Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 listopada 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać gęstościomierze zbożowe

Nr 206

2001 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ”

z dnia 12 listopada 2003 r.

w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać gęstościomierze zbożowe

Na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje:

Rozdział 1 Przepisy ogólne

8 1. Rozporządzenie określa wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać gęstościomierze zbożowe 20 L, 1 Li 1/4 L.

8 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:

1) gęstościomierz użytkowy — przyrząd pomiarowy stosowany w handlu zbożem do wyznaczania gęstości zboża w stanie zsypnym;

2) gęstościomierz wzorcowy — przyrząd pomiarowy stosowany do sprawdzania innych gęstościomierzy,

3) gęstość zboża w stanie zsypnym — wyrażony w kg/hL stosunek masy zboża wypełniającej pojemnik pomiarowy, wyrażonej w kg, do pojemności tego pojemnika, wynoszącej 1 hL;

4) błędy graniczne dopuszczalne — określone skrajne wartości błędu gęstościomierza.

Rozdział 2

Wymagania metrologiczne uwzględniające konstrukcję, materiał i wykonanie gęstościomierzy

8 3. 1. W skład gęstościomierza 20 L wchodzą:

1) pojemnik pomiarowy w kształcie cylindra o pojemności 20 L + 0,01 L i średnicy wewnętrznej 295 mm + 1 mm, zwany dalej „pojemnikiem”;

2) urządzenie napetniające składające się z:

a) leja z napełniaczem i urządzeniem zamykającym,

b) rozpraszacza;

3) urządzenie odcinające składające się z:

a) noża odcinającego,

1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spotecznej kieruje dziatem administracji rządowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5).

2) Zmiany wymienionej ustawy zostaty ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz.1800, z 2002 r. Nr 155, poz. 1286 i Nr 166, poz. 1360 oraz z 2003 r. Nr 170, poz. 1652.

b) prowadnicy umożliwiającej poruszanie się noża odcinającego pomiędzy dolną krawędzią napetniacza i górną krawędzią pojemnika,

c) mechanizmu dźwigniowego z przeciwwagą o masie 5 kg + 0,1 kg, powodującego, że zboże jest przecinane przez nóż ruchem ciągłym;

4) naczynie do nasypywania zboża o pojemności 24L<+0,1L;

5) waga nieautomatyczna klasy dokładności Il o obciążeniu maksymalnym nie mniejszym niż 50 kg: a) elektroniczna lub b) bez sprężyny w zespole pomiaru obciążenia — prostodźwigniowa równoramienna;

6) odważniki klasy doktadności M,, jeżeli w skład gęstościomierza wchodzi waga, o której mowa w pkt 5 lit. b, o najmniejszej wartości nominalnej masy 5 g.

2. Masa szalki odważnikowej wagi prostodźwigniowej równoramiennej powinna równoważyć zawieszony po stronie tadunkowej pusty pojemnik.

3. Części gęstościomierza, o których mowa w ust. 1 pkt 1—4, powinny być wykonane z mosiądzu lub stali nierdzewnej.

4. Opis i wymiary części gęstościomierza zbożowego wzorcowego 20 L określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

8 4. 1. W skład gęstościomierzy 1 Li 1/4 L wchodzą: 1) pojemnik o pojemności: a)1L, b) 1/4 L; 2) nóż; 3) krążek; 4) napełniacz; 5) naczynie do nasypywania zboża; 6) waga nieautomatyczna klasy dokładności II:

a) elektroniczna o obciążeniu maksymalnym co najmniej 3 kg lub

b) bez sprężyny w zespole pomiaru obciążenia — prostodźwigniowa równoramienna o obciążeniu maksymalnym co najmniej:

— 1 kg — w gęstościomierzu 1 L, — 250 g — w gęstościomierzu 1/4 L;

Nr 206

7) podstawka pojemnika, zwana dalej „podstawką”;

8) podstawka stupka wagi i komplet odważników klasy dokładności M,, jeżeli w skład gęstościomierza wchodzi waga, o której mowa w pkt 6 lit. b;

9) drewniana płyta, do której przymocowane są podstawka i podstawka słupka wagi, jeżeli w skład gęstościomierza wchodzi waga, o której mowa w pkt 6 lit. b. Płytą może być wieko skrzynki, o której mowa w ust. 3.

2. Opis i wymiary części gęstościomierzy, o których mowa w ust. 1 pkt 1—5 i 7—9, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

3. Części gęstościomierzy 1 Li 1/4 L powinny być umieszczone w skrzynce z zabezpieczeniami przed ich uszkodzeniem.

8 5. 1. Na gęstościomierzu 20 L, w widocznym miejscu, powinny być zamieszczone w sposób czytelny i trwały oznaczenia:

1) nadany znak zatwierdzenia typu;

2) znak identyfikacyjny lub nazwa producenta; 3) numer fabryczny i rok produkcji;

4) nominalna pojemność pojemnika.

2. Na gęstościomierzu 20 L powinny znajdować się informacje dotyczące zasad obsługi albo odwołanie do instrukcji obsługi.

8 6. 1. Na częściach składowych gęstościomierza 1Li 1/4 L powinny znajdować się następujące oznaczenia i napisy:

1) „1 L” — na pojemniku gęstościomierza 1 L;

2) „1/4 L” albo „0,25 L” — na pojemniku gęstościomierza 1/4 L;

3) „1350 mL” — na naczyniu gęstościomierza 1L; 4) „400 mL” — na naczyniu gęstościomierza 1/4 L; 5) nazwa lub znak producenta — na pojemniku; 6) numer fabryczny na: a) pojemniku — nad oznaczeniem pojemności, b) napełniaczu, c) krążku — na jednej z podstaw, d) nożu — na oprawie z prawej strony, obok rączki, e) podstawce, f) naczyniu;

7) napis „Wierzch” — na górnej powierzchni noża.

2. W przypadku gdy w skład gęstościomierza wchodzi waga prostodźwigniowa równoramienna, powinna ona posiadać następujące oznaczenia:

1) numer fabryczny gęstościomierza — na szalce odważnikowej wagi;

2) obciążenie maksymalne wagi — na dźwigni.

3. Oznaczenia i napisy powinny być wytrawione, wygrawerowane albo wybite.

Rozdział 3 Charakterystyki metrologiczne gęstościomierzy

8 7. 1. Błędy graniczne dopuszczalne gęstościomierza wzorcowego 20 L, określone jako różnica pomiędzy średnią arytmetyczną z 6 wskazań uzyskanych sprawdzanym gęstościomierzem wzorcowym i średnią arytmetyczną z 6 wskazań uzyskanych gęstościomierzem wzorcowym, zastosowanym do określenia wartości odniesienia, wynoszą +10 g.

2. Wartość graniczna dopuszczalna odchylenia każdego spośród 6 wskazań gęstościomierza wzorcowego 20 L od ich wartości średniej arytmetycznej wynosi 10 g.

8 8. 1. Błędy graniczne dopuszczalne gęstościomierza użytkowego 20 L, określone jako różnica pomiędzy średnią arytmetyczną z 6 wartości gęstości zboża w stanie zsypnym wyznaczonych przy użyciu tego gęstościomierza i średnią arytmetyczną z 6 wartości odniesienia wyznaczonych przy użyciu gęstościomierza wzorcowego, wynoszą +0,005 wartości średniej arytmetycznej uzyskanej gęstościomierzem wzorcowym.

2. Wartość graniczna dopuszczalna odchylenia każdej spośród 6 wartości gęstości zboża w stanie zsypnym uzyskanej przy użyciu gęstościomierza użytkowego 20 L od ich wartości średniej arytmetycznej wynosi 0,003 tej wartości średniej.

8 9. 1. Błędy graniczne dopuszczalne gęstościomierza 1 L lub 1/4 L, określone jako różnica pomiędzy średnią arytmetyczną z 10 wskazań gęstościomierza i średnią arytmetyczną z 10 wskazań zastosowanego gęstościomierza wzorcowego, wynoszą:

1) +4 g — w przypadku gęstościomierza 1 L; 2) +1 g— w przypadku gęstościomierza 1/4 L.

2. Wartość graniczna dopuszczalna odchylenia każdego spośród 10 wskazań gęstościomierza, o którym mowa w ust. 1, od ich wartości średniej arytmetycznej wynosi:

1) 2g— w przypadku gęstościomierza 1 L; 2) 0,6 g — w przypadku gęstościomierza 1/4 L.

8 10. Błędy graniczne dopuszczalne wag nieautomatycznych klasy dokładności Il, wchodzących w skład gęstościomierzy, określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791), a ponadto:

Nr 206

1)w przypadku gęstościomierza wzorcowego 20L dla obciążeń w zakresie od 10 kg do 20 kg błędy graniczne dopuszczalne wagi wynoszą + 0,01 % danego obciążenia;

2

—

w przypadku gęstościomierza użytkowego 20 L względne błędy graniczne dopuszczalne wagi wynoszą +0,001;

3) w przypadku gęstościomierzy 1 Li 1/4 L:

a) wartość graniczna rozrzutu wskazań wagi wynosi 50 % wartości błędu granicznego dopuszczalnego dla tego obciążenia,

b) btędy graniczne dopuszczalne wagi, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 lit. b, po zrównoważeniu szalką odważnikową pojemnika wraz z krążkiem, wynoszą:

— +0,5 mg na każdy gram obciążenia szalki przy obciążeniach 600 g i większych, +300 mg przy obciążeniach poniżej 600 g — w przypadku gęstościomierza 1 L,

— +0,5 mg na każdy gram obciążenia szalki przy obciążeniach 200 g i większych, +100 mg przy obciążeniach poniżej 200 g — w przypadku gęstościomierza 1/4 L,

czułość wagi, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 li. b, powinna być taka, aby przy pełnym lub połowie petnego obciążenia dodatkowe obciążenie (równe wartości biędu granicznego dopuszczalnego obliczonego dla tego obciążenia)

c) powodowało wychylenie wskazówki o co najmniej 2 mm.

8 11. Biędy graniczne dopuszczalne odważników klasy doktadności M, określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać odważniki (Dz. U. Nr 115, poz. 1084), przy czym w przypadku gęstościomierza wzorcowego 20 L, suma błędów zastosowanych odważników nie powinna przekraczać + 0,02 % ich łącznej wartości nominalnej masy.

8 12. 1. Względny błąd graniczny dopuszczalny pojemności pojemnika wchodzącego w skład gęstościomierza użytkowego 20 L wynosi +0,002.

2. Błąd graniczny dopuszczalny pojemności pojemnika wchodzącego w skład gęstościomierza 1Li 1/4 L wynosi:

1) +2 mL — w przypadku gęstościomierza 1 L; 2) :£1 mL— w przypadku gęstościomierza 1/4 L. Rozdział 4

Przepis końcowy

8 13. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej: J. Hausner

Zatączniki do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 listopada 2003 r. (poz. 2001)

Załącznik nr 1

OPIS I WYMIARY CZĘŚCI GĘSTOŚCIOMIERZA ZBOŻOWEGO WZORCOWEGO 20 L

1. Urządzenie napełniające:

1) powinno mieć lej:

a) w kształcie stożka ściętego o przekroju kołowym, przedłużonego cylindrycznym pierścieniem wzmacniającym u góry, a u dołu stożkową dyszą wylotową

b) o wymiarach:

wyposażoną w urządzenie zamykające,

— wysokość pierścienia wzmacniającego: 120 mm + 2 mm,

— wysokość części stożkowej leja: 240 mm + 1 mm,

— długość osi dolnej stożkowej dyszy wylotowej:

— całkowita długość osi leja: 440 mm + 3 mm,

80 mm + 0,5 mm,

— średnica wewnętrzna pierścienia wzmacniającego: 390 mm + 1 mm,

średnica wewnętrzna stożkowej dyszy wylotowej:

— u góry: 84,5 mm + 0,5 mm, — u dołu: 86,5 mm + 0,5 mm,

— różnica średnic stożkowej dyszy wylotowej: 2 mm + 0,5 mm,

c) u dołu zakończony współosiowym napełniaczem:

— o dnie zamykanym za pomocą umocowanej na zawiasach klapy,

— o średnicy wewnętrznej: 295 mm + 1 mm,

Nr 206 — 14274 — Poz. 2001

d) którego oś pokrywa się podczas napełniania z osią pojemnika, e) w osi którego osadzony jest pręt o średnicy 11 mm + 0,2 mm;

2) powinno być wyposażone w osadzony współosiowo na pręcie rozpraszacz, wchodzący do napełniacza u dołu leja;

3) powinno umożliwiać regulację położenia rozpraszacza w kierunku pionowym. 2. Wymiary rozpraszacza powinny być następujące:

1) promień kanału: 16 mm + 0,5 mm;

2) wysokość części cylindrycznej: 5 mm + 0,5 mm;

3) średnica części cylindrycznej: 33 mm + 0,2 mm.

3. Nóż odcinający powinien być wykonany ze stali o grubości zabezpieczającej przed odkształceniem w czasie użytkowania, wyciętej w kształcie litery „V”.

4. Odległość pomiędzy dolną powierzchnią noża odcinającego i krawędzią pojemnika powinna wynosić 0,5 mm + 0,2 mm.

5. Podczas napetniania pojemnika pomiarowego jego górna krawędź powinna znajdować się w płaszczyźnie poziomej.

6. Rama powinna być wyposażona w urządzenie poziomujące składające się z: 1) poziomnicy lub pionu sznurkowego o długości co najmniej 500 mm;

2) nóżek regulacyjnych.

Opis do rysunku nr 1 1 — pojemnik, 2 — napełniacz, 3 — lej, 4 — urządzenie zamykające, 5 — rozpraszacz, 6 — dysza wylotowa, 7 — nóż odcinający, 8 — nóżki regulacyjne,

9 — rama.

L € F Obb

OLEL

Widok z przodu

A |

Rysunek nr 1. Gęstościomierz zbożowy wzorcowy 20L

Nr 206

Nr 206 — 14276 — Poz. 2001

Załącznik nr 2 OPIS I WYMIARY CZĘŚCI GĘSTOŚCIOMIERZY 1 LI 1/4L

1. Pojemnik powinien: 1) być wykonany z rury mosiężnej ciągnionej bez szwu; 2) być podzielony szczeliną poprzeczną na pojemnik właściwy (część dolna) i króciec (część górna); 3) umożliwiać umieszczenie w nim krążka, gdy nóż jest wsunięty w szczelinę.

2. Szerokość szczeliny powinna być tak dobrana, aby nóż: 1) przemieszczał się bez oporów; 2) nie wypadał przy pochyleniu pojemnika.

3. Pojemnik właściwy i króciec powinny być ze sobą połączone za pomocą dwóch przeciwległych klamer: 1) trwale przymocowanych z zewnątrz; 2) przystosowanych do oprawy noża.

4. Króciec gęstościomierza z wagą prostodźwigniową równoramienną powinien być zaopatrzony w ruchomy patąk przystosowany do zawieszania pojemnika na wieszaku wagi.

5. Brzeg pojemnika właściwego powinien być wzmocniony z zewnątrz trwale przymocowanym pierścieniem.

6. Dno pojemnika powinno:

1) być płaskie i ttwale przymocowane do ścianki pojemnika w sposób zabezpieczający przed zmianą położenia;

2) mieć otwory rozmieszczone w równomiernych odstępach na współśrodkowych okręgach w sposób określony w tabeli 1.

Tabela 1

Środek Numer kolejny okręgu na dnie

Pojemność

rza Liczba otworów

7. Dno pojemnika, dolny pierścień obejmujący obrzeże pojemnika i trzy nóżki powinny stanowić jedną catość. 8. Nóżki pojemnika powinny zapewniać pionowe, koncentryczne i nieruchome jego ustawienia na podstawie przez niewielki obrót pojemnika wokół osi.

9. Między dnem pojemnika a jego podstawką powinna znajdować się 6 mm szczelina umożliwiająca swobodny odpływ powietrza uchodzącego z pojemnika przez otwory w dnie podczas spadania krążka ze zbożem.

10. Ograniczenie pojemności pomiarowej pojemnika u dołu stanowi górna powierzchnia krążka umieszczonego na dnie pojemnika, a u góry — płaszczyzna brzegu pojemnika pokrywająca się z dolną powierzchnią noża znajdującego się w szczelinie.

Nr 206 — 14277 — Poz. 2001

11. Wymiary pojemnika określono w tabeli 2.

Tabela 2 Wartość wymiaru w gęstościomierzu

Dodatkowe wzmocnienie pod szczeliną: a) grubość b) wysokość

Wymiary pojemnika

Grubość dna

Średnica otworów w dnie

Rozstaw elementów mocujących nóżek (średnica)

soon | 55 [onto son | 6

12. Chropowatość R, wewnętrznej szlifowanej powierzchni ścianki pojemnika, przy legalizacji pierwotnej, nie powinna przekraczać 0,63 um.

13. Nóż powinien: 1) być wykonany ze stali hartowanej; 2) być osadzony w oprawie z uchwytem; 3) mieć wcięcie kątowe, zapewniające przecinanie ziaren niepowodujące wstrząsów pojemnika; 4) mieć płaskie i równoległe powierzchnie. 14. Krawędź tnąca ostrza powinna znajdować się w połowie grubości noża. 15. Twardość ostrza noża, przy legalizacji pierwotnej, powinna wynosić od 40 HRC do 45 HRC.

16. Wymiary noża określono w tabeli 3.

Tabela 3

Wartość wymiaru Wymiary noża w gęstościomierzu 1Li1/4L

Grubość 1mm

Szerokość skosu ostrza

Kąt wcięcia

Nr 206 — 14278 — Poz. 2001

17. Krążek powinien: 1) być wykonany z mosiądzu; 2) mieć kształt prostego walca o: a) średnicy: — 87,5 mm — w gęstościomierzu 1 L, — 52,5 mm — w gęstościomierzu 1/4 L, b) wysokości: — 40 mm — w gęstościomierzu 1 L, — 23 mm — w gęstościomierzu 1/4 L; 3) mieć płaskie i równoległe względem siebie podstawy; 4) mieć wewnątrz usztywnienie uniemożliwiające jego znieksztatcenie podczas wybijania cechy legalizacyjnej. 18. Masa krążka powinna mieścić się w zakresie: 1) od 448 g do 450 g — w gęstościomierzu 1 L;

2)od 89g do 90 g— w gęstościomierzu 1/4 L.

19. Napełniacz powinien być wykonany z rury mosiężnej i zaopatrzony u dołu w przylutowany kołnierz, dostosowany wymiarami i wykrojami do króćca pojemnika.

20. Wymiary napetniacza określono w tabeli 4.

Tabela 4

Wartość wymiaru w gęstościomierzu Wymiary napetniacza 1/4 L

Grubość ścianki 1,0 — 1,2 0,75 — 0,95

21. Chropowatość R, wewnętrznej szlifowanej powierzchni ścianki napetniacza, przy legalizacji pierwotnej, nie powinna przekraczać 0,63 um.

22. Naczynie do nasypywania zboża, zwane dalej „naczyniem”, powinno: 1) być wykonane z rury metalowej; 2) mieć przylutowane dno; 3) mieć pierścień usztywniający górny brzeg; 4) nasuwać się na napełniacz; 5) wsuwać się do pojemnika. 23. Wewnętrzna średnica naczynia powinna wynosić: 1) 86 mm w gęstościomierzu 1 L; 2) 52 mm w gęstościomierzu 1/4 L.

Nr 206 — 14279 — Poz. 2001

24. Na wewnętrznej powierzchni ścianki naczynia, w odległości od 1 cm do 3 cm od brzegu, powinna być wykonana na całym obwodzie kreska ustalająca granicę jego pojemności, wynosząca:

1) 1350 mL + 10 mL w gęstościomierzu 1L; 2) 400 mL + 5 mL w gęstościomierzu 1/4 L. 25. Podstawka pojemnika, zwana dalej „podstawką”, powinna być: 1) metalowa; 2) wykonana tak, aby można było umocować na niej pojemnik koncentrycznie i nieruchomo; 3) przymocowana na płycie. 26. Wymiary podstawki powinny wynosić: 1) średnica zewnętrzna: a) 125 mm — w gęstościomierzu 1 L, b) 84 mm — w gęstościomierzu 1/4 L; 2) średnica walcowego występu centrującego: a) 79,8 mm — w gęstościomierzu 1L, b) 49,8 mm w gęstościomierzu 1/4 L.

27. Płyta, do której przymocowana jest podstawka, powinna być pozioma i odporna na ugięcia i wstrząsy pochodzące od uderzeń krążka o dno pojemnika.

28. W gęstościomierzu z wagą prostodźwigniową równoramienną: 1) masa szalki odważnikowej wagi powinna równoważyć pojemnik wraz z krążkiem;

2) komplet odważników klasy dokładności M, powinien zawierać odważniki o następujących wartościach nominalnych masy:

a) 200g, 200 g, 200g, 100g,50g,50g,20g,20g,10g,5g,2g,2g,1gi500mg — w gęstościomierzu 1L,

b) 100g,50g,20g,20g,10g,5g,2g,2g,1gi500 mg— w gęstościomierzu 1/4 L.