Operacje depozytowo-kredytowe Oferowanie przez NBP operacji depozytowo-kredytowych w 2024 r. miało na celu ograniczanie skali wahań stawki POLONIA poprzez stabilizowanie warunków płynnościowych w sektorze bankowym. Kredyt lombardowy pozwalał bankom na pozyskiwanie środków z NBP w każdym dniu operacyjnym na termin overnight. Zabezpieczenie zaciąganych przez banki kredytów stanowiły głównie skarbowe papiery wartościowe oraz dłużne papiery wartościowe gwarantowane przez Skarb Państwa. Z kolei depozyt na koniec dnia umożliwiał bankom lokowanie, w każdym dniu operacyjnym, nadwyżek środków w banku centralnym na termin overnight. Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024
Wykres 14. Średnie dzienne saldo operacji depozytowo-kredytowych w poszczególnych okresach utrzymywania rezerwy
24m1 24m2 24m3 24m4 24m5 24m6 24m7 24m8 24m9 24m10 24m11 24m12 Źródło: dane NBP. W 2024 r., podobnie jak w latach poprzednich, banki sporadycznie korzystały z kredytu lombardowego. Łączna kwota kredytów tego typu udzielonych bankom przez NBP — liczona za dni wykorzystania — wyniosła 71 mln zł, wobec 89 mln zł w 2023 r. Średni dzienny poziom wykorzystania tego instrumentu w 2024 r. był równy 0,19 mln zł, w porównaniu do 0,24 mln zł w 2023 r. W 2024 r. banki złożyły w NBP depozyty na koniec dnia w łącznej kwocie 1 853 319 mln zł (liczone za dni ich utrzymywania), co oznacza spadek tej pozycji o 60 118 mln zł w porównaniu do 2023 r. Średni dzienny wolumen depozytu na koniec dnia w 2024 r. wyniósł 5 092 mln zł, wobec 5 242 mln zł w 2023 r. (Wykres 14). Kredyt wekslowy NBP może oferować kredyt wekslowy przeznaczony na refinansowanie kredytów udzielanych przez banki przedsiębiorcom. W 2024 r. NBP nie wykorzystywał tego instrumentu. Swapy walutowe Wykorzystując transakcje walutowe typu swap, NBP może dokonywać kupna (lub sprzedaży) złotego za walutę obcą na rynku kasowym, przy jednoczesnej jego odsprzedaży (lub odkupie) w ramach transakcji terminowej w określonej dacie. W 2024 r. w ramach realizacji polityki pieniężnej NBP nie wykorzystywał tego rodzaju operacji. Narodowy Bank Polski 3. Instrumenty polityki pieniężnej w 2024 r. Interwencje walutowe W ramach obowiązującej strategii polityki pieniężnej NBP może dokonywać zakupu bądź sprzedaży na rynku walut obcych za złote. W 2024 r. NBP nie przeprowadzał tego rodzaju operacji. Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 Załącznik 1. Wybrane dane makroekonomiczne i finansowe
Tabela Z.1 PKB i jego komponenty w latach 2016–2024
2024
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2024
Ceny
proc. PKB
Roczna dynamika (w proc., ceny stałe roku poprzedniego)
bieżące
(mld PLN)
Q1
Q2
Q3
Q4
PKB
3641,2
100,0
3,0
5,2
6,2
4,6
-2,0
6,9
5,3
0,2
2,9
2,2
3,2
2,8
3,4
Popyt krajowy
3495,3
96,0
2,3
5,4
6,6
3,5
-2,8
8,6
4,8
-3,0
4,2
1,9
4,9
4,6
5,3
Spożycie
2852,4
78,3
3,4
5,3
4,5
4,0
-1,3
5,9
4,0
0,9
4,3
5,3
6,1
1,3
4,6
Spożycie
2060,1
56,6
3,7
6,1
4,6
3,3
-3,4
6,2
5,0
-0,3
3,1
4,3
4,5
0,2
3,5
gospodarstw
domowych
Akumulacja
642,8
17,7
-1,4
5,8
14,7
1,7
-8,1
19,4
7,7
-16,6
4,0
-17,0
-1,1
20,8
7,3
Nakłady brutto
614,8
16,9
-7,4
1,8
13,7
7,5
-3,0
1,5
1,7
12,7
-2,2
3,6
3,9
-4,3
-6,9
na środki trwałe
Eksport
1905,4
52,3
9,0
9,1
6,8
5,3
-1,1
12,3
7,4
3,7
2,0
3,3
4,5
0,0
0,2
Import
1759,5
48,3
7,7
9,8
7,5
3,2
-2,5
16,3
6,8
-1,5
4,2
2,9
7,6
3,1
3,5
Wartość dodana
3237,1
88,9
2,9
5,0
6,2
4,5
-2,1
6,6
5,5
1,3
2,2
1,9
2,2
2,3
2,5
Przemysł
742,8
20,4
4,5
1,9
4,9
4,9
-3,5
1,1
7,4
-0,8
1,0
0,1
0,7
1,2
1,7
Budownictwo
216,8
6,0
-4,3
-0,4
12,4
0,8
-7,3
7,8
2,4
0,1
-6,7
-10,8
-6,3
-3,0
-7,8
Usługi rynkowe
1760,3
48,3
3,8
8,1
6,2
5,4
-2,1
8,6
6,9
2,3
3,4
3,5
3,6
2,8
3,8
i rolnictwo
Usługi nierynkowe
517,2
14,2
1,0
2,9
5,6
2,8
3,5
8,2
-1,0
2,0
4,6
3,8
4,2
4,7
5,6
Wkład do rocznej dynamiki PKB (w pkt proc., ceny stałe roku poprzedniego)
Popyt krajowy
-
-
2,3
5,3
6,4
3,4
-2,6
8,1
4,7
-2,4
4,0
1,8
4,5
4,4
5,0
Spożycie
-
-
2,6
4,1
3,5
3,1
-1,1
4,5
3,0
0,5
3,3
4,2
4,7
1,1
3,3
Spożycie
-
-
2,1
3,6
2,7
2,0
-2,0
3,5
2,8
-0,1
1,7
2,6
2,6
0,1
1,7
gospodarstw
domowych
Akumulacja
-
-
-0,3
1,2
2,9
0,1
-1,5
3,6
1,7
-2,9
0,7
-2,4
-0,2
3,3
1,7
Nakłady brutto
-
-
-1,5
0,3
2,4
1,2
-0,4
0,2
0,3
1,7
-0,4
0,5
0,6
-0,7
-1,7
na środki trwałe
Eksport netto
-
-
0,7
-0,1
-0,2
1,2
0,6
-1,2
0,6
2,6
-1,1
0,4
-1,3
-1,6
-1,6
Wkład do rocznej dynamiki wartości dodanej (w pkt proc., ceny stałe roku poprzedniego)
Przemysł
-
-
1,2
0,5
1,2
1,2
-0,9
0,3
1,9
-0,2
0,3
0,0
0,2
0,3
0,5
Budownictwo
-
-
-0,4
0,0
0,9
0,1
-0,6
0,6
0,2
0,0
-0,5
-0,5
-0,5
-0,2
-0,6
Usługi rynkowe
-
-
1,9
4,1
3,2
2,8
-1,1
4,5
3,6
1,2
1,7
1,8
1,9
1,6
1,8
i rolnictwo
Usługi nierynkowe
-
-
0,1
0,4
0,8
0,4
0,5
1,3
-0,2
0,3
0,7
0,7
0,6
0,7
0,8
Ź U i d U i
ródło: dane GUS, obliczenia NBP.
sługi rynkowe i rolnictwo obejmują sekcje A, G-N i R-U klasyfikacji PKD: rolnictwo, handel, transport, zakwaterowanie i gastronomię, informację i komunikację, działalność finansową
ubezpieczeniową, obsługę rynku nieruchomości, działalność profesjonalną, naukową i techniczną, administrowanie i działalność wspierającą, kulturę, rozrywkę i rekreację, pozostałą
ziałalność usługową, działalność gospodarstw domowych oraz organizacje i zespoły eksterytorialne.
sługi nierynkowe obejmują sekcje O, P i Q klasyfikacji PKD: administrację publiczną i obronę narodową, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne, edukację, a także ochronę zdrowotną
pomoc społeczną. Wkłady do dynamiki PKB i dynamiki wartości dodanej mogą nie sumować się do łącznej dynamiki PKB i dynamiki wartości dodanej ze względu na zaokrąglenia.
proc.
PKB
Q1 Q2 Q3 Q4 PKB 3641,2 100,0 3,0 5,2 6,2 4,6 -2,0 6,9 5,3 0,2 2,9 2,2 3,2 2,8 3,4 Popyt krajowy 3495,3 96,0 2,3 5,4 6,6 3,5 -2,8 8,6 4,8 -3,0 4,2 1,9 4,9 4,6 5,3 Spożycie 2852,4 78,3 3,4 5,3 4,5 4,0 -1,3 5,9 4,0 0,9 4,3 5,3 6,1 1,3 4,6 Spożycie gospodarstw 2060,1 56,6 3,7 6,1 4,6 3,3 -3,4 6,2 5,0 -0,3 3,1 4,3 4,5 0,2 3,5 domowych Akumulacja 642,8 17,7 -1,4 5,8 14,7 1,7 -8,1 19,4 7,7 -16,6 4,0 -17,0 -1,1 20,8 7,3 Nakłady brutto 614,8 16,9 -7,4 1,8 13,7 7,5 -3,0 1,5 1,7 12,7 -2,2 3,6 3,9 -4,3 -6,9 na środki trwałe Eksport 1905,4 52,3 9,0 9,1 6,8 5,3 -1,1 12,3 7,4 3,7 2,0 3,3 4,5 0,0 0,2 Import 1759,5 48,3 7,7 9,8 7,5 3,2 -2,5 16,3 6,8 -1,5 4,2 2,9 7,6 3,1 3,5 Wartość dodana 3237,1 88,9 2,9 5,0 6,2 4,5 -2,1 6,6 5,5 1,3 2,2 1,9 2,2 2,3 2,5 Przemysł 742,8 20,4 4,5 1,9 4,9 4,9 -3,5 1,1 7,4 -0,8 1,0 0,1 0,7 1,2 1,7 Budownictwo 216,8 6,0 -4,3 -0,4 12,4 0,8 -7,3 7,8 2,4 0,1 -6,7 -10,8 -6,3 -3,0 -7,8 Usługi rynkowe 1760,3 48,3 3,8 8,1 6,2 5,4 -2,1 8,6 6,9 2,3 3,4 3,5 3,6 2,8 3,8 i rolnictwo Usługi nierynkowe 517,2 14,2 1,0 2,9 5,6 2,8 3,5 8,2 -1,0 2,0 4,6 3,8 4,2 4,7 5,6 Wkład do rocznej dynamiki PKB (w pkt proc., ceny stałe roku poprzedniego) Popyt krajowy - - 2,3 5,3 6,4 3,4 -2,6 8,1 4,7 -2,4 4,0 1,8 4,5 4,4 5,0 Spożycie - - 2,6 4,1 3,5 3,1 -1,1 4,5 3,0 0,5 3,3 4,2 4,7 1,1 3,3 Spożycie gospodarstw - - 2,1 3,6 2,7 2,0 -2,0 3,5 2,8 -0,1 1,7 2,6 2,6 0,1 1,7 domowych Akumulacja - - -0,3 1,2 2,9 0,1 -1,5 3,6 1,7 -2,9 0,7 -2,4 -0,2 3,3 1,7 Nakłady brutto - - -1,5 0,3 2,4 1,2 -0,4 0,2 0,3 1,7 -0,4 0,5 0,6 -0,7 -1,7 na środki trwałe Eksport netto - - 0,7 -0,1 -0,2 1,2 0,6 -1,2 0,6 2,6 -1,1 0,4 -1,3 -1,6 -1,6 Wkład do rocznej dynamiki wartości dodanej (w pkt proc., ceny stałe roku poprzedniego) Przemysł - - 1,2 0,5 1,2 1,2 -0,9 0,3 1,9 -0,2 0,3 0,0 0,2 0,3 0,5 Budownictwo - - -0,4 0,0 0,9 0,1 -0,6 0,6 0,2 0,0 -0,5 -0,5 -0,5 -0,2 -0,6 Usługi rynkowe - - 1,9 4,1 3,2 2,8 -1,1 4,5 3,6 1,2 1,7 1,8 1,9 1,6 1,8 i rolnictwo Usługi nierynkowe - - 0,1 0,4 0,8 0,4 0,5 1,3 -0,2 0,3 0,7 0,7 0,6 0,7 0,8 Źródło: dane GUS, obliczenia NBP. Usługi rynkowe i rolnictwo obejmują sekcje A, G-N i R-U klasyfikacji PKD: rolnictwo, handel, transport, zakwaterowanie i gastronomię, informację i komunikację, działalność finansową i ubezpieczeniową, obsługę rynku nieruchomości, działalność profesjonalną, naukową i techniczną, administrowanie i działalność wspierającą, kulturę, rozrywkę i rekreację, pozostałą działalność usługową, działalność gospodarstw domowych oraz organizacje i zespoły eksterytorialne. Usługi nierynkowe obejmują sekcje O, P i Q klasyfikacji PKD: administrację publiczną i obronę narodową, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne, edukację, a także ochronę zdrowotną i pomoc społeczną. Wkłady do dynamiki PKB i dynamiki wartości dodanej mogą nie sumować się do łącznej dynamiki PKB i dynamiki wartości dodanej ze względu na zaokrąglenia. Narodowy Bank Polski Załącznik 1. Wybrane dane makroekonomiczne i finansowe
Tabela Z.2 Roczna dynamika cen towarów i usług konsumpcyjnych oraz wkład głównych grup do rocznej dynamiki CPI
Wagi
Roczna dynamika (w proc.)
2024 proc.
2024
średnio
średnio
w 2024 r.
w 2023 r.
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
CPI
100,0
3,7
2,8
2,0
2,4
2,5
2,6
4,2
4,3
4,9
5,0
4,7
4,7
3,6
11,4
Inflacja bazowa
54,5
6,2
5,4
4,6
4,1
3,8
3,6
3,8
3,7
4,3
4,1
4,3
4,0
4,3
10,1
Towary nieżywnościowe
28,5
4,9
3,9
2,8
2,2
1,5
1,4
1,6
1,5
2,0
1,7
1,7
1,6
2,2
9,1
Usługi
26,0
7,6
7,0
6,6
6,2
6,2
6,1
6,2
6,2
6,8
6,7
7,2
6,6
6,6
11,2
Żywność i napoje
27,6
4,9
2,7
0,3
1,9
1,6
2,5
3,2
4,1
4,7
4,9
4,8
4,8
3,3
15,1
bezalkoholowe
Przetworzona
15,2
4,5
3,3
1,9
3,0
2,6
3,3
3,8
4,5
4,9
5,1
5,2
5,8
4,0
15,7
Nieprzetworzona
12,4
5,3
1,9
-1,6
0,4
0,3
1,5
2,6
3,6
4,5
4,7
4,3
3,6
2,5
14,3
Energia
17,9
-4,9
-4,2
-3,2
-1,9
0,0
-0,6
7,1
6,3
6,9
7,7
5,6
6,6
2,0
9,8
Nośniki energii
11,8
-3,1
-3,0
-2,5
-2,2
-1,9
-1,6
10,1
10,4
11,4
11,5
11,7
12,0
4,3
17,5
Energia elektryczna
4,4
-1,2
-1,2
-1,2
-1,2
-1,2
-1,2
18,5
18,5
21,2
21,2
21,2
21,2
9,5
21,4
Gaz
2,9
-2,5
-2,1
-1,8
-1,5
-1,1
-0,9
16,1
16,6
16,9
16,7
16,8
17,0
7,4
15,9
Opał
2,2
-20,0
-18,2
-16,1
-15,2
-13,9
-12,8
-11,4
-9,7
-9,4
-9,1
-8,1
-6,3
-12,8
-2,2
Energia cieplna
2,4
11,6
8,7
7,5
7,5
7,2
6,8
6,7
6,1
5,9
6,2
5,9
5,5
7,1
33,3
Paliwa
6,1
-8,3
-6,4
-4,5
-1,2
3,6
1,6
1,2
-1,7
-2,0
0,0
-6,0
-3,9
-2,4
-4,0
wg 12 grup COICOP
Żywność i napoje
27,6
4,9
2,7
0,3
1,9
1,6
2,5
3,2
4,1
4,7
4,9
4,8
4,8
3,3
15,1
bezalkoholowe
Napoje alkoholowe i wyroby
5,7
8,7
6,7
5,2
4,6
4,1
3,9
4,4
4,3
4,4
4,3
3,9
3,3
4,8
11,1
tytoniowe
Odzież i obuwie
3,9
3,0
2,6
1,1
0,4
-0,2
-0,9
-1,0
-1,4
-1,8
-1,8
-1,4
-1,7
-0,3
6,2
Użytkowanie mieszkania
20,4
1,3
1,1
1,3
1,4
1,6
1,7
8,7
9,0
9,7
9,7
9,9
10,1
5,5
14,3
i nośniki energii
Wyposażenie mieszkania
4,9
4,8
4,0
2,6
2,2
1,4
1,7
1,7
1,4
1,2
0,4
0,9
0,4
1,9
10,4
i prowadzenie gosp. dom.
Zdrowie
5,4
4,5
4,5
4,0
3,9
2,8
2,8
3,0
2,7
6,1
5,9
5,3
5,5
4,2
8,4
Transport
9,3
-5,0
-4,0
-2,9
-1,6
2,2
0,6
0,6
-1,4
-1,5
-0,4
-4,1
-3,3
-1,8
0,1
Łączność
4,3
5,7
3,5
2,6
1,7
2,2
1,2
1,2
1,0
2,6
1,3
4,1
4,1
2,6
8,3
Rekreacja i kultura
6,3
5,0
4,4
4,1
4,5
3,7
3,8
3,8
4,1
5,4
5,5
6,1
5,5
4,7
11,6
Edukacja
0,9
9,5
9,2
9,0
9,0
9,0
9,0
9,0
9,0
9,0
9,2
9,3
9,2
9,1
12,6
Restauracje i hotele
5,6
9,4
8,9
8,6
8,3
7,9
7,7
7,6
7,5
7,4
7,2
7,0
6,8
7,8
13,8
Inne towary i usługi
5,8
6,9
6,7
5,4
5,1
3,7
4,3
4,0
4,2
3,6
4,0
3,3
3,1
4,5
11,6
Wagi
Wkład do rocznej dynamiki CPI (w pkt proc.)
2024
2024
średnio
średnio
proc.
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
w 2024 r.
w 2023 r.
CPI
100,0
3,7
2,8
2,0
2,4
2,5
2,6
4,2
4,3
4,9
5,0
4,7
4,7
3,6
11,4
Inflacja bazowa
54,5
3,3
2,9
2,5
2,2
2,0
2,0
2,1
2,1
2,4
2,3
2,4
2,2
2,4
5,5
Towary nieżywnościowe
28,5
1,4
1,1
0,8
0,6
0,4
0,4
0,5
0,4
0,6
0,5
0,5
0,5
0,6
2,7
Usługi
26,0
1,9
1,8
1,7
1,6
1,6
1,6
1,6
1,6
1,8
1,8
1,9
1,7
1,7
2,8
Żywność i napoje
27,6
1,3
0,7
0,1
0,5
0,4
0,7
0,9
1,1
1,3
1,3
1,3
1,3
0,9
4,1
bezalkoholowe
Przetworzona
15,2
0,7
0,5
0,3
0,5
0,4
0,5
0,6
0,7
0,7
0,8
0,8
0,9
0,6
2,4
Nieprzetworzona
12,4
0,7
0,2
-0,2
0,1
0,0
0,2
0,3
0,4
0,5
0,6
0,5
0,4
0,3
1,7
Energia
17,9
-0,9
-0,8
-0,6
-0,3
0,0
-0,1
1,2
1,1
1,2
1,3
1,0
1,2
0,4
1,8
Nośniki energii
11,8
-0,4
-0,4
-0,3
-0,3
-0,2
-0,2
1,2
1,2
1,3
1,3
1,4
1,4
0,5
2,1
Energia elektryczna
4,4
-0,1
-0,1
-0,1
-0,1
-0,1
-0,1
0,8
0,8
0,9
0,9
0,9
0,9
0,4
0,9
Gaz
2,9
-0,1
-0,1
-0,1
0,0
0,0
0,0
0,5
0,5
0,5
0,5
0,5
0,5
0,2
0,4
Opał
2,2
-0,5
-0,4
-0,4
-0,3
-0,3
-0,3
-0,2
-0,2
-0,2
-0,2
-0,2
-0,1
-0,3
-0,1
Energia cieplna
2,4
0,3
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,1
0,1
0,2
0,1
0,1
0,2
0,8
Paliwa
6,1
-0,5
-0,4
-0,3
-0,1
0,2
0,1
0,1
-0,1
-0,1
0,0
-0,4
-0,2
-0,1
-0,3
wg 12 grup COICOP
Żywność i napoje
27,6
1,3
0,7
0,1
0,5
0,4
0,7
0,9
1,1
1,3
1,3
1,3
1,3
0,9
4,1
bezalkoholowe
Napoje alkoholowe i wyroby
5,7
0,5
0,4
0,3
0,3
0,2
0,2
0,3
0,2
0,3
0,2
0,2
0,2
0,3
0,6
tytoniowe
Odzież i obuwie
3,9
0,1
0,1
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
-0,1
-0,1
-0,1
-0,1
-0,1
0,0
0,3
Użytkowanie mieszkania
20,4
0,3
0,2
0,3
0,3
0,3
0,4
1,8
1,8
2,0
2,0
2,0
2,0
1,1
2,8
i nośniki energii
Wyposażenie mieszkania
4,9
0,2
0,2
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,0
0,0
0,0
0,1
0,5
i prowadzenie gosp. dom.
Zdrowie
5,4
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,1
0,3
0,3
0,3
0,3
0,2
0,5
Transport
9,3
-0,5
-0,4
-0,3
-0,1
0,2
0,1
0,1
-0,1
-0,1
0,0
-0,4
-0,3
-0,2
0,0
Łączność
4,3
0,2
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,0
0,1
0,1
0,2
0,2
0,1
0,4
Rekreacja i kultura
6,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,2
0,2
0,2
0,3
0,3
0,3
0,4
0,3
0,3
0,7
Edukacja
0,9
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,2
Restauracje i hotele
5,6
0,5
0,5
0,5
0,5
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,7
Inne towary i usługi
5,8
0,4
0,4
0,3
0,3
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,2
0,3
0,6
Źródło: Dane GUS i obliczenia NBP.
Podana w tabeli inflacja bazowa oznacza inflację CPI po wyłączeniu cen żywności i energii.
Tabela Z.3 Bilans płatniczy (w mln PLN) w latach 2016–2024
Bilans płatniczy
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Rachunek bieżący
-19 588
-23 319
-42 373
-6 208
56 557
-35 876
-69 630
61 711
7 562
Saldo obrotów towarowych
-5 812
-20 464
-47 990
-18 733
31 444
-35 439
-103 240
22 017
-27 326
Saldo usług
60 802
76 758
91 427
103 068
101 085
120 649
168 707
179 140
173 264
Saldo dochodów pierwotnych
-72 879
-85 007
-90 867
-95 547
-87 450
-116 955
-121 949
-130 187
-122 631
Saldo dochodów wtórnych
-1 699
5 394
5 057
5004
11 478
-4 131
-13 148
-9 259
-15 745
Rachunek kapitałowy
17 882
22 313
34 135
38 170
41 456
20 582
5 881
4 192
9 855
Rachunek finansowy
12 427
-11 951
-4 186
17 383
76 505
-17 489
-70 583
65 874
-27 007
Saldo inwestycji bezpośrednich
-15 282
-31 834
-62 628
-52 172
-58 499
-105 390
-127 177
-83 396
-42 090
Saldo inwestycji portfelowych
-14247
-17 162
15 998
46 508
29 424
45 256
-11 275
20 094
-44 490
Saldo pozostałych inwestycji
-48 078
71 853
20 642
-11 147
37 623
-16 177
9 032
30 382
-63 880
Pochodne instrumenty finansowe
766
-4 256
-4 760
-5 364
-4 253
-13 671
-2 369
11 919
5 909
Oficjalne aktywa rezerwowe
89 268
-30 552
26 562
39 558
72 210
72 493
61 206
86 875
117 544
Saldo błędów i opuszczeń
14 133
-10 945
4 052
-14 579
-21 508
-2 195
-6 834
-29
-44 424
Źródło: dane NBP.
Tabela Z.4 Wybrane wskaźniki nierównowagi zewnętrznej w latach 2016–2024
201
6 2017
2018
2019
2020
2021
2022 20
23 2024
Saldo obrotów bieżących/PKB (w proc.)
-1,0
-1,2
-2,0
-0,3
2,4
-1,3
-2,2 1,
8 0,2
Saldo obrotów bieżących i kapitałowych/PKB (w proc.)
-0,1
-0,1
-0,4
1,4
4,1
-0,6
-2,1 1,
9 0,5
Saldo obrotów towarowych i usług/PKB (w proc.)
2,9
2,8
2,0
3,6
5,6
3,2
2,1 5,
9 4,0
Oficjalne aktywa rezerwowe (w miesiącach importu towarów i usług)
6,5
4,8
4,9
5,2
6,3
5,6
4,7 5,
1 6,2
Zadłużenie zagraniczne brutto/PKB (w proc.)
76,3
66,9
63,6
58,4
60,1
56,0
53,3 49
,4 51,7
Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto/PKB (w proc.)
-60,
0 -60,7
-55,0
-49,2
-44,5
-40,6
-34,6 -31
,6 -29,0
Źródło: dane NBP i GUS, obliczenia NBP.
Tabela Z.5 Agregat monetarny M3 (stan na koniec roku w mln zł)
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Pieniądz M3
1 265 662
1 324 369
1 446 093
1 565 575
1 822 728
1 984 816
2 091 255
2 268 221
2 480 001
Operacje z przyrzeczeniem odkupu
6 239
6 478
11 240
6 809
2 836
5 821
4 920
5 387
5 986
Emisja dłużnych papierów wartościowych
3 211
5 043
6 620
6 117
5 143
4 498
8 087
3 614
4 919
z terminem pierwotnym do 2 lat włącznie
Emisja udziałów/jednostek uczestnictwa
0
0
0
0
0
0
0
0
0
w funduszach rynku pieniężnego
Pieniądz M2
1 256 212
1 312 847
1 428 233
1 552 648
1 814 749
1 974 497
2 078 248
2 259 220
2 469 096
Depozyty i inne zobowiązania do 2 lat włącznie
440 908
406 473
415 880
397 776
283 035
249 710
493 347
574 085
610 354
Gospodarstwa domowe
302 917
279 207
282 755
277 564
190 210
147 790
302 448
364 102
386 003
Pozostałe instytucje finansowe
23 244
22 190
24 489
26 225
19 600
18 283
30 825
40 048
29 193
Przedsiębiorstwa niefinansowe
99 234
88 269
87 586
82 830
65 214
74 747
138 282
150 459
169 943
Instytucje niekomercyjne działające
7 251
7 515
7 779
7 373
3 886
3 178
7 287
10 012
9 444
na rzecz gospodarstw domowych
Instytucje samorządowe
5 887
6 046
4 562
3 244
3 272
4 332
9 190
7 511
11 228
Fundusze zabezpieczenia społecznego
2 375
3 245
8 710
540
853
1 380
5 317
1 953
4 544
Pieniądz M1
815 304
906 375
1 012 353
1 154 872
1 531 714
1 724 787
1 584 901
1 685 134
1 858 742
Pieniądz gotówkowy w obiegu
174 401
184 486
203 212
224 073
306 809
340 406
353 708
362 609
399 102
(poza kasami MIF)
Depozyty i inne zobowiązania bieżące
640 903
721 888
809 141
930 799
1 224 904
1 384 380
1 231 193
1 322 526
1 459 641
Gospodarstwa domowe
402 001
453 227
523 307
603 824
786 844
898 211
776 517
838 522
939 874
Pozostałe instytucje finansowe
25 899
31 589
32 800
26 065
31 196
37 769
33 564
37 850
45 913
Przedsiębiorstwa niefinansowe
169 753
187 139
199 722
233 409
311 223
340 367
325 017
353 356
353 828
Instytucje niekomercyjne działające
14 912
16 426
18 290
19 471
25 717
28 311
28 174
28 928
29 937
na rzecz gospodarstw domowych
Instytucje samorządowe
25 255
26 744
27 722
33 936
50 999
67 733
57 903
53 613
75 794
Fundusze zabezpieczenia społecznego
3 084
6 764
7 299
14 093
18 926
11 990
10 018
10 256
14 294
Źródło: dane NBP. MIF – Monetarne Instytucje Finansowe. Narodowy Bank Polski Załącznik 1. Wybrane dane makroekonomiczne i finansowe
Tabela Z.6 Czynniki kreacji pieniądza M3 (stan na koniec roku w mln zł)
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Aktywa zagraniczne netto
234 209
232 528
290 278
344 825
428 689
525 127
639 095
734 069
869 892
Aktywa zagraniczne
572 727
483 804
544 419
590 795
700 775
816 705
971 076
1 074 181
1 242 099
Pasywa zagraniczne
338 519
251 276
254 141
245 969
272 087
291 579
331 981
340 113
372 207
Należności
1 137 243
1 175 789
1 264 010
1 324 871
1 385 186
1 452 454
1 470 517
1 479 601
1 535 517
Kredyty i inne należności
1 076 440
1 113 993
1 197 892
1 259 552
1 262 829
1 327 636
1 346 044
1 345 345
1 411 870
Gospodarstwa domowe
665 062
676 362
723 233
766 334
789 087
826 552
794 280
776 627
797 856
Pozostałe instytucje finansowe
58 546
65 782
74 182
83 732
81 788
96 150
113 376
137 384
158 354
Przedsiębiorstwa niefinansowe
314 533
333 362
358 589
366 114
348 096
362 898
398 062
385 918
406 702
Instytucje niekomercyjne działające
6 485
6 946
7 296
7 621
7 995
8 359
8 496
8 266
8 392
na rzecz gospodarstw domowych
Instytucje samorządowe
31 814
31 541
34 592
35 750
35 863
33 676
31 829
37 150
40 565
Fundusze zabezpieczenia społecznego
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Dłużne papiery wartościowe, w tym:
48 020
47 502
47 610
46 910
103 687
108 951
110 198
120 506
108 302
Pozostałe instytucje finansowe
3 959
3 496
3 500
3 164
61 781
66 655
65 696
71 042
55 485
Przedsiębiorstwa niefinansowe
25 423
24 941
22 584
19 637
16 529
17 090
16 456
13 681
12 803
Instytucje samorządowe
18 638
19 064
21 526
24 109
25 377
25 206
28 046
35 783
40 013
Akcje i pozostałe udziały kapitałowe oraz
udziały/jednostki uczestnictwa w funduszach
12 783
14 294
18 508
18 409
18 669
15 867
14 275
13 749
15 346
inwestycyjnych niebędących funduszami
rynku pieniężnego, w tym:
Pozostałe instytucje finansowe
10 601
12 070
15 676
15 882
16 252
13 702
12 426
12 246
14 038
Przedsiębiorstwa niefinansowe
2 182
2 222
2 831
2 526
2 416
2 158
1 848
1 473
1 278
Zadłużenie netto instytucji rządowych szczebla
253 371
268 824
275 697
310 283
411 635
388 064
341 747
414 300
458 284
centralnego
Należności od instytucji rządowych szczebla
311 159
321 398
346 352
383 746
533 733
536 411
504 185
580 236
671 698
centralnego, w tym:
Kredyty
961
1 011
1 043
1 127
1 287
1 614
1 625
1 898
2 055
Dłużne papiery wartościowe
259 586
267 216
293 297
331 138
475 229
475 925
438 982
514 430
598 728
Zobowiązania wobec instytucji rządowych szczebla
57 788
52 574
70 655
73 464
122 099
148 347
162 438
165 936
213 413
centralnego
Długoterminowe zobowiązania finansowe
389 984
374 963
407 306
438 021
505 957
501 988
487 265
515 848
624 642
Depozyty i inne zobowiązania powyżej 2 lat
25 189
25 784
25 676
28 812
28 956
26 039
26 771
27 105
24 054
Gospodarstwa domowe
19 839
21 344
21 836
25 362
25 549
23 334
24 605
25 016
22 411
Pozostałe instytucje finansowe
4 452
3 483
2 939
2 541
2 312
1 243
630
516
409
Przedsiębiorstwa niefinansowe
777
789
772
784
948
1 311
1 376
1 453
1 071
Instytucje niekomercyjne działające na rzecz
102
144
100
100
118
126
137
94
99
gospodarstw domowych
Instytucje samorządowe
19
24
29
26
28
25
23
26
65
Fundusze ubezpieczeń społecznych
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Emisja dłużnych papierów wartościowych
53 782
69 762
72 267
78 530
106 207
117 215
124 363
150 698
205 297
z terminem pierwotnym powyżej 2 lat
Kapitał i rezerwy
311 013
279 417
309 363
330 679
370 794
358 733
336 131
338 045
395 291
Aktywa trwałe (bez aktywów finansowych)
52 610
53 221
54 777
61 958
65 391
65 037
66 972
71 506
75 099
Saldo pozostałych pozycji netto
-21 788
-31 031
-31 364
-38 341
37 785
56 121
60 190
84 593
165 852
Źródło: dane NBP. Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024
Załącznik 2. Wyniki głosowań członków Rady
Polityki Pieniężnej nad wnioskami i uchwałami
Poniżej zamieszczono wyniki głosowania członków Rady Polityki Pieniężnej nad wnioskami i uchwałami podjętymi w 2024 r. ◼ Data: 9 stycznia 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 2,00 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: J.B. Tyrowicz Przeciw: A. Glapiński I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski ◼ Data: 9 stycznia 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 0,25 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: P. Litwiniuk Przeciw: A. Glapiński J.B. Tyrowicz I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki G. Masłowska H.J. Wnorowski Narodowy Bank Polski Załącznik 2. Wyniki głosowań członków Rady Polityki Pieniężnej nad wnioskami i uchwałami ◼ Data: 7 lutego 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 2,00 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: J.B. Tyrowicz Przeciw: A. Glapiński I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski ◼ Data: 6 marca 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 2,00 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: J.B. Tyrowicz Przeciw: A. Glapiński I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 ◼ Data: 6 marca 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 0,25 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: P. Litwiniuk Przeciw: A. Glapiński J.B. Tyrowicz I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki G. Masłowska H.J. Wnorowski ◼ Data: 3 kwietnia 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Uchwała nr 1/2024 w sprawie przyjęcia rocznego sprawozdania finansowego Narodowego Banku Polskiego na dzień 31 grudnia 2023 r. Wyniki głosowania członków RPP: Za: A. Glapiński Przeciw: L. Kotecki I.K. Dąbrowski P. Litwiniuk I. Duda J.B. Tyrowicz W.S. Janczyk C. Kochalski G. Masłowska H.J. Wnorowski Narodowy Bank Polski Załącznik 2. Wyniki głosowań członków Rady Polityki Pieniężnej nad wnioskami i uchwałami ◼ Data: 4 kwietnia 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 2,00 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: J.B. Tyrowicz Przeciw: A. Glapiński I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski ◼ Data: 8 maja 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Uchwała nr 2/2024 w sprawie przyjęcia sprawozdania z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2023. Wyniki głosowania członków RPP: Za: A. Glapiński Przeciw: L. Kotecki I.K. Dąbrowski P. Litwiniuk I. Duda J.B. Tyrowicz W.S. Janczyk C. Kochalski G. Masłowska H.J. Wnorowski Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 ◼ Data: 8 maja 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Uchwała nr 3/2024 w sprawie oceny działalności Zarządu Narodowego Banku Polskiego w zakresie realizacji założeń polityki pieniężnej na rok 2023. Wyniki głosowania członków RPP: Za: A. Glapiński Przeciw: L. Kotecki I.K. Dąbrowski P. Litwiniuk I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski G. Masłowska H.J. Wnorowski J.B. Tyrowicz była nieobecna. ◼ Data: 8 maja 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Uchwała nr 4/2024 w sprawie zatwierdzenia sprawozdania z działalności Narodowego Banku Polskiego w 2023 r. Wyniki głosowania członków RPP: Za: A. Glapiński Przeciw: L. Kotecki I.K. Dąbrowski P. Litwiniuk I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski G. Masłowska H.J. Wnorowski J.B. Tyrowicz była nieobecna. Narodowy Bank Polski Załącznik 2. Wyniki głosowań członków Rady Polityki Pieniężnej nad wnioskami i uchwałami ◼ Data: 9 maja 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 2,00 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: J.B. Tyrowicz Przeciw: A. Glapiński I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski ◼ Data: 5 czerwca 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 2,00 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: J.B. Tyrowicz Przeciw: A. Glapiński I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 ◼ Data: 3 lipca 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 2,00 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: J.B. Tyrowicz Przeciw: A. Glapiński I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski ◼ Data: 3 września 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Uchwała nr 5/2024 w sprawie ustalenia założeń polityki pieniężnej na rok 2025. Wyniki głosowania członków RPP: Za: A. Glapiński Przeciw: L. Kotecki I.K. Dąbrowski P. Litwiniuk W.S. Janczyk J.B. Tyrowicz C. Kochalski G. Masłowska H.J. Wnorowski I. Duda była nieobecna. Narodowy Bank Polski Załącznik 2. Wyniki głosowań członków Rady Polityki Pieniężnej nad wnioskami i uchwałami ◼ Data: 4 września 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 2,00 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: J.B. Tyrowicz Przeciw: A. Glapiński I.K. Dąbrowski W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski I. Duda była nieobecna. ◼ Data: 2 października 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 2,00 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: J.B. Tyrowicz Przeciw: A. Glapiński I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski Narodowy Bank Polski Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2024 ◼ Data: 6 listopada 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 2,00 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: J.B. Tyrowicz Przeciw: A. Glapiński I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski ◼ Data: 3 grudnia 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Uchwała nr 6/2024 zmieniająca uchwałę w sprawie zasad rachunkowości Narodowego Banku Polskiego, wzoru bilansu, rachunku zysków i strat oraz zawartości informacji dodatkowej. Wyniki głosowania członków RPP: Za: A. Glapiński Przeciw: J.B. Tyrowicz I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski Narodowy Bank Polski Załącznik 2. Wyniki głosowań członków Rady Polityki Pieniężnej nad wnioskami i uchwałami ◼ Data: 3 grudnia 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Uchwała nr 7/2024 w sprawie zatwierdzenia planu finansowego Narodowego Banku Polskiego na rok 2025. Wyniki głosowania członków RPP: Za: A. Glapiński Przeciw: L. Kotecki I.K. Dąbrowski J.B. Tyrowicz I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski ◼ Data: 4 grudnia 2024 r. Przedmiot wniosku lub uchwały: Wniosek o podwyższenie stóp procentowych NBP o 2,00 pkt proc. Decyzja RPP: Wniosek nie uzyskał większości głosów. Wyniki głosowania członków RPP: Za: J.B. Tyrowicz Przeciw: A. Glapiński I.K. Dąbrowski I. Duda W.S. Janczyk C. Kochalski L. Kotecki P. Litwiniuk G. Masłowska H.J. Wnorowski Narodowy Bank Polski