IV KO 105/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

Dnia 17 września 2026 r.

SSN Anna Dziergawka

w sprawie o czyn z art. 231 § 1 k.k.

z zażalenia J.P.

na postanowienie Prokuratury Rejonowej w Wysokiem Mazowieckiem,

sygn. akt [...] z dnia 17 lipca 2026 r.

o odmowie wszczęcia śledztwa,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 17 września 2026 r.,

wniosku Sądu Rejonowego w Białymstoku

z dnia 20 sierpnia 2026 r., sygn. akt III Kp 2198/26,

o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu,

z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości,

na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.

p o s t a n o w i ł

przekazać sprawę Sądu Rejonowego w Białymstoku o sygn. akt

III Kp 2198/26 do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bielsku

Podlaskim.

Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2026 r.,

sygn. akt III Kp 2198/26, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o

czyn z art. 231 § 1 k.k. z zażalenia J.P. na postanowienie Prokuratury Rejonowej w

Wysokiem Mazowieckiem, sygn. akt [...] z dnia 17 lipca 2026 r. o odmowie

wszczęcia śledztwa, innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru

sprawiedliwości. Uzasadniając swój wniosek sąd wskazał, że w przedmiotowej

sprawie skarżący faktu popełnienia przestępstwa upatruje w czynnościach

podejmowanych przez sędziego Sądu Rejonowego w Białymstoku X. Y. w trakcie

procesowania w sprawie o sygn. akt III K 6/25.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego w Białymstoku zasługuje na uwzględnienie.

Tytułem wstępu należy podkreślić, że stosowanie przepisu art. 37 k.p.k. ma

wyjątkowy charakter z uwagi na możliwość odstąpienia od właściwości miejscowej

sądu. Przekazanie sprawy powinno nastąpić jedynie w sytuacji, gdy występują

realne okoliczności, które mogą zagrażać, w wypadku rozpoznania sprawy przez

sąd właściwy, dobru wymiaru sprawiedliwości. Za takie okoliczności można uznać

tego rodzaju sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub

stwarzać przekonanie, nawet mylne, o braku warunków do rozpoznania sprawy w

sposób obiektywny (zob. postanowienie SN z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21;

postanowienie SN z dnia 15 maja 2023 r., III KO 41/23; postanowienie SN z dnia 27

lutego 2025 r., III KO 3/25).

Analiza przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, że przytoczone przez

sąd meriti argumenty, wskazują, że zachodzi tego rodzaju okoliczność pozwalająca

na przyjęcie, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania

przedmiotowej sprawy do jej rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Z akt

sprawy wynika, że przedmiotowa sprawa z zażaleniem na postanowienie o

odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez sędziego X.

Y. wpłynęła do rozpoznania do Sądu Rejonowego w Białymstoku, w którym to

sądzie orzeka od wielu lat sędzia X. Y. Powyższe okoliczności jednoznacznie

wskazują, że w takim układzie procesowym mogłyby rodzić się wątpliwości co do

bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy przez ten sąd.

Zgodzić należy się z tezą, ugruntowaną już w licznych orzeczeniach Sądu

Najwyższego, że jeżeli stroną procesu jest sędzia, pracownik sądu lub inna osoba,

która ma ciągły bliski zawodowy, a także osobisty kontakt z sędziami - ten sąd nie

powinien orzekać w sprawie (zob. postanowienie SN z dnia 24 czerwca 2020 r., V

KO 45/20; postanowienie SN z dnia 29 maja 2024 r., IV KO 56/24; postanowienie

SN z dnia 24 stycznia 2025 r., III KO 171/24; postanowienie SN z dnia 20 lutego

2025 r., V KO 22/25).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił przekazać sprawę

Sądu Rejonowego w Białymstoku o sygn. akt III Kp 2198/26 do rozpoznania

innemu sądowi równorzędnemu, jednocześnie czyniąc zastrzeżenie, że decyzja

powyższa podyktowana jest troską o dobro wymiaru sprawiedliwości, albowiem

okoliczności tej sprawy, w sytuacji gdyby rozpoznawał ją sąd właściwy, mogłyby w

odczuciu społecznym wywołać wątpliwości co do obiektywności i rzetelności

prowadzonego postępowania (zob. postanowienie SN z dnia 25 października 2024

r., V KO 108/24).

Uwzględniając wskazane okoliczności uznano, że zaistniała podstawa

określona w art. 37 k.p.k. do przekazania przedmiotowej sprawy do rozpoznania

innemu sądowi równorzędnemu, tj. Sądowi Rejonowemu w Bielsku Podlaskim,

położonemu w odległości stosunkowo bliskiej od sądu miejscowo właściwego.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.

[WB]

[r.g.]