(bez sygnatury)

I CSK 1156/25

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk

25 lutego 2026 r.

na posiedzeniu niejawnym 25 lutego 2026 r. w Warszawie

w sprawie z powództwa R.G. i B.G.

przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.

o ustalenie i zapłatę,

na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z 14 listopada 2023 r., I ACa 922/22,

I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

II. zasądza od Banku spółki akcyjnej z siedzibą

w W. na rzecz R.G. i B.G. po 2700 zł (dwa tysiące siedemset

złotych) kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w

wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po

upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu niniejszego

postanowienia do dnia zapłaty.

Wyrokiem z 17 marca 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że umowa

o kredyt hipoteczny nr […] z dnia 27 czerwca 2008 r. zawarta między powodami

R.G., B.G. a Bankiem SA z siedzibą w W. jest nieważna. (pkt I); zasądził od Banku

Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz R.G. i B.G. łącznie kwotę 179 461, 29 zł

oraz 43 911, 28 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia

I CSK 1156/25

17.07.2021 r. do dnia zapłaty (pkt II); w pozostałym zakresie oddalił powództwo (pkt

III) i orzekł o kosztach postępowania (pkt IV).

Wyrokiem z 14 listopada 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił

zaskarżony wyrok w punkcie drugim częściowo w ten sposób, że oddalił

powództwo o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwot

zasądzonych w punkcie drugim za okres od 17 lipca 2021 roku do dnia 27 stycznia

2022 roku oraz za okres od 23 września 2022 roku do dnia zapłaty (pkt I);

uwzględnił podniesiony przez pozwanego zarzut zatrzymania i ustalił, że zapłata

przez Bank spółkę akcyjną z siedzibą w W. na rzecz R.G. i B.G. zasądzonych w

punkcie drugim zaskarżonego wyroku kwot nastąpi za jednoczesnym

zaoferowaniem przez R.G. i B.G. na rzecz Banku spółki akcyjnej z siedzibą w W.

kwoty 490.000 zł (pkt II); oddalił apelację pozwanego w pozostałej części (pkt III) i

orzekł o kosztach postępowania (pkt IV).

Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu

Apelacyjnego w części, tj. w zakresie punktów III i IV. We wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał się na występowanie w sprawie

istotnych zagadnień prawnych i potrzebę wykładni przepisów prawnych

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.

W odpowiedzi powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

I CSK 1156/25

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się

w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01),

a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;

z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność

ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych

lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis

prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu

Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy

dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne

jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu

Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego

I CSK 1156/25

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;

z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

Istotne zagadnienia prawne oraz potrzeba wykładni przepisów budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie nie zachodzi,

jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w określonej kwestii i nie zachodzi

potrzeba jego zmiany. Zagadnienia podniesione w skardze kasacyjnej zostały już

wszechstronnie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Status osoby fizycznej jako konsumenta wyznaczany jest w ramach

konkretnej czynności prawnej z uwzględnieniem jej rodzaju i celu. Nie decyduje

o nim to, czy dana osoba prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową, lecz to,

czy czynność zdziałana z przedsiębiorcą pozostaje w bezpośrednim związku z tą

działalnością. Punktem odniesienia dla oceny związku czynności prawnej

z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością gospodarczą jako

bezpośredniego lub pośredniego, są okoliczności danej sprawy istniejące w czasie

dokonywania skonkretyzowanej czynności podlegającej ocenie z tego punktu

widzenia. Bezpośredni związek czynności prawnej z prowadzoną działalnością

gospodarczą lub zawodową istnieje wówczas, gdy dokonana czynność prawna nie

zmierza przynajmniej częściowo do zaspokojenia osobistych (konsumpcyjnych)

potrzeb.

Z kolei w przypadku czynności prawnych o mieszanym (podwójnym) celu,

decydującym czynnikiem jest to, by element gospodarczy nie stanowił marginalnej

części czynności (wyrok SN z 28 lutego 2025 r., II CSKP 1323/24). Kwestia ta

została rozstrzygnięta wprost w motywach niektórych aktów prawa unijnego,

według których osoba zawierