Orzecznik
Wróć do listy
ROZPORZĄDZENIE

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania.

Data podpisania
15 maja 1996
Publikator
Dziennik Ustaw 1996 poz. 282
Wejście w życie
2 czerwca 1996
Status
uznany za uchylony
Organ wydający
MIN. PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ
Słowa kluczowe
odszkodowaniasądy pracy i ubezpieczeń społecznychczas pracyformularzeprawo pracyświadectwo pracyopiniesłużba wojskowaurlopy

Podziału tego aktu na przepisy nie udało się wiarygodnie ustalić — tekst pokazujemy w całości.

Nr 60 - 1376- Poz. 281 i 282

nych przewidzianych przepisami o zwalczaniu chorób § 14. Pracodawca jest obowiązany zwolnić od pra zakaźnych, o zwalczaniu gruźlicy oraz o zwalczaniu cy pracownika będącego członkiem rady nadzorczej, chorób wenerycznych. działającej u zatrudniającego go pracodawcy, na czas niezbędny do uczestniczenia w posiedzeniach tej rady. § 10. Pracodawca jest obowiązany zwolnić od pra cy pracownika wezwanego w charakterze świadka § 15. Pracodawca jest obowiązany zwolnić od pra w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Naj cy pracownika na czas obejmujący: wyźszą Izbę Kontroli i pracownika powołanego do 1) 2 dni - w razie ślubu pracownika lub urodzenia się udziału w tym postępowaniu w charakterze specjalisty. jego dziecka albo zgonu i pogrzebu małżonka pra cownika lub jego dziecka, ojca, matki, ojczyma lub § 11. 1. Pracodawca jest obowiązany zwolnić od macochy, pracy pracownika: 2) 1 dzień - w razie ślubu dziecka pracownika albo 1) będącego członkiem ochotniczej straży pożarnej - zgonu i pogrzebu jego siostry, brata, teściowej, te na czas niezbędny do uczestniczenia w działaniach ścia, babki, dziadka, a także innej osoby pozostają­ ratowniczych i do wypoczynku koniecznego po ich cej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpo

zakończeniu, a także - w wymiarze nie przekracza średnią opieką.

jącym łącznie 6 dni w ciągu roku kalendarzowego § 16.1. Za czas zwolnienia od pracy, o którym mo - na szkolenie pożarnicze, wa w § 8 zdanie drugie, § 9, § 11 ust. 1 pkt 2, § 12 oraz 2) będącego ratownikiem Górskiego Ochotniczego § 15, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia Pogotowia Ratunkowego - na czas niezbędny do ustalonego w sposób określony w przepisach wyda uczestniczenia w akcji ratowniczej i do wypoczyn nych na podstawie art. 297 Kodeksu pracy.

ku koniecznego po jej zakończeniu, 2. W razie skorzystania przez pracownika ze zwol 3) na czas wykonywania obowiązku świadczeń osobi nienia od pracy, o którym mowa w § 5- 7, 10 oraz stych, w trybie i na warunkach przewidzianych w § 11 ust. 1 pkt 1 i 3, pracodawca wydaje zaświadcze­ w odrębnych przepisach. nie określające wysokość utraconego wynagrodzenia za czas tego zwolnienia w celu uzyskania przez pracow 2. Zwolnienie pracownika od pracy w razie ko nika od właściwego organu rekompensaty pieniężnej nieczności udziału w akcji ratowniczej następuje w try z tego tytułu - w wysokości i na warunkach przewi bie przyjętym przez służbę ratowniczą odpowiednią dzianych w odrębnych przepisach, chyba że obowią­ do organizowania takich akcji, zaś w celu uczestnicze zujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy nia w szkoleniu pożarniczym - na podstawie wniosku przewidują zachowanie przez pracownika prawa do właściwej terytorialnie jednostki organizacyjnej Pań­ wynagrodzenia za czas zwolnienia.

stwowej Straży Pożarnej. Czas koniecznego wypoczyn ku pracownika po zakończeniu akcji ratowniczej usta Rozdział 3

la osoba, która kierowała taką akcją. Przepisy końcowe

§ 12. Pracodawca jest obowiązany zwolnić od pra § 17. 1. Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów cy pracownika będącego krwiodawcą na czas oznaczo z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie regulaminów pra ny przez stację krwiodawstwa w celu oddania krwi. cy oraz zasad usprawiedliwiania nieobecności w pracy Pracodawca jest również obowiązany zwolnić od pra i udzielania zwolnień od pracy (Dz. U. Nr 49, poz. 299, cy pracownika będącego krwiodawcą na czas niezbęd­ z 1975 r. Nr 27, poz. 141, z 1976 r. Nr 35, poz. 209, ny do przeprowadzenia zaleconych przez stację krwio z 1977 r. Nr 10, poz. 41, z 1981 r. Nr 22, poz. 110, z 1982 r. Nr 37, poz. 247, z 1983 r. Nr 40, poz. 181, z 1985 r. Nr 1, dawstwa okresowych badań lekarskich, jeżeli nie mo

, z 1989 r. Nr 49, poz. 272 i z 1991 r. Nr 92, gą one być wykonane w czasie wolnym od pracy.

), z zastrzeżeniem ust. 2. § 13. 1. Pracodawca jest obowiązany zwolnić od 2. Do pracowników przebywających w areszcie pracy pracownika w celu przeprowadzenia zajęć dy tymczasowym w dniu wejścia w życie niniejszego roz daktycznych w szkole zawodowej, w szkole wyższej, porządzenia stosuje się uprawnienia wynikające z § 11 w placówce naukowej albo w jednostce badawczo-roz ust. 2 rozporządzenia, o którym mowa w ust. 1 - do wojowej; łączny wymiar zwolnień z tego tytułu nie mo upływu terminu płatności wynagrodzenia przewidzia że przekraczać 6 godzin w tygodniu lub 24 godzin nego w tym przepisie. w miesiącu. § 18. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do pra 2 czerwca 1996 r. cownika w razie prowadzenia szkolenia na kursie za

wodowym. Minister Pracy i Polityki Socjalnej: A. Bączkowski

282

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ

z dnia 15 maja 1996 r.

w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania.

Na podstawie art. 97 § 4 Kodeksu pracy zarządza § 1. 1. W świadectwie pracy, oprócz informacji się, co następuje: określonych wart. 97 § 2 Kodeksu pracy, zamieszcza

Nr 60 - 1377 Poz. 282

się informacje niezbędne do ustalenia uprawnlen ze § 4. Kopię świadectwa pracy przechowuje się w ak

stosunku pracy i uprawnień z ubezpieczenia społecz­ tach osobowych pracownika; w uzasadnionych przy

nego, dotyczące: padkach pracodawca wydaje odpis tego świadectwa

1) wymiaru czasu pracy pracownika w czasie trwania pracownikowi albo osobie, o której mowa w § 2 ust. 1 stosunku pracy, i w § 3.

2) liczby dni urlopu wypoczynkowego wykorzystane § 5. 1. Pracodawca zawiadamia pracownika na pi go przez pracownika w roku kalendarzowym, śmie o negatywnym wyniku rozpatrzenia wniosku w którym ustał stosunek pracy, o sprostowanie świadectwa pracy w ciągu 7 dni od

3) wykorzystania dodatkowego urlopu albo innego dnia otrzymania tego wniosku. W razie uwzględnienia dodatkowego uprawnienia lub świadczenia, prze wniosku, pracodawca wydaje pracownikowi wtym ter widzianego przepisami prawa pracy, minie nowe świadectwo pracy.

4) należności ze stosunku pracy uznanych i nie zaspo 2. W razie uwzględnienia przez sąd pracy powódz kojonych przez pracodawcę do dnia ustania tego twa pracownika o sprostowanie świadectwa pracy, stosunku, z powodu braku środków finansowych, pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi

5) okresu korzystania z urlopu bezpłatnego i podsta niezwłocznie nowe świadectwo pracy, nie później jed wy prawnej jego udzielenia, nak niż w ciągu 3 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu w tej sprawie. 6) wykorzystanego urlopu wychowawczego,

7) liczby dni, za które pracownik otrzymał wynagro 3. W razie prawomocnego orzeczenia sądu pracy dzenie przewidziane wart. 92 Kodeksu pracy w ro o przywróceniu pracownika do pracy lub przyznaniu ku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy, mu odszkodowania z tytułu niezgodnego z przepisami prawa wypowiedzenia umowy o pracę lub jej rozwią­ 8) wykorzystania w roku kalendarzowym, w którym zania bez wypowiedzenia, pracodawca, na żądanie ustał stosunek pracy, zwolnienia od pracy przewi pracownika, jest obowiązany uzupełnić treść wydane dzianego wart. 188 Kodeksu pracy, go mu uprzednio świadectwa pracy o dodatkową infor 9) okresu, za który pracownikowi przysługuje odszko mację o tym orzeczeniu, z zastrzeżeniem ust. 4. dowanie w związku ze skróceniem okresu wypo wiedzenia umowy o pracę na podstawie art. 36' 4. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 3, zosta § 1 Kodeksu pracy, ło wydane w związku z rozwiązaniem przez pracodawcę

umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, 10) okresu odbytej czynnej służby wojskowej lub jej z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu w tym trybie form zastępczych, umów o pracę, pracodawca jest obowiązany wydać pra

11) okresu wykonywania pracy w szczególnych warun cownikowi, wterminie określonym w ust. 2, nowe świa­ kach lub w szczególnym charakterze, dectwo pracy zawierające informację o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem dokonanym przez 12) okresów nieskładkowych, przypadających wokre pracodawcę, powołującą art. 97 § 3 Kodeksu pracy. sie zatrudnienia, którego dotyczy świadectwo pra

cy, uwzględnianych przy ustalaniu prawa do eme 5. W przypadkach określonych w ust. 1 zdanie dru rytury lub renty, gie oraz w ust. 2 i 4 pracodawca jest obowiązany, naj

później w dniu wydania pracownikowi nowego świa­ 13) danych, które są zamieszczane na żądanie pracow dectwa pracy, usunąć z akt osobowych pracownika nika. i zniszczyć poprzednio wydane świadectwo pracy.

2. Wzór świadectwa pracy zawiera załącznik do roz § 6. Przepis § 5 ust. 2 stosuje się odpowiednio w ra porządzenia. zie uwzględnienia przez sąd pracy powództwa pracow

§ 2. 1. Pracodawca wydaje świadectwo pracy bez nika o odszkodowanie w związku z niewydaniem w ter pośrednio pracownikowi albo osobie upoważnionej minie lub wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy przez pracownika na piśmie - w dniu, w którym nastę­ (art. 99 § 4 Kodeksu pracy).

puje rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy. § 7. W razie prawomocnego orzeczenia sądu pracy

2. Jeżeli wydanie świadectwa pracy pracownikowi o odszkodowaniu na rzecz pracodawcy z tytułu nieuza albo osobie przez niego upoważnionej nie jest możli­ sadnionego rozwiązania przez pracownika umowy we, pracodawca, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 § l' ustania stosunku pracy, przesyła świadectwo pracy Kodeksu pracy (art. 61' Kodeksu pracy), pracownik jest pracownikowi lub tej osobie za pośrednictwem poczty obowiązany przedłożyć pracodawcy wydane mu świa­ albo doręcza go w inny sposób. dectwo pracy w celu uzupełnienia treści tego świadec­ twa o informację o wydanym orzeczeniu sądu pracy. § 3. W razie wygaśnięcia stosunku pracy z powodu W razie niespełnienia tego obowiązku przez pracowni śmierci pracownika (art. 63' § 1 Kodeksu pracy), praco ka, pracodawca ma prawo wezwać pracownika do nie dawca sporządza świadectwo pracy i włącza je do akt zwłocznego przedłożenia świadectwa pracy w celu za osobowych zmarłego pracownika. Z wnioskiem o wy mieszczenia w nim takiej informacji. danie przez pracodawcę świadectwa pracy może wy

stąpić członek rodziny zmarłego pracownika, a także § 8. Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów

inna osoba będąca spadkobiercą tego pracownika. z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie świadectw pracy

Nr 60 - 1378 Poz. 282

i opinii (Dz. U. Nr 45, poz. 269, z 1989 r. Nr 49, poz. 271 § 9. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem i z 1990 r. Nr 18, poz. 105). 2 czerwca 1996 r.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej: A. Bączkowski

Załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. (poz. 282)

(pracodawca oraz jego siedziba (miejscowość i data) lub miejsce zamieszkania)

(nr REGON - EKD) ŚWIADECTWO PRACY

1. Stwierdza się, że (imię i nazwisko pracownika-pracownicy) imiona rodziców

urodzony(a) ..................................................................................................................................................................................... . (data i miejsce urodzenia) był(a) zatrudniony(a) ....................................................................................................................................................................... .

(pracodawca) w okresie od ............................................................................ do .................................................................................................. .

w wymiarze ..................................................................................................................................................................................... . (wymiar czasu pracy)

2. W okresie zatrudnienia pracownik-pracownica wykonywat(a) pracę ...................................................................................... ..

(zajmowane stanowiska lub pełnione funkcje)

3. Stosunek pracy ustał w wyniku:

a) rozwiązania ................................................................................................................................................................................. .

(tryb i podstawa prawna rozwiązania stosunku pracy) b) ..................................................................................................................................................................................................... .

(szczególne przypadki rozwiązania stosunku pracy) c) wygaśnięcia ................................................................................................................................................................................. .

4. W okresie zatrudnienia pracownik-pracownica:

1) wykorzystat(a) urlop wypoczynkowy w wymiarze:

(liczba dni urlopu wypoczynkowego, przysługującego na podstawie Kodeksu pracy, wykorzystanego w roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy) 2) korzystat(a) z urlopu bezpłatnego

(okres trwania urlopu bezpłatnego i podstawa prawna jego udzielenia)

3) wykorzystat(a) urlop wychowawczy

(okres wykorzystanego urlopu wychowawczego)

Nr 60 — 1379 — Poz. 282

4) otrzymał(a) wynagrodzenie przewidziane w art. 92 Kodeksu pracy

(liczba dni, za które pracownikowi zostało wypłacone wynagrodzenie w roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy)

5) wykorzystał(a) zwolnienie od pracy przewidziane w art. 188 Kodeksu pracy …-eseessseaa nana a aaaaaaaeaazaaezaaaesa (liczba dni zwolnienia wykorzystanego w roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy)

6) został zastosowany skrócony okres wypowiedzenia umowy o pracę na podstawie art. 36! § 1 Kodeksu pracy

(okres, o który został skrócony okres wypowiedzenia, uprawniający do odszkodowania)

z)6dbyt służbę WojskoWą W'OKTOSIG „awm OAZA ATA W ACO AAA AWGCAOWKECOAOZECA

(okres odbywania czynnej służby wojskowej lub jej form zastępczych) 8) wykonywał(a) pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

(okresy wykonywania pracy oraz jej rodzaj i zajmowane stanowiska)

9) wykorzystał(a) dodatkowy urlop albo inne dodatkowe uprawnienia lub świadczenia przewidziane przepisami prawa pracy

(okresy niesktadkowe, przypadające w okresie zatrudnienia wskazanym w ust. 1, uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty)

5. Informacja o zajęciu wynagrodzenia:

"(pieczęć i podpis pracodawcy lub osoby | dziatającej w jego imieniu)

POUCZENIE

Pracownik może w ciągu 7 dni od dnia otrzymania świadectwa pracy wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o sprostowanie tego świadectwa. W razie nieuwzględnienia wniosku pracownikowi przystuguje, w ciągu 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o odmowie sprostowania świadectwa pracy, prawo wystąpienia z żądaniem sprostowania świadectwa pracy do Sądu Rejonowego — Sądu Pracy W …-...essueseea een awa a aaa a zaa aaa a need aaa zaa aaa aa0A

(podstawa prawna — art. 97 8 2! Kodeksu pracy)

Nr 60 - 1380 - Poz. 282

SPOSÓB WYPEŁNIANIA ŚWIADECTWA PRACY

1. Nr REGON - EKD - stanowi identyfikator pracodawcy nadany przez właściwy wojewódzki urząd statystyczny.

2. W ust. 1 pracodawca zatrudniający pracownika przejętego od innego pracodawcy na zasadach określonych przepi sami art. 23' Kodeksu pracy lub przepisami odrębnymi, wykazuje również okres jego pracy u poprzednie go pracodawcy i wskazuje tego pracodawcę.

3. W ust. 3

lit. a) pracodawca podaje jeden z trybów rozwiązania stosunku pracy określonych wart. 30 § 1 Kodeksu pracy, a w przypadku rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia - dodatkowo wskazuje stronę stosunku pracy składającą oświadczenie woli w tej sprawie,

lit. b) pracodawca wskazuje podstawę prawną rozwiązania stosunku pracy, jeżeli do rozwiązania tego stosunku dochodzi w trybie określonym wart. 23' § 41ub § 5 albo wart. 48 § 2 Kodeksu pracy, a także w art. 7a usta wy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19, z póź­ niejszymi zmianami).

4. W ust. 4

w pkt 8 pracodawca wskazuje okres zatrudnienia pracownika przy wykonywaniu prac, o których mowa w przepi sach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczegól nym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, z 1985 r. Nr 7, poz. 21, z 1991 r. Nr 39, poz. 167 i z 1992 r. Nr 102,

) - na stanowiskach zgodnych z określonymi w przepisach wykonawczych wydanych na podsta wie § 1 ust. 2 tego rozporządzenia,

w pkt 9 pracodawca informuje o wykorzystaniu przez pracownika-pracownicę dodatkowych uprawnień i świad­ czeń tylko w zakresie mającym wpływ na uprawnienia pracownicze u kolejnego pracodawcy, wynikające z ustaw, układów zbiorowych pracy i regulaminów,

w pkt 10 pracodawca wskazuje - przypadające w okresie zatrudnienia:

- okresy nieskładkowe, określone wart. 4 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450, z 1992 r. Nr 21, poz. 84, z 1993 r. Nr 127, poz. 583 i Nr 129, poz. 602, z 1994 r. Nr 84, poz. 385 oraz z 1995 r. Nr 4, poz. 17, Nr 95, poz. 473 i Nr 138, poz. 681), a także

- okresy, w ciągu których pracownik otrzymywał wynagrodzenie przewidziane wart. 92 Kodeksu pracy.

5. W ust. 6 pracodawca zamieszcza informację:

1) o należnościach ze stosunku pracy uznanych przez niego i nie wypłaconych pracownikowi do dnia ustania stosunku pra cy z powodu braku środków finansowych,

2) na żądanie pracownika:

a) o wysokości i składnikach wynagrodzenia,

b) o uzyskanych kwalifikacjach,

c) o prawomocnym orzeczeniu sądu pracy o przywróceniu pracownika do pracy lub przyznaniu mu odszkodowania, gdy zachodzi przypadek określony w § 5 ust. 4 rozporządzenia, przy czym pracodawca, uzupełniając świadectwo pracy o tę informację, podpisuje ją i opatruje datą.

Egzemplarze bieżące i z lat ubiegłych oraz załączniki można nabywać na podstawie nadesłanego zamówienia w Wydziale Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego Urzędu Rady Ministrów, ul. Powsińska 69!71, 02-903 Warszawa

Reklamacje z powodu niedoręczenia poszczególnych numerów zgłaszać należy na piśmie do Wydziału Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego Urzędu Rady Ministrów, ul. Powsińska 69!71, 02-903 Warszawa, do 15 dni po otrzymaniu następnego kolejnego numeru

o wszelkich zmianach nazwy prenumeratora lub adresu prosimy niezwłocznie informować na piśmie Wydział Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego Urzędu Rady Ministrów

Wydawca: Urząd Rady Ministrów Redakcja: Departament Prawny, 00-583 Warszawa, Al. Ujazdowskie 1/3, P-29 Skład, druk i kolportaż: Wydział Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego URM 02-903 Warszawa, ul. Powsińska 69/71, tel. 694-67-50, 694-67-52 i 694-67-03, fax 694-62-06

Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Wydziale Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego URM, Warszawa, ul. Powsińska 69!71

Zam. 320/W/C/96 ISSN 0867-3411 Cena 1 zł 40 gr (14000 zł)

Tekst wyciągnięty automatycznie z oryginału PDF - może zawierać drobne błędy formatowania.

Odesłania

Akty uchylone: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 marca 1990 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadectw pracy i opinii. (DU/1990/105, jeszcze niezaimportowany), Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1989 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadectw pracy i opinii. (DU/1989/271, jeszcze niezaimportowany), Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie świadectw pracy i opinii. (DU/1974/269, jeszcze niezaimportowany)

Akty zmieniające: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 listopada 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania, Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2003 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu jego wydawania i prostowania, Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 grudnia 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Uchylenia wynikające z: Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców