Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać gęstościomierze zbożowe, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych

TREÂå: Poz.: ROZPORZÑDZENIA: 151 — Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç g´stoÊciomierze zbo˝owe, oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1737 152 — Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç wagi nieautomatyczne, oraz szczegó∏owego zakresu sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych . . 1747 151 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç g´stoÊciomierze zbo˝owe, oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych2)

2) szczegó∏owy zakres badaƒ i sprawdzeƒ wykony- 3. Cz´Êci g´stoÊciomierza, októrych mowa wust. 1 wanych podczas prawnej kontroli metrologicznej pkt 1—4, powinny byç wykonane z mosiàdzu lub stali g´stoÊciomierzy; nierdzewnej. 3) zakres informacji, jakie powinna zawieraç instruk- 4. Opis i wymiary cz´Êci g´stoÊciomierza wzorcocja obs∏ugi g´stoÊciomierza. wego 20 L okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia. § 2. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà: § 4. G´stoÊciomierze u˝ytkowe 20 L mogà byç za- 1) g´stoÊciomierz u˝ytkowy — przyrzàd pomiarowy projektowane i wykonane w inny sposób ni˝ okreÊlostosowany whandlu zbo˝em do wyznaczania g´s- ny w § 3, o ile b´dà spe∏niaç wymagania, o których toÊci zbo˝a w stanie zsypnym; mowa w § 10, § 12 pkt 2 i § 14 ust. 1. 2) g´stoÊciomierz wzorcowy — przyrzàd pomiarowy § 5. 1. Wsk∏ad g´stoÊciomierzy 1 L i1/ L powinny stosowany do sprawdzania innych g´stoÊciomie- 4 wchodziç: rzy; 1) pojemnik o pojemnoÊci: 3) g´stoÊç zbo˝a w stanie zsypnym — wyra˝ony a) 1 L, wkg/hL, stosunek masy zbo˝a wype∏niajàcego pob) 1/ L; jemnik pomiarowy, wyra˝onej w kg, do pojemno- 4 Êci tego pojemnika, wynoszàcej 1 hL; 2) nó˝; 4) b∏´dy graniczne dopuszczalne — okreÊlone skrajne 3) krà˝ek; wartoÊci b∏´du g´stoÊciomierza. 4) nape∏niacz; Rozdzia∏ 2 5) naczynie do nasypywania zbo˝a; Wymagania w zakresie konstrukcji, materia∏ów 6) waga nieautomatyczna klasy dok∏adnoÊci II: i wykonania g´stoÊciomierzy a) elektroniczna o obcià˝eniu maksymalnym co najmniej 3 kg lub § 3. 1. W sk∏ad g´stoÊciomierza wzorcowego 20 L powinny wchodziç: b) bez spr´˝yny w zespole pomiaru obcià˝enia — prostodêwigniowa równoramienna o obcià˝e- 1) pojemnik pomiarowy w kszta∏cie cylindra o po- niu maksymalnym co najmniej: jemnoÊci 20 L ± 0,01 L i Êrednicy wewn´trznej — 1 kg — w g´stoÊciomierzu 1 L, 295 mm ± 1 mm, zwany dalej „pojemnikiem”; — 250 g — w g´stoÊciomierzu 1/ L; 4 2) urzàdzenie nape∏niajàce sk∏adajàce si´ z: 7) podstawka pojemnika, zwana dalej „podstawkà”; a) leja znape∏niaczem iurzàdzeniem zamykajàcym, 8) podstawka s∏upka wagi ikomplet odwa˝ników klab) rozpraszacza; sy dok∏adnoÊci M , je˝eli w sk∏ad g´stoÊciomierza 1 3) urzàdzenie odcinajàce sk∏adajàce si´ z: wchodzi waga, o której mowa w pkt 6 lit. b; a) no˝a odcinajàcego, 9) drewniana p∏yta, do której przymocowane sà podb) prowadnicy umo˝liwiajàcej poruszanie si´ no˝a stawka i podstawka s∏upka wagi, je˝eli w sk∏ad g´- odcinajàcego