Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości.

35 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 15 stycznia 1991 r. rachunkowości

Na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o gospodarce finansowej przedsiębiorstw p~ństwowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 26, poz. 152 i Nr 89, poz. 517), art. 51 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe (Dz. U. Nr 4, poz. 18), art. 87 §2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 30, poz. 210, z 1983 r. Nr 39, poz. 176, z 1986 r. Nr 39, poz. 192, z 1987 r. Nr 33, poz. 181, z 1988 r. Nr 41 , poz. 324, z 1989 r. Nr 3, poz. 12, Nr 6,poz. 33 i z 1990 r. Nr 6, poz. 36 i 37 oraz Nr 14, poz. 87), art. 38 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowy.ch (Dz. U. Nr 27, poz. 111, z 1982 r. Nr 45, poz. 289, z 1984 r. Nr 52, poz. 268, z 1985 r. Nr 12, poz. 50, z 1988 r. Nr 41, poz. 325 i z 1989 r. Nr 4; poz. 23,Nr33,poz. 176,Nr35,poz. 192,Nr74,poz.443iz1990 r. Nr 34, poz. 198) oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarcZej z udziałem podmiotów zagranicznych (Dz. U. Nr 41, poz. 325, z 1.989 r. Nr 74, poz. 442 i z 1990 r. Nr 51, poz. 299) zarządza się, co następuje:

Rozdział 1.

Przepisy og61ne

§ 1. 1. Przepisy rozporządzenia dotyczą osób:

. 1) prawnych oraz nie mających osobowości prawnej państwowych jednostek organizacyjnych, niezależnie od tego, czy prowadzą działalność gospodarczą,

a) od początku danego roku, gdy przychód za poprze dni rok, zobowiązujący do prowadzenia ksiąg ra chunkowych, wynika z zeznania, deklaracji, rachun ków podatnika lub dowodów innego rodzaju,

b) od pierwszego dnia miesiąca następującego po mie siącu, w którym doręczono ostateczną decyzję usta lającą przychód za poprzedni rok podatkowy, zobo wiązujący do prowadzenia ksiąg rachunkowych,

3) fizycznych, mających miejsce zamieszkania za granicą, prowadzących działalność gospodarczą na podstawie przepisów o zasadach prowadzenia na terytorium Rze czypospolitej Polskiej działalności gospodarczej w za kresie drobnej wytwórcżości przez zagraniczne osoby fizyczne i prawne wedłl,lg zasad określonych w pkt 2, a jeżeli zamierzają przekazywać za granicę część do chodu w waltJtachwymienialnych - bez względu na wysokość przychodu, .

2. Przepisy rozporządzenia dotyczą również państwowych jednostek budżetowych, jednostek gospodarki poza budżetowej. państwowych funduszy celowych oraz gmin i ich jednostek organizacyjnych.

3. Osoby i jednostki wymienione w ust. 1 i 2 zwane są dalej "jednostkami".

Nr 10 - 106 Poz. 35

4. Kwota przychodu, o której mowa w ust. 1 pkt 2, .za rok obrotowy przyjąć okres od dnia rozpoczęcia poczynając od 1992 r. ulega podwyższeniu z dniem 1 stycz działalności do dnia 31 grudnia następnego roku. Jeżeli nia każdego roku stosownie do wskaźnika wzrostu cen odrębne przepisy tak przewidują., za rok obrotowy możdetalicznych, ustalonego przez Główny Urząd Statystyczny na przyjąć także okres inny niż od dnia 1 stycznia do dnia za okres 3 kwartałów roku poprzedzającego rok podatkowy. 31 grudnia danego roku, gdy obejmuje on 12 kolejnych

Wskaźnik wzrostu cen ustalany będzie w listopadzie każdego miesięcy,

roku i ogłaszany w Monitorze Polskim w obwieszczeniu 7) "okres sprawozdawczy" - miesiące roku obrotowego, Ministra Finansów.

wych. 10) "środki trwałe" - grunty, budynki, budowle, maszyny, środki transportu, urządzenia techniczne i inne środki 6. W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej długotrwałego użytkowania, określone w odrębnych przez. komórkę wyodrębnioną w strukturze organizacji wy przepisach jako środki trwałe, mienionych w ust. 5 pkt 2, przepisy rozporządzenia mają zastosowanie tylko do tej komórki. 11) "wyposażenie" -zużywające się stopniowo rzeczowe · składniki majątku trwałego, nie zaliczone odrębnymi § 2. Określenia użyte w rozporządzeniu oznaczają: przepisami 'do 'Środków trwałych,

ność niż od początku roku, do dnia 31 grudnia lub dnia 21) "koszt o~i6inoiakładowy'~ - koszty utrzymania zarządu zakończenia działalności. Gdy jednostka rozpoczęła jednostki oraz jej obsługi jako całości, z wyłączeniem działalność w drugiej pOłowie roku obrot.owego, można jednak odsetek od kredytów i pożyczek,

Nr 10 - 107 Poz. 35

22) "cena ewidencyjna" - cenę przyjętą do ewidencji wartościowej rzeczowego składnika majątku; ceną ewi dencyjną może być cena rzec.zywista lub cena różna od ceny rzeczywistej,

25) "fundusz specjalny" - źródło pokrycia realizacji celów określonych w odrębnych przepisach, powstałe ze środków wygospodarowanych w drodze odpisów dokona nych w koszty, straty nadzwyczajne lub wynik finansowy,

27) "zweryfikowane sprawozdanie finansowe" - sprawo zdanie, które uzyskało stwierdzenie zweryfikowania, a także sprawozdanie nie podlegające weryfikacji, jeżeli uznane zostało za prawidłowe przez powołany do tego organ jednostki.

§ 3. 1. Jednostki obowiązane są prowadzić rachunko wość zgodnie z przepisami rozporządzenia i innymi przepisa mi prawa, dającą rzetelny i jasny obraz ich stanu i sytuacji finansowej.

2. Zadaniem rachunkowości jednostki jest bieżąca reje stracja operacji gospodarczych w sposób prawidłowy, kom pletny i systematyczny, przy zachowaniu następujących zasad: '

5) dane umożliwiające ustalenie stanu i sytuacji finansowej jednostki należy ujmować w odrębnych pozycjach; pozostałe dane mogą być ujmowane łącznie,

Że należy:

a) wyceniać rzeczowe składniki majątku obrotowego w cenach zakupu, nabycia lub technicznym koszcie wytworzenia, nie wyższych od możliwych do uzys kania za nie cen sprzedaży netto, to jest w sposób wyrażający ich wartość użytkową dla jednostki,

b) ująć w księgach rachunkowych przypadające na dany rok obrotowy zmniejszenia wartości na skutek umorzenia wszystkich stopniowo zużywających się składników majątku trwałego jednostki, niezależnie od wyniku finansowego, jaki w danym roku ob rotowym jednostka ta osiągnęła,

c) uwzglęc;iniać -:- niezależnie od daty ich zapłaty - wszelkie osiągnięte i przypadające na rzecz jedno stki lub obciążające ją za dany rok obrotowy:

- przychody ze sprzedaży i inne przychody oraz koszty uzyskania tych przychodów,

- dotacje przedmiotowe, subwencje, podatek ob rotowy i inne obciążenia przychodów,

d) ująć w księgach rachunkowych wszelkie straty nad zwyczajne i zrealizowane zyski nadzwyczajne,

7) dla zapewnienia współmierności przychodów i kosztów własnych ich osiągnięcia oraz realnej wysokości wyniku finansowego jednostki, wyodrębnione będą i zaliczone do aktywów lub pasywów koszty i przychody przyszłych okresów, a także tworzone będą i zaliczane do strat nadzwyczajnych rezerwy w wysokości przewidywane go ryzyka gospodarczego,

3. Przyjęte zasady księgowania operacji gospodarczych i przeostawianiaich rezultatów w sprawozdaniu finanso wym, zwłaszcza zaś sposób ustalenia wartości aktywów i pasywów, a takie wyniku finansowego, nie mogą być zmieniane w ciągu kolejnych lat, chyba że jest to uzasadnione ważnymi dla jednostki przyczynami i następuje od początku roku obrotowego. W przypadku zmiany zasad ustalania wartości aktywów i pasywów należy w sprawozdaniu finan sowym sporządzonym na koniec roku obrotowego, w którym dokonano zmiany, zamieścić wyjaśnienie, na czym polegała zmiana, uzasadnić jej dokonanie i podać jej wpływ na roczny wynik finansowy.

4. Wartość aktywów i pasywów ustalona według prze pisów rozporządzenia ulega zmianie, gdy odrębne przepisy przewidują ich przeszacowanie.

5. Zasad wyceny aktywów i pasywów oraz sposobów ustalania wyniku finansowego, przewidzianych przepisami rozp'orządzenia, nie stosuje się, jeśli inaczej stanowią odrębne ustawy lub wydane na ich podstawie przepisy.

6. W sprawach nie uregulowanych przepisami rozpo rządzenia stosować należy zasady określone przez naukę rachunkowości oraz utrwalone przez powszechną praktykę i zwycżaje. ,, ' "

Rozdział 2

Księgi rachunkowe

§ 4. 1. Księgi rachunkowe powinny być prowadzone w siedzibie jednostki w sposób ustalony w zakładowym planie kont.

2. Zapisy w księgach rachunkowych prowadzi się w języku polskim.

3. Zapisy w księgach rachunkowych prowadzi się w walucie polskiej, na podstawie prawidłowych i rzetelnych dowodów. Dopuszcza się prowadzenie ksiąg rachunkowych w pełnych złotych.

4. Księgi rachunkowe mogą być prowadzone ' poza siedzibą jednostki, jeżeli kierownik jednostki powierzył ich prowadzenie osobie fizycznej lub prawnej świadczącej usługi w zakresie prowadzenia rachunkowości.

Nr 10 - 108 Poz. 35

§ 5. 1. Obowiązek ewidencji operacji gospodarczych w porządku chronologicznym uważa się za spełniony, jeżeli:

.1) operacje gospodarcze ujmuje się bieżąco w księgach rachunkowych w kolejności dat ich dokonania, co najmniej z podziałem na poszczególne okresy sprawo zdawcze,

3) stan, przychody i rozchody w kolejnych dniach gotówki (~łot~ch . p~ls.kich i poszczególnych walut obcych) uJmuJe Się bleząco w prowadzonym zestawieniu (rapor cie kasowym) za poszczególne dni lub czę~ci okresu sprawozdawczego,

4) w punktach sprzedaży detalicznej i gastronomicznej g?t?wkę oraz wartość towarów i opakowdń ujmuje się bleząco w prowadzonym zestawieniu (raporcie sklepo wym), za poszczególne dni lub części okresu sprawo zdawczego,

2. Obowiązek ewidencji operacji gospodarczych w po- ~ądku systematycznym uważa się za spełniony, jeżeli ustala Się w odpowiednich przekrojach:

3. Ewidencja operacji gospodarczych w porządku chronologicznym i systematycznym może być prowadzona łącznie bez wyodrębniania urządzeń służących wyłącznie do ewidencji w porządk,u chronologicznym (dziennik) .

§ 6. 1. Zakładowy plan kont powinien zawierać:

1) wykaz kont syntetycznych,

2) zasady tworzenia i prowadzenia kont analitycznych do określonych kont syntetycznych (podanie kryterium, według którego dane konta syntetycznego mają być dzielone przy ujmowaniu ich na kontach analitycznych, oraz wska~anie, do ewidencji jakich danych mają służyć konta analityczne - wartościowych, ilościowo-wartościowych, ilościowych). przy czym dopuszcza się za zgodą kierownika jednostki:

a) nieobejmowanie ewidencją ilościową i ilościowo­ -wartościową określonych rodzajów zapasów mate ~iałów, towarów i produktów gotowych; nie może to Jednak dotyczyć składników maj~tku szczególnie cennych lub ważnych dla jednostki,

b) zastąpienie ewidencji ilościowej lub ilościowo-wartościowej materiałów, towarów i prodLiktów goto wych analityczną ewidencją wartościową,

c) zastąpienie ewidencji ilościowej i ilościowo-wartościowej materiałów, towarów i produktów gotowych

ewidencją wartościową,

3) zasady rozlicianiaodchyleń od cen ewidencyjnych oraz zasady rachunku kosztów, . .

5) ustalenie, czy stan gotowych prac projektowych i karto graficznych oraz gotowej produkcji pomocniczej wy tworzonej na własne potrzeby, a także stany produkcji nie zakończonej mogą być nie zaliczane do aktywów jednostki, lecz uważane za koszt osiągnięcia przycho dów w roku, w którym wymienione składniki majątku wytworzono. Ustalenie takie może być przyjęte, gdy uz?sa.dnia je .sta~ość stanów i krótki cykl produkcyjny, w Jakim wymienione produkty gotowe i nie zakończona produkcja są wytwarzane. Bez zachowania tych warun':. k6w nie zakończona produkcja o charakterze rolniczym może być nie zaliczona do aktywów jednostki,

6) OKreślenie sposobu ustalania umorzenia wyposażenia, którego wartość po wydaniu do użytkowania ma być wykazywana w sprawozdaniu finansowym jednostki, oraz wskazanie rodzajów wyposażenia, które mogą być w całości zaliczone do kosztów jednostki po wydaniu do .użytkowania.

2. Zakładowy plan kont ustala kierownik jednostki, tak aby ":l0gły b~ć sporządzan~ jasno i rzetelnie przedstawiające stanI sytuację fmansową Jednostki:

1) sprawozdanie finansowe, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia,

2) statystyczne sprawozdania finansowe, ustalone w przepisach Głównego Urzędu Statystycznego. .

W zakład?wyc~ planach kont jednostki obowiązane są uwzględniać zmiany w obowiązujących je przepisach o go spodarce finansowej i zasadach opodatkowania.

3. Zakładowe plany kont jednostek będących osobami fi~yc~nymi mogą być ograniczone do sporządzonego na piśmie wykazu kont syntetycznych, o którym mowa w ust. 1 pkt J, oraz tych podanych w ust. 1 zasad i określeń składających się na zakładowy pl~1n kont, które kierownik jednostki uzna za niezbędne.

4. .Kierownik jednostki może ustalić, że zakładowym planem kont jest wzorcowy plan kont dla prowadzących podobną działalność jednostek, publikowany przez świadczące usługi z zakresu organizacji rachunkowości osoby prawne lub fizyczne.

§ 7. 1. Podstawą zapisu w księgach rachunkowych jest dokument (dowód księgowy):

1) stwierdzający fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem i zawierający - jeżeli treść dowodu nie została inaczej określona w przepisach wynikających z właściwych ustaw (np. czeki, weksle) - co najmniej:

Nr 10 -109 -

a) wiarygodne określenie wystawcy i wskażanie stron zycje przetw (nazwy i adresy) uczestniczących w operacjigos chunkowych

podarczej, której dowód dotyczy; w dowodach wy stawionych przez jednostkę na potrzeby wewnętrzne § 8. 1. J określenie wystawcy oraz nazw iadresów stron może jest właściw być zastąpione nazwami lub symbolami komórek udokumento

organizacyjnych jednostki, 1) zewnętr b) datę wy~tawienia dowodu oraz datę lub okres doko w któryc nania operacji gospodarczej, której dowód dotyczy, operacje z tym że jeżel i data dokonania operacji gospodarczej trahento odpowiada dacie wystawienia dowodu, wystarcza faktury, podanie jednej daty, 2) przekazy c) przedmiot operacji gospodarczej i jego wartość oraz czeń na r ilościowe określenie, jeżeli przedmiot operacji jest nych ko wymierny w jednostkach naturalnych, czeń do d) własnoręczne podpisy osób odpowiedzialnych za prawidłowe dokonanie operacji gospodarczej i jej 3) wewnętr w któryc prawidłowe udokumentowanie, z tym że jeżeli do wód księgowy nie wyraża przejęcia lub przekazania nostki ks odpowiedzialności materialnej, podpisy mogą być 4) poniesio

zastąpione danymi umożliwiającymi identyfikację kontrahe tych osób, tych zys

nych od 2) sprawdzony pod względem merytorycznym' ifQrmalno lub inny -rachunkowym ,i na dowód sprawdzenia podpisany przez osoby do tego upoważnione; można nie dokony majątku wać kontroli rachunkowej dowodów własnych, w któ Dowody wy

rych treści zawarte są rezultaty obliczeń dokonanych własnymi zew i wypisanych przez przystosowane do tego maszyny; dami własny fakt sprawdzenia dowodu powinien być uwidoczniony 2. Kontr w jego tre~ci, (także jej pra 3) oznaczony numerem lub w inny sposób umożliwiający gospodarczej powiązanie dowodu z zapisami księgowymi dokonany gowych dla u mi na jego podstawie. legających n

2. Dowód księgowy powinien być sporządzony w języ­ ników majątk ku polskim. Może on być sporządzony w języku obcym, jeżeli czynności ora pisami. Dow dowód dotyczy operacji gospodarczej z,kontrahentem za granicznym. Treść dowodów powinna być pełna i zrozumia dokonującej i ła; dopuszczalne jest stosowanie skrótów ogólhie przyjętych. 3. Dowo Jeżeli w dowodzie księgowym " podane jest wartościowe 2 mogą by~ z określenie operacji gospodarczej tylko w walucie obcej, przez jednost jednostka posiadająca ten dowód jest obowiązana prZeliczyć (np. protokoł walutę obcą na złote po właściwym dla dnia dokonania operacji gospodarczej kursie ustalonym przez Prezesa Naro 4. Jedno dowego Banku Polskiego. Wynik przeliczenia należy zamieś­ wystawiania cić w wolnych polach dowodu lub w załączniku do dowodu .. mentowania sporządzonego w walucie obcej. są dowody o

kompletności 3. BłędY w dowodach księgowych poprawiać można nął w odpowi wyłącznie przez skreślenie niewłaściwie napisanego tekstu lub liczby, w sposób pozwalający odczytać tekst lub liczbę 5. Jako

pierwotną, i wpisanie tekstu lub liczby właściwej. Poprawka 1) zakupu'u tekstu lub liczby w dowodzie księgowym powinna być rzęcych zaopatrzona w podpis lub skrót podpisu osoby upoważ­ bionych nionej. Zasady te stosuje się wyłącznie do dowodów księgo­ tów prze wych, dla których nie istnieje ustalony odrębnymi przepisami zakaz dokonywania jakichkolwiek poprawek, oraz nie stosuje 2) zakupu o .. się .. ich do dowodów obcych, które mogą być poprawiane wce wtó jedynie przez wystawienie i przesłanie kontrahentowi dowo z wyłącz

du korygującego. Dowody własne zeVlinętr.zne, przesłane 3) diet pra uprzednio kontrahentowi, mogą być poprawione tylko przez podróży wystawienie dowodu korygującego. .. mogą być uż 4. Podpisy ha dowodach księgowych, z wyjątkiem przez ich prac przypadków wymienionych w ust. 1 pkt 1 lit. d), składa się dokonania op odręcznie. ' dokumentu or

wydatku. W 5. Jeżeli określone operacje gospodarcze są udokume ntowane dwoma lub więcej dowodami albo egzemplarzami a) przy z tego samego dowodu, kierownik jednostki ustali na stałe, ich i lo który z dowodów (egzemplarzy dowodu) ma stanowić b) w poz podstawę zapisów w księgach rachunkowych. ku ob

6. Przepisy ust. 1-5 stosuje się także do dowodów 6. W do zawierającx.ch opisy jednostek ewidencyjnych oraz dyspo- cych ilościow

rzania informacji przy prowadzeniu ksiąg ra przy użyciu komputerów.

dnostka dokonująca księgowania dowodu do wystawienia dowodów księgowych d,la ania:

nych operacji gospodarczych, to jest operacji, uczestniczą jednostka i jej kontrahenci, jeżeli te polegają na sprzedaży lub przekazaniu kon składników majątku i świadczeniu usług 'np. estawienia sprzedaży).

anych z mocy prawa przez jednostkę świadecz budżetów lub instytucji, świadczeń należtrahentom, wynikających z umów oraz świadrowolnych,

nych operacji gospodarczych, to jest operacji, uczestniczą tylko komórki organizacyjne jed ęgującej dowód,

ych kosztów nie wynikających ze świadczeń tów, ustalenia powstałych strat lub osiągnięów, potwierdzenia ilości i wartości otrzymywa ontrahentów składników majątku, robót i usług h świadczeń, jak też powierzenia składników racownikom jednostki lub innym osobom.

ienione w pkt 1 i 2 nazywa się dowodami ętrznymi, a wymienione w pkt 3 i 4 - dowo

i wewnętrznymi.

henci jednostki dokonującej księgowania ownicy, jeżeli są stroną w dokonanej operacji są właściwi do wystawiania dowodów księdokumentowania operacji gospodarczych po sprzedaży lub przekazaniu jednostce skład­ , wykonaniy zleconych robót. usług i innych świadczeń umownych lub określonych prze dy wystawione przez kontrahentów jednostki h księgowania nazywa się dowodami obcymi.

y wymienione w ust. 1 pkt 1 "oraz w ust; stąpione dowodami wystawionymi wspólnie ę dokonującą ich księgowania i jej kontrahenta zdawczo-odbiorcze).

tka dokonująca księgowan ia jest właściwa do owodów własnych wewnętr;z;nych dla udokuperacji gospodarczych, dla których wymagane ce, jeżeli jest to niezbędne dla zapewnienia zapisów księgowych, a dowód obcy nie wpłyednim terminie. ..

owody właściwe dla udokumentowania:

producentów produktów roślinnych lub zwie własnej ich uprawy lub hodowli, nie przero posobem przemysłowymi z wyjątkiemkwianaczonych do dalszej sprzedaży,

padków poużytkowych, stanowiących suro ne, pochodzących ze skupu od ludności, niem metali nieżelaznych,

owników i innych ich należności za czas

łużbowych,

te 'prZez jednostki dokumenty wystawione owników. Dowody te powinny zawierać: datę racji gospodarczej, miejsce i datę wystawienia z podpis osoby, która bezpośrednio dokonała owodach tych należy także podać:

kupie - rodzaj nabytych składników majątku, ć i cenę jednostkową,

stałych wypadkach - cel dokonania wydat

iążającego jednostkę.

odach własnych wewnętrznych, zawierająokreślenie operacji gospodarczych, może być

Nr 10 -,- 110 - Poz. 35

pominięta wartość przedmiotu operacji, jeżeli zostanie podana w zestawieniach dowodów. .'

7. Stwierdzone w dowodach nieprawidłowości mery toryczne powinny być uwidocznionew dowodzie lub załączniku do dowodu w~kazanym w t~*ści do~odu i pOdpisa.ne przez osoby obowiązane do spra'wdzenla dowodu. Nie prawidłowości formalno-rachunkowe powinny być skory gowane w sposób ustalony dla poprawienia błędów w do wodach księgowych.

.§ 9. Za dowody księgowe uważa się również:

3) noty księgowe, sporządzone dla skorygowania operacji gospodarczej wynikającej z dowodu obcego, przekazy wane kontrahentom jednostki.

Do dowodów tych stosuje się odpowiednio przepis § 7.

§ 10. Księgi rachunkowe prowadzone w formie papie rowych zestawień ewidencyjnych (księgi wiązane, prowa dzone na luźnych kartach, powstające w formie zestawień liczbowych jako rezultat przetwarzania danych ręcznego lub z zastosowaniem urządzeń technicznych) powinny być:

3) wpisane do bieżąco aktualizowanego wykazu prowa dzonych przez jednostkę rodzajów urządzeń księgowych składających się na księgi rachunkowe -jednostki (kartotek, kont analitycznych lub syntetycznych, rejest rów, zestawień liczbowych itp.), chyba że dane takiego wykazu są objęte zakładowym planem kont,

4) utrzymane w ustalonej kolejności i starannie przecho wywane w odpowiednich urządzeniach ułatwiających ich odszukanie i chroniących przed zagubieniem lub zniszczeniem.

§ 11. Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych w całości lub częściowo za pomocą komputera należy zapewnić pełną sprawdzalność zgodności stosowanych procedur i wyników przetwarzania na komputerze z dokumentacją systemu prze twarzania i dowodami księgowymi przez: .

1) skompletowanie dokumentacji systemu przetwarzania danych, dającej pełny wgląd w budowę i przebieg stosowanego sposobu przetwarzania (programy); zmia ny procedur należy w dokumentacji tak oznaczyć, aby możliwe było wyraźne rozgraniczenie okresów stosowa nia poszczególnych wersji procedury,

3) ustalenie osób, które zleciły dokonanie poszczególnych zapisów księgowych,

4) wydrukowanie wszystkich danych, będących przedmio tem przetwarzania, w porządku chr0l1010gicznym (dziennik) i sald kont syntetycznych - w języku wyma ganym przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych - co najmniej na koniec każdego roku obrotowego, a sald kont analitycznych - na dzień przeprowadzenia inwen taryzacji oraz na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych,

5) zapewnienie, aby zapisy księgowe dokonywane auto matycznie, stosownie do rozwiązań systemowych, były odpowiednio wyróżnione, .

6) przechowywanie magnetycznych nośników informacji, do czasu wydruku zawartych na nich danych, w sposób chroniący przed zatarciem lub zniekształceniem tych danych,

§ 12. 1. Dokonywany w księgach rachunkowych zapis księgowy powinien być staranny, czytelny, trwały i zawierać co najmniej:

1) datę dokonania operacji gospodarczej,

3) treść iapisu, przy czym dopuszczalne jest stosowanie ogólnie przyjętych skrótów, a innych skrótów - pod warunkiem ustalenia przez kierownika jednostki ich wykazu,

Zapis' księgowy może nie obejmować treści oraz określenia rodzaju dowodu, jeżeli wynikają one z układu ksiąg rachun kowych.

2. Błędny zapis może być ' poprawiony przez:

2) wniesienie zapisu korygującego (storno); może on być dokonywany tylko liczbami dodatnimi lub tylko liczbami ujemnymi.

§ 13. 1. Zapisy w księgach rachunkowych uważa się za dokonywane bieżąco, jeżeli:

1) wszystkie operacje gospodarcze za dany okres sprawo zdawczy zostaną ujęte w księgach rachunkowych nie później niż w ciągu 14 dni po zakończeniu tego okresu,

2) zapisy w zestawieniach wymienionych w § 5 ust. 1 pkt 3 i 4 są dokonywane w dniu przeprowadzenia operacji gospodarczych,

2. Zapisy w księgach rachunkowych uważa się za kompletne, jeżeli wszystkie operacje gospodarcze dokonane w danym okresie sprawozdawczym zostały ujęte w księgach rachunkowych tego okresu, niezależnie od daty sporządzenia dokumentu stwierdzającego dokonanie operacji gospodar czej.

3. Dla zapewnienia kompletności zapisów księgowych operacje gospodarcze o charakterze ciągłym należy dzielić co najmniej na okresy sprawozdawcze i wynikającą z tego podziału część operacji gospodarczej ujmować w księgach rachunkowych pod datą kończącą każdy okres sprawozdaw czy. Dotyczy to odpowiednio operacji gospodarczych księgowanych na podstawie zestawień dowodów księgowych . Gdy dla zapewnienia kompletności zapisów księgowych dokonano ich na podstawie dowodów własnych wewnętrznych, ewentualne różnice, jakie powstaną po otrzymaniu w późniejszym terminie dotyczących tych zapisów dowodów obcych, powinny być zaksięgowane i rozliczone nie później

niż w okresie sprawozdawczym, w którym otrzymano od powiednie dowody obce.

4. Zapisy księgowe nie wyrażające zmian w stanie aktywów lub pasywów jednostki mogą być dokonywane bez wystawiania dowodów księgowych, jeżeli ich kwoty i spo-

Nr'1 O - 111 Pez.35

sób dekenania wyn

pregramu przetwarz przekształcenie kes na keszty w układ

z.estanie te pedane.

§ 14. 1. Salda kazuje się w zestaw

2) symbele lub na

3) salda peszczeg

warcia ksiąg ra

sprawezdawcz kewych,

2. Salda peszc

przeprewadzenia in ebretewy wykazuje nych lub na edpe

sperządzenych za p lub w zestawieniach sprawdzalny ustale sald kent syntetyczn

§ 15. 1. Jedne

nadzień:

kentynuewania

jednestka ebew kewe,

wstałych jednes

istniejących,

3) zmiany swej fo

lub umewą stre

4) etwarcia likwida lub na dzień li

jatywy kierewni upadłeści, ustal

aktywów i pas rachunkewych,

2. Jednestki ke księgi rachunkewe w

kającego. z zamknięc ebretewege, a jeżel

ksiąg rachunkewych na peczątek reku eb

rządzenym na pedst etwierają swe księg

upływem 14 dni od

3. Jednestki, kt

w stesunku de któr księgi rachunkewe n

dzień peprzedzający

upadłeści. Obewiąza według cen sprzędaż jąc różnice z tego. tyt

pod datą etwarcia lik

§ 16. 1. Jedne księgi rachunkewe d

2. Jednestki pr ksiąg wiązanych lub nych kent analityczn warunkiem że zapisy ksiąg rachunkewych dzielene ed zapisów

3. Jeżeli w wy

nansewege stanewi

kają z autematycznie realizowanego. kewych ulegnie zmianie stan peczątkewy aktywów i pasy

nia danych za pemecą kemputera (np. wów, wprowadzene de ksiąg rachunkewych stany począttów zgrupewanych według ich rodzaju kewe należy skerygewać w terminie 14 dni ed daty zweryfi - ie kalkulacyjnym), a w treści zapisu kewania sprawezdania finan;;ewege.

§ 17. 1. Jednestki zamykają swe księgi rachunkewe eszczególnych kent syntetycznych wy na:

eniu sald, zawierającym co. najmniej: 1) keniec każdego. reku ebrotewege - w przypadku

bretewege, którego. zestawienie dety- dalszego. prewadzenia działalneści, chyba że inne prze . pisy stanewią inaczej,

wy kent syntetycznych, 2) dzień peprzedzający dzień etwarcia likwidacji lub egłelnych kent syntetycznych na dzień et szenia upadłości,

hunkewych, na keniec każdego. ekresu 3) dzień zakeńczenia likwidacji lub pestępewania upad

ge i na dzień zamknięcia ksiąg rachun - łeściewege, .

ególnych kent analitycznych na dzień 2. Jeżeli między dniem etwarcia likwidacji lub egłeszeentaryzacji oraz na dzień keńczący rok nia upadłeści a dniem ich zakeńczenia przypada keniec reku się w zestawieniu sald kent analitycz ebretewege, jednestki, które pestawiene w stan likwidacji iednie eznaczonych taśmach papieru lub w stesunku de których teczy się pestępewanie upadłeśmecą maszyn de przetwarzania danych ciewe, zamykają księgi także na estatni dzień roku eb liczbewych umeżliwiających w spesób retewege. ie zgedneści ich sum z zestawieniem ch. 3. Jednestki zamykają swe księgi rachunkewe w ter minie 14 dni eddaty zweryfikewania sprawezdania finan tki etwierają sweje księgi rachunkewe sewege sperządzonege na keniec roku ebrotewege w przy . padku wymienienym w ust. 1 pkt 1.

każdy rok ebrotewy - w przypadku działalneści lub na dzień, ed którego. Rozdział 3

ązana jest prowadzić księgi rachun Inwentaryzacja

łalneści - w przypadku ' newo. pe § 18, 1. Wykazany w księgach rachunkewych stan.ak ek oraz pedziału lub łączenia jednestek tywów i pasywów jednestki należy zweryfikewać w dredze inwentaryzacji. Inwentaryzacja pelega na:

my prawnej przewidzianej przepisami 1) przeprewadzeniu spisu z natury krajewych i zagranicz- . , nych średków pieniężnych oraz rzeczewych składników majątku, ich wycenie i ustaleniu warteści spisanych cji, ustaleny w zarządzeniu e likwidacji, z natury składników majątku, widacji dekenywanej z własnej inic 2) uzyskaniu ed kentrahentów jednestki .pisemnej infer a jednestki albo. na dzień egłeszenia ny przez właściwy sąd, według stanu macji e stanie jej środków pieniężnych na rachunkach wów wynikającego. z zamknięcia ksiąg bankewych, zaciągniętych kredytów bankewych oraz których mewa w § 17 ust. 1 pkt 2. należneści i zebewiązań, w tym także e stanie pewierze nych im własnych składników majątku, t'łnuujące działalneść etwierają swe dług stanu aktywów i pasywów wyni 3) sprawdzeniu stanu niedestępnych w czasie przeprewa a ksiąg na keniec peprzedniege roku dzanej w terminie ekreślonym przepisami rezperządzejednestka uprzednie nie prewadziła nia inwentaryzacji rzeczewych składników majątku lub te według stanu aktywów i pasywów stanu innych aktywów i pasywów, które nie megą być petwierdzene przez kentrahentów jednostki, przez pe etewege, ujętych w zestawieniu spo wie wyników inwentaryzacji. Jednestki równanie danych wynikających z ksiąg rachunkewych z edpewiednimi dekumentami. rachunkewe nie później niż przed

nia wymienienege w ust. 1 pkt 1~. 2. Inwentaryzacją należy ebjąć również składniki majątre pestawieno w stan likwidacji lub ku ujęte wyłącznie w ewidencji ileściewej, na kentach ch egłeszene upadłeść, etwierają swe pezabilansewych; a także stanewiące własneść innych jed podstawie bilansu sperządzenege na nestek. Inwentaryzację tę nalezy przeprewadzić stesując edpewiednie przepisy ust. 1, rezpoczęcie likwidacji lub egłeszenie

e są ene wykazać składniki majątku 3. Inwentaryzację aktywów i pasywów jednostki przep meżliwych do uzyskania za nie, zalicza rewadza się co. najrfmiej raz w każdym reku ebretewym, łu de strat lub zysków nadzWyczajnych stesując następujące zasady: idacji lub ogłeszenia upadłeści.

tki są ebewiązane prowadzić edrębne w tym także materiałów wydanych de predukcji, lecz nie a każdego. reku ebretewege. zużytych, eraz rzeczowych składników majątku nie eb jętych bieżącą ewidencją, e których mewa w § 6 ust. wadzące księgi rachunkewe w fermie 1 pkt 4, pewinna być dekenana na estatni dzień każdego. luźnych kart megą nie zakładać edręb­ roku ebretewege, ch dla każdego. reku ebretewege, ped księgewe dekenywane po. zamknięciu 2) inwentaryzację wypesażenia eraz tych materiałów, pół­ (w newym roku) będą wyraźnie ed fabrykatów, preduktów getewych, których różnice in księgewych uprzednie dekenanych. wentaryzacyjn,e megą w spesób istetny wpływać na wynik finansowy jednestki, a także należneści i zobe iku zweryfikewania sprawezdania fi wiązań przeprewadzić należy w kwartale Iwńczącym rok cege pedstawę etwa(cia ksi.ąg rachun- ebrotewy. Jeżeli na skutek sezeneweści zaepatrzenia,

zużycia lub sprzedaży stan zapasów rzeczowych składni~ó~ ,

majątku jest najniższy w innym okresie spr.aw?zdawczym n!z w ostatnim kwartale roku obrotowego, to Ich inwentaryzaCJa może być dokonana w miesiącu, w którym zazwyczaj wyka.

zują najniższy stan.

4. W jednostkach, których dotyczą przepisy § 17 ust. 1 pkt 2 i 4, inwentaryzację wszystkich aktywów i pasywów przeprowadza się na dzień wymieniony w tych przepisach.

5. Kierownik jednostki może ustalić, gdy składniki mają· tku tej jednostki znajdują się na terenie strzeżqnym, że

inwentaryzacja będzie dokonywana:

2) , materiałów, póHabrykatów, produktów gotowych oraz towarów --.: nie rzadziej niż raź na 2 lata, jeżeli są objęte

ewidencją ilościowo·wartościową.

6. Różnice stwierdzone między stanem aktywów i pasy· wów wynikającym z ksiąg rachunkowych a ich stanem

ustalonym w drodze. inwentaryzacji należv ująć i rozliczyć w księgach rachunkowych roku obrotowego, na który przyc padł termin inwentaryzacji. Nie rozliczone do końca roku obrotowego niedobory stanowią roszczenie jednostki. W uza·

sadnionych przypadkach można kompensować niedobory i nadwyżki rzeczowych składników majątku obrotowego

powierzonego określonej osobie, ujawnione podczas tego samego 'spisu z natury i w podobnych składnikach majątku.

7. Inwentaryzację składników majątku gromadzonycłl

w muzeach, książek, druków, czasopism itp. gromadzonyc~ w bibliotekach będących jednostkami, których podstawowa

działalność pólega na gromadzeniu zbiorów bibliotecznych, oraz składników majątku o charakterze specjalnym normują odrębne przepisy.

§ 19. 1. Wyniki spisu z natury ujmu~e s.ię na :ark~sza<:h (kartach) spisu z natury, do których stosuJe Się odpOWiednio 'przepisy § 7.

2. Należy zapewnić powiązanie danych o iloś,Ci i warto·

ści składników majątkowych ustalonych w drodze spisu

z natury z danymi o ilości i wartości tych s~ład"ików zawartymi w uzgodnionych księgach rachunkowych, a. je~eji składniki nie są objęte ewidencją ilościową - z danymi o Ich wartości. ' ,

§ 20. 1. Można przeprowadzić w sposób uproszczony spis z natury: '

kowe porównanie zapisów w księdze inwentarzowej

biblioteki Z~" ,nem rzeczywistym i kartami książek IUQ kartami czytelnikÓW; dokonanie uproszczonej inwen·

taryzacji powinno być potwierdzone podpisami osób przeprowadzających porównanie pod ,informacją wpp·

saną do księgi inwentarzowej o dacie i zakresie inwen· taryzacji, '

pozycji wydawnictwa o tej samej cenie, bez względu na tytuł wydawnictwa i nazwisko autora, '

3) małóseryjnej i jednostkowej produkcji w toku - przez porównanie danych ewidencji ze stanem rzeczywistym i ujęcie wyników porównania w odrębnym arkuszu spiS4 z natury, w którym wykazać należy takie: '

a) rzeczowe składniki majątku objęte zleceniami zakoń" czonymi lub zaniechanymi, ,

b) braki produkcyjne z określeniem ich ilości stw'ier· dzonej w półfabrykatach lub innych elementach

wytwarzany~h produktów gotowych.

' 2. Przy spisie z natury środków trwałych oraz wyposa·

żenia, a także innych składników majątku, jeżeli uzasad·

niają to warunki ich przechowywania lub pomiaru, można posługiwać się danymi kont analitycznych-.

§ 21. 1. Za stan rzeczywisty należności i zobowiązań

między jednostkami prowadzącymi ~sięgi rachunko:we przy' jąć należy stan ustalony w drodze pisemnego potwlerdz~nla salda. Kopia pisemnej informacji o stanie salda, wysłanej do kontrahenta, po upływie 30 dni od udowodnionej daty jej

wysłania może być uznana za milczące potwierdzenie salda przez kontrahenta.

2. Nie wymaga pisemnego uzgodnienia wynikający z ksiąg rachunkowych jednostki stan:

nie są one jednostkami; oraz należności i zobowiązań uregulowanych do dnia sporządzenia sprawozdania

finansowego oraz objętych powództwem sądowym lub postępowaniem egzekucyjnym,

2) należności i zobowiązań nie przekraczających wartości dolnej granicy zaliczenia rzeczowych składników mająt· ku do środków trwałych,

3. Jeżeli saldo należności lub zobowiązań nie wykazuje zmian w ciągu sześciu miesięcy i nie przekracza kwoty równej ,

dwom procentom dolnej granicy zaliczenia rzeczowych skła· dników majątku do środków trwałych, to może być na

podstawie pisemnej decyzji kierownika jed~ostki odpis~ne na koniec roku obrotowego na straty lub zyski nadzwyczajne.

Nie mogą być jednak odpisywane należności i zobowi~zania

dotyczące rozliczeń. z' budżetami i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a także zobowiązania wobec pracowników.

§ 22. Sprawdzenie prawidłowości stanu ewidencyjne· go, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3,. obejmuje.u~talenie stanu tych aktywów i pasywów, które nie podlegają Inwen· taryzacji według zasad określonych przepisami § 19-21.

Rozdział 4

Ustalanie wartości aktywów i pasywów oraz wyniku finansowego

§ 23. 1. Krajowe środki pieniężne i kredyty bankowe oraz pożyczki, z wyłączeniem nabytych papierów wartoś~

ciowych,.wykazuje się w księgach rachunkowych w wartoścI nominalnej.

2. Nabyte papiery wartościowe będące trwałą lokatą środków pieniężnych -jednostki lub zakupione w cela~h , handlowych oraz udziały, IN obcych jednostkach w walucie polskiej wykazuje się w księgach rachunkowych według cen nabycia. Jeżeli w dniu kończącym rok obrotowy ceny naby· cia są wyższe od cen sprzedaży papierów wartościowych

możliwych do uzyskania (np..według notowań giełdoWych),

wartość papieróW 'wartościowych u~tala się'- według. ~en

sprzedaży na dzień zamknięcia ksiąQ rachunkowych. RózJ;lIG!,: powstałe z tego tytułu zalicza Się do kosztów operacJI

finansowych.

3. Jeżeli zgodnie z umową środki otrzymane j~ko p~na należność z tytułu przyznanego kredytu lub PC?zyczkl ~ mniejsze od sumy kredytu, jaka podlegać będzie spłaCie,'

różnice wykazuje się w księgach rachunkowyc~ jako k~szty przyszłych okresów i odpisuje w równy<;:h ratach w ciągu okresu, na jaki zaciągnięto kredyt lub pozyczkę.

4. Zobowiązania wynikające z własnych papierów war~

tościowych i weksli w walucie polskiej, ~yda~ych inn~~ jednostkom lub osobom fizycznym, ustala ~Ię w Ich warto~cl

nominalnej. Jeżeli wartość nominalna I?ap!erów wart<;>~c~o· wych jest różna od uzyskanych za nie .~r~dkóvv, roznIcę zalicza się do przychodów z tytułu operacji finansowych lub ich kosztów.

5, Srodki pieniężne, kredyty bankowe i pożyczki w wa·

lutach obcych, z wyłączeniem papierów wa,,!o~cio~ych, wykazuje się w księgach rachunkowych w wartoscl nominat·

Nr 10 - 113 Poz. 35

nej, przeliczonej na złote polskie według kursu zakupu lub § 25. 1. Z sprzedaży ustalonego przez Prezesa Narodowego Bankll w księgach ra Polskiego dla danej waluty obcej. . . nabycia.

6. Jeżeli w dniu kończącym rok obrotowy średni kurs 2. Składnik walut obcych różni się od kursu przyjętego przy ustalaniu zywać w księg wartości środków pieniężnych, kredytów bankowych i poży­ cenach zakupu, czek, stosownie do przepisu ust. 5, wartość stanu środków duje odpisanie pieniężnych, kredytów bankowych i pożyczek ustala się sprawozdawczy według średniego kursu ustalonego przez Prezesa Narodo wego Banku Polskie.go na dzień kończący rok obrotowy. 3. Składnik wykazywane w 7. Nabyte papiery wartościowe ' będące trwałą lokatą cyjnych, jeżeli środków pieniężnych lub zakupione w celach handlowych . między cenami oraz udziały w obcych jednostkach w wall..-ch obcych. bycia lub zakup wykazuje się w księgach rachunkowych według ce!1y przeli czonej na złote polskie w sposób ustalony w ust. 5. Wartość 4. Składnik papierów wartościoWYch i udziałów w walutach obcych 1) wytworzon w dniu kończącym rok obrotowy nie może być wyższa od - wykazu wartości, jaka byłaby ustalona według cen ich sprzedaży (np. wytworzen według notowań giełdowych) po przeliczeniu :na złote polskie według obowiązującego w tym dniu średniego kursu 2) nabyte, le ustalonego przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego. towary w d Różnice powstałe z tego tytułu zalicza się do kosztów z zastosow operacji finansowych. . 5. Składhik 8. Zobowiązania wynikające z własnych papierów war- z wyjątkiem o . tościowych i weksli w walutach obcych wydanych innym. a także należąc jednostkom lub osobom fizycznym ustala się w ich wartości wykazuje się w nominalnej, przeliczonej na złote polskie po kursie wynikają~ rok obrotowy cym z przepisów ust. 5 i 6. cen sprzedaży techniczny kosz 9. Dodatnie różnice kursowe powstałe na skutek stoso- : netto. PowstaJ wania różnej wysokości kursów dla obliczania wpływów nadzwyczajnyc i rozchodów określonych środków pieniężnych lub zaciągania i spłaty kredytu bankowego i. pożyczek w walutach 6. Wartość obcych, jak też w związku z zastosowaniem kursu obowIązu­ ku wymieniony jącego w dniu kończącym rok obrotowy zalicza się do , zakupu jednaR

przychodów z tytułu operacji finansowych, a ujemne różnice . du na ich pod

kursowe - do kosztów tych operacji. majątku są ró

ustalania wartoś § 24. 1. Należności i roszczenia oraz zobowiązania wy nra,. zużycia) m kloanzeujjepsrzięy wichkspioęwgascthanraiuc.hunkowych według wartości usta 1) według st , o dotycząc

2. Należności i roszczenia oraz zobowiązania w walu 2) według ce tach obcych wykazuje się w księgach rachunkowych według ści średniej zasady ustalonej w§ 23 ust. 5 i 6. Różnice kursowe dotyczące należności, zobowiązań i roszczeń należy:ustalać nie później 3) przyjmując, niż na dzień Wygaśnięcia należności, zobowiązania lub . kolejno p roszczenia w walutach obcych na skutek zapłaty, przedaw- ' je,dnostka

nienia lub umorzenia, a także na dzień kończący rok ob- . 4) przyjmując, rotowy. Różnice te żalicza się do przychodów z operacji kolejno p . finansowych lub kosztów tych operacji. Ta część dodatnich jednostka różnic, która wynika z ustaleń na dzień kończący rok ob rotowy, podlega zaliczeniu do przychodów przyszłych okre § 26. Odp sów. w toku działaln

3. Roszczenie z tytułu niedoboru ustala się według twoeśdćłuugżycteknowsąp, wartości ewidencyjnej składnika majątku stanowiącego nie netto, odpadki jdeodbnóark, npioewmięnkisezjsozneejjodo aukttruaaclonneej dpertzaelizczjneedjnocsetnkyęspkrorzzeydśacżiy, ', dkaajląsczeejgzoowsyzkaocr składnika majątku stanowiącego niedobór. Kwotę roszczenia . z tytułu niedoboru używanego składnika majątku ustala się § 27. 1. 'P uwzględniając stopień jego dotychczasowego zużycia, a je czoną wycenia żeli nie da się go ustalić - stosownie do przypuszczalnego tworzenia, stos stopnia zużycia składnika majątku stanowiącego niedobór. Różnicę między wartością roszczenia a ceną zakupu (naby 2. Wyprod cia) lub technicznym kosztem wytworzenia składnika mająt- ; chunkowych .p ku stanowiącego niedobór zalicza się do przychodów przy czasu pokrycia szłych okresów lub odpowiedniej rezerwy, jeżelijest tworzo w wysokości ró na. rzenia filmu w

według cen spr 4. Do aktywów jednostki nie zali<!za się należnośći · ze sprzedaży, ' i roszczeń przedawnionych oraz umorzonych, a także należ- . dalszy~h kopii l ności i roszczeń nieściągalnych, do pasywów zaś - zobo wiązań przedawnionych lub 4morzonych. Zalicza się je do ' 3. Przepis st[at lub zysków nadzwyczajnych. znaczonego do

kupione materiały i towary wykazuje się hunkowych według rzeczywistych cen ich

majątku wymienione w ust. 1 można wyka ch rachunkowych również w rzeczywistych eżeli zakładowy plan kont jednostki przewi w całości kosztów ich zakupu w okresie , w którym koszty te poniesiono. .

majątku wymienione w ust. 1 mogą być księgach rachunkowych w cenach ewiden ksi.ę.ga.cłl. .b(ch zostaną ujęte odchylenia widencyjnymi a rzeczywistymi cenami na- . .

majątku wymienione w ust. 1:

przez jednostkę we własnym zakresie e się w wysokości technicznego kosztu a lub według cen sprzedaży netto,

ż jeszcze nie dostarczone .(materiały lub odze) lub nie zafakturowane - wycenia się niem cen, o których mowa w ust. 1 lub 2.

majątku wymienione w ust. 1 i 4 pkt 1,

jętych wyłącznie ewidencją wartościową, ch do jednostek i zakładów budżetowych, księgach rachunkowych na dzień kończący wartości nie wyższej od wynikającej z ich netto, gdy ich cena nabycia, zakupu lub wytworzenia były wyższe od cen sprzedaży . z tego tytułu różnicę zalicza się do strat .

pozostałości rzeczowych składników mająth w .u.~t. 1, .w razie gdy ceny nabycia lub wych lub uznanych za'jednakowe ze wzglębny rodzaj, przeznaczenie itp. składników ne, ustala się w zależności od sposobu i ich rozchodu. Wartość rozchodu (wydazna obliczać: . .

łych cen ewidencyjnych, skorygowanych ich odchylenia od cen ewidencyjnych,

przeciętnych, to jest ustalonych w wysoko ważonej cen danego składnika majątku,

że rozchód składników majątku wycenia się ' cenach tych składników majątku, które ' ajwcześniej nabyła, '

że rozchód składników majątku wycenia się cenach tych składników majątku, które

ajpóźniej nabyła.

dki użytkowe, czyli składniki majątku, które ści jednostki utraciły swoją pierwotną war wykazuje się w księgach rachunkowych zedaży netto. W razie braku cen sprzedaży żytkowe wycenia się według wartości wyni wania uwzględniającego ich przydatność do ystania. , .

ódukty gotowe oraz produkcję nie zakońsię według technicznego kosztu ich wy j~c odpowiednio przepisy § 25 ust. 5 i 6.

kowane filmy wykazuje się w księgach ra oducenta w koszcie ich wytworzenia do zyskanymi przychodami. Koszt ten ustala się

nicy między technicznym kosztem wytwo a ai z trzema kopiami sumą przychodów edaży netto uzyskanych w kolejnych latach omniejszonych o koszt wyprodukowania b kaset, przez okres nie dłuższy niż 4 lata.

ust. 2 stosuje się odpowiednio do prze sprzedaży oprogramowania kOIJlPuterów.

§ 28. 1. W jednostkach sporządzających kalkulację wynikową kosztów za wartośĆ produkcji nie zakbńczonej

uważa się również:

techniczny koszt wytworzenia, pomniejszony o koszt produktu gotowego. Za koszt produktu gotowego przyj muje się planowany techniczny koszt wytworzenia,

a w razie braku kalkulacji planowej - rzeczywisty tech niczny koszt wytworzenia takiego samego lub podob

nego produktu gotowego, wytworzonęgo w przeszłości,

2) przy produkcji wielkoseryjnej i masowej - jej koszty bezpośrednie. Jeżeli jest to produkcja materiałochłonna, tj. taka, przy której wartość zużycia materiałów bezpo

średnich (łącznie ze "i:użyciem półfabrykatów) przekra cza połowę sumy technicznego kosztu wytworzenia, można za jej koszt przyjąć tylko wartość zużycia materia

łów bezpośrednich.

2. Przy produkcji o charakterze budowlano-montażowym, geologiczno-poszukiwawczym, geodezyjnym 'i karto graficznym oraz przy pracach projektowych za wartość produkcji nie zakończonej uważa się:

kcji nie zakończonej i wskaźnika poziomu kosztów; wskaźnik poziomu kosztów ustala się odrębnie dla

każdej budowy przez porównanie kosztów produkcji od początku roku obrotowego do dnia wyceny z wartością kosztorysową zakończonej w tym okresie produkcji, z -uwzględnieniem stanu początkowego i końcowego

produkcji nie zakończonej. Kierownik jednostki może

ustalić, że współczynnik poziomu kosztów ustala się nie dla każdej budowy odrębnie, lecz łącznie dla wszystkich

wykonywanych robót, jeżeli to uzasadnia zakres wyko nywanych prac i rozmiary jednostki,

pnia zaawansowania dotychczas wykonanych robót lub opracowań w stosunku do ich zakresu określonego

w umowie.

3. W jednostkach nie sporządzających wynikowej kal kulacji kosztów poszczególnych produktów gotowych lub ich grup za techniczny koszt wytworzenia uważa się również:

netto tych produktów,

. 2) w przypadku produkcji nie zakończonej - odpowiednią ' część ceny, obliczonej w sposób określony w pkt 1; nie może to być wartość niższa od kosztów materiałów bezpośrednich użytych do produkcji nie zakończonej.

4. Do ustalania wartości produktów gotowych stosuje się odpowiednio przepisy § 25 ust. 6.

§ 29. 1. ,Wartość inwentarza żywego ustala się w ce nach jego sprzedaży na dzień zamknięcia .ksiągrachunkowych. '

2. Wartość zakupionego inwentarza żywego może być ustalona także według cen zakupu,jeżeli cena zakupu jest wyższa od ceny sprzedaży nadzień zamknięcia ksiąg rachunkowych.

3. Przyrost wartości inwentarza żywego w okresiespra

wozdawczym zalicza się do wyniku finansowego jednostki.

§ 30. 1. Wartość rozpoczętych inwestycji ustala się w wysokości kosztów poniesionych na nabycie lub wy tworzenie środków trwałych, wyposażenia oraz wartości niematerialnych i prawnych, które powstaną w ·wyniku

zakończenia inwestycji.

2. Do kosztów inwestycji zalicza się w szczególności

koszty:

2) napraw i remontów wykonanych przed przekazaniem środka trwałego do użytkowania,

3) dokumentacji projektowej inwestYcji,

4) badań geologicznych, geofizycznych oraz ·pomiarów

geodezyjnych,

5) przygotowania terenu pod budowę,

osób prawnych lub fizycznych,

8) nadzoru autorskiego, inwestorskiego i generalnego wy

konawcy,

jest uwzględniona w cenie robót,

łych.

3. Koszty inwestycji zwiększają wartość powstałych w ich wyniku składników majątku wymienionych w ust. 1 na

dzień oddania ich do użytku. Zalicza się je do aktywów jednostki nie później niż do dnia zakończenia inwestycji.

4. Koszty inwestycji, które zostały przekazane nieod

płatnie na rzecz innych jednostek, z wyjątkiem przypadków określonych w odrębnych przepisach, lub które nie dały zamierzonego efektu gospodarczego, podlegają odpisaniu, zgodnie z przepisami § 39, nie później niż do końca roku obrotowego, w którym nastąpiło przekazanie lub stwier dzono, że inwestycja nie dała efektu gospodarczego.

§ 31 . 1. Wartość poc1;ątkową środków. trwałych i wy

posażenia ujmuje się w księgach rachunkowych w wysoko ści ceny nabycia lub kosztów poniesionych na ich wy

tworzenie, przebudowę, rozbudowę lub modernizację.

2. Wartość początkową środków trwałych i wyposażenia zmniejsza ich umorzenie. Umorzenie ujmuje się w ksi{!

gach rachunkowych odrębnie od ich wartości początkowej.

3. Nie umorzona wartość początkowa środków trwa łych i wyposaienia.może być:jednorazowo zaliczona do strat nadzwyczajnych jednostki, gdy te składniki majątku utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności lub metody jej prowadzenia.

§ 32. 1. Umorzenie wyposażenia ustala się w sposób

następujący:

cjonalnie do przewidywanego czasu użytkowania lub rozmiarów działalności, której służy, nie dłużej jednak niż

przez 5 lat. Przy ustalaniu kwot umorzenia można uwzględnić przewidywaną wartość odpadków użytkowych, uzyskiwanych w wyniku likwidacji wyposażenia,

2. Gdy wartoŚĆ wydawanego do użytkowania w kolejnych okresach sprawozdawczych wyposażenia · określonego

typu jest podobna lub znikoma, kierownik jednostki może ustalie, że odpisuje się pełną wartość wyposażenia pod datą wydania go do użytkowanialubdatą zakończenia użytkowania.

3. Umorzenie wyposażenia:

1) użytego jako 'narzędzia i przyrządy specjalne do produk cji niepowtarzalnej,

odpisuje się w całości pod datą rozpoczęcia jego użytkowania.

Nr 10 . ~ 115 Poz. 35

§ 33. 1: Wartości niematerialne i prawne wykazuje się b) pokrywających koszty.szkód górniczych; jednostki w księgach rachunkowych według cen ich nabycia lub ponoszące te koszty mogą tworzyć rezerwę, z tym że

poniesionych na nie kosztów. jej wysokość na koniec każdego roku obrotowego

nie m9że przewyższać sumy rzeczywistych kosztów 2. Wartości niematerialne i prawne zmniejsza ich umo usuwania szkód górniczych, poniesionych w ciągu rzenie. Umorzenie wartości niematerialnych i prawnych trzech minionych lat. ujmuje się w księgach rachunkowych odrębnie od ich 2) wszystkich jednostek - rezerwy mi imiennie określone wartości początkowej. wydatki, jakie trzeba będzie ponieść w następnym roku 3. W jednostkach nie umarzających środków trwałYch obrotowym z tytułu kosztów, które w całości lub części, wartości niematerialne i prawne zmniejszają fundusze zasad zgodnie z przepisami prawa lub zwyczajem handlowym, nicze lub fundusze specjalne, jeśli z nich byłyfinansowane. przypadają na- bieżący rok obrotowy.

4. Wartość firmy zaliczaną do wartości niemateriillnych . Nie wykorzystane rezerwy, wymienione w pkt 1 lit. a) i bL po i prawnych ustala się w wysokości różnicy między ceną upływie 3 lat należy odpisać na zyski nadzwyczajne jedno zapłaconą sprzedawcy za jednostkę a·niższą od niej war stki. Natomiast rezerwy wymienione w pkt 2, jeśli nie zostaną tością jednostki, wynikającą z ksiąg rachunkowych na dzień wykorzystane zgodnie z przewidywaniem, należy odpisać na dokonania sprzedaży. Wartość firmy zmniejszają odpisy zyski nadzwyczajne w roku obrotowym następującym po ich umorzeniowe obciążające koszty jednostki, dokonywane utworzeniu. w równych ratach przez okres 5 lat ·po roku obrotowym, w którym nabyto jednostkę. . § 35. 1. Fundusze i kapitały wykazuje się w księgach rachunkowych z podziałem na. ich rodzaje, w wysokości 5. Koszty organizacji i zgromadzenia kapitałuzakłado­ ustalonej zgodnie z przepisami o gospodarce fina.nsowej wego jednostki, a także uzyskanych we własnym zakresie jednostki, z jej statutem lub umową o jej utworzeniu. praw majątkowych zalicza się do wartości niematęrialnych i prawnych i wykazuje w księgach rachunkowych w wysoko- 2. W aktywach :bilansu jednostki jako odrębną pozycję

ści kosztów rzeczywiście poniesionych. . ujmuje się należność z tytułu zaliczonej do kapitału wartości

udziałów lub akcji nie wpłaconych przez udziałowców lub § 34. 1. Jednostki dokonują międzyokresowych rozli akcjonariuszy. czeń kosztów, jeżeli określone koszty odnoszą się do wielu okresów sprawozdawczych lub dotyczą innego okresu ani 3. Fundusze specjalne wykazuje się w księgach rachun- , żeli okres, w którym je poniesiono. kowych w wysokości ustalonej przepisami o tworzeniu i wykorzystywaniu tych funduszy. 2. Koszty przyszłych okresów (czynne rozliczenia międzyokresowe) ustala się w wysokości kosztów przypadają­ § 36. Przychody przyszłych okresów wykazuje się cyCh na następne okresy sprawozdawcze; okres ich roz w księgach rachunkowych w wYSOKości:

liczania nie może przekraczać 5 lat i powinien byćuzasad­ 1) pobranych wpłat lub zarachowanych od kontrahentów niony charakterem rozliczanych kosztów, z uwzględnieniem należności za świadczenia, które zostaną wykonane przepisu § 23 ust. 3. w następnych okresach sprawozdawczych, .

3. Koszty prac badawczo-rozwojowych oraz prac 2) kwoty podwyższającej wartość roszczenia, a także wdrożeniowych dotyczących określonych produktów lub w wysokości należnych odsetek za zwłdkę z tytułu

technologii, prowadzonych przez jednostkę na własne po regulacji należności, jeżeli nie są one objęte tworzoną

trzeby, mogą być rozliczane w czasie według zasad okreś- przez jed,{ostkę rezerwą.

10r;Jych w ust. 2, jeżeli: Przychody przyszłych okresów zwiększają przychody ze

być określone, § 37. 1. Wartość rzeczowych składników majątku ob 2) techniczna przydatność produktu lub technologii zo rotowego, która uległa obniżeniu na skutek uszkodzenia, stała wykazana, zepsucia lub innych powodów, ustala się w drodze oszaco

lub zastosowania technologii, gdyż zbyt ich jest zapew nionemu obniżeniu wartości rzeczowych składników majątniony, ku obrotowego zalicza się do kosztów lub strat nadzwyczaj nych. 4) istnieje możliwość sfinansowania produktu lub techno

logii. 2. Wartość zapasu towarów i produktów gotowych,

4. Rezerwy na koszty przyszłych okresów (bierne roz przekraczającego możliwości ich sprzedaży, np. w wypadku liczenia międzyokresowe)· ustala się w ich przewidywanej nadprodukcji, w tym także zapasu książek, broszur oraz wysokości, przypadającej na bieżący okres sprawozdawczy. wnaagriraatnaycchhippłuytn~kktaasceht.szprwzyejdąatżkyiekmomzniasjodwuejją,cuyscthaslioęnwą wanstpyok 5. Stawki odpisów czynnych i biernych międzyokreso­ sób podany w § 25 ust. 1-4, zmniejsza się co roku przez wych rozliczeń kosztów mogą być ustalone jako stawki . obniżenie ich wartości początkowej o kwoty nie większe od okresowe lub jako stawki jednostkowe, np. stawki na jedno 50% tej wartości, poczynając od roku następnego po ich stkę produktu. zakupie lub wyprodukowaniu. Obniżenie wartości zalicza się odpowiednio do kosztów lub strat jednostki. Pełne odpisanie . 6. Na koniec roku obrotowego mogą być zaliczone do wartości początkowej zapasu towarów lub produktów goto pasywów: wych, przekraczającego możliwości ich sprzedaży, powinno 1) rezerwy na koSzty przyszłych okresów jednostek: być dokonane nie późn iej niż do końca roku, w którym mija

a) wytwarzających lub sprzedających produkty złożone 5 lat od daty ich zakupu lub wyprodukowania.

długotrwałego użytkowania (np. kompletne obiekty, statki, samochody, telewizory) ; jednostki te mogą § 38. 1. Za przychÓd uważa się:

tworzyć rezerwę na przewidywane koszty gwaran 1) należne kwoty za sprzedane produkty i towary (niezależcyjnych napraw sprzedawanych produktów, a także nie od tego, czy zostały zapłacone), wynikające z prze

na wartość nabycia lub techniczny koszt wytworze mnożenia ilości sprzedanej przez jednostkową cenę nia przewidzianych umową i objętych ceną sprzeda sprzedaży, skorygowane o należne dopłaty oraz udzielone ży części składowych produktu, które zostaną do rabaty, bonifikaty i temu podobne opusty, lub umowne

starczone nabywcy po jego przekazaniu, kwoty należne z tytułu sprzedaży produktów i towarów,

Nr 10 - 116 Poz. 30

2) kwoty należne z tytułu operacji finansowych, jak np.:

a) przychody ze sprzedaży papierów wartościowych,

b) przychody z udziałów, dywidendy i odsetki od kredy

tów i pożyczek,

c) dyskonto przy zakupie weksli, czeków obcych i pa

pierów wartościowych,

d) dodatnie r6żnice kursowe,

2. Do kosztu uzyskania przychodu zalicza się:

1) techniczny koszt wytworzenia sprzedanych w okresie sprawozdawczym produktów gotowych- w jedno- .

stkach sporządzających ich kalkulację wynikową,

czym technicznym kosztem wytworzenia całej produk cji, powiększonym o wartość stanu początkowego, a pomniejszonym o wartość stanu końcowego produk

tów gotowych i produkcji nie zakończonej, ustaloną zgodnie z § 28 ust. 3 - w jednostkach nie sporządzających kalkulacji wynikowej,

3) wartość w cenach zakupu sprzedanych towarów,

4) całość poniesionych w okresie sprawozdawczym kosz tów handlowych j kosztów sprzedaży oraz kosztów

ogólnego zarządu (koszty ogólnozakładowe),

5) koszty operacji finansowych, jak np.:

a) wartość nabycia sprzedanych papierów wartościowych,

b) odsetki od obligacji,

c) odsetki od kredytów i pożyczek,

d) dyskonto przy sprzedaży weksli, czeków obcych i papierów wartościowych,

e) ujemne różnice kursowe,

6) pozostałe koszty uzyskania przychodów, w tym także wartość w cenach nabycia sprzedanych materiałów,

wartość początkową środków trwałych, pomniejszoną o ich umorzenie itp.

§ 39. Stratami i zyskami nadzwyczajnymi wpływającymina wynik finansowy jednostki lub stanowiącymi zmiany stanu funduszy specjalnych, których dotv.czą, są:

1y pieniężri~skutki zdarzeń losowych po uwzględnieniu - kosztów usuwania szkód oraz p.rzy2!nanych odszkodowań,

2) wynikające z gospodarki jednostki:

a) koszty zaniechanej lub nie podjętej produkcji, remo ntów, inwestycji, robót itp.,

b) nie obciążające kosztów niezawinione niedobory i szkody oraz nadwyżki środków pieniężnych i rze czowych składników majątku,

c) przedawnione, odpisane lub umorzone roszczenia,

należności i zobowiązania lub wpłYWy z tytułu rosz

czeń i należności uprzednio odpisanych,

d) wszelkie kary, grzywny i odszkodowania, w tym

także kary liczone w formie odsetek od kwotyokreślonej w przepisach lub umowie oraz związane z nimi

koszty postępowania, z uwzględnieniem przepisu § 3 ust. 2 pkt 6 lit. d),

e) wyniki obniżenia wartości oraz przeszacowania rze

czowych składników majątku obrotowego, jeżeli stosownie do innych przepisów nie obciążają kosz tów lub nie podlegają zaliczeniu do zmian kapitałów

lub funduszy,

f) koszty inwestycji przekazanych nieodpłatnie - z wyjątkiem przypadków określonych w odrębnych

przepisach - lub koszty inwestycji, które nie dały

efektu gospodarczego,

g) otrzymane lub przekazane dary, ofiary oraz składki na rzecz organizacji społecznych, .

h) utworzenie i rozwiązanie rezerwy określonej w §40 oraz niewykorzystanie rezerwy określonej w § 34 ust. 6,

i) inne zmiany stan\.! aktywów lub pasywów spowodo wane zdarzeniami odbiegającymi od normalnej dzia

łalności jednostki.

)

§ 40. 1. Jednostki tworzą w ciężar strat nadzwyczaj nych rezerwę na wierzytelności od dłużników postawionych w stan upadłości, nie później niż w dniu kończącym okres sprawozdawczy, w którym skierowano wniosek do masy upadłości. .

2. Rezerwę na wierzytelnośCi od dłużników postawio nych w stan upadłości tworzy się w wysokości wierzytelności

określonej we wniosku i zwiększa o wyłożone przez jedno stkę koszty postępowan ia upadłościowego oraz należne jej odsetki za nieterminową regulację jej wierzytelności. Zwiększenia rezerwy z tytułu wyłożonych kosztów postępowania

upadłościowego i odsetek zalicza się do wierzytelności jednostki.

3. Rezerwę, o której mowa w ust. 1, zmniejsza się o kwotę:

nych, przedawnionych lub uznanych za nieściągalne - przez zmniejszenie wierzytelności.

Zmniejszenie rezerwy powinno nastąpić nie później niż

w dniu kończącym rok obrotowy, w którym wymienione zdarzenia nastąpiły.

4. Jednostki tworzą obciążające straty nadzwyczajne

rezerwy na przewidywane straty, jeżeli informacja o stracie wynika z właściwego dowodu lub jeżeli jej przewidywanie zostanie wiarygodnie uzasadnione. Rezerwy takie tworzy się

także wtedy, gdy wiadomość o stracie uzyskano między dniem, na który sporządza się zamknięcie ksiąg rachunkowych, a dniem jego rzeczywistego sporządzenia. Do rozwiązania rezerw stosuje się odpowiednio przepisy ust. 3.

5. Przepisy ust. 1-4 nie mają zastosowania do wierzy

telności finansowanych ze środków funduszy specjalnych.

Rozdział 5

Sprawozdania finansowe

§.41. 1. Jednostki sporządzają na dzień zamknięcia

ksiąg rachunkowych sprawozdanie finansowe~ Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne, z wyjątkiem wymienionych w §43 ust. 2, są obowiązane dołączyć do sprawozdania finansowego pisemne sprawozdanie z działalności spółki, przedstawiające co najmniej:

~) przewidywane kierunki rozwoju spółki, w tym także rezultaty ·przęprowadzonych i przewidywanych prac badawczo-rozwojowych, oraz rozmiary i skutki prowa

dzonych inwestycji,

Sprawozdanie finansowe i załączona do niego informacja

z działalności spółki powinny być sporządzone rzetelnie i jasno przedstawiać obraz stanu i sytuacji finansowej jednostki.

2: Jednostki przekazują sporządzone sprawozdania fi

nansowe:

gospodarki komunalnej, to izbie obrachunkowej lub innej wyznaczonej do tego jednostce, nie później niż 90 dnia po dniu, na jaki ma być dokonane zamknięcie ksiąg rachunkowych, jeżeli inne przepisy nie stanowią inaczej, 2) właściwym osobom fizycznym, prawnym, organom statystyki państwowej lub urzędom określonym w Qdrębnych przepisach albo statucie jednostki w terminach wyznaczonych w tych przepisach lub statucie.

§ 42. 1. Jednostki, w których skład wchodzą wyodrębnione zakłady uprawnione do samodzielnego prowadzenia ksiąg rachunkowych i sporządzania sprawozdań finansowych, są obowiązane -sporządzić: 1) odrębne sprawozdania finansowe, o których moWa w § 41 ust. 1, każdego samodzielnie bilansującego

zakładu, w tym także tego, który swe rzeczowe lub pieniężne składniki majątku wydzielił utworzonym zakładom, 2) zbiorcze sprawozdanie finansowe, będące sumą sprawozdań finansowych wszystkich zakładów jednostki. -. . f . . . 2. W zbiorczym sprawozdaniu inansowym nie UjmUje się przez wyłączenie odpowiednio z aktywów i pasywów jednostki i wchodzących w jej skład zakładów:.

2) wzajemnych należności i zobowiązań wewnątrzzakładowych.

Ze zbiorczego sprawozdania finansowego mogą być również wyeliminowane odpowiednie części wyniku finansowego, wynikające z operacji gospodarczychniiędzy zakładami jed" "ostki, pod warunkiem rzetelnego i jasnego wykazania ich wielkości w odpowiednio sporządzonym zestawieniu eliminacji.

§ 43. 1. Jednostki sporządzają· sprawozdanie .finansowe w sposób i ze szczegółowością nie mniejszą niż podana w załączniku do rozporządzenia.

2. Jednostki prowadzące działalność gospodarczą na niewielką skalę mogą sporządzać uproszczony bilans i rachunek wyników przez podawanie w nich tylko danych dotyczących

pozycji oznaczonych w załączniku do rozporządzenia literami i cyframi rzymskimi. Za jednostki prowadzące działalność gospodarczą na niewielką skalę uważa się te, które spełniają równocześnie dwa z następujących warunków: 1) liczba zatrudnionych przez jednostkę nie przekracza 50

osób, ·2) łączrra suma aktywów lub pasywów (suma bilansowa) jednostki w poprzednim roku obrotowym była niższa od 3000-krotnej kwoty wyznaczonej jako dolna granica zaliczania składników majątku do środków trwałych,

3) przychód osiągnięty przez jednostkę ze sprzedaży produktów i towarów w poprzednim roku obrotowym nie był większy od 1O-krotnej kwoty ustalonej przepisem § 1 ust. 1 pkt 2 i skorygowanej zgodnie z przepisem § 1 ust. 4.

3. Jednostki mogą stosować wybrany sposób sporządzania rachunku wyników spośród podanych wzafączniku do rozporządzenia.

4. Przepis ust. 1 nie dotyczy sprawozdań z wykonania budżetu, które sporządza się w sposób określony odrębnymi przepisami. -

Rozdział 6 Przechowywanie dowodów księgowych, dokumentów inwentaryzacyjnych, ksiąg rachunkowych i sprawozdań finansowych

§ 44. 1. Księgi rachunkowe oraz dowody, na podstawie których są dokonywane w nich zapisy, powinny być przechowywane w siedzibie jednostki lub ·jej zakładów. Mogą być one przejściowo przechowywane również poza siedzibą jednostki u osoby fizycznej lub prawnej, której powierzono świadczenie usług w tym zakresie. O przejściowym przechowywaniu ksiąg rachunkowych i dowodów

księgowych poza siedzibą jednostki kierownik tej jednostki ma obowiązek zawiadomić:

1) izbę obrachunkową lub inną wyznaczoną do tego jednostkę - jeżeli są to jednostki lub zakłady budżetowe albo jednostki gospodarki komunalnej, 2) właściwy terytorialnie urząd skarbowy - gdy są to wszelkie inne - niż wymienione w pkt 1 jednostki. . 2. Po zakończeniu księgowań dotyczących okresu sprawozdawczego wszelkie dowody księgowe i ich zestawienia, które stanowiły podstawę księgowań, oraz dokumenty in wentaryzacyjne należy układać w porządku i kolejności dostosowanych do sposobu prowadzenia ksiągrachunkowych i przechowywać w sposób zapewniający ich nienaru .szalność i łatwe odszukanie.

3. Po zakończeniu księgowań dotyczących minionego roku obrotowego księgi rachunkowe należy przechowywać w siedzibie jednostki w sposób określony w ust. 2. Księgi wiązane lub konta, które zgodnie z § 16 ust. 2 zostaną wykorzystane w latach następnych, wyłącza się z prowadtonych dla minionego roku obrotowegoksiąg rachunkowych i rozpoczyna ich przechowywanie po całkowitym zapisaniu i za~ończeniu roku obrotowego, którego dotyczyły ostatnie dokonane w nich zapisy.

4. Do przechowywania sprawozdań finansowych stosuje się odpowiednio przępis ust 2._

5. Dowody księgowe, dokumenty inwentaryzacyjne, księgi rachunkowe i sprawozdania finansowe, uporządkowane i podzielone na odpowiednie zbiory, nazywane dalej zbiorami dokumentacji księgowej, oznacza się:

1) nazwą jednostkj, do której należą,

2) znakiem wskazującym rodzaj grupy tematycznej zbioru (np. dowody księgowe, dokumenty inwentaryzacYJ·na),

3) symbolem kwalifikacyjnym akt (kategoria A lub B). Symbol A oznacza materiały archiwalne przechowywa ne trwale; symbol B, wraz z liczbą lat przechowywania oznaczoną cyfrą arabską, oznacza dokumentację niearchiwalną, którą po upływie czasu przechowywania przekazuje się na makulaturę,

4) określeniem roku obrotowego i miesiąca, którego grupa

. tematyczna zbioru dotyczy, 5) pierwszym i ostatnim numerem dowodów księgowych,

dokumentów inwentaryzacyjnych, kart ksiąg rachun kowych itp. lub innym oznaczeniem części zbioru dokumentacji księgowej, pozwalającym stwierdzić jego kompletność.

6. Jednostki, które ulegają przekształceniu albo zakończyły likwidację lub postępowanie upadłościowe, zawiado mią właściwy dla ich siedziby urząd skarbowy, a gdy są to jednostki lub zakłady budżetowe albo jednostki gospodarki komunalnej _ swą izbę obrachunkową lub inną wyznaczoną do tego jednostkę, o miejscu przechowywania zbiorów dokumentacji księgowej.

7. Zbiory dokumentacji księgowej jednostki mogą być udostępnione osobie trzeciej za zgodą kierownika jednostki.

8. Wydanie dowodów, dokumentów itp. ze zbiorów dokumentacji księgowej może nastąpić wyłącznie za pisemną zgodą kierownika jednostki.

9. Archiwa państwowe przejmują od jednostek tę część dokumentacji księgowej, która stanowi materiały archiwalne trwale przechowywane według zasad określonych w odrębnych przepisach.

§ 45. 1. Dowody, dokumenty itp., o których mowa w § 44 ust. 5, należące do kategorii B, przechowuje się przez czas nie krótszy niż: 1) okres, jaki upłynie do chwili rozliczenia osób, którym powierzono składniki majątku objęte sprzedażą detaliczną - gdy chodzi o odcinki paragonowe lub inne dowody stanowiące dowód wpływów kasowych ze sprzedaży detalicznej, .

2) okres ustalony w przepisach miaru emerytur lub rent ~ g karty wynagrodzeń albo inn których następuje obliczenie

tur lub renł,

3) 5 lat - gdy chodzi o wszelki dokumenty inwentaryzacyjne

inne akta.

2. Okresy przechowywania 2 i 3 oblicza się od początku rok obrotowym, którego dane akta jednak, że dowody księgowe doty tycji, kredytów i pożyczek, kontra skierowanych na drogę postępo przedmiotem dochodzeń w spra przechowywać również po upływ nów do końca roku następując w którym objęte nimi inwestycje, kredyty i pożyczki, kontrakty lub s zakończone, spłacone, rozliczone

3. Sprawozdania finansowe s znaczonymi do trwałego przechow p,rzechowywaniu podlegają te s w których uwzględnione zostały r

4. Zbiory dokumentacji księg .chowywane w formie nośników m . wych itp., powinny być magazyno je przed usżkodzeniem lub zniszc odpowiednie środki techniczne i pr zniszczeniem danych zbiorów or . w okresie przechowywania.

5. Przepisy § 44 oraz ust. 4 st taśm magnetycznych, dysków itp., lub w wyniku prowadzenia ksiąg r komputerów.

Rozdział

Przepisy koń

§ 46. 1. Kierownik jednostki u nych przepisami rozporządzenia do nia rachunkowości powinny być - j jące - stosowane trwale i jednolic

2. Podstawą ustalenia zakł jednostek budżetowych, jednoste towej oraz gmin są plany kont przepisach.

§ 47. 1. Podatnicy, którzy do opłacali podatki obrotowy i docho wy w formie ryczałtu i są oboWiązan 1991 r. przepisy rozporządzenia, m prowadzić podatkową księgę przy dług zasad określonych w odrębn

2. Podatnicy, którzy do dnia 3 dzili księgi handlowe (rachunkowe dzenia Ministra Finansów z dnia 2 wie prowadzenia ksiąg handlowy podatników (Dz. U. Nr 43, poz. 2

W bilansie sporządzanym na koniec każ

a

Aktywa

A. Aktywa zmniejszające kapitały

I. Należne wpłaty na poczet kapit

B, Majątek trwały

I. Rzeczowe i zrównane z nimi sk

kreślających zasady wy z 1990 r. Nr 40, poz. 231 ). mogą do końca 1991 r. prowadzić y chodzi o listy płac lub nadal księgi według zasad określonych w tym rozporządzedowody, na podstawie niu, pod warunkiem powiadomienia o tym właściwego odstawy wymiaru emery urzędu skarbowego w terminie do dnia 31 marca 1991 r.

3. Jednostki, które zgodnie z § 105 zarządzenia Ministra inne dowody księgowe, Finansów z dnia 16 listopada 1983 r. w sprawie ogólnych księgi rachunkowe oraz zasad prowadzenia rachunkowości przez jednostki gospoda rki uspołecznionej (Monitor Polski Nr 40, poz. 233, z 1986 r.

ustalone w ust. 1 pkt Nr 35, poz. 270 oraz z 1988 r. Nr 15,poz. 129) oraz instrukcją następującego po roku nr 1/ KI Ministra Finansów z dnia 1 lutego 1989 r. w sprawie sięgowe dotyczą, z tym zmian w typowych planach kont (Dz. Urz. Min. Fin. Nr 1, poz. zące wieloletnich inwes 2) utworzyły rezerwy na pokrycie:

tów handlowych, spraw 1) roszczeń pieniężnych i należności z tytułu niedoborów

ania sądowego, będące środków pieniężnych oraz rzeczowych składników ma- . ach karnyoh itp., należy jątku działalności eksploatacyjnej, e wyznaczonych termi . 2) roszczeń spornych w stosunku do odbiorców i dostaw go po roku obrotowym, ców z tytułu dostaw, robót i usług działalności eks roszczenia i rozrachunki, ploatacyjnej, urabwpyrzzeosdtaawnnąioonstea.tecznie rozwiązują te rezerwy stopniowo, nie później jednak niż do dnia 31 grudnia 1993 r. aktami kategorii A prze wania, z tym że trwałemu § 48. 1. Traci moc rozporządżenie Ministra Finansów rawozdania finansowe, z dnia 27 czerwca 1989 r. w sprawie prowadzenia ksiąg handlowych przez niektóre grupy podatników (Dz. U. Nr 43, zultaty ich weryfikacji. . poz. 238, Nr 72, poz. 429 i z 1990 r. Nr 40, poz. 231), wej, w tym także prze z zastrzeżeniem § 47 ust. 2. gnetycznych, taśm filmo ane w sposób chroniący 2. Tracą moc zarządzenia Ministra Finansów: eniem. Należy zapewnić 1) z dnia 8 kwietnia 1953 r. w sprawie zasad ewidencji gramowe ochrony przed matefiałów, towarów i wyrobów w uspołecznionych z dostęp do ich treści przedsiębiorstwach i zakładach (Monitor Polski Nr A-52, poz. 587, z 1954 r. Nr 94, poz. 1033 i z 1961 r. Nr 2, poz. 16), suje się odpowiednio do posiadanych w związku 2) z dnia 4 sierpnia 1954 r. w sprawie dokumentacji płac cłwnkowych za pomocą i rozliczeń za płace z pracownikami w przedsiębiorstwach gospodarki uspołecznionej (Monitor Polski Nr A-79, poz. 927),

3) z dnia 26 sierpnia 1982 r. w sprawie rozliczania kosztów owe działalnoś,ci inwestycyjnej (Monitor Polski Nr 22, poz. 193 i z 1984 r. Nr 16, poz. 116), tala, które z pozostawio wyboru zasad prowadze 4) z dnia 16 listopada 1983 r. w sprawie ogólnych zasad ako wyłącznie obowiązu­ prowadzenia rachunkowości przez jednostki gospodarki e przez jednostkę. uspołecznionej (Monitor Polski Nr 40, poz. 233, z 1986 r. Nr 35, poz. 270 oraz z 1988 r. Nr 15, poz. 129), dowego planu kont dla 5) z dnia 27 marca 1985 r. w sprawie rozliczania kosztów gospodarki pozabudżekreślone w odrębnych działalności inwestycyjnej w jednostkach i zakładach budżetowych (Monitor Polski Nr 7, poz. 55).

6) z dnia 9 kwietnia 1985 r. w sprawie planów kont dnia 31 grudnia 1990 r. owy lub tylko dochodo jednostek gospodarki uspołecznionej (Monitor Polski Nr 12, poz. 95, z 1986 r. Nr 35, poz. 270 i z 1988 r. Nr 15, stosować od 1 stycznia poz. 128). gą do końca roku 1991 hodów i rozchodów we 7) z dnia 1 czerwca 1985 r. w sprawie udokumentowania ch przepisach. operacji kasowych jednostek gospodarki uspołecznionej (Monitor Polski Nr 16, poz. 128 i z 1986 r. Nr 17, poz. 107). grudnia 1990 r. prowa

na podstawie rozporzą­ § 49. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoczerwca 1989 r. w spra szenia z mocą od dnia 1 stycznia 1991 r. h przez niektóre grupy 8 i Nr 72, poz. 429 Oraz M inister Finansów: wz. A. Podsiadlo

Załącznik do rozporządzenia Ministra Fi

nansów z dnia 15 stycznia 1991 r. (poz.

ego roku obrotowego powinny być wykazane w podanej kolejności następujące informacje o stanie

tywów i pasywów na początek i koniec roku obrotowego.

1. Grunty

2. Budynki i budowle łasne 3. Urządzenia techniczne, maszyny, wyposażenie produkcyjłu ne i handlowe

4. Środki transportu

5. Inne środki trwałe

adniki majątku trwałego 6. Wyposażenie

119 - Poz. 35 '

7. Inwestycje rozpoczQte 8. Należności z tytułu zaliczek na inwestycje

II. Wartpści niematerialne i prawne 1. Nabyte koncesje, patenty, licencje, znaki towarowe i po dobne wartości 2. WartoŚĆ firmy 3." Należności z tytułu zaliczek na wartości niematerialne i prawne

III. Finansowe składniki majątku trwałego 1. Udziały w obcych jednostkach 2. Długoterminowe papiery wartościowe 3. Udzielone pożyczki długoterminowe 4. Inne finansowe składniki majątku trwałego

C. Majątek obrotowy

I. Zapasy 1. Materiały 2. Produkcja nie zakończona 3. Produkty gotowe 4. Towary 5. Zaliczki na poczet dostaw zapasów

II. Należności i roszczenia 1. Należności z tytułu dostaw, robót i usług 2. Należności od budżetów 3. Należności wewnątrzzakładowe 4. Pozostałe należności 5. Roszczenia sporne

III. Środki pieniężne 1. Środki pieniężne w kasie 2. Środki pieniężne w banku 3. Inne środki pieniężne

IV. Krótkoterminowe papiery wartościowe

.V. Rozliczenia międzyokresowe

D. Inne aktywa

I. . ............ ..

Pasywa

A. Kapitały (fundusze) własne

I. Kapitały 1. ....... . .. .. . .. 2. .... . .. .. .. . . . . . 3. ..... .. ... .. . .. II. Kapitał ze sprzedaży akcji własnych powyżej ich wartości nominalnej

III. Fundusze 1. .. .. ...... .. .. . 2. ... .. . ....... . . 3. ... ..... .. .... . IV. Zmiany kapitałów (funduszy) na skutek przeszacowania aktywów lub pasywów (przyrost - wielkość dodatnia, zmniejszenie - wielkość ujemna)

V. Nie rozliczony wynik finansowy z lat ubiegłych

VI. Wieloletnie rezerwy celowe

B. Kredyty i pożyczki I.. Długoterminowe kredyty bankowe i pożyczki 1. Kredyty bankowe .

2. Pożyczki

II. Pozostałe kredyty i pOżyczki 1. Kredyty bankowe 2. PożyczRi

.Ul. Kredyty bankowe i pożyczki przeterminowarie

C. Zobowiązania, fundusze specjalne i rozliczenia międzyokresowe .

I. Zobowiązania 1. Zobowiąz;mia z tytułu dostaw, robót i usług ' 2. Zobowiązania wekslowe 3. Zobowiązania wobec budżetów 4. Zobowiązania z tytułu wynagrodzeń 5. Zobowiązania wewnątrzzakładowe 6. Pozostałe zobowiązania •

II. Fundusze specjalne 1. Zakładowy fundusz socjalny 2. Zakładowy fundusz mieszkaniowy 3. Inne fundusze specjalne

III. Rozliczenia międzyokresowe 1. Przychody przyszłych okresów 2. RozlicjZeriia międzyokresowe

D. Rezerwy i łnne pasywa

I. Rezerwy 1. ....... .. ... . .. 2.. .... ..'... ... ..

II. Inne pasywa 1..... .. . ... ... . . . 2.. ...... . .. . .. .. .

. E. Wynik finansowy

I. Wynik netto

DANE UZUPEŁNIAJĄCE DO BILANSU

W odrębnych pozycjach należy podać:

2) kwotę nalez:ności i roszczeń (poz. C II aktywów) i zobowiązań (poz. C I pasywów) z podziałem na: a) krótkoterminowe (płatne przed upływem jednego roku), b) długoterminowe (płatne po upływie jednego roku).

4) wartość aparatury badawczej zaliczonej do kosztów w związku z wykonywaniem pracy badawczo-rozwojowej.

RACHUNEK WYNIKÓW

W rachunku wyników sporządzanym na koniec każdego roku obrotowego powinny być wykazane w podanej kolejności na stępujące informacje o wielkościach składających się na zysk lub stratę netto z podziałem na poniesione (uzyskane) odrębnie za rok ubiegły i bieżący:

Koszty i straty

A. Koszt uzyskania przychodów

I. Koszty według rodzajów·)

Nr1 O 120 - Poz. 35

II. Zmiana stanu produktów·)

A. Koszt uzyskania przychodów I. Koszt wytworzenia (techniczny) sprzedan 1) .... . ... .. .. . .. 2) .. ...... .. . ... . 3) . .... . . . .... . .. 4) .. ........ . ... . 5) ... . .. . ... .. .. .

II. Koszty ogólnego zarządu (ogÓlnozakład sprzedaży··)

III. Koszty handlowe··)

IV. Wartość sprzedanych towarów w cenie' za V. Koszty operacji finansowych 1) odsetki od kredytów i pożyczek

VI. Podatek obrotowy i inne obciążenia przych ży . 1. Podatek obrotowy 2. Inne obciążenia przychodów

B. Zysk na działalności gospodarczej

C. Straty nadzwyczajne

I. Straty tosowe

II. Pozostałe straty 1) .. .. .... .. .... . 2) ........ .. .. .. . 3) ............. .. 4) .. ............ .

D. 'Zysk brutto

E. Obowiązkowe zmniejszenia zysku I. Podatek dochodowy

II. Inne obowiązkowe odpisy z zysku roku bi

F. Zysk netto

Przychody i zyski

A. Przychody ze sprzedaży

I. Produktów 1) .. ............ . 2) . ... . .... . .. . . . 3) . . . . ... . . ..... . 4) .......... . .. .. 5) . .. ... . . . ..... .

II. Przychody ze sprzedaży towarów

III. Przychody z operacji finansowych

V. Dotacje przedmiotowe i inne zwiększenia sprzedaży

Egzemplarze bieżące oraz z lat ubiegłych moż Urzędu Rady Mini

Reklamacja z powodu niador9CZenia poazcżególnych nume 00-8" Warszawa. P

Redakcja: Biuro OrganizaCja druku i kolportaż tel. 42-14-78 i 694⁰

T/oczono z polecenia Prezesa Rady Mi

·lam. 2020-1300-90.

,B. Strata na działalności gospodarczej

C. Zyski nadzwyczajne

I. Zyski losowe

II. Pozostałe zyski

ch produktów··) 1) ............. ..

2) . . . ... . . . ... .. .

3) .... .... . .... ..

4) .. .. .. .. ...... .

D. Strata brutto

E. Obowiązkowe zwiększenia straty we) oraz koszty I. .............. .

II.... .. ... ..... .. .

F. Strata netto upu (nabycia) DANE UZUPEŁNIAJĄCE DO RACHUNKU WYNIKÓW

Poniżej kOńcowych pozycji rachunku wyników, jako dane uzupełniające, należy zamieścić następujące informacje:

dów ze sprzeda I. Koszty i straty nadzwyczajne nie uznawane przez przepisy podatkowe za koszty uzyskania przychodów

1) .. . ........... .

2) . .. .. ...... ... .

3) . . .... ... . . ... .

4) .. .... ........ .

II. Przychody, które zgodnie z przepisami podatkowymi są zaliczone , do nie podlegających wliczeniu de) podstawy opodatkowania:

1) .. .. .... ...... .

2) ...... . ...... ..

III. Inne zmiany podstawy opodatkowania przewidziane w przepi sach podatkowych:

1) .......... .... .

2) . ..... . .. . . . .. .

,iv. Ogółem podstawa opodatkowania

V. Zmiany metod wyceny bilansowej w roku obrotowym, które spowodowały zmianę wyniku finansowego o kwotę (zwiększenie żącego - liczba dodatnia, zmniejszenie - liczba ujemna)

1) rodzaj zmiany ............ kwota ...... . .... .

2) rodzaj zmiany ......... . .. kwota ...... .. .. ..

OBJAŚNIENIA

1. Bilans i rachunek wyników powinny być:

a) sumowane tak, aby wprost ze sporządzonego spraWozdania wynikały łączne kwoty pozycji oznaczonych literami oraz cyframi rzymskimi,

b) podsumowane na tym samym poziomie, tak aby było widocz ne, że są zbilansowane,

c) opatrzone nazwąI numerem statystycznym jednostki, której dQtyczą, i określeniem dnia, na który zostały sporządzone (bilans), ILib roku obrotowego, którego dotyczą (rachunek wyników),

d) podpisane przez kierownika jednostki, z określeniem daty podpisu. .

2. Rachunek Wyników może być sporządzony w sposób wybrany przez jednostkę. Dozwolone są dwa sposoby odpowiednio ozna czone w tekście rachunku wyników: sposób pieiwszy oznaczo ny znakiem "." i sposób drugi " ••". Przy rozwiązaniu oznaczo przychodów ze nym znakiem " ." możliwe jest niesporządzanie kalkulacji kosz tów.

a nabywać na podstawie nadesłanego zamówienia w Wydziale Wydawnictw trów. ul. Powsińska 69/71 . 00-979 Warszawa P-1 .

ów zgłazać należy na piłmie dO Wydziału Wydawnictw Urztdu Rady Ministrów. ul. Powsińska 89(11 . 1. niazwłQCznla po otrzymaniu n_,pnego kolejnego numeru.

Wydawca: Urząd Rady Ministrów rawne, 00-583 Warszawa, Al. Ujazdowskie 1/3, P-29. Wydział Wydawnictw, 00-979 Warszawa, ul. Powsińska 69/71, P-1 , 7:50, teleks 825944 WW, telefaks 428222 i 22-428222.

istr6ww Zak/adach Graficznych "Tamka", Zak/ad nr 1, Warszawa. ul. Tamka 3.

PL ISSN 0867-3411 Cena 1760 zł