Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 5 listopada 2009 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla wyrobów aerozolowych

1460 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) zdnia 5 listopada 2009 r. wsprawie szczegó∏owych wymagaƒ dla wyrobów aerozolowych2)

2. Osoba wprowadzajàca wyrób aerozolowy do sposób, aby nie nastàpi∏ rozprysk czàstek szk∏a obrotu powinna przeprowadziç analiz´ zagro˝eƒ stwa- w przypadku gdy wyrób aerozolowy, który osiàgnà∏ rzanych przez ten wyrób wnormalnych warunkach je- temperatur´ 20 °C, zostanie zrzucony z wysokoÊci go u˝ytkowania oraz wwarunkach mo˝liwych do prze- 1,8 mna betonowà pod∏og´. widzenia. Je˝eli ma to zastosowanie, analiza powinna . obejmowaç zagro˝enia zwiàzane z wdychaniem sub- 4. Podczas próby ciÊnieniowej pojemniki, o któstancji uwalnianej zwyrobu aerozolowego, zuwzgl´d- rych mowa wust. 1, przeznaczone do nape∏niania ganieniem wielkoÊci rozpylanych kropelek oraz w∏aÊci- zem spr´˝onym lub rozpuszczonym, powinny wytrzyv woÊci fizycznych ichemicznych zawartoÊci. mywaç ciÊnienie próbne nie ni˝sze ni˝ 12 barów. 3. Wyrób aerozolowy powinien byç zaprojektowa- 5. Podczas próby ciÊnieniowej pojemniki, o któny, wytworzony izbadany zuwzgl´dnieniem wyników rych mowa wust. 1, przeznaczone do nape∏niania gaanalizy zagro˝eƒ, októrej mowa wust. 2. Wrazie po- zem skroplonym, powinny wytrzymywaç ciÊnienie o trzeby nale˝y opracowaç specjalne ostrze˝enia doty- próbne nie ni˝sze ni˝ 10 barów. czàce stosowania wyrobu aerozolowego. 6. Maksymalne ciÊnienie wyrobu aerozolowego § 5. Wyrób aerozolowy powinien byç wyposa˝ony o pojemniku szklanym z pow∏okà ochronnà z tworzyw zawór umo˝liwiajàcy szczelne zamkni´cie w nor- wa sztucznego lub trwale chronionego w inny spomalnych warunkach przechowywania lub transportugsób, wzale˝noÊci od gazu u˝ytego do nape∏niania, nie oraz powinien byç zabezpieczony, w szczególnoÊci mo˝e przekroczyç: kapturkiem ochronnym, przed niezamierzonym 1) 9 barów wtemperaturze 50 °C— wprzypadku gaotwarciem lub uszkodzeniem. zu spr´˝onego; § 6. Wyrób aerozolowy powinien byç wykonany 2) 8 barów wtemperaturze 50 °C— wprzypadku gawtaki sposób, aby nie by∏o mo˝liwe pogorszenie. jego zu rozpuszczonego. odpornoÊci mechanicznej pod wp∏ywem substancji wnim zawartych, nawet podczas przed∏u˝onego prze- 7. Maksymalne ciÊnienie wyrobu aerozolowego chowywania. l o pojemniku, o którym mowa w ust. 6, nape∏nionego gazem skroplonym lub mieszaninà gazów skroplonych, § 7. Obj´toÊç fazy ciek∏ej wwyrobcie aerozolowym nie mo˝e przekroczyç w temperaturze 20 °C wartoÊci w temperaturze 50 °C nie mo˝e przekraczaç 90 % je- okreÊlonych wza∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia. go pojemnoÊci netto. § 10. 1. Szklane pojemniki niechronione mogà byç § 8. 1. Ca∏kowita pojemnoÊç pojemników metalo- nape∏niane wy∏àcznie gazem skroplonym lub rozpuszwych nie powinna przekraczaç 1r 000 ml. czonym. 2. W przypadku pojemników metalowych nape∏- 2. Ca∏kowita pojemnoÊç szklanych pojemników nianych pod ciÊnieniem ni˝szym ni˝ 6,7 bara w tem- niechronionych nie powinna przekraczaç 150 ml. . peraturze 50°C ciÊnienie próbne powinno byç nie ni˝- sze ni˝ 10 barów. 3. Podczas próby ciÊnieniowej szklanych pojemniw ków niechronionych ciÊnienie próbne powinno byç 3. W przypadku pojemników metalowych nape∏- nie ni˝sze ni˝ 12 barów. nianych pod ciÊnieniem nie ni˝szym ni˝ 6,7 bara w temperaturze 50 °C ciÊnienie próbne w temperatu- 4. Maksymalne ciÊnienie wyrobu aerozolowego rze 50 °C powinno byç o 50 % wy˝sze ni˝ ciÊnienie o pojemniku szklanym niechronionym nape∏nionym wewn´trzne. gazem rozpuszczonym nie mo˝e przekroczyç 8 barów wtemperaturze 50 °C. 4. CiÊnienie w temperaturze 50 °C w wyrobie aerozolwowym o pojemniku metalowym nie mo˝e prze- 5. Maksymalne ciÊnienie wyrobu aerozolowego kraczaç 12 barów, niezale˝nie od rodzaju gazu u˝yte- o pojemniku szklanym niechronionym nape∏nionym go do nape∏nienia. Wprzypadku gdy wyrób aerozolo- gazem skroplonym nie mo˝e przekroczyç, wtemperawy nie zawiera ∏atwopalnego gazu, dopuszcza si´ turze 20 °C, wartoÊci okreÊlonych w za∏àczniku nr 2 ciÊnienie do 13,2 barów. do rozporzàdzenia. § 9. 1. Szklane pojemniki wyrobów aerozolowych § 11. 1. Do wyrobów aerozolowych opojemnikach w zpow∏okà ochronnà ztworzywa sztucznego lub trwa- wykonanych ztworzywa sztucznego, które nie rozpryle chronione winny sposób mogà byç nape∏niane ga- skujà si´ przy rozrywaniu, stosuje si´ przepisy § 9. zem spr´˝onym, skroplonym lub rozpuszczonym. 2. Do wyrobów aerozolowych o pojemnikach wy- 2. Ca∏kowita pojemnoÊç pojemników, o których konanych ztworzywa sztucznego, które mogà rozprymowa wust. 1, nie mo˝e przekraczaç 220 ml. snàç si´ przy rozrywaniu, stosuje si´ przepisy § 10. 3. Pow∏oka ochronna pojemników, o których mo- § 12. 1. Osoba wprowadzajàca do obrotu wyrób wa w ust. 1, powinna stanowiç p∏aszcz ochronny aerozolowy powinna zapewniç, aby nienape∏nione z tworzywa sztucznego lub innego odpowiedniego pojemniki podczas hydraulicznej próby ciÊnieniowej materia∏u oraz zapobiegaç ryzyku rozprysku czàstek wytrzyma∏y ciÊnienie próbne okreÊlone odpowiednio szk∏a wrazie przypadkowego rozerwania si´ pojemni- w§ 8 ust. 2 i3, § 9 ust. 4 i5 oraz § 10 ust. 3, zzastrzeka. Pow∏ok´ ochronnà nale˝y zaprojektowaç w taki ˝eniem ust. 2 i3.

2. Pojemniki metalowe, wykazujàce po hydraulicz- 8. Osoba wprowadzajàca wyrób aerozolowy do nej próbie ciÊnieniowej asymetri´, istotne odkszta∏ce- obrotu przechowuje zatwierdzenie, o którym mowa nia lub inne podobne wady, nale˝y odrzuciç. Dopusz- wust. 6, wraz zopisem technicznym metody, sporzàczalne sà niewielkie zniekszta∏cenia symetrii dna lub dzonym woficjalnym j´zyku Unii Europejskiej, lub jeprofilu górnego wieka pod warunkiem, ˝e pojemnik go uwierzytelnionà kopià oraz sprawozdaniami z ba- . przejdzie z wynikiem pozytywnym prób´ rozrywania, daƒ, dla celów kontrolnych, pod adresem wskazanym októrej mowa w§ 13. na etykiecie, zgodnie z§ 16 ust. 1 pkt 1. v 3. Pojemniki szklane zpow∏okà ochronnà ztworzy- § 15. W toku kontroli, czy wprowadzone do obrowa sztucznego lub trwale chronione w inny sposób tu lub oddane do u˝ytku wyroby aerozolowe spe∏niapowinny dodatkowo spe∏niaç wymagania, o których jà szczegó∏owe wymagania okreÊlone wrozporzàdzeniu, organ wyspecjalizowany mo˝e: mowa w§ 9 ust. 3. o 1) wprzypadku nienape∏nionych pojemników: § 13. CiÊnienie rozrywajàce nienape∏niony pojemnik metalowy podczas próby rozrywania powinno byç a) dokonaç sprawdzenia wytrzyma∏oÊci na ciÊniewy˝sze co najmniej o 20 % od ustalonego ciÊnienia nie próbne przez czas 25 sekund pi´ciu losowo próbnego. wybranych nienape∏nionych pojemników zjednorodnej partii 2 500 pojemników lub z partii § 14. 1. Osoba wprowadzajàca wyrób aerozolowy gwytworzonej wciàgu jednej godziny, do obrotu powinna zapewniç uzyskanie dla wyrobów b) je˝eli wynik badania, o którym mowa w lit. a, aerozolowych pozytywnych wyników badania koƒco- w odniesieniu do któregokolwiek z wybranych wego, wykonanego przy zastosowaniu jednej z me- pojemników jest negatywny, wybraç losowo tod, októrych mowa wust. 2—4. dziesi´ç dodatkowych pojemników z tej samej .partii ipoddaç je tej samej próbie, 2. Ka˝dy wyrób aerozolowy zanurza si´ wgoràcej c) je˝eli wynik badania, o którym mowa w lit. b, kàpieli wodnej. Temperatura kàpieli wodnej i czas zaw odniesieniu do któregokolwiek z dziesi´ciu nurzenia powinny umo˝liwiç osiàgni´cie lciÊnienia dodatkowych pojemników jest negatywny, ca∏à w wyrobie aerozolowym, jakie jest wywierane przez parti´ uznaç za nienadajàcà si´ do u˝ytku; zawartoÊç pojemnika ojednolitej temcperaturze 50 °C. Pojemnik wykazujàcy widoczne itrwa∏e odkszta∏cenia 2) wprzypadku wyrobów aerozolowych: lub nieszczelnoÊci nie mo˝e byç wprowadzony do oba) reprezentatywnà liczb´ wyrobów aerozolowych rotu. poddaç próbie szczelnoÊci powietrznej iwodnej przez zanurzenie wkàpieli wodnej; temperatura 3. Do ogrzewania zawartoÊcri wyrobów aerozolokàpieli i czas zanurzenia powinny umo˝liwiaç wych mogà byç stosowane inne metody ni˝ zanurzeuzyskanie przez zawartoÊç wyrobu aerozolowenie wgoràcej kàpieli wodnej, októrym mowa wust.2, go jednolitej temperatury 50 °C przez czas wyje˝eli umo˝liwiajà one osiàgni´cie wka˝dym wyrobie . magany do upewnienia si´, ˝e nie nastàpi∏o roaerozolowym takich samych wartoÊci ciÊnienia itemzerwanie lub p´kniecie pojemnika, peratury, jak przy zanurzeniu w goràcej kàpieli wodb) je˝eli wynik badania partii wyrobów aerozolonej, oraz umo˝wliwiajà wykrycie odkszta∏ceƒ i niewych jest negatywny, ca∏à parti´ uznaç za nieszczelnoÊci ztakà samà dok∏adnoÊcià. nadajàcà si´ do u˝ytku. 4. Badania koƒcowe wyrobów aerozolowych mo- § 16. 1. Na ka˝dym wyrobie aerozolowym umieszgà byç wykonane wniskiej temperaturze, je˝eli metocza si´ wsposób widoczny, czytelny itrwa∏y: da badania jest zgodna zprzepisami dotyczàcymi metod alternatywnych, okreÊlonymi wpkt 6.2.6.3.2.2. za- 1) imi´ i nazwisko lub nazw´ oraz adres lub znak ∏àcznika Ado Umowy europejskiej dotyczàcej mi´dzy- handlowy osoby wprowadzajàcej ten wyrób do w narodowego przewozu drogowego towarów niebez- obrotu; piecznych (ADR), sporzàdzonej w Genewie dnia 2) symbol „3” (odwrócony epsilon) poÊwiadczajàcy 30wrzeÊnia 1957 r. (Dz. U. z2009 r. Nr 27, poz. 162). zgodnoÊç ze szczegó∏owymi wymaganiami okreÊlonymi wrozporzàdzeniu; 5. Badania koƒcowe wyrobów aerozolowych, których zawartoÊç ulega przemianom fizycznym lub che- 3) oznaczenie umo˝liwiajàce identyfikacj´ nape∏niamicznym, zmieniajàc ciÊnienie wyrobów aerozolo- nej partii; w wych przed ich pierwszym u˝yciem, nale˝y wykony- 4) mas´ netto zawartoÊci i pojemnoÊç netto, z zawaç zgodnie zust. 4. strze˝eniem ust. 2; 6. W przypadku metod badaƒ koƒcowych, o któ- 5) oznakowanie, októrym mowa w§ 18. rych mowa wust. 3 i4, metoda badania powinna byç zatwierdzona przez kompetentnà jednostk´. 2. Dopuszcza si´ niepodawanie masy netto w przypadku, gdy wyrób aerozolowy jest zgodny 7. W celu uzyskania zatwierdzenia, o którym mo- zwymaganiami okreÊlonymi w§ 3 ust. 1 i2 rozporzàwa wust. 6, osoba wprowadzajàca wyrób aerozolowy dzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 lipca 2009 r. do obrotu przedk∏ada kompetentnej jednostce wnio- w sprawie szczegó∏owych wymagaƒ dotyczàcych sek ozatwierdzenie, do∏àczajàc do wniosku opis tech- oznakowaƒ towarów paczkowanych (Dz. U. Nr 122, niczny metody. poz. 1010).

3. Je˝eli danych, o których mowa w ust. 1, nie 2. Wyrób aerozolowy klasyfikuje si´ w zale˝noÊci mo˝na nanieÊç na wyrób aerozolowy o pojemnoÊci od zawartoÊci sk∏adników ∏atwopalnych, wyra˝onej nie wi´kszej ni˝ 150 ml zpowodu jego ma∏ych wymia- w % masowych, i ciep∏a chemicznej reakcji spalania rów, nale˝y je umieÊciç na etykiecie przymocowanej jako: do wyrobu aerozolowego. . 1) skrajnie ∏atwopalny, je˝eli zawiera nie mniej ni˝ § 17. 1. Symbol „3” (odwrócony epsilon), o któ- 85 % sk∏adników ∏atwopalnych i ciep∏o chemiczrym mowa w§ 16 ust. 1 pkt 2, umieszcza osoba wpronej reakcji vspalania wynosi nie mniej ni˝ 30 kJ/g; wadzajàca wyrób aerozolowy do obrotu. 2) niepalny, je˝eli zawiera nie wi´cej ni˝ 1 % sk∏adni- 2. Na wyrobie aerozolowym nie nale˝y zamieszków ∏atwopalnych iciep∏o chemicznej reakcji spaczaç oznakowaƒ lub napisów, które mogà byç mylone lania wynosi mniej ni˝ 20 kJ/g. zsymbolem „3” (odwrócony epsilon). o § 18. 1. Na wyrobie aerozolowym nale˝y umieÊciç 3. Wyrób aerozolowy, który nie spe∏nia warunków, widoczne, czytelne itrwa∏e oznakowanie: októrych mowa wust. 2 pkt 1 i2, klasyfikuje si´ jako skrajnie ∏atwopalny lub wed∏ug palnoÊci okreÊlonej 1) niezale˝nie od zawartoÊci: zgodnie z ust. 4 i 5. Warunki i tryb przeprowadzania a) napis ostrzegawczy: „Pojemnik pod ciÊnieniem: badania zap∏onu na odleg∏oÊç, badania zap∏onu g chroniç przed s∏oƒcem i nagrzaniem powy˝ej w przestrzeni zamkni´tej i badania palnoÊci piany temperatury 50 °C. Nie przek∏uwaç ani nie spa- okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia. laç, tak˝e po zu˝yciu.”, 4. Klasyfikacji rozpylanych wyrobów aerozolob) dodatkowe ostrze˝enia dotyczàce stosowania, wych dokonuje si´ na podstawie wyników badania zwracajàce uwag´ u˝ytkowników na szczególne .zap∏onu na odleg∏oÊç, uwzgl´dniajàc ciep∏o chemiczniebezpieczeƒstwa stwarzane przez wyrób; jenej reakcji spalania: ˝eli do wyrobu aerozolowego do∏àczona jest instrukcja dotyczàca jego u˝ytkowania, ostrze˝el1) je˝eli ciep∏o chemicznej reakcji spalania wynosi nia powinny byç umieszczone tak˝e w tej inmniej ni˝ 20 kJ/g: strukcji; c a) wyrób aerozolowy klasyfikuje si´ jako ∏atwopal- 2) w przypadku gdy wyrób aerozolowy jest sklasyfiny, je˝eli zap∏on nast´puje w odleg∏oÊci nie kowany zgodnie z § 19 ust. 2—5 jako ∏atwopalny mniejszej ni˝ 15 cm, lecz mniejszej ni˝ 75 cm od lub skrajnie ∏atwopalny: êród∏a zap∏onu, a) symbol p∏omienia, zgodny zsymbolem Flub F+ r okreÊlonym w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdze- b) wyrób aerozolowy klasyfikuje si´ jako skrajnie nia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2009 r. ∏atwopalny, je˝eli zap∏on nast´puje wodleg∏oÊw sprawie oznakowania opakowaƒ substancji ci nie mniejszej ni˝ 75 cm od êród∏a zap∏onu, . niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych c) w przypadku gdy podczas badania zap∏onu na oraz niektórych preparatów chemicznych odleg∏oÊç zap∏on nie nast´puje, nale˝y wykonaç (Dz. U. Nr 53, poz. 439), oraz napis „∏atwopalw badanie w przestrzeni zamkni´tej i zaklasyfikony” lub „skrajnie ∏atwopalny”, zgodnie z klasyfikacjà okreÊlonà w§ 19 ust. 2—5, waç wyrób aerozolowy jako ∏atwopalny, je˝eli równowa˝nik czasu jest nie wi´kszy ni˝ b) sformu∏owania wskazujàce zalecane Êrodki 300 s/m3 lub wspó∏czynnik deflagracji jest nie ostro˝noÊci: wi´kszy ni˝ 300 g/m3; w innych przypadkach — „Nie przechowywaç w pobli˝u êróde∏ zap∏o- wyrób aerozolowy klasyfikuje si´ jako niepalny; nu — nie paliç tytoniu”, w 2) je˝eli ciep∏o chemicznej reakcji spalania wynosi — „Chroniç przed dzieçmi”, nie mniej ni˝ 20 kJ/g, wyrób aerozolowy klasyfikuc) specjalne ostrze˝enie dotyczàce stosowania wy- je si´ jako skrajnie ∏atwopalny w przypadku gdy robu aerozolowego: zap∏on nast´puje w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ — „Nie rozpylaç nad otwartym p∏omieniem lub 75 cm; w innych przypadkach wyrób aerozolowy ˝arzàcym si´ materia∏em”. klasyfikuje si´ jako ∏atwopalny. w2. W przypadku gdy wyrób aerozolowy zawiera 5. Klasyfikacji piankowych wyrobów aerozolosk∏adniki ∏atwopalne, o których mowa w § 3 pkt 10, wych dokonuje si´ na podstawie wyników badania lecz nie jest sklasyfikowany jako ∏atwopalny lub skraj- palnoÊci piany: nie ∏atwopalny zgodnie z§ 19 ust. 2—5, iloÊç sk∏adników ∏atwopalnych zawartych w wyrobie aerozolo- 1) wyrób aerozolowy klasyfikuje si´ jako skrajnie ∏awym nale˝y podaç na etykiecie w sposób widoczny, twopalny, je˝eli: czytelny itrwa∏y wpostaci sformu∏owania: „X % masowych zawartoÊci jest ∏atwopalne”. a) wysokoÊç p∏omienia wynosi nie mniej ni˝ 20 cm i p∏omieƒ utrzymuje si´ przez co najmniej 2 s § 19. 1. Wyrób aerozolowy mo˝e zawieraç tylko lub sk∏adniki ∏atwopalne, które nie sà substancjami lub mieszaninami piroforycznymi, samoogrzewajàcymi b) wysokoÊç p∏omienia wynosi nie mniej ni˝ 4 cm si´ lub reagujàcymi zwodà. ip∏omieƒ utrzymuje si´ przez co najmniej 7 s;

2) wyrób aerozolowy, który nie spe∏nia warunków, gdzie: októrych mowa wpkt 1, klasyfikuje si´ jako ∏atwopalny, je˝eli wysokoÊç p∏omienia wynosi nie mniej ΔH — ciep∏o chemicznej reakcji spalania wyrobu c ni˝ 4 cm ip∏omieƒ utrzymuje si´ przez co najmniej (kJ/g), 2 s. . W% — u∏amek masowy sk∏adnika „i” wwyrobie, 6. Ciep∏o chemicznej reakcji spalania (ΔH ) nale˝y i c okreÊliç: ΔH — ciep∏o spalania sk∏adnika „i” wyrobu (kJ/g). c(i) v 1) na podstawie uznanych metod badawczych, opisanych w szczególnoÊci w normach ASTM D 240, 8. Osoba wprowadzajàca wyroby aerozolowe do ISO 13943 86.1 do 86.3 i NFPA 30B lub w uznanej obrotu powinna opisaç metod´ zastosowanà do okreÊliteraturze naukowej albo lenia ciep∏a chemicznej reakcji spalania w dokumencie sporzàdzonym w oficjalnym j´zyku Unii Europejo 2) metodà obliczeniowà, októrej mowa wust. 7. skiej i dost´pnym pod adresem wskazanym zgodnie 7. Ciep∏o chemicznej reakcji spalania (ΔH ), wkilo- z§ 16 ust. 1 pkt 1. c d˝ulach na gram (kJ/g), oblicza si´ jako iloczyn teoretycznego ciep∏a reakcji spalania (ΔH ) iwydajnoÊci § 20. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospocomb darki z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie szczegó∏ospalania, która zwykle wynosi 0,95 lub 95 %. Dla wielosk∏adnikowego wyrobu aerozolowego ciep∏o cheg- wych wymagaƒ, jakim powinny odpowiadaç wyroby aerozolowe (Dz. U. Nr 263, poz. 2199). micznej reakcji spalania jest sumà wa˝onà ciep∏a reakcji spalania poszczególnych sk∏adników, wyra˝onà § 21. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem wzorem: 29 kwietnia 2010 r. n ΔH = ∑ [W% xΔH ] . c i c(i) i Minister Gospodarki: W. Pawlak l c r . w w w

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki z dnia 5 listopada 2009 r. (poz. 1460) Za∏àcznik nr 1 MAKSYMALNE CIÂNIENIE WYROBU AEROZOLOWEGO O POJE.MNIKU SZKLANYM Z POW¸OKÑ OCHRONNÑ Z TWORZYWA SZTUCZNEGO LUB TRWALE CHRONIONYM W INNY SPOSÓB, NAPE¸NIONYM GAZEM SKROPLONYM LUB MIESZANINÑ v GAZÓW SKROPLONYCH NIE MO˚E W TEMPERATURZE 20 °C PRZEKROCZYå WARTOÂCI OKREÂLONYCH W TABELI: o g . l c r . w w w

Za∏àcznik nr 2 MAKSYMALNE CIÂNIENIE WYROBU AEROZOLOWEGO O SZKLANYM POJEMNIKU NIECHRONIONYM NAPE¸NIONYM GAZEM SKROPLONYM NIE MO˚E PRZEKROCZYå . WTEMPERATURZE 20 °C WARTOÂCI OKREÂLONYCH W TABELI: v o g . l c r . w w w

Za∏àcznik nr 3 BADANIA PALNOÂCI WYROBÓW AEROZOLOWYCH . v o g . l c r . w w w

Nr 188 — 14114 — Poz. 1460

1.3.1.2. Należy Ściśle przestrzegać instrukcji dotyczącej użytkowania, w szczególności zwracając uwagę na to, czy wyrób aerozolowy jest przeznaczony do używania w pozycji pionowo do góry, czy w pozycji odwróconej. Jeżeli wymagane jest wstrząśnięcie, wyrób aerozolowy należy wstrząsnąć bezpośrednio przed badaniem.

1.3.1.3. Badanie należy wykonywać w miejscu bez przeciągu, z możliwością wentylacji, w ustalonej temperaturze 20 ?C = 5 ?C i wilgotności względnej w zakresie 30-80 %.

1.3.1.4. Każdy wyrób aerozolowy powinien być badany:

a) gdy pojemnik jest pełny, zgodnie z pełną procedurą, przy użyciu palnika gazowego znajdującego się w odległości w zakresie 15—90 cm od urządzenia uruchamiającego pojemnik,

b) gdy pojemnik jest napełniony w 10-12 % (% masowy) napełnienia nominalnego, tylko w pojedynczym badaniu, albo w odległości l5cm od urządzenia uruchamiającego, jeżeli substancja rozpylona z pełnego pojemnika w ogóle się nie zapaliła, albo w odległości zapłonu substancji rozpylonej z pełnego pojemnika plus 15 cm.

1.3.1.5. Podczas badania pojemnik umieszcza się w położeniu zgodnym z instrukcjami na etykiecie. Źródło zapłonu umieszcza się odpowiednio. 1.3.1.6. Procedura wymaga badania rozpylenia w odległości między płomieniem palnika i urządzeniem uruchamiającym wyrób aerozolowy zmienianej co 15 cm, w zakresie 15-90 cm. Zaleca się rozpoczęcie badania od odległości między płomieniem palnika i urządzeniem uruchamiającym wyrób aerozolowy równej 60 cm. Odległość od płomienia palnika do urządzenia uruchamiającego wyrób aerozolowy zwiększa się o 15 cm w przypadku zapłonu substancji rozpylonej w odległości 60 cm. Odległość tę zmniejsza się o 15 cm w przypadku braku zapłonu w odległości od płomienia palnika do urządzenia uruchamiającego wyrób aerozolowy równej 60 cm. Celem procedury jest określenie maksymalnej odległości pomiędzy urządzeniem uruchamiającym wyrób aerozolowy i płomieniem palnika, która powoduje utrzymujące się spalanie substancji rozpylonej, lub stwierdzenie, że nie można uzyskać zapłonu w odległości od płomienia palnika do urządzenia uruchamiającego wyrób aerozolowy równej 15 cm. 1.3.2. Procedura badania a) co najmniej 3 pełne pojemniki każdego wyrobu aerozolowego stabilizuje się w temperaturze 20 ?C + 1 ?C, przy czym co najmniej 95 % wyrobu jest zanurzone w wodzie przez co najmniej 30 minut przed każdą próbą (jeżeli wyrób jest całkowicie

zanurzony, wystarczy 30 minut stabilizowania),

Nr 188 — 14115 — Poz. 1460

b) należy stosować się do wymagań ogólnych oraz zapisać temperaturę i wilgotność względną powietrza, c) zważyć wyrób aerozolowy i zanotować jego masę,

d) określić ciśnienie wewnętrzne i prędkość początkową opróżniania w temperaturze

20?C + 17C w celu wyeliminowania pojemników wadliwie lub częściowo napełnionych,

e) podeprzeć palnik gazowy na płaskiej powierzchni poziomej lub przymocować palnik do podpory za pomocą zacisku,

f) zapalić palnik gazowy; płomień powinien być nieświecący i mieć wysokość ok. 4-5 cm,

g) umieścić otwór wylotowy urządzenia uruchamiającego w wymaganej odległości od płomienia. Wyrób aerozolowy bada się w pozycji, w jakiej jest przeznaczony do użytku, np. pionowo do góry lub w pozycji odwróconej,

h) ustawić w jednym poziomie otwór urządzenia uruchamiającego i płomień palnika, zapewniając, aby otwór był właściwie zwrócony w kierunku płomienia i był z nim w jednej osi (patrz rys. 1). Substancja rozpylana powinna przechodzić przez górną

połowę płomienia,

Rys. I

i) zastosować się do wymagań ogólnych dotyczących wstrząśnięcia wyrobu,

j) uruchomić zawór wyrobu aerozolowego przez 5 s w celu opróżniania jego zawartości, o ile nie nastąpi zapłon. Jeżeli zapłon nastąpi, kontynuować rozpylanie i utrzymanie płomienia przez 5 s od rozpoczęcia zapłonu,

k) zapisać wyniki zapłonu dla odległości pomiędzy palnikiem gazowym i wyrobem

aerozolowym w tabeli,

Nr 188 — 14116 — Poz. 1460

l) jeżeli zapłon nie nastąpi podczas kroku j), wyrób aerozolowy bada się w alternatywnych położeniach, np. odwróconej dla wyrobów używanych w pozycji pionowej, aby sprawdzić, czy zapłon następuje,

m) powtórzyć kroki g)-l) jeszcze dwa razy (w sumie 3 razy) dla tego samego wyrobu w tej samej odległości od palnika gazowego do urządzenia uruchamiającego,

n) powtórzyć procedurę badania dla dwóch pozostałych egzemplarzy wyrobu aerozolowego w tej samej odległości między palnikiem gazowym i urządzeniem uruchamiającym wyrób,

o) powtórzyć kroki g)-n) procedury badania w odległości od urządzenia uruchamiającego wyrób aerozolowy do płomienia palnika w zakresie od 15 do 90 cm w zależności od wyników każdej próby (patrz również 1.3.1.4 i 1.3.1.5),

p) jeżeli w odległości 15 cm zapłon nie nastąpi, dla pełnych pojemników procedura jest zakończona. Procedura jest również zakończona, jeżeli zapłon następuje w odległości 90 cm. Jeżeli zapłonu nie udało się uzyskać w odległości 15 cm, należy zanotować, że zapłon nie nastąpił.

W każdym innym przypadku maksymalna odległość pomiędzy płomieniem palnika i urządzeniem uruchamiającym wyrób aerozolowy, dla której zaobserwowano zapłon i utrzymujące się spalanie, jest zapisywana jako „odległość zapłonu”,

q) jedno badanie wykonuje się również dla 3 pojemników napełnionych do 10-12 % nominalnego poziomu napełnienia. Pojemniki badane są w odległości pomiędzy urządzeniem uruchamiającym wyrób aerozolowy i płomieniem palnika równej odległości zapłonu płomieniowego pełnych pojemników + 15 cm,

r) opróżnić pojemnik do 10-12 % nominalnego poziomu napełnienia (masowo) w impulsach trwających nie dłużej niż 30 s. Przestrzegać minimalnego czasu pomiędzy impulsami równego 300 s. W tym czasie wyroby umieszcza się w kąpieli wodnej w celu stabilizacji,

s) powtórzyć kroki g)-n) dla pojemników napełnionych do 10-12% pojemności nominalnej, pomijając kroki l) i m). Badania wykonuje się z wyrobem aerozolowym umieszczonym tylko w jednej pozycji, np. pionowo do góry, lub odwrotnie, odpowiadającej pozycji, w której nastąpił zapłon dla pełnych pojemników,

t) zapisać wyniki badania zgodnie z tabelą 1.

1.3.2.1. Wszystkie czynności wykonuje się pod wyciągiem, w dobrze wentylowanym

pomieszczeniu.

Nr 188 — 14117 — Poz. 1460

Wyciąg i pomieszczenie mogą być przewietrzane przez co najmniej 3 minuty po każdym badaniu. Należy podjąć wszelkie niezbędne środki bezpieczeństwa, aby zapobiec wdychaniu produktów spalania.

1.3.2.2. Pojemniki napełnione do 10-12 % nominalnego poziomu napełnienia bada się tylko raz. W tabeli wyników należy podać tylko jeden wynik na pojemnik.

1.3.2.3. Jeżeli badanie w pozycji, w której pojemnik jest przeznaczony do użytku, daje wynik negatywny, próbę powtarza się w pozycji, w której wyrób może dać wynik dodatni.

1.4. Metoda oceny wyników

1.4.1. Wszystkie wyniki są zapisywane. Przykładowy wzór tabeli wyników stanowi tabela 1.

Tabela I

Data Temperatura ... "C Wilgotność względna ... %

Nazwa wyrobu

Pojemność netto

Początkowy poziom napełnienia

Odległość wyrobu

15cm

30 cm

45 cm

60 cm

75cm

90 cm

Obserwacje — włącznie pozycją pojemnika

2. Badanie zapłonu w przestrzeni zamkniętej

2.1. Wstęp

Badanie jest stosowane do oceny palności produktów uwolnionych z wyrobów aerozolowych, spowodowanej ich skłonnością do zapłonu w przestrzeniach zamkniętych lub ograniczonych.

Zawartość wyrobu aerozolowego jest rozpylana do cylindrycznego naczynia badawczego

Nr 188 — 14118 — Poz. 1460

z płonącą Śświeczką. Jeżeli nastąpi widoczny zapłon, zapisuje się czas, który upłynął do momentu zapłonu, oraz rozpyloną ilość produktu. 2.2. Aparatura i materiały

2.2.1. Wymagana jest następująca aparatura:

a) chronometr (stoper) dokładność do + 0,2 s, b) łaźnia wodna utrzymywana w temp. 20 ?C dokładność do + 1 *C, c) wzorcowana waga laboratoryjna dokładność do + 0,1 g, d) termometr dokładność do + 1 ?C, e) higrometr dokładność do + 5 %,

f) manometr dokładność do + 0,1 bar, g) cylindryczne naczynie badawcze jak opisano poniżej.

2.2.2. Przygotowanie aparatury badawczej 2.2.2.1. Cylindryczne naczynie badawcze, o objętości około 200 dm”, średnicy około 600 mm i długości około 720 mm, otwarte na jednym końcu, powinno być przygotowane w następujący sposób: a) do otwartego końca naczynia należy dopasować zamknięcie składające się z pokrywy na zawiasach lub b) jako zamknięcie można zastosować folię z tworzywa sztucznego o grubości od 0,01 do 0,02 mm. Jeżeli badanie przeprowadza się z folią z tworzywa sztucznego, musi być ona używana w sposób następujący: naciągnąć folię na otwarty koniec cylindra i przymocować za pomocą taśmy elastycznej. Wytrzymałość taśmy powinna być taka, że kiedy jest umieszczona wokół cylindrycznego naczynia, spoczywając na jego pobocznicy, rozciąga się tylko o 25 mm, jeżeli do jej najniższego punktu jest przyłożona masa 0,45 kg. Wyciąć w folii szczelinę o długości 25 mm, zaczynając 50 mm od krawędzi naczynia. Zapewnić, aby folia była napięta, c) na drugim końcu cylindrycznego naczynia wywiercić otwór o średnicy 50 mm w odległości 100 mm od krawędzi w taki sposób, aby ten otwór znajdował się

w najwyższym położeniu, jeżeli naczynie jest położone i gotowe do badania (rys. 2),

Nr 188 — 14119 — Poz. 1460

d) na podstawce metalowej o wymiarach 200 x 200 mm umieścić świecę parafinową o średnicy od 20 do 40 mm i wysokości 100 mm. Świecę wymienia się, jeżeli jej wysokość jest mniejsza niż 80 mm. Płomień świecy jest chroniony przed działaniem substancji rozpylonej przez osłonę o szerokości 150 mm i wysokości 200 mm. Zawiera ona płaszczyznę nachyloną pod kątem 45? umieszczoną w odległości 150 mm od podstawy osłony (rys.3),

Rys. 3

150 mm Z 71 mm 4 452

200 mm 150 mm

A > 200 mm

Nr 188 — 14120 — Poz. 1460

e) świecę umieszczoną na metalowej podstawie ustawia się w połowie odległości między

dwoma końcami cylindrycznego naczynia badawczego (rys. 4),

Rys. 4

f) cylindryczne naczynie kładzie się na podłodze lub na podstawie w miejscu o temperaturze pomiędzy 15%C i 25 ?C. Badany wyrób jest rozpylany w cylindrycznym naczyniu o przybliżonej objętości 200 dm”, w którym umieszcza się

źródło zapłonu.

2.2.2.2. Opisany zestaw i procedura odnoszą się do wyrobów aerozolowych, z których produkt jest uwalniany pod kątem 90? do pionowej osi pojemnika. W przypadku wyrobów aerozolowych o działaniu nietypowym (np. wyroby aerozolowe z rozpylaniem pionowym) należy opisać dokonane modyfikacje sprzętu i procedury zgodnie z dobrą praktyką laboratoryjną, np. zgodnie z normą PN-EN ISO/IEC 17025 — Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących.

2.3. Procedura

2.3.1. Wymagania ogólne

2.3.1.1. Przed badaniem każdy wyrób aerozolowy powinien być stabilizowany, a następnie zainicjowany przez rozpylanie przez około 1 sekundę w celu usunięcia niejednorodnego materiału z rurki zgłębnej.

2.3.1.2. Należy ściśle przestrzegać instrukcji obsługi, w szczególności zwracając uwagę na to,

czy wyrób jest przeznaczony do używania w pozycji pionowo do góry czy w pozycji

Nr 188 — 14121 — Poz. 1460

odwróconej. Jeżeli wymagane jest wstrząśnięcie, wyrób aerozolowy należy wstrząsnąć bezpośrednio przed badaniem.

2.3.1.3. Badania należy prowadzić w miejscu bez przeciągu, z możliwością wentylacji, w ustalonej temperaturze 20 ?C = 5 ?C i wilgotności względnej w przedziale 30—80 %.

2.3.2. Procedura badania

a) co najmniej 3 pełne pojemniki każdego wyrobu aerozolowego stabilizuje się w temperaturze 20 ©C = 1 ?C w kąpieli wodnej, przy czym co najmniej 95 % wyrobu jest zanurzone w wodzie przez co najmniej 30 minut (jeżeli wyrób aerozolowy jest całkowicie zanurzony, wystarczy 30 minut stabilizacji),

b) zmierzyć lub obliczyć rzeczywistą pojemność cylindrycznego naczynia badawczego w dm”,

c) przestrzegać ogólnych wymagań oraz zanotować temperaturę i wilgotność względną powietrza,

d) określić ciśnienie wewnętrzne i prędkość początkową opróżniania w temperaturze 209C + I *C w celu wyeliminowania wyrobów aerozolowych napełnionych wadliwie lub częściowo,

e) zważyć jeden z wyrobów aerozolowych i zapisać jego masę,

f) zapalić świecę i założyć zamknięcie (pokrywę lub folię z tworzywa sztucznego),

g) umieścić otwór urządzenia uruchamiającego wyrób aerozolowy w odległości 35 mm od środka otworu wejściowego w cylindrze lub bliżej dla wyrobu o szerokim kącie rozpylania.

Uruchomić chronometr (stoper) i postępować zgodnie z instrukcją obsługi wyrobu; skierować rozpylacz w kierunku Środka przeciwległego końca (pokrywa lub folia z tworzywa sztucznego).

Wyrób aerozolowy bada się w pozycji, w jakiej jest przeznaczony do użytku, np. pionowo do góry lub w pozycji odwróconej,

h) rozpylać aż do wystąpienia zapłonu. Zatrzymać chronometr i zanotować czas, który upłynął. Zważyć wyrób aerozolowy i zanotować jego masę,

i) przewietrzyć i oczyścić cylindryczne naczynie badawcze, usuwając wszelkie pozostałości, które mogą mieć wpływ na kolejne badania. W razie potrzeby należy poczekać na schłodzenie naczynia,

j) powtórzyć kroki procedury d)-i) dla pozostałych dwóch egzemplarzy wyrobu aerozolowego (w sumie 3). Każdy egzemplarz wyrobu jest badany tylko raz.

2.4. Metoda oceny wyników

Nr 188 — 14122 — Poz. 1460

2.4.1. Sporządza się sprawozdanie z badania zawierające następujące informacje: a) informacje o badanym wyrobie, b) ciśnienie wewnętrzne i prędkość opróżniania wyrobu aerozolowego, c) temperatura i wilgotność względna powietrza w pomieszczeniu, d) czas opróżniania potrzebny do osiągnięcia zapłonu dla każdego badania (jeżeli wyrób się nie zapala, podać tę informację), e) masa produktu rozpylonego w czasie każdego badania (w g), f) rzeczywista objętość cylindrycznego naczynia badawczego (w dm”). 2.4.2. Równoważnik czasu (t,„) potrzebny do osiągnięcia zapłonu w jednym metrze

sześciennym może być obliczony następująco:

1000 x czas opróżniania (s)

rzeczywista objętość cylindra (dm')

2.4.3. Gęstość deflagracji (D;.;) potrzebna do osiągnięcia zapłonu w czasie badania może być

obliczona następująco:

1000 x ilość produktu wyrzuconego (g)

rzeczywista objętość cylindra (dm)

3. Badanie palności piany

3.1. Wstęp

3.1.1. Badanie jest stosowane do określenia palności zawartości wyrobu aerozolowego uwalnianej w postaci piany, pianki, żelu lub pasty.

Zawartość wyrobu aerozolowego jest uwalniana w ilości ok. 5 g na szkiełko zegarkowe, a źródło zapłonu (Świeca, stożek woskowy, zapałka lub zapalniczka) jest umieszczane przy podstawie szkiełka zegarkowego w celu stwierdzenia, czy następuje zapłon piany, pianki, żelu lub pasty.

Zapłon jest stwierdzany, jeżeli stabilny płomień o wysokości nie mniejszej niż 4 cm utrzymuje się przez co najmniej 2 s.

3.2. Aparatura i materiały

3.2.1. Wymagana jest następująca aparatura:

a) linijka z podziałką, podpora i zacisk podziałka w cm,

Nr 188 — 14123 — Poz. 1460

b) ognioodporne szkiełko zegarkowe o średnicy ok. 150 mm,

c) chronometr (stoper) dokładność do = 0,2 s,

d) świeca, stożek woskowy, zapałka lub zapalniczka,

e) wzorcowana waga laboratoryjna dokładność do + 0,1 g, f) łaźnia wodna utrzymywana w temp. 20 ?C dokładność do + 1 ?C, 9) termometr dokładność do = 1 *C, h) higrometr dokładność do = 5 %,

i) manometr dokładność do + 0,1 bar.

3.2.2. Szkiełko zegarkowe umieszcza się na ognioodpornej powierzchni w miejscu wolnym od przeciągu, które może być przewietrzane po każdym badaniu.

3.2.3. Linijka z podziałką jest umieszczana dokładnie za szkiełkiem zegarkowym i utrzymywana w pionie za pomocą podpory i zacisku. Linijkę należy umieścić w taki sposób, aby jej początek był na tym samym poziomie co podstawa szkiełka zegarkowego

w płaszczyźnie poziomej.

3.3. Procedura 3.3.1. Wymagania ogólne 3.3.1.1. Przed badaniem każdy wyrób aerozolowy powinien być stabilizowany, a następnie zainicjowany przez opróżnianie przez około 1 sekundę w celu usunięcia niejednorodnego materiału z rurki zgłębnej. 3.3.1.2. Należy Ściśle przestrzegać instrukcji dotyczącej użytkowania, w szczególności zwracając uwagę na to, czy wyrób jest przeznaczony do używania w pozycji pionowo do góry czy w pozycji odwróconej. Jeżeli wymagane jest wstrząśnięcie, wyrób aerozolowy należy wstrząsnąć bezpośrednio przed badaniem. 3.3.1.3. Badania wykonuje się w miejscu bez przeciągu, z możliwością wentylacji, w ustalonej temperaturze 20 *C + 5 ?C i wilgotności względnej w zakresie 30—80 %. 3.3.2. Procedura badania a) co najmniej 4 pełne pojemniki każdego wyrobu aerozolowego stabilizuje się w temperaturze 20 ?©C + 1 ?C, przy czym co najmniej 95 % wyrobu jest zanurzone w wodzie przez co najmniej 30 minut przed każdym badaniem (jeżeli wyrób aerozolowy jest całkowicie zanurzony, wystarczy 30 minut stabilizacji), b) należy przestrzegać ogólnych wymagań oraz zapisać temperaturę i wilgotność względną

powietrza,

Nr 188 — 14124 — Poz. 1460

c) określić ciśnienie wewnętrzne w 20 ?C + 1 ?C w celu wyeliminowania pojemników wadliwie lub częściowo napełnionych,

d) zmierzyć szybkość opróżniania lub przepływu badanego wyrobu aerozolowego, aby ilość wyrzuconego wyrobu mogła być dokładnie zmierzona,

e) zważyć jeden egzemplarz wyrobu aerozolowego i zapisać jego masę,

f) na podstawie zmierzonej prędkości opróżniania lub przepływu i przestrzegając instrukcji, uwolnić ok. 5 g produktu na środek czystego szkiełka zegarkowego, aby utworzyć wzgórek o wysokości nie większej niż 25 mm,

g) w ciągu 5 s od ukończenia opróżniania przyłożyć źródło zapłonu do krawędzi próbki przy jej podstawie i jednocześnie uruchomić chronometr (stoper). W razie potrzeby źródło zapłonu odsuwa się od krawędzi próbki po ok. 2 s w celu stwierdzenia, czy nastąpił zapłon. Jeżeli nie jest widoczny zapłon próbki, źródło zapłonu ponownie przykłada się do jej krawędzi,

h) jeżeli zapłon następuje, należy zwrócić uwagę na następujące punkty:

(1) maksymalna wysokość płomienia w cm ponad podstawę szkiełka zegarkowego;

(ii) czas utrzymywania się płomienia w s;

(iii) osuszyć i ponownie zważyć wyrób aerozolowy oraz obliczyć masę uwolnionego produktu,

i) natychmiast po każdym badaniu przewietrzyć miejsce jego wykonywania,

J) jeżeli nie nastąpił zapłon i uwolniony produkt pozostaje przez cały czas w postaci piany lub pasty, powtarza się kroki e)-i). Przed kolejnym przyłożeniem źródła zapłonu pozostawić produkt na 30 s, I min, 2 min lub 4 min,

k) powtórzyć kroki procedury e)-j) jeszcze dwa razy (w sumie 3 razy) dla tego samego pojemnika,

l) powtórzyć kroki procedury e)-k) dla pozostałych dwóch egzemplarzy (w sumie 3 pojemniki) tego samego wyrobu aerozolowego.

3.4. Metoda oceny wyników

3.4.1. Sporządza się sprawozdanie z badania zawierające następujące informacje: a) czy produkt się zapala; b) maksymalną wysokość płomienia w cm; c) czas utrzymywania się płomienia w s;

d) masę badanego produktu.