Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków utrzymywania zwierząt w hodowlach zwierząt laboratoryjnych oraz w jednostkach prowadzących doświadczenia lub testy

374 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie szczegó∏owych warunków utrzymywania zwierzàt w hodowlach zwierzàt laboratoryjnych oraz w jednostkach prowadzàcych doÊwiadczenia lub testy2)

rzàt iwykonywaniu zabiegów na zwierz´tach powinny 3. System wentylacji, októrym mowa wust. 1, wymieç: konuje si´ tak, aby: 1) wielkoÊç umo˝liwiajàcà instalacj´ sprz´tu lub urzà- 1) wyeliminowaç mo˝liwoÊç wystàpienia przeciàdzeƒ do przeprowadzania czyszczenia iodka˝ania; gów; 2) miejsce do oddzielnego przechowywania czystego 2) zapewniç ogrzewanie lub ch∏odzenie powietrza i brudnego wyposa˝enia u˝ywanego przy utrzyw zale˝noÊci od warunków atmosferycznych; mywaniu zwierzàt i wykonywaniu zabiegów na zwierz´tach; 3) uniemo˝liwiç powtórne wykorzystanie nieoczyszczonego powietrza. 3) sprawny system wentylacyjny. 4. W przypadku wyposa˝enia pomieszczeƒ dla 2. Âciany ipod∏ogi wpomieszczeniach do przechozwierzàt w mechaniczny system wentylacji, system wywania sprz´tu i wyposa˝enia u˝ywanego przy ten ∏àczy si´ z systemem alarmowym. utrzymywaniu zwierzàt i wykonywaniu zabiegów na zwierz´tach wykonuje si´ z materia∏ów odpornych na § 13. Temperatur´ w pomieszczeniach dla zwieuszkodzenia mechaniczne i dzia∏anie Êrodków dezynrzàt: fekcyjnych. 1) dostosowuje si´ do ich gatunku, wieku oraz stanu § 8. Korytarze iciàgi komunikacyjne pomi´dzy pofizjologicznego; mieszczeniami, o których mowa w § 2, powinny spe∏- niaç wymagania dla pomieszczeƒ przeznaczonych do 2) utrzymuje si´ wzakresie, który jest okreÊlony wzautrzymywania zwierzàt oraz byç wystarczajàco szero- ∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia. kie, aby umo˝liwiaç ∏atwe przemieszczanie sprz´tu. § 14. Poziom wilgotnoÊci wzgl´dnej wpomieszcze- § 9. W hodowlach zwierzàt laboratoryjnych oraz niach dla zwierzàt dostosowuje si´ do wymagaƒ gawjednostkach prowadzàcych doÊwiadczenia lub testy tunków zwierzàt w nich utrzymywanych, przy czym powinny znajdowaç si´ laboratoria umo˝liwiajàce wymo˝e si´ on wahaç w granicach 55 % ± 10 %. konanie sekcji, badaƒ diagnostycznych oraz pobieranie prób do badaƒ laboratoryjnych. § 15. 1. Wniemajàcych okien pomieszczeniach dla zwierzàt: § 10. 1. Pomieszczenia iwybiegi dla zwierzàt buduje si´ tak, aby uniemo˝liwiç przedostawanie si´ zwierzàt. 