V KK 156/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

Dnia 10 września 2026 r.

SSN Tomasz Artymiuk

w sprawie M.P.

skazanego z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 10 września 2026 r.,

z urzędu, kwestii dopuszczalności kasacji obrońcy skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku

z dnia 12 września 2025 r., sygn. akt V Ka 220/25,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Malborku

z dnia 8 lipca 2024 r., sygn. akt II K 1149/20,

na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i art. 429 § 1 in fine k.p.k.

w zw. z art. 523 § 2 k.p.k.

p o s t a n o w i ł:

1. pozostawić kasację bez rozpoznania;

2. obciążyć skazanego M.P. kosztami sądowymi postępowania

kasacyjnego.

[WB]

Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 września 2025 r., sygn. akt V

Ka 220/25, po rozpoznaniu apelacji prokuratora (na niekorzyść), pełnomocnika

oskarżycielki posiłkowej J.P. oraz obrońców oskarżonego M.P., utrzymał w mocy

wyrok Sądu Rejonowego w Malborku z dnia 8 lipca 2024 r., sygn. akt II K 1149/20,

którym to wyrokiem oskarżony M.P. uznany został za winnego popełnienia czynu

określonego w art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za

co wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności (pkt I wyroku) z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby (pkt II wyroku) oraz

orzeczono: o obowiązku informowania kuratora o przebiegu okresu próby (pkt III

wyroku), o grzywnie w wysokości 458 stawek dziennych, przy określeniu jednej

stawki na 10 zł (pkt IV wyroku) oraz o nawiązce na rzecz pokrzywdzonej w

wysokości 5000 zł (pkt VI wyroku). Orzeczenie sądu meriti zawierało również

rozstrzygnięcia co do zaliczenia na poczet grzywny okresu zatrzymania i

tymczasowego aresztowania, poprzez uznanie tej kary za wykonaną w całości (pkt

V wyroku), o wydatkach poniesionych przez oskarżycielkę posiłkową tytułem

ustanowienia pełnomocnika (pkt VII wyroku) oraz o kosztach procesu, w tym

opłatach i kosztach sądowych (pkt VIII wyroku).

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego. Zarzucił

w niej:

1. „w myśl art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. rażące naruszenie przepisów postępowania,

tj. art. 182 k.p.k. w zw. z art. 194 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.pk.

stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą, poprzez:

1. odmowę przeprowadzenia przez Sąd dowodu z zapisu rozmów

telefonicznych oraz korespondencji sms pomiędzy skazanym a świadkiem

A.D., z uwagi na fakt, iż świadek jako osoba najbliższa (siostra) przed

Sądem I instancji odmówił składania zeznań - poprzez przyjęcie, że ich

ujawnienie stanowiłoby ominięcie zakazu wynikającego z treści art. 182 § 1

k.p.k.;

2. odczytanie zeznań świadka A.D. złożonych w toku postępowania

przygotowawczego, podczas gdy świadek jako osoba najbliższa (siostra)

przed Sądem I instancji odmówił składania zeznań, zaś na rozprawie z 17

czerwca 2025 r. na skutek zmiany decyzji świadka Sąd Okręgowy odebrał

zeznania od świadka, odczytał treść wcześniejszych zeznań tegoż świadka z

karty 43-44 i 72, następnie uznając te zeznania za nieistotne, mimo iż

wskazywały na brak winy oskarżonego oraz niewiarygodność zarzutów

pokrzywdzonej, przy czym jednocześnie Sąd kierując się zmienioną

argumentacją ponownie odmówił odsłuchania nagrań rozmów skazanego ze

świadkiem pomimo, iż w istotny sposób korelowały z treścią zeznań

co skutkowało skazaniem oskarżonego M.P. w sytuacji uzasadnionego

przyjęcia, iż zachodziła okoliczność określona w art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. i w

konsekwencji - zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej wskazanej w art.

439 § 1 pkt 9 k.p.k.;

3. oparcie się na wydanej w toku postępowania opinii biegłego Z.Z., podczas

gdy opinia powyższa stanowiła jedynie rozważania teoretyczne i nie

posiadała de facto cech opinii medycznej została bowiem wydana wyłącznie

na podstawie treści zeznań świadków (w tym pokrzywdzonej) z pominięciem

dokumentacji medycznej oraz po upływie znacznego okresu czasu od

rzekomego zdarzenia, w sytuacji, gdy z uwagi na jej cel i przedmiot

wyłącznie dokumentacja medyczna i przeprowadzone badania fizykalne

stanowiłoby miarodajna podstawę wydania opinii,

co skutkowało przyjęciem przez Sąd wniosków wadliwie sporządzonej opinii

biegłego, w wyniku czego doszło do skazania oskarżonego M.P. w sytuacji

uzasadnionego przyjęcia, iż zachodziła okoliczność określona w art. 17 § 1 pkt 11

k.p.k. i w konsekwencji - zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej

wskazanej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.;