pomi´dzy dolnà kraw´dzià nape∏- stoÊciomierza wchodzi waga, októrej mowa wpkt 6 niacza i górnà kraw´dzià pojemnika, lit. b. P∏ytà mo˝e byç wieko skrzynki, októrej mowa wust. 3. c) mechanizmu dêwigniowego z przeciwwagà o masie 5 kg ± 0,1 kg, powodujàcego, ˝e zbo˝e 2. Opis i wymiary cz´Êci g´stoÊciomierzy, o któjest przecinane przez nó˝ ruchem ciàg∏ym; rych mowa w ust. 1 pkt 1—5 i 7—9, okreÊla za∏àcznik 4) naczynie do nasypywania zbo˝a o pojemnoÊci nr 2 do rozporzàdzenia. 24 L ± 0,1 L; 3. Cz´Êci g´stoÊciomierzy 1 L i 1/ L powinny byç 4 5) waga nieautomatyczna klasy dok∏adnoÊci II o ob- umieszczone w skrzynce z zabezpieczeniami przed ich cià˝eniu maksymalnym nie mniejszym ni˝ 50 kg: uszkodzeniem. a) elektroniczna lub § 6. G´stoÊciomierze 1 L i 1/ L mogà byç zaprojekb) bez spr´˝yny w zespole pomiaru obcià˝enia — 4 towane iwykonane winny sposób ni˝ okreÊlony w§ 5, prostodêwigniowa równoramienna; o ile b´dà spe∏niaç wymagania, o których mowa 6) odwa˝niki klasy dok∏adnoÊci M o najmniejszej w§ 10, § 12 pkt 2 i§ 14 ust. 1. 1 wartoÊci nominalnej masy 5g, je˝eli wsk∏ad g´sto- Êciomierza wchodzi waga, o której mowa w pkt 5 § 7. Na g´stoÊciomierzach 20 L, 1 L i 1/ 4 L, w wilit. b. docznym miejscu, powinny byç umieszczone w sposób czytelny i trwa∏y: 2. Masa szalki odwa˝nikowej wagi prostodêwig- 1) oznaczenia: niowej równoramiennej powinna równowa˝yç zawieszony po stronie ∏adunkowej pusty pojemnik. a) nadany znak zatwierdzenia typu,

b) znak identyfikacyjny lub nazwa producenta, § 10. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne g´stoÊciomierza, o którym mowa w § 4 lub § 6, okreÊlone jako c) numer fabryczny i rok produkcji, ró˝nica pomi´dzy Êrednià arytmetycznà z 6 wartoÊci d) nominalna pojemnoÊç pojemnika; g´stoÊci zbo˝a w stanie zsypnym wyznaczonych przy u˝yciu tego g´stoÊciomierza i Êrednià arytmetycznà 2) informacja dotyczàca zasad obs∏ugi lub odwo∏anie z 6 wartoÊci odniesienia wyznaczonych przy u˝yciu do instrukcji obs∏ugi. g´stoÊciomierza wzorcowego, wynoszà ± 0,005 war- § 8. 1. Na cz´Êciach sk∏adowych g´stoÊciomierzy toÊci Êredniej arytmetycznej uzyskanej g´stoÊciomie- 1 L i1/ L, wykonanych zgodnie zwymaganiami, októ- rzem wzorcowym. 4 rych mowa w § 5, powinny znajdowaç si´ nast´pujàce oznaczenia i napisy: 2. WartoÊç graniczna dopuszczalna odchylenia ka˝dej spoÊród 6 wartoÊci g´stoÊci zbo˝a w stanie 1) „1 L” — na pojemniku g´stoÊciomierza 1 L; zsypnym uzyskanej przy u˝yciu g´stoÊciomierza, 2) „1/ L” albo „0,25 L” — na pojemniku g´stoÊcio- októrym mowa wust. 1, od ich wartoÊci Êredniej aryt- 4 mierza 1/ L; metycznej wynosi 0,003 tej wartoÊci Êredniej. 4 3) „1350 mL” — na naczyniu do nasypywania zbo˝a § 11. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne g´stoÊciog´stoÊciomierza 1 L; mierzy 1 L lub 1/ L, wykonanych zgodnie z wymaga- 4 4) „400 mL” — na naczyniu do nasypywania zbo˝a niami, o których mowa w § 5, okreÊlone jako ró˝nica g´stoÊciomierza 1/ L; pomi´dzy Êrednià arytmetycznà z 10 wskazaƒ g´sto- 4 Êciomierza a Êrednià arytmetycznà z 10 wskazaƒ za- 5) nazwa lub znak wytwórcy — na pojemniku; stosowanego g´stoÊciomierza wzorcowego, wynoszà: 6) numer fabryczny na: 1) ± 4 g — w przypadku g´stoÊciomierza 1 L; a) pojemniku — nad oznaczeniem pojemnoÊci, 2) ± 1 g — w przypadku g´stoÊciomierza 1/ L. b) nape∏niaczu, 4 c) krà˝ku — na jednej z podstaw, 2. WartoÊç graniczna dopuszczalna odchylenia d) no˝u — na oprawie zprawej strony, obok ràczki, ka˝dego spoÊród 10 wskazaƒ g´stoÊciomierza, o którym mowa w ust. 1, od ich wartoÊci Êredniej arytmee) podstawce, tycznej wynosi: f) naczyniu, 1) 2 g — w przypadku g´stoÊciomierza 1 L; g) skrzynce stanowiàcej opakowanie g´stoÊciomierza; 2) 0,6 g — w przypadku g´stoÊciomierza 1/ L. 4 7) napis „Wierzch” — na górnej powierzchni no˝a. § 12. B∏´dy graniczne dopuszczalne wag nie- 2. W przypadku gdy w sk∏ad g´stoÊciomierza automatycznych klasy dok∏adnoÊci II, wchodzàcych wchodzi waga prostodêwigniowa równoramienna, wsk∏ad g´stoÊciomierzy, okreÊla rozporzàdzenie Minipowinna ona posiadaç nast´pujàce oznaczenia: stra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç wagi nieau- 1) numer fabryczny g´stoÊciomierza — na szalce odtomatyczne, oraz szczegó∏owego zakresu sprawdzeƒ wa˝nikowej wagi; wykonywanych podczas prawnej kontroli metrolo- 2) obcià˝enie maksymalne wagi — na dêwigni. gicznej tych przyrzàdów pomiarowych (Dz. U. Nr 26,

), a ponadto: 3. Oznaczenia i napisy powinny byç wytrawione, wygrawerowane albo wybite. 1) w przypadku g´stoÊciomierza wzorcowego 20 L dla obcià˝eƒ w zakresie od 10 kg do 20 kg b∏´dy Rozdzia∏ 3 graniczne dopuszczalne wagi wynoszà ± 0,01% danego obcià˝enia; Wymagania w zakresie charakterystyk metrologicznych g´stoÊciomierzy 2) w przypadku g´stoÊciomierza, o którym mowa w § 4 lub § 6, wzgl´dne b∏´dy graniczne dopusz- § 9. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne g´stoÊcio- czalne wagi wynoszà ± 0,001; mierza wzorcowego 20 L, okreÊlone jako ró˝nica pomi´dzy Êrednià arytmetycznà z6 wskazaƒ uzyskanych 3) wprzypadku g´stoÊciomierzy 1 L i1/ L, wykonanych 4 sprawdzanym g´stoÊciomierzem wzorcowym i Êred- zgodnie zwymaganiami, októrych mowa w§ 5: nià arytmetycznà z 6 wskazaƒ uzyskanych g´stoÊcioa) wartoÊç graniczna rozrzutu wskazaƒ wagi wymierzem wzorcowym, zastosowanym do okreÊlenia nosi 50 % wartoÊci b∏´du granicznego dopuszwartoÊci odniesienia, wynoszà ± 10 g. czalnego dla tego obcià˝enia, 2. WartoÊç graniczna dopuszczalna odchylenia b) b∏´dy graniczne dopuszczalne wagi, o której ka˝dego spoÊród 6 wskazaƒ sprawdzanego g´stoÊcio- mowa w § 5 ust. 1 pkt 6 lit. b, po zrównowa˝emierza wzorcowego 20 L od ich wartoÊci Êredniej aryt- niu szalkà odwa˝nikowà pojemnika wraz zkrà˝- metycznej wynosi 10 g. kiem, wynoszà:

