II KK 301/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Sąd Najwyższy w składzie:

Dnia 17 września 2026 r.

SSN Dariusz Kala (przewodniczący)

SSN Piotr Mirek

SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca)

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w sprawie J.M.

skazanego za czyny z art. 202 § 3 k.k. i art. 202 § 4a k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 17 września 2026 r.

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach

z dnia 22 września 2025 r., sygn. akt II K 779/25,

uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej zasądzonego

świadczenia pieniężnego oraz braku obligatoryjnych

rozstrzygnięć o środkach karnych z art. 41a § 2 k.k. i sprawę w tym

zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu w Siedlcach do

ponownego rozpoznania.

Piotr Mirek

Dariusz Kala

Paweł Wiliński

Sąd Rejonowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 22 września 2025 r., w sprawie o

sygn. akt II K 779/25, oskarżonego J.M. uznał za winnego popełnienia zarzucanych

mu przestępstw i za czyn z pkt. I, tj. z art. 202 § 3 k.k. wymierzył mu karę 2 lat

pozbawienia wolności i na podstawie art. 41 § 1a ust. 2 w zw. z art. 43 ust 1 k.k.

orzekł wobec oskarżonego zakaz zajmowania wszelkich stanowisk, wykonywania

zawodów albo działalności, związanych z wychowywaniem, edukacją, leczeniem

małoletnich lub z opieką nad nimi na okres 4 lat, za czyn z pkt. II, tj. z art. 202 § 4a

k.k. wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności i na podstawie art. 41 § 1a

ust. 2 w zw. z art. 43 ust 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz zajmowania

wszelkich stanowisk, wykonywania zawodów albo działalności, związanych z

wychowywaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na okres 4

lat. Następnie połączył orzeczone jednostkowe kary i wymierzył oskarżonemu karę

łączną 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, jak również połączył środki karne i

wymierzył łączny zakaz zajmowania wszelkich stanowisk, wykonywania zawodów

albo działalności, związanych z wychowywaniem, edukacją, leczeniem małoletnich

lub z opieką nad nimi na okres 6 lat. Nadto, na podstawie art. 43a § 3 k.k. za czyny I

i II orzekł świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy

Postpenitencjarnej w kwocie 20 000 zł. Wyrok nie został zaskarżony przez strony i

uprawomocnił się z dniem 30 września 2025 r.

Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go

w części niezawierającej rozstrzygnięcia o obligatoryjnych środkach karnych z art.

41a § 2 k.k. w odniesieniu do czynów z pkt. I i II oraz świadczenia pieniężnego

dotyczącego czynu z pkt. I, na niekorzyść oskarżonego J.M. i zarzucając:

„I. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu

prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 41a § 2 k.k. w brzmieniu

obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. - polegające na zaniechaniu orzeczenia

wobec oskarżonego zakazu przebywania w określonych środowiskach lub miejscach,

kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub

opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, jak również nakazu

okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, w

sytuacji skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej

wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na

szkodę małoletniego, podczas gdy stosownie do treści powołanego przepisu.

orzeczenie środka karnego za czy n opisany w pkt I. części wstępnej wyroku było w

tym przypadku obligatoryjne;

II. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu

prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 41a § 2 k.k. - polegające na

zaniechaniu orzeczenia wobec oskarżonego zakazu przebywania w określonych

środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się

do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu,

jak również nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z

pokrzywdzonym, w sytuacji skazania na karę pozbawienia wolności bez

warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności

seksualnej lub obyczajności, podczas gdy stosownie do treści powołanego przepisu,

orzeczenie środka karnego za czyn opisany w pkt II części wstępnej wyroku było w

tym przypadku obligatoryjne;

III. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów

prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 43a § 3 k.k. -

polegające na orzeczeniu w pkt 7. części dyspozytywnej wyroku świadczenia

pieniężnego na podstawie art. 43a § 3 k.k. na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 20 000 zł także za czyn

określony w pkt I, w sytuacji gdy opisane w tym punkcie przestępstwo z art. 202 § 3

k.k. zostało popełnione w okresie od 10 kwietnia 2019 r. do 15 listopada 2021 r., zaś

art. 43a § 3 k.k. został dodany przez art. 7 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 sierpnia 2022

r. (Dz. U. 2022.1855 ze zm.), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2023 r., co

oznacza, że Sąd bezpodstawnie nie zastosował w tym przypadku ustawy

obowiązującej poprzednio jako względniejszej dla sprawcy”.

Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonych

częściach i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Siedlcach do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, stąd jej rozpoznanie i uwzględnienie na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Podniesione w kasacji uchybienia znajdują potwierdzenie w treści

zaskarżonego wyroku, którym nie orzeczono wobec oskarżonego obligatoryjnych w

tej sprawie środków karnych, a także bezpodstawnie zasądzono świadczenie

pieniężne w odniesieniu do jednego z dwóch przypisanych J.M. czynów.

Omawianym wyrokiem Sąd Rejonowy uznał oskarżonego za winnego

dokonania dwóch przestępstw: 1) z art. 202 § 3 k.k., popełnionego w okresie od 10

kwietnia 2019 r. do 15 listopada 2021 r. oraz 2) z art. 202 § 4a k.k., popełnionego w

okresie od daty bliżej nieokreślonej do dnia 21 października 2024 r.

Zgodnie z art. 41a § 2 k.k. w obecnie obowiązującym brzmieniu (od dnia 1

października 2023 r.) w razie skazania na karę pozbawienia wolności bez

warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności

seksualnej lub obyczajności obowiązkiem Sądu jest orzeczenie zakazu przebywania

przez oskarżonego w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z

określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania

określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, jak również nakazu okresowego

opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym. W poprzednio

obowiązującym brzmieniu ww. przepisu (sprzed 1 października 2023 r.) sąd orzekał

obligatoryjnie zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach,

kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub

opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, jak również nakaz

okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, w razie

skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej

wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na

szkodę małoletniego. Treści obu przepisów są podobne, z tą różnicą, że przed

nowelizacją ustawodawca wymagał, by skazanie za przestępstwo przeciwko

wolności seksualnej lub obyczajności zostało popełnione na szkodę małoletniego,

obecnie zaś wiek pokrzywdzonego nie ma istotnego znaczenia. W układzie

okoliczności tej sprawy zmiana ta nie ma istotnego znaczenia, skoro oba czyny

popełnione zostały na szkodę małoletnich.

W tej sytuacji obowiązkiem Sądu w razie skazania za popełnienie obu

przypisanych oskarżonemu czynów było orzeczenie dwóch odrębnych środków

karnych z art. 41a § 2 k.k. Następnie, zgodnie z art. 90 § 2 k.k., obowiązkiem Sądu

w zakresie obu orzeczonych zakazów było odpowiednie zastosowanie przepisów

dotyczących ich łączenia.

Sąd Rejonowy również bezpodstawnie orzekł świadczenie pieniężne na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 20 000 zł

za oba czyny, podczas gdy przepis na podstawie którego je orzeczono, tj. art. 43a §

3 k.k. wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2023 r. Zgodnie z jego brzmieniem w razie

skazania sprawcy za przestępstwo określone m.in. w art. 203 § 3 k.k. lub 202 § 4a

k.k., sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 k.k. na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości

co najmniej 10.000 zł, do wysokości 60.000 zł. Mając na uwadze daty końcowe obu

przypisanych oskarżonemu czynów nie budzi wątpliwości, że obowiązkiem Sądu

było orzeczenie za czyn przypisany w pkt II. świadczenia pieniężnego na podstawie

art. 43a § 3 k.k. Natomiast orzeczenie takiego świadczenia za czyn przypisany w pkt

I. nie było zasadne, ponieważ przepis ten nie obowiązywał w okresie działania

oskarżonego, zgodnie więc z regulacją określoną w art. 4 § 1 k.k. obowiązkiem Sądu

było zastosowanie ustawy obowiązującej poprzednio, która była oczywiście

względniejsza dla sprawcy, bowiem w ogóle nie przewidywała obowiązku orzeczenia

takiego środka karnego.

Opisane uchybienia niewątpliwie miały rażący i istotny wpływ na treść

wydanego wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w Siedlcach

orzeknie względem J.M. środki karne, o których wyżej mowa, a także określi na nowo

wysokość należnego świadczenia pieniężnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]