4. w myśl art. w myśl art. 438 pkt 3 k.p.k. rażące naruszenie przepisów

postępowania tj. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez nieznajdujące

uzasadnienia zaaprobowanie przez Sąd II instancji postępowania

dowodowego przeprowadzonego przez Sąd I instancji i przyjęcie ustaleń

poczynionych na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym za własne

w sytuacji, gdy Sąd I instancji poczynił dowolną zamiast swobodnej ocenę

dowodów (zarówno w zakresie ich dopuszczenia jak również odmowy

przeprowadzenia) w szczególności w postaci zeznań pokrzywdzonej, F.P.,

Ł.P. oraz uznając, iż treść zeznań potwierdzała fakt stosowania przemocy

fizycznej i psychicznej przez oskarżonego, co skutkowało błędnym

ustaleniem faktycznym, iż oskarżony M.P. działał umyślnie i w zamiarze

bezpośrednim w sytuacji, gdy konflikty między małżonkami wynikały z

sytuacji rozwodowej, zaś w trakcie kłótni pokrzywdzona także używała słów

używanych powszechnie za wulgaryzmy i szarpała oskarżonego,

5. w myśl art. 438 pkt 2 k.p.k. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj.

art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. polegające na zaniechaniu

rozpatrzenia przez Sąd II instancji zarzutów wskazanych w punktach I i II

apelacji obrońcy, tj. naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 410

k.p.k. oraz art. 170 § 3 k.p.k. a contrario w zw. z art. 193 § 1 k.p.k.

co skutkowało rażącym naruszeniem przepisów postępowania i uczynieniem

iluzorycznym prawa oskarżonego do poczynienia przez Sąd II instancji prawidłowej

kontroli instancyjnej orzeczenia oraz zaaprobowaniem rażącego naruszenia prawa

przez Sąd I instancji przejawiającego się w oddaleniem wniosków dowodowych

obrony, w szczególności wniosku o dopuszczenie opinii uzupełniającej,

korespondencji sms oraz nagrań, mimo że nieprzeprowadzone dowody w tym

zakresie miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem

było naruszenie prawa oskarżonego do obrony, pozbawienie go możliwości

wykazania motywacji pokrzywdzonej, a co za tym idzie niesłusznym uznaniem, że

doszło do popełniania czynów zarzucanych aktem oskarżenia;

6. w myśl art. 438 pkt 4 k.p.k. rażącą niewspółmierność wymierzonej

oskarżonemu

kary z uwagi na zaniechanie wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności

łagodzących oraz przyjęcie, za Sądem I instancji, iż w odniesieniu do oskarżonego

M.P., że okoliczności łagodzące występujące po stronie oskarżonego nie

przemawiają za warunkowym umorzeniem postępowania” (tak w oryginale).

W oparciu o te zarzuty autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego

rozpoznania.

W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w Malborku wniósł

o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Rozpoznanie przez sąd kasacyjny wniesionego nadzwyczajnego środka

zaskarżenia zawsze poprzedzać musi zbadanie jego dopuszczalności. Tylko w

wypadku środka odwoławczego spełniającego wymogi formalne oraz

dopuszczalnego możliwe jest merytoryczne odniesienia do postawionych w nim

zarzutów.

Przedmiotowa kasacja jest niedopuszczalna z mocy ustawy, a ponieważ

została przez Sąd odwoławczy przyjęta, konieczne było nie – jak to sugeruje w

odpowiedzi na kasację oskarżyciel publiczny – jej oddalenie, lecz pozostawienie

bez rozpoznania, stosownie do dyspozycji art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2

k.p.k. i art. 429 § 1 in fine k.p.k. w zw. z art. 523 § 2 k.p.k.

Zgodnie z treścią art. 523 § 2 k.p.k. kasację na korzyść można wnieść

jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe

na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Ograniczenie to nie dotyczy jedynie kasacji wniesionej z powodu uchybień

wymienionych w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.).

Zapadłym w tej sprawie wyrokiem sąd ad quem utrzymał w mocy wyrok sądu

meriti, w którym oskarżonemu M.P., za czyn z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., wymierzono karę z zastosowaniem instytucji określonej

w art. 69 § 1 k.k.

W wywiedzionej przez obrońcę skazanego kasacji wskazano wprawdzie na

naruszenia art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., uwzględniając

wszelako treść tych zarzutów oraz ich uzasadnienie nie ulega wątpliwości, że są to

zarzuty jedynie pozornie wskazujące na uchybienie w postaci bezwzględnej

przyczyny odwoławczej, mające stworzyć wrażenie dopuszczalności tego

nadzwyczajnego środka zaskarżenia, stanowiąc w istocie próbę ominięcia zakazu

przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k.

Samo zaznaczanie w kasacji, że miało miejsce uchybienie z art. 439 § 1

k.p.k., nie stanowi wystarczającej przesłanki do merytorycznego jej rozpoznania.