— ± 0,5 mg na ka˝dy gram obcià˝enia szalki 2. W przypadku g´stoÊciomierzy 1 L i 1/ L, wyko- 4 przy obcià˝eniach 600 g i wi´kszych, nanych zgodnie z wymaganiami, o których mowa ± 300 mg przy obcià˝eniach poni˝ej 600 g — w § 5, sprawdza si´ ponadto: w przypadku g´stoÊciomierza 1 L, 1) czy krà˝ek nie ma wewnàtrz ruchomych cz´Êci, jest — ± 0,5 mg na ka˝dy gram obcià˝enia szalki szczelny i swobodnie opada na dno pojemnika, przy obcià˝eniach 200 g i wi´kszych, nie ocierajàc si´ o jego Êcianki; ± 100 mg przy obcià˝eniach poni˝ej 200 g — w przypadku g´stoÊciomierza 1/ 4 L, 2) mas´ krà˝ka. c) czu∏oÊç wagi, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 6 3. Przy legalizacji ponownej wykonuje si´ sprawlit. b, powinna byç taka, aby przy pe∏nym lub dzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 5 oraz po∏owie pe∏nego obcià˝enia dodatkowe obciàw ust. 2 pkt 1. ˝enie (równe wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego obliczonego dla tego obcià˝enia) Rozdzia∏ 5 powodowa∏o wychylenie wskazówki o co najmniej 2 mm. Sposoby i metody przeprowadzania badaƒ i sprawdzeƒ § 13. B∏´dy graniczne dopuszczalne odwa˝ników klasy dok∏adnoÊci M okreÊla rozporzàdzenie Ministra § 16. 1. Paƒstwowy g´stoÊciomierz wzorcowy20 L 1 Gospodarki z dnia 16 maja 2007 r. w sprawie wyma- powinien byç sprawdzany przez porównanie z g´stogaƒ, którym powinny odpowiadaç odwa˝niki, oraz Êciomierzem wzorcowym EWG i adiustowany wzgl´- szczegó∏owego zakresu sprawdzeƒ wykonywanych dem niego za poÊrednictwem g´stoÊciomierza wzorpodczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzà- cowego przenoÊnego EWG nie rzadziej ni˝ co 10 lat. dów pomiarowych (Dz. U. Nr 101, poz. 678), przy czym wprzypadku g´stoÊciomierza wzorcowego 20 L suma 2. G´stoÊciomierz u˝ytkowy 20 L sprawdza si´ b∏´dów zastosowanych odwa˝ników nie powinna przez porównanie z paƒstwowym g´stoÊciomierzem przekraczaç ± 0,02 % ich ∏àcznej wartoÊci nominalnej wzorcowym 20 L. masy. 3. G´stoÊciomierz u˝ytkowy 1 L sprawdza si´ g´- § 14. 1. Wzgl´dny b∏àd graniczny dopuszczalny po- stoÊciomierzem wzorcowym co najmniej II rz´du. jemnoÊci pojemnika wchodzàcego w sk∏ad g´stoÊciomierza, októrym mowa w§ 4 lub § 6, wynosi ± 0,002. 4. G´stoÊciomierz u˝ytkowy 1/ L sprawdza si´ g´- 4 stoÊciomierzem wzorcowym co najmniej III rz´du. 2. B∏àd graniczny dopuszczalny pojemnoÊci pojemnika wchodzàcego w sk∏ad g´stoÊciomierza 1 L 5. Do sprawdzenia g´stoÊciomierzy nale˝y u˝yç i 1/ L, wykonanego zgodnie z wymaganiami, o któ- 4 pszenicy o g´stoÊci w stanie zsypnym nie mniejszej rych mowa w § 5, wynosi: ni˝ 80 kg/hL, suchej, niepokruszonej, bez plew i zanieczyszczeƒ, w iloÊci: 1) ± 2 mL — w przypadku g´stoÊciomierza 1 L; 1) 24 L — w przypadku g´stoÊciomierza 20 L; 2) ± 1 mL — w przypadku g´stoÊciomierza 1/ L. 4 2) 2 L i1 L — wprzypadku g´stoÊciomierzy 1 L i1/ L. 4 Rozdzia∏ 4 6. Pszenic´, przed przystàpieniem do sprawdzania, Szczegó∏owy zakres badaƒ i sprawdzeƒ nale˝y roz∏o˝yç cienkà warstwà i pozostawiç na oko∏o wykonywanych podczas prawnej kontroli 10 godzin w celu wyrównania temperatury i wilgotmetrologicznej g´stoÊciomierzy noÊci zbo˝a z warunkami klimatycznymi pomieszczenia pomiarowego, które powinny wynosiç (20 ± 5)°C § 15. 1. Zakres badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych i (50 ± 10)%. podczas zatwierdzenia typu i legalizacji pierwotnej g´stoÊciomierzy obejmuje: § 17. 1. W celu wyznaczenia charakterystyk metrologicznych, o których mowa w § 9 i 10, porównuje 1) ogl´dziny zewn´trzne; si´ wartoÊci Êrednie arytmetyczne z 6 wskazaƒ uzyskanych, dla tej samej próbki zbo˝a, g´stoÊciomie- 2) sprawdzenie wymiarów g´stoÊciomierza; rzem sprawdzanym „B” i g´stoÊciomierzem wzorco- 3) sprawdzenie pojemnoÊci pojemnika i naczynia do wym „K”. nasypywania zbo˝a; 2. Pomiary porównawcze wskazaƒ g´stoÊciomie- 4) wyznaczenie b∏´dów wagi i odwa˝ników oraz rzy „B” i„K” nale˝y przeprowadziç wnast´pujàcej kosprawdzenie, czy spe∏nione sà wymagania, o któ- lejnoÊci: rych mowa w § 12 i 13; Nr pomiaru 1 2 3 4 5 6 5) wyznaczenie b∏´dów g´stoÊciomierza oraz spraw- —————————————————————————- dzenie, czy spe∏nione sà odpowiednie wymaga- KolejnoÊç nasypywania KB BK KB BK KB BK nia, o których mowa w § 9—11. do g´stoÊciomierzy

3. G´stoÊciomierze „B” i „K” nale˝y nape∏niaç Rozdzia∏ 6 w równych odst´pach czasu. Wymagania w zakresie miejsc umieszczania na g´stoÊciomierzach cech legalizacji 4. Je˝eli wartoÊci graniczne dopuszczalne, o któi zabezpieczajàcych rych mowa w § 9 albo § 10, sà przekroczone, nale˝y zbo˝e pozostawiç na kolejne 10 godzin w miejscu wy- § 19. 1. Cechy legalizacji umieszcza si´ na: konywania pomiarów, po czym powtórzyç sprawdze- 1) leju — w widocznym miejscu; nie, o którym mowa w ust. 2. 2) pojemniku pomiarowym — wwidocznym miejscu; 5. Je˝eli przekroczona jest tylko wartoÊç graniczna 3) wadze; dopuszczalna, o której mowa w § 9 ust. 1 albo § 10 4) odwa˝nikach. ust. 1, g´stoÊciomierz nale˝y adiustowaç. Po adiustacji nale˝y powtórzyç sprawdzenie, o którym mowa 2. Dodatkowo podczas legalizacji umieszcza si´ cew ust. 2. chy zabezpieczajàce na: 1) szalce wagi — w przypadku wagi prostodêwignio- 6. Wskazania g´stoÊciomierza 20 L, wykonanego wej równoramiennej; zgodnie zwymaganiami, októrych mowa w§ 3, mo˝- 2) naczyniu do nasypywania zbo˝a — w widocznym na adiustowaç, przemieszczajàc rozpraszacz. miejscu; § 18. 1. W celu wyznaczenia charakterystyk metro- 3) krà˝ku; logicznych, októrych mowa w§ 11, porównuje si´ war- 4) plombie zabezpieczajàcej, na∏o˝onej na rozpraszatoÊci Êrednie arytmetyczne z 10 wskazaƒ, uzyskanych czu w celu uniemo˝liwienia przemieszczania, po dla tej samej próbki zbo˝a, g´stoÊciomierzem sprawdokonaniu adiustacji g´stoÊciomierza, o której dzanym „B” ig´stoÊciomierzem wzorcowym „K”. mowa w § 17 ust. 6. 2. Pomiary porównawcze wskazaƒ g´stoÊciomie- Rozdzia∏ 7 rzy „B” i„K” nale˝y przeprowadziç wkolejnoÊci, októ- Warunki w∏aÊciwego stosowania g´stoÊciomierzy rej mowa w § 17 ust. 2, wykonujàc 10 pomiarów. oraz zakres informacji, jakie powinna zawieraç instrukcja obs∏ugi g´stoÊciomierza 3. W jednej serii porównaƒ mo˝na równoczeÊnie sprawdzaç do 5 g´stoÊciomierzy o tej samej pojem- § 20. 1. G´stoÊciomierze powinny byç stosowane noÊci. Ka˝dà seri´ porównaƒ nale˝y rozpoczynaç od zgodnie zpodanymi na nich zasadami obs∏ugi lub donape∏nienia g´stoÊciomierza wzorcowego. Koƒcowe ∏àczonà do nich instrukcjà obs∏ugi. nape∏nienie w danej serii porównaƒ mo˝e byç jednoczeÊnie nape∏nieniem poczàtkowym w nast´pnej 2. Instrukcja obs∏ugi g´stoÊciomierzy 1 L i1/ 4 L poserii. winna zawieraç w szczególnoÊci: 1) szczegó∏owy opis obs∏ugi; 4. G´stoÊciomierze nale˝y nape∏niaç w równych 2) tabele redukcyjne dla g´stoÊciomierzy zbo˝owych odst´pach czasu, zgodnie z poni˝szym schematem: obejmujàce co najmniej cztery rodzaje zbó˝: pszenic´, ˝yto, j´czmieƒ i owies. 1) 1. seria porównaƒ — K B B B B B ; 1 2 3 4 5 3. G´stoÊciomierze powinny byç utrzymywane 2) 2. seria porównaƒ — K B B B B B ; 5 4 3 2 1 w czystoÊci oraz stosowane i przechowywane w pomieszczeniu, wktórym temperatura wynosi (20 ± 5)°C, 3) 3. seria porównaƒ — K B B B B B ; 1 2 3 4 5 awilgotnoÊç wzgl´dna powietrza — (50 ± 10) %. 4) 4. seria porównaƒ — K B B B B B ; 5 4 3 2 1 Rozdzia∏ 8 5) 5. seria porównaƒ — K B B B B B ; 1 2 3 4 5 Przepis koƒcowy 6) 6. seria porównaƒ — K B B B B B ; 5 4 3 2 1 § 21. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 7) 7. seria porównaƒ — K B 1 B 2 B 3 B 4 B 5 ; 14 dni od dnia og∏oszenia.4) 8) 8. seria porównaƒ — K B B B B B ; 5 4 3 2 1 Minister Gospodarki: W. Pawlak 9) 9. seria porównaƒ — K B B B B B ; 1 2 3 4 5 ——————— 4) Niniejsze rozporzàdzenie by∏o poprzedzone rozporzàdze- 10) 10. seria porównaƒ — K B B B B B K. 5 4 3 2 1 niem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej zdnia 12 listopada 2003 r. wsprawie wymagaƒ metrolo- 5. Wprzypadku sprawdzania kilku g´stoÊciomierzy gicznych, którym powinny odpowiadaç g´stoÊciomierze w celu wyznaczenia charakterystyk metrologicznych, zbo˝owe (Dz. U. Nr 206, poz. 2001), które utraci∏o moc o których mowa w § 11, porównuje si´ wartoÊci Êredzdniem 1 stycznia 2008 r. na podstawie art. 12 pkt 3 ustanie arytmetyczne z 10 wskazaƒ uzyskanych g´stoÊcio- wy zdnia 15 grudnia 2006 r. ozmianie ustawy osystemie mierzem sprawdzanym i 11 wskazaƒ uzyskanych g´- oceny zgodnoÊci oraz ozmianie niektórych innych ustaw stoÊciomierzem wzorcowym. (Dz. U. Nr 249, poz. 1834).

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki zdnia 31 stycznia 2008 r. (poz. 151) Za∏àcznik nr 1 OPIS I WYMIARY CZ¢ÂCI G¢STOÂCIOMIERZA ZBO˚OWEGO WZORCOWEGO 20 L 1. Urzàdzenie nape∏niajàce powinno odpowiadaç 7) Êrednica pr´ta osadzonego wosi leja powinna wynast´pujàcym wymaganiom: nosiç 11 mm ± 0,2 mm; 1) lej powinien mieç kszta∏t sto˝ka Êci´tego oprzekro- 8) na pr´cie powinien byç osadzony wspó∏osiowo ju ko∏owym, przed∏u˝onego cylindrycznym pierÊ- rozpraszacz wchodzàcy do nape∏niacza u do∏u cieniem wzmacniajàcym u góry, a u do∏u sto˝ko- leja; wà dyszà wylotowà wyposa˝onà w urzàdzenie zamykajàce; 9) po∏o˝enie rozpraszacza powinno byç regulowane w kierunku pionowym. 2) wymiary leja powinny wynosiç: a) wysokoÊç pierÊcienia wzmacniajàcego: 2. Rozpraszacz powinien mieç nast´pujàce wymia- 120 mm ± 2 mm, ry: b) wysokoÊç cz´Êci sto˝kowej leja: 240mm ± 1mm, 1) promieƒ kana∏u: 16 mm ± 0,5 mm; c) d∏ugoÊç osi dolnej sto˝kowej dyszy wylotowej: 80 mm ± 0,5 mm, 2) wysokoÊç cz´Êci cylindrycznej: 5 mm ± 0,5 mm; d) ca∏kowita d∏ugoÊç osi leja: 440 mm ± 3 mm, 3) Êrednica cz´Êci cylindrycznej: 33 mm ± 0,2 mm. e) Êrednica wewn´trzna pierÊcienia wzmacniajàcego: 390 mm ± 1 mm, 3. Nó˝ odcinajàcy powinien byç wykonany ze stali o gruboÊci zabezpieczajàcej przed odkszta∏ceniem f) Êrednica wewn´trzna sto˝kowej dyszy wylotow czasie u˝ytkowania, wyci´tej w kszta∏cie litery „V”. wej: — u góry: 84,5 mm ± 0,5 mm, 4. Odleg∏oÊç pomi´dzy dolnà powierzchnià no˝a — u do∏u: 86,5 mm ± 0,5 mm, odcinajàcego ikraw´dzià pojemnika powinna wynosiç 0,5 mm ± 0,2 mm. g) ró˝nica Êrednic sto˝kowej dyszy wylotowej: 2 mm ± 0,5 mm; 5. Podczas nape∏niania pojemnika pomiarowego 3) lej powinien byç u do∏u zakoƒczony wspó∏osio- jego górna kraw´dê powinna znajdowaç si´ w p∏aszwym nape∏niaczem; czyênie poziomej. 4) dno nape∏niacza powinno byç zamykane za pomo- 6. Rama powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenie cà umocowanej na zawiasach klapy; poziomujàce sk∏adajàce si´ z: 5) Êrednica wewn´trzna nape∏niacza powinna wynosiç 295 mm ± 1 mm; 1) poziomnicy lub pionu sznurkowego o d∏ugoÊci co najmniej 500 mm; 6) oÊ leja powinna pokrywaç si´ z osià pojemnika podczas nape∏niania; 2) nó˝ek regulacyjnych. Opis do rysunku nr 1 1 — pojemnik 2 — nape∏niacz 3 — lej 4 — urzàdzenie zamykajàce 5 — rozpraszacz 6 — dysza wylotowa 7 — nó˝ odcinajàcy 8 — nó˝ki regulacyjne 9 — rama

Za∏àcznik nr 2 OPIS I WYMIARY CZ¢ÂCI G¢STOÂCIOMIERZY 1 L i 1/ L 4 1. Pojemnik powinien: 1) trwale przymocowanych z zewnàtrz; 1) byç wykonany z rury mosi´˝nej ciàgnionej bez 2) przystosowanych do oprawy no˝a. szwu; 4. Króciec g´stoÊciomierza z wagà prostodêwig- 2) byç podzielony szczelinà poprzecznà na pojemnik niowà równoramiennà powinien byç zaopatrzony w ruchomy pa∏àk przystosowany do zawieszania pow∏aÊciwy (cz´Êç dolna) i króciec (cz´Êç górna); jemnika na wieszaku wagi. 3) umo˝liwiaç umieszczenie w nim krà˝ka, gdy nó˝ 5. Brzeg pojemnika w∏aÊciwego powinien byç jest wsuni´ty w szczelin´. wzmocniony z zewnàtrz trwale przymocowanym pier- Êcieniem. 2. SzerokoÊç szczeliny powinna byç tak dobrana, aby nó˝: 6. Dno pojemnika powinno: 1) przemieszcza∏ si´ bez oporów; 1) byç p∏askie i trwale przymocowane do Êcianki pojemnika w sposób zabezpieczajàcy przed zmianà 2) nie wypada∏ przy pochyleniu pojemnika. po∏o˝enia; 3. Pojemnik w∏aÊciwy ikróciec powinny byç ze so- 2) mieç otwory rozmieszczone wrównomiernych odbà po∏àczone za pomocà dwóch przeciwleg∏ych kla- st´pach na wspó∏Êrodkowych okr´gach w sposób mer: okreÊlony w tabeli nr 1. Tabela nr 1

7. Dno pojemnika, dolny pierÊcieƒ obejmujàcy ny odp∏yw powietrza uchodzàcego z pojemnika przez obrze˝e pojemnika i trzy nó˝ki powinny stanowiç ca- otwory wdnie podczas spadania krà˝ka ze zbo˝em. ∏oÊç. 10. Ograniczenie pojemnoÊci pomiarowej pojem- 8. Nó˝ki pojemnika powinny zapewniaç pionowe, nika u do∏u stanowi górna powierzchnia krà˝ka koncentryczne i nieruchome jego ustawienia na pod- umieszczonego na dnie pojemnika, a u góry — p∏aszstawie przez niewielki obrót pojemnika wokó∏ osi. czyzna brzegu pojemnika pokrywajàca si´ z dolnà powierzchnià no˝a znajdujàcego si´ w szczelinie. 9. Mi´dzy dnem pojemnika ajego podstawkà powinna znajdowaç si´ 6mm szczelina umo˝liwiajàca swobod- 11. Wymiary pojemnika okreÊlono w tabeli nr 2. Tabela nr 2

12. ChropowatoÊç R wewn´trznej szlifowanej po- 4) mieç p∏askie i równoleg∏e powierzchnie. a wierzchni Êcianki pojemnika przy legalizacji pierwotnej nie powinna przekraczaç 0,63 μm. 14. Kraw´dê tnàca ostrza powinna znajdowaç si´ w po∏owie gruboÊci no˝a. 13. Nó˝ powinien: 1) byç wykonany ze stali hartowanej; 15. TwardoÊç ostrza no˝a przy legalizacji pierwotnej powinna wynosiç od 40 HRC do 45 HRC. 2) byç osadzony w oprawie z uchwytem; 3) mieç wci´cie kàtowe, zapewniajàce przecinanie 16. Wymiary no˝a okreÊlono w tabeli nr 3. ziaren niepowodujàce wstrzàsów pojemnika; Tabela nr 3

17. Krà˝ek powinien: 4) mieç wewnàtrz usztywnienie uniemo˝liwiajàce jego zniekszta∏cenie podczas wybijania cechy zabez- 1) byç wykonany z mosiàdzu; pieczajàcej. 2) mieç kszta∏t prostego walca o: 18. Masa krà˝ka powinna mieÊciç si´ w zakresie: a) Êrednicy: — 87,5 mm — w g´stoÊciomierzu 1 L, 1) od 448 g do 450 g — w g´stoÊciomierzu 1 L; — 52,5 mm — w g´stoÊciomierzu 1/ L, 4 2) od 89 g do 90 g — w g´stoÊciomierzu 1/ L. b) wysokoÊci: 4 — 40 mm — w g´stoÊciomierzu 1 L, 19. Nape∏niacz powinien byç wykonany zrury mo- — 23 mm — w g´stoÊciomierzu 1/ L; 4 si´˝nej i zaopatrzony u do∏u w przylutowany ko∏nierz 3) mieç p∏askie i równoleg∏e wzgl´dem siebie pod- dostosowany wymiarami i wykrojami do króçca postawy; jemnika.

20. Wymiary nape∏niacza okreÊlono w tabeli nr 4. Tabela nr 4

21. ChropowatoÊç R wewn´trznej szlifowanej po- 2) wykonana tak, aby mo˝na by∏o umocowaç na niej a wierzchni Êcianki nape∏niacza przy legalizacji pierwot- pojemnik koncentrycznie i nieruchomo; nej nie powinna przekraczaç 0,63 μm. 3) przymocowana na p∏ycie. 22. Naczynie do nasypywania zbo˝a, zwane dalej 26. Wymiary podstawki powinny wynosiç: „naczyniem”, powinno: 1) Êrednica zewn´trzna: 1) byç wykonane z rury metalowej; a) 125 mm — w g´stoÊciomierzu 1 L, 2) mieç przylutowane dno; b) 84 mm — w g´stoÊciomierzu 1/ L; 4 3) mieç pierÊcieƒ usztywniajàcy górny brzeg; 2) Êrednica walcowego wyst´pu centrujàcego: 4) nasuwaç si´ na nape∏niacz; a) 79,8 mm — w g´stoÊciomierzu 1 L, 5) wsuwaç si´ do pojemnika. b) 49,8 mm — w g´stoÊciomierzu 1/ L. 4 23. Wewn´trzna Êrednica naczynia powinna wyno- 27. P∏yta, do której przymocowana jest podstawka, siç: powinna byç pozioma iodporna na ugi´cia iwstrzàsy pochodzàce od uderzeƒ krà˝ka o dno pojemnika. 1) 86 mm w g´stoÊciomierzu 1 L; 2) 52 mm w g´stoÊciomierzu 1/ L. 28. W g´stoÊciomierzu z wagà prostodêwigniowà 4 równoramiennà: 24. Na wewn´trznej powierzchni Êcianki naczynia, 1) masa szalki odwa˝nikowej wagi powinna równowodleg∏oÊci od 1cm do 3cm od brzegu, powinna byç wa˝yç pojemnik wraz z krà˝kiem; wykonana na ca∏ym obwodzie kreska ustalajàca granic´ jego pojemnoÊci, wynoszàcà: 2) komplet odwa˝ników klasy dok∏adnoÊci M powi- 1 nien zawieraç odwa˝niki o nast´pujàcych wartoÊ- 1) 1350 mL ± 10 mL w g´stoÊciomierzu 1 L; ciach nominalnych masy: 2) 400 mL ± 5 mL w g´stoÊciomierzu 1/ L. a) 200g, 200g, 200g, 100g, 50g, 50g, 20g, 20g, 4 10 g, 5 g, 2 g, 2 g, 1 g i 500 mg — w g´stoÊcio- 25. Podstawka pojemnika, zwana dalej „podstaw- mierzu 1 L, kà”, powinna byç: b) 100 g, 50 g, 20 g, 20 g, 10 g, 5 g, 2 g, 2 g, 1 g 1) metalowa; i 500 mg — w g´stoÊciomierzu 1/ 4 L.