1) instaluje si´ sztuczne oÊwietlenie, posiadajàce regulacj´ intensywnoÊci Êwiat∏a zgodnie z cyklem 2. Wpomieszczeniach ina wybiegach dla zwierzàt dobowym; mogà przebywaç wy∏àcznie osoby zatrudnione w hodowlach zwierzàt laboratoryjnych oraz w jednostkach 2) zapewnia si´ oÊwietlenie awaryjne. prowadzàcych doÊwiadczenia lub testy oraz osoby upowa˝nione do przeprowadzania w nich kontroli. 2. Wgodzinach nocnych dopuszcza si´ stosowanie Êwiat∏a czerwonego, o nat´˝eniu pozwalajàcym na § 11. 1. Wpomieszczeniach dla zwierzàt umieszcza wykonywanie niezb´dnych czynnoÊci zwiàzanych si´, wwidocznym miejscu, szczegó∏owy opis sposobu zutrzymywaniem zwierzàt iwykonywaniem zabiegów i cz´stotliwoÊci czyszczenia klatek i kojców oraz wy- oraz doÊwiadczeƒ i testów. miany Êció∏ki. 3. Wprzypadku utrzymywania zwierzàt albinosów, 2. Wprzypadku zwierzàt utrzymywanych wwarun- intensywnoÊç oÊwietlenia sztucznego i naturalnego kach Êcis∏ej izolacji opis, o którym mowa w ust. 1, zmniejsza si´, dostosowujàc jà do zwi´kszonej wra˝liumieszcza si´ na zewnàtrz pomieszczeƒ, w których woÊci tych zwierzàt na Êwiat∏o. zwierz´ta te sà utrzymywane. 4. W pomieszczeniach dla zwierzàt intensywnoÊç § 12. 1. Pomieszczenia dla zwierzàt wyposa˝a si´ oÊwietlenia sztucznego i naturalnego oraz jego cyw dostosowany do potrzeb zwierzàt w nich utrzymy- klicznoÊç kontroluje si´ zcz´stotliwoÊcià dostosowanà wanych system wentylacji ciàg∏ej iawaryjnej owydaj- do wymagaƒ gatunków zwierzàt w nich utrzymywanoÊci zapewniajàcej co najmniej od 15 do 20 wymian nych. powietrza na godzin´, chyba ˝e szczególne warunki, takie jak temperatura, nie wymagajà koniecznoÊci za- § 16. W pomieszczeniach dla zwierzàt dopuszcza pewnienia zwi´kszonej wymiany powietrza. si´ nat´˝enie ha∏asu nieprzekraczajàce 60 db, a podczas przeprowadzania doÊwiadczeƒ — 35 db. 2. Je˝eli w pomieszczeniach dla zwierzàt utrzymuje si´ mniejszà liczb´ zwierzàt ni˝ liczba wynikajàca ze § 17. Niedopuszczalne jest palenie tytoniu w poszczegó∏owych warunków zag´szczenia zwierzàt okre- mieszczeniach dla zwierzàt. Êlonych w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia, to pomieszczenia te wyposa˝a si´ w system wentylacji § 18. Pomieszczenia dla zwierzàt regularnie czyÊci o wydajnoÊci zapewniajàcej co najmniej od 8 do si´ i myje, a je˝eli jest to niezb´dne — odka˝a i stery- 10 wymian powietrza na godzin´. lizuje.

§ 19. Pomieszczenia, w których sà utrzymywane § 24. 1. Psy i koty: zwierz´ta, wyposa˝a si´ w urzàdzenia s∏u˝àce do wykrywania po˝aru. 1) utrzymuje si´ wpomieszczeniach majàcych oÊwietlenie naturalne; § 20. Podmiot odpowiedzialny za zwierz´ta utrzy- 2) przetrzymuje si´ w klatkach wy∏àcznie podczas mywane w hodowlach zwierzàt laboratoryjnych oraz przeprowadzania doÊwiadczenia wczasie niezb´dwjednostkach prowadzàcych doÊwiadczenia lub testy nym do osiàgni´cia jego celu; ustala sposób czyszczenia, mycia i odka˝ania, a je˝eli jest to konieczne — sterylizacji klatek, sprz´tu i wypo- 3) wypuszcza si´ z klatek na wybiegi nie rzadziej ni˝ sa˝enia u˝ywanego przy utrzymywaniu zwierzàt i wyraz dziennie. konywaniu zabiegów na zwierz´tach. 2. Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje si´ w przypad- § 21. 1. Klatki, kojce i stanowiska dla zwierzàt kokach, gdy przebywanie zwierzàt na wybiegu jest niepytnych buduje si´: zgodne z celem doÊwiadczenia, a okres przetrzymy- 1) zmateria∏ów nieszkodliwych dla zdrowia zwierzàt, wania w klatkach nie jest d∏u˝szy ni˝ 5 dni. g∏adkich, ∏atwych do czyszczenia i odka˝ania, od- 3. Klatki dla kotów: pornych na dzia∏anie moczu i Êrodków dezynfekcyjnych; 1) wyposa˝a si´ w przedmioty do wspinania i Êciera- 2) w sposób uniemo˝liwiajàcy ranienie si´ zwierzàt. nia pazurów oraz kuwety; 2. Kojce dla zwierzàt konstruuje si´ tak, aby umo˝- 2) powinny posiadaç miejsca do odpoczynku. liwiç zwierz´tom zaspokajanie ich potrzeb etologicznych, wszczególnoÊci ukrycie si´ lub czasowà os∏on´, 4. Niedopuszczalne jest stosowanie pod∏ogi ruszprzebywanie w stadzie, znakowanie terytorium lub towej w klatkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2. kontakt wzrokowy zosobnikami tego samego gatunku. § 25. Psom utrzymywanym wy∏àcznie na wybie- 3. Pod∏ogi wklatkach ikojcach dostosowuje si´ do gach zapewnia si´ mo˝liwoÊç ochrony przed niekowymagaƒ gatunku i wieku utrzymywanych zwierzàt rzystnym wp∏ywem warunków atmosferycznych. oraz konstruuje si´ w sposób u∏atwiajàcy usuwanie odchodów zwierz´cych. § 26. Klatki, kojce i wybiegi znajdujàce si´ na zewnàtrz pomieszczeƒ dla zwierzàt regularnie czyÊci si´, 4. Kojce dla psów: poddaje konserwacji i wymienia zu˝ytà Êció∏k´. 1) rozmieszcza si´ w odst´pach uniemo˝liwiajàcych § 27. 1. Zwierz´ta w klatkach, kojcach, na wybiewzajemne ranienie si´ zwierzàt; gach lub stanowiskach dla zwierzàt kopytnych utrzy- 2) wyposa˝a si´ w urzàdzenia drenujàce. muje si´ zgodnie ze szczegó∏owymi warunkami zag´szczenia zwierzàt w miejscach ich utrzymywania § 22. 1. Rozmiary iwyposa˝enie klatek dla zwierzàt okreÊlonymi w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia. naczelnych dostosowuje si´ do ich indywidualnych potrzeb. 2. Zwierz´ta gospodarskie utrzymuje si´ zgodnie zprzepisami ominimalnych warunkach utrzymywania 2. WysokoÊç klatki dla zwierzàt naczelnych powinposzczególnych gatunków zwierzàt gospodarskich alna zapewniaç swobodne przyj´cie przez zwierz´ pozybo zgodnie ze szczegó∏owymi warunkami zag´szczecji wyprostowanej. nia zwierzàt wmiejscach ich utrzymywania okreÊlonymi w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia. 3. Zwierz´tom naczelnym przemieszczajàcym si´ technikà brachiacji zapewnia si´ przestrzeƒ wystarcza- § 28. 1. Âció∏ka stosowana w pomieszczeniach dla jàcà do swobodnego ko∏ysania si´ bez dotykania podzwierzàt, klatkach, kojcach ina stanowiskach dla zwie- ∏ogi, przy w pe∏ni wyciàgni´tych ramionach. rzàt kopytnych powinna spe∏niaç wymagania okreÊlo- 4. Zwierz´ta naczelne mog´ byç utrzymywane po ne w przepisach o minimalnych warunkach utrzymy- 2 sztuki w klatkach, je˝eli nie wykazujà wobec siebie wania poszczególnych gatunków zwierzàt gospodarzachowaƒ agresywnych. skich. 5. Klatki dla zwierzàt naczelnych rozmieszcza si´ 2. Dopuszczalne jest stosowanie jako Êció∏ki Êcinw sposób umo˝liwiajàcy kontakt wzrokowy pomi´dzy ków papieru i innych materia∏ów, je˝eli spe∏niajà wyposzczególnymi zwierz´tami, a je˝eli to konieczne — magania dla Êció∏ki. uniemo˝liwiajàcy taki kontakt. 3. Niedopuszczalne jest stosowanie jako Êció∏ki § 23. Âwinie utrzymuje si´ w klatkach wy∏àcznie trocin lub materia∏ów pochodzàcych zdrewna poddapodczas przeprowadzania doÊwiadczenia: nego obróbce chemicznej. 1) wczasie niezb´dnym do osiàgni´cia celu doÊwiad- § 29. 1. Kierownik jednostki organizacyjnej uprawczenia; nionej do przeprowadzania doÊwiadczeƒ lub testów 2) je˝eli ich waga nie przekracza 40 kg. oraz hodowca prowadzàcy hodowl´ zwierzàt laborato-

ryjnych zapewniajà utrzymywanie zwierzàt w warun- 2) poddaje si´ badaniom bakteriologicznym. kach okreÊlonych w rozporzàdzeniu i opiek´ lekarskoweterynaryjnà. 7. W przypadku gdy automatyczne poid∏o zosta∏o zainstalowane w klatce o nieprzepuszczalnej pod∏o- 2. Podmioty, o których mowa w ust. 1, powiada- dze, klatk´ zabezpiecza si´ przed zalaniem. miajà niezw∏ocznie lekarza weterynarii oka˝dym przypadku zachorowania lub zranienia zwierz´cia. § 32. 1. Wyposa˝enie isprz´t przeznaczony do karmienia zwierzàt czyÊci si´ i — je˝eli jest to konieczne 3. W przypadku gdy osoba odpowiedzialna za — sterylizuje. opiek´ nad zwierz´tami w jednostce organizacyjnej uprawnionej do przeprowadzania doÊwiadczeƒ lub 2. W przypadku gdy w ˝ywieniu zwierzàt jest stotestów lub hodowca prowadzàcy hodowl´ zwierzàt sowana karma wilgotna lub karma, która mo˝e ulec laboratoryjnych uzna, ˝e jest konieczne bezzw∏oczne zamoczeniu lub zanieczyszczeniu odchodami zwierz´- uÊmiercenie rannego zwierz´cia, zwierz´ to uÊmierca cymi, wyposa˝enie i sprz´t przeznaczony do karmiesi´ w sposób okreÊlony w przepisach o kwalifika- nia zwierzàt czyÊci si´ codziennie. cjach osób uprawnionych do zawodowego uboju oraz warunkach i metodach uboju i uÊmiercania 3. Karm´ podaje si´ zwierz´tom wsposób umo˝lizwierzàt. wiajàcy bezkonfliktowy dost´p do niej wszystkich zwierzàt. § 30. 1. Zwierz´tom utrzymywanym w hodowlach zwierzàt laboratoryjnych oraz w jednostkach prowa- 4. Karm´ przechowuje si´: dzàcych doÊwiadczenia lub testy zapewnia si´ sta∏y 1) w ch∏odnych, ciemnych i suchych pomieszczedost´p do wody przeznaczonej do spo˝ycia. niach, zabezpieczonych przed dost´pem szkodników i owadów; 2. Wod´ podaje si´ zwierz´tom w sposób ograniczajàcy mo˝liwoÊç jej zanieczyszczenia mikrobiolo- 2) w sposób uniemo˝liwiajàcy jej zanieczyszczenie, gicznego i chemicznego. pogorszenie jakoÊci lub zniszczenie. 3. Je˝eli istnieje mo˝liwoÊç namna˝ania si´ w wo- 5. ¸atwo psujàcà si´ karm´ przechowuje si´ dzie drobnoustrojów mogàcych powodowaç infekcje w ch∏odziarkach, zamra˝arkach lub w pomieszczeu zwierzàt, dopuszcza si´ dodatkowe jej chlorowanie niach z regulowanà temperaturà. lub zakwaszenie. § 33. Warunki, w jakich sà utrzymywane zwierz´ta 4. Zakwaszenie wody, zawartoÊç chloru i innych oraz sprz´t i wyposa˝enie u˝ywane przy utrzymywasubstancji w wodzie przeznaczonej do akwariów niu zwierzàt, codziennie kontroluje si´. i zbiorników, w których utrzymuje si´ ryby, p∏azy i gady, dostosowuje si´ do wymagaƒ i zakresów toleran- § 34. 1. Zwierz´ta wprowadzane do hodowli zwiecji poszczególnych gatunków zwierzàt. rzàt laboratoryjnych oraz do jednostek prowadzàcych doÊwiadczenia lub testy sà poddawane aklimatyzacji § 31. 1. Do pojenia zwierzàt u˝ywa si´: lub kwarantannie. 1) automatycznego poid∏a; 2. Okres aklimatyzacji jest ustalany przez lekarza 2) butelki — w przypadku ma∏ych zwierzàt. weterynarii sprawujàcego opiek´ lekarskoweterynaryjnà nad zwierz´tami whodowlach zwierzàt laborato- 2. Butelk´, o której mowa w ust. 1, wykonuje si´ ryjnych oraz w jednostkach prowadzàcych doÊwiadzmateria∏u umo˝liwiajàcego sprawdzenie jej zawarto- czenia lub testy. Êci, przy czym jej szyjka powinna byç tak szeroka, aby 3. Okres kwarantanny dla niektórych gatunków umo˝liwiaç ∏atwe i dok∏adne czyszczenie butelki. zwierzàt jest okreÊlony w za∏àczniku nr 3 do rozporzà- 3. W przypadku gdy butelka jest wykonana z two- dzenia. rzywa sztucznego, powinno byç ono odporne na dzia- § 35. Wzakresie nieuregulowanym wrozporzàdze- ∏anie Êrodków dezynfekcyjnych i sterylizacj´. niu do warunków utrzymywania zwierzàt gospodar- 4. Kapsle, korki i przewody butelki wykonuje si´ skich wjednostkach prowadzàcych doÊwiadczenia lub z materia∏ów ∏atwych do czyszczenia i odpornych na testy stosuje si´ przepisy wsprawie minimalnych wasterylizacj´. runków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierzàt gospodarskich. 5. Po ka˝dym opró˝nieniu butelk´, jej kapsel, korek § 36. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie i przewody czyÊci si´ i sterylizuje. 14 dni od dnia og∏oszenia. 6. Automatyczne poid∏a: 1) sprawdza si´ i konserwuje tak, aby zapewniç ich sprawnoÊç technicznà; Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi: W. Olejniczak

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Rolnictwa iRozwoju Wsi zdnia 24 lutego 2005 r. (poz. 374) Za∏àcznik nr 1 ZAKRES TEMPERATURY W POMIESZCZENIACH DLA ZWIERZÑT UTRZYMYWANYCH W KLATKACH, KOJCACH LUB NA WYBIEGACH WEWNÑTRZ POMIESZCZE¡

* Zwierz´ta bardzo m∏ode lub bezw∏ose nale˝y utrzymywaç wtemperaturze wy˝szej ni˝ podana wtabeli, dostosowanej do ich wymagaƒ.

Za∏àcznik nr 2 SZCZEGÓ¸OWE WARUNKI ZAG¢SZCZENIA ZWIERZÑT W MIEJSCACH ICH UTRZYMYWANIA 1. Minimalna powierzchnia pod∏ogi w klatce oraz minimalna wysokoÊç klatki dla ma∏ych gryzoni i królików utrzymywanych w hodowlach zwierzàt laboratoryjnych i podczas przeprowadzania doÊwiadczeƒ

*WysokoÊç klatki oznacza pionowà odleg∏oÊç miedzy pod∏ogà igórnà poziomà cz´Êcià pokrywy lub klatki. 2. Minimalna powierzchnia pod∏ogi wklatce oraz minimalna wysokoÊç klatki dla ma∏ych gryzoni utrzymywanych w hodowlach zwierzàt laboratoryjnych podczas rozrodu

*WysokoÊç klatki oznacza pionowà odleg∏oÊç miedzy pod∏ogà igórnà poziomà cz´Êcià pokrywy lub klatki.

3. Minimalna powierzchnia pod∏ogi w klatce i powierzchnia gniazda oraz minimalna wysokoÊç klatki dla królików utrzymywanych w hodowlach zwierzàt laboratoryjnych podczas rozrodu

* WysokoÊç klatki oznacza pionowà odleg∏oÊç miedzy pod∏ogà igórnà poziomà cz´Êcià pokrywy lub klatki. ** Powierzchnia pod∏ogi obejmuje powierzchni´ gniazda. 4. Minimalna powierzchnia pod∏ogi w klatce oraz minimalna wysokoÊç klatki dla kotów utrzymywanych podczas przeprowadzania doÊwiadczeƒ oraz powierzchnia pod∏ogi w kojcu dla kotki i miotu w hodowlach zwierzàt laboratoryjnych

*WysokoÊç klatki oznacza pionowà odleg∏oÊç miedzy pod∏ogà igórnà poziomà cz´Êcià pokrywy lub klatki.

6. Minimalna powierzchnia pod∏ogi wkojcu ina wybiegu dla psów whodowlach zwierzàt laboratoryjnych i podczas przeprowadzania doÊwiadczeƒ

* Liczby wnawiasach podajà ca∏kowità powierzchni´ przypadajàcà na 1 psa, obejmujàcà powierzchni´ pod∏ogi kojca wraz zpowierzchnià przylegajàcego do kojca wybiegu. 7. Minimalna powierzchnia pod∏ogi wklatce oraz minimalna wysokoÊç klatki dla ptaków utrzymywanych w jednostkach prowadzàcych doÊwiadczenia oraz podczas przeprowadzania doÊwiadczeƒ

* Powierzchnia oznacza d∏ugoÊç iszerokoÊç klatki zmierzonà od wewnàtrz iwp∏aszczyênie poziomej. ** WysokoÊç klatki oznacza pionowà odleg∏oÊç miedzy pod∏ogà igórnà poziomà cz´Êcià pokrywy lub klatki.

8. Minimalna powierzchnia pod∏ogi w klatce oraz minimalna wysokoÊç klatki dla Êwiƒ utrzymywanych w jednostkach prowadzàcych doÊwiadczenia podczas przeprowadzania doÊwiadczeƒ

*WysokoÊç klatki oznacza pionowà odleg∏oÊç miedzy pod∏ogà igórnà poziomà cz´Êcià pokrywy lub klatki. 9. Minimalne wymiary kojców i ich wyposa˝enia dla zwierzàt gospodarskich utrzymywanych w jednostkach prowadzàcych doÊwiadczenia lub testy, podczas przeprowadzania doÊwiadczeƒ

10. Minimalne wymiary stanowisk dla zwierzàt kopytnych utrzymywanych w jednostkach prowadzàcych doÊwiadczenia lub testy, podczas przeprowadzania doÊwiadczeƒ*

* Stanowiska dla zwierzàt kopytnych powinny byç dostatecznie szerokie, tak aby umo˝liwiç wygodne po∏o˝enie si´ zwierzàt wnich utrzymywanych. 11. Minimalna powierzchnia pod∏ogi w klatce oraz minimalna wysokoÊç klatki dla zwierzàt naczelnych z rodziny Ceboidea i Cercopithecoidea

*WysokoÊç klatki oznacza pionowà odleg∏oÊç miedzy pod∏ogà igórnà poziomà cz´Êcià pokrywy lub klatki.

Za∏àcznik nr 3 ZALECANY OKRES KWARANTANNY DLA NIEKTÓRYCH GATUNKÓW ZWIERZÑT

375 ROZPORZÑDZENIE MINISTRÓW SPRAW WEWN¢TRZNYCH IADMINISTRACJI1)ORAZ OBRONY NARODOWEJ z dnia 21 lutego 2005 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie trybu i sposobu przyjmowania, przewo˝enia, wydawania i ochrony materia∏ów