Od dawna w judykaturze przyjmuje się, że jedynie formalne powołanie się na

uchybienie przewidziane w art. 439 § 1 k.p.k. bądź całkowicie bezpodstawne

nazwanie takim uchybieniem sytuacji, która bez wątpienia nie stanowi naruszenia

prawa wymienionego w tym przepisie, nie czyni dopuszczalną kasacji podlegającej

ograniczeniom określonym w art. 523 § 2 k.p.k. (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 31 stycznia 2001 r., V KZ 1/01; z dnia 13 czerwca 2006 r., III

KK 201/06; z dnia 17 lutego 2011 r., III KK 441/10).

Jak to zauważono wyżej, okoliczności mające zdaniem skarżącego

potwierdzić wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9

k.p.k. na takie uchybienie w najmniejszym stopniu nie wskazują.

Obrońca swój zarzut powiązał z ujemną przesłanką procesową określoną w

art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., jaką „jest inna okoliczność wyłączająca ściganie”.

Tymczasem, jak wskazuje się konsekwentnie w orzecznictwie Sądu

Najwyższego przez " inne okoliczności wyłączające ściganie" w ujęciu art. 17 § 1

pkt 11 k.p.k. rozumie się przeszkody natury prawnej wynikające z norm Kodeksu

postępowania karnego oraz przepisów innych ustaw lub umów

międzynarodowych (zob. postanowienie z 31 marca 2016 r., II KK 313/15, OSNKW

2016, z. 7, poz. 44). Wśród przesłanek szczególnych modyfikujących normalny tok

procesu karnego można wymienić: akt łaski, abolicję, amnestię, konsumpcję skargi

publicznej.

Ujemnej przesłanki procesowej określonej w art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. nie

stanowi natomiast naruszenie przepisów regulujących sfery: gromadzenia

dowodów (pkt I tiret 1 i 2 kasacji) oraz ich oceny (pkt I tiret 3 kasacji), a tak ujął to

obrońca właśnie w pkt. I wskazując dodatkowo na naruszenia art. 182 § 1 k.p.k. i

art. 194 k.p.k. Naruszenia o jakich mowa w tej kasacji mogą być jedynie traktowane

jako obraza prawa procesowego w rozumieniu art. 438 pkt 2 k.p.k., o ile miałyby

one charakter rażącej obrazy prawa, ale w żadnym razie jako uchybienie z art. 439

§ 1 k.p.k. Podniesienie zatem mimo to zarzutu z przywołaniem tego przepisu, nie

czyni kasacji przez sam fakt powołania się na niego, dopuszczalną. Skarga ta

pozostaje tym samym kasacją, którą wniesiono mimo zakazu przewidzianego w art.

523 § 2 k.p.k., a tym samym nie może ona być poddana merytorycznemu

rozpoznaniu.

Jak to trafnie wskazano w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 11

grudnia 2013 r., IV KK 402/13, „niedopuszczalną jest zatem kasacja wywiedziona

na korzyść oskarżonego od wyroku skazującego go na karę pozbawienia wolności

z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, która podnosi zarzut naruszenia art.

439 § 1 k.p.k., powołując się na uchybienie, które w ogóle w przepisie tym nie jest

przewidziane, a które mimo to skarżący traktuje jako objęte tą regulacją”.

I taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Niezależnie od powyższego należy jeszcze w tym miejscu podnieść, że

skarżący jako podmiot fachowy powinien wiedzieć, iż w sytuacji, gdy kasacja jest

dopuszczalna tylko z uwagi na podniesienie uchybień z art. 439 k.p.k., to

podnoszenie w niej dodatkowo zarzutów dotyczących naruszeń niestanowiących

uchybień wskazanych w tym przepisie (pkt. 2, 3 i 4 kasacji) jest w ogóle

niedopuszczalne, jako że uchylenie zakazu przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k.

następuje wyłącznie z uwagi na wskazanie uchybień wymienionych w art. 439

k.p.k. W istocie swej kasacja ta dowodzi, że pod pozorem rzekomego naruszenia

tego przepisu jej autor, poprzez wysuwanie jeszcze zarzutów o innym charakterze,

chce poddać kontroli sądu kasacyjnego merytoryczną treść prawomocnego wyroku,

mimo że wyraźnie zabrania tego art. 523 § 2 k.p.k. Jest to więc przykład próby

instrumentalnego potraktowania zarzutu opartego na art. 439 § 1 k.p.k., jedynie dla

stworzenia pozorów dopuszczalności tej skargi, a takie postąpienie – jak wskazuje

się w orzecznictwie Sądu Najwyższego - w żaden sposób nie może doprowadzić do

uznania kasacji za dopuszczalną (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

17 lutego 2011 r., III KK 441/10; z dnia 29 maja 2012 r., III KK 99/12, OSNKW

2012, z. 10, poz. 106 i wskazane tam wcześniejsze judykaty).

In concreto przy tym, próba ta okazała się nieudana z uwagi na podniesienie

jako uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., okoliczności, które w ogóle nie

mieszczą się w tym przepisie.

Z tych też powodów rozstrzygnięto jak na wstępie, obciążając skazanego,

stosownie do art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., kosztami sądowymi

postępowania kasacyjnego.

[WB]

[r.g.]

SSN (Tomasz Artymiuk)