I KK 285/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Ryszard Witkowski

Dnia 15 września 2026 r.

w sprawie W.M. podejrzanego o czyn z art. 190a § 1 k.k.,

wobec którego postępowanie umorzono na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.,

po rozpoznaniu w dniu 15 września 2026 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 532

§ 3 k.p.k.,

wniosku podejrzanego w przedmiocie wstrzymania wykonania postanowienia Sądu

Okręgowego w Opolu z 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt VII Kz 329/25 utrzymującego

w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Opolu z 27 czerwca 2025 r. sygn. akt II

K 208/25;

na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. a contrario,

p o s t a n o w i ł:

nie uwzględnić wniosku i odmówić wstrzymania wykonania

postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z 28 sierpnia 2025 r. sygn.

akt VII Kz 329/25 utrzymującego w mocy postanowienie Sądu

Rejonowego w Opolu z 27 czerwca 2025 r. sygn. akt II K 208/25.

Sąd Rejonowy w Opolu postanowieniem z 27 czerwca 2025 r. sygn. akt II K

208/25 na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., umorzył postępowanie karne przeciwko

podejrzanemu W.M. o czyn z art. 190a § 1 k.k., a to wobec stwierdzenia, że

podejrzany dopuścił się go w warunkach choroby psychicznej, które to schorzenie

całkowicie wyłączało możliwość rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim

postępowaniem przez podejrzanego (pkt 1 postanowienia) oraz na podstawie art.

93b § 1, 3 i 5 k.k. w zw. z art. 93c pkt 1 k.k. i art. 93g § 1 k.k. orzekł wobec

podejrzanego środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie

psychiatrycznym.

Sąd Okręgowy w Opolu postanowieniem z 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt VII Kz

329/25, na skutek zażalenia wniesionego przez podejrzanego i jego obrońcę

utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Pismem z dnia 16 kwietnia 2026 r. podejrzany wniósł o wtrzymanie wykonania

postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt VII Kz

329/25 utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Opolu z 27

czerwca 2025 r.sygn. akt II K 208/25 dotyczącego zastosowania wobec

podejrzanego środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia podejrzanego w

zakładzie psychiatrycznym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek podejrzanego o wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia

okazał się bezzasadny.

Sąd Najwyższy na mocy art. 532 § 1 k.p.k. ma możliwość wstrzymania

wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia, jak i innego orzeczenia, którego

wykonanie zależy od ewentualnego rozstrzygnięcia kasacji. Ta regulacja procesowa

nie formułuje natomiast przesłanek, od których uzależnione jest wstrzymanie

wykonalności zaskarżonego kasacją orzeczenia przez Sąd Najwyższy. Przy tego

rodzaju wniosku jednocześnie należy mieć na względzie zasadę niezwłocznej

wykonalności prawomocnych orzeczeń, o której mowa art. 9 k.k.w. Wobec istnienia

powyższej zasady zauważyć zatem należy, iż możliwość przewidziana w art. 532 §

1 k.p.k., odnosi się do okoliczności o charakterze absolutnie wyjątkowym, albowiem

te prawomocne wyroki korzystają z domniemania ich prawidłowości (res iudicata pro

veritate accipitur).

W zakresie możliwości wstrzymania wykonalności prawomocnego orzeczenia

Sąd Najwyższy w niniejszym składzie aprobuje stanowisko utrwalone w

orzecznictwie, a mianowicie, iż: ze względu na wyjątkowość instytucji, o której mowa

w art. 532 § 1 k.p.k., wstrzymanie prawomocnego orzeczenia powinno być

uzasadnione szczególnymi i jednoznacznymi w swej wymowie okolicznościami

prowadzącymi do wniosku, że wykonanie kary – w tym wypadku orzeczonego środka

zabezpieczającego przed rozpoznaniem kasacji spowodowałoby dla skazanego zbyt

poważne i w zasadzie nieodwracalne następstwa (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 18 listopada 2003 r. sygn. IV KK 347/03; z 22 stycznia 2020 r. sygn.

III KK 5/20 oraz z 23 maja 2022 r. sygn. V KK 130/22). Zauważyć też należy w

tymkontekście, że powodem wstrzymania wykonania prawomocnego orzeczenia w

trybie art. 532 § 1 k.p.k. nie może być tylko (mniejsza czy większa) dolegliwość dla

podejrzanego związana z umieszczeniem go w zakładzie psychiatrycznym.

Nadto potrzeba zastosowania wskazanej w art. 532 k.p.k. instytucji może też

zaistnieć wówczas, gdy wystąpi wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia

kasacji, widoczne wręcz prima vista. Samo jej wniesienie nie ma więc ex lege wpływu

na wykonanie zaskarżonego nią prawomocnego rozstrzygnięcia. Nie stanowi zatem

ani dostatecznej podstawy do wstrzymania wykonania prawomocnych wyroków, ani

nie wzrusza prawomocności zaskarżonego orzeczenia. Rację mają komentatorzy,

którzy stwierdzają, że „istotą umiejscowienia tej instytucji w postępowaniu

kasacyjnym jest to, aby Sąd Najwyższy miał możliwość uruchomienia instytucji

wstrzymania wykonania prawomocnego orzeczenia wtedy, gdy chociażby pobieżna

analiza zarzutów kasacji wskazuje, że prawomocne orzeczenie dotknięte jest tak

poważnym uchybieniem, iż wykonywanie kary może prowadzić do wyjątkowo

dolegliwych lub wręcz nieodwracalnych skutków dla skazanego” (zob. T.

Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, 2008, s. 1117-1118; J.

Matras, [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz pod redakcją K. Dudek,

wydanie 2, s. 1193).

Dokonując tego rodzaju, tak w istocie limitowanej przedmiotem niniejszego

postępowania, oceny (która żądną miarą nie determinuje, ani jakkolwiek określa tej

ostatecznej) i czyniąc to w kontekście podniesionych przez autora wniosku

okoliczności, nie można podzielić jego przekonania o tym, że z tego rodzaju sytuacją,

która uzasadniałaby wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia mamy do

czynienia in concreto.

Niewątpliwie zakres i charakter tej oceny przekraczają ramy niniejszego

postępowania, a okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie pozwalają ich

obecnie interpretować, aż tak kategorycznie i jednoznacznie, by w oparciu o to

nieomal potwierdzić ich słuszność. Nie przesądzając zatem końcowej oceny

zasadności nadzwyczajnego środka odwoławczego, także w zakresie obecnie

zgłaszanych w nim zarzutów, stwierdzić należy, iż tego rodzaju zaszłość

uzasadniająca wstrzymanie zaskarżonego postanowienia nie zaistniała. Według

obecnej oceny - dokonanej w wymiarze determinowanym potrzebą niniejszego

postępowania – nie wystąpiły wystarczające podstawy do uwzględnienia

przedmiotowego wniosku.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.

[WB]

[R.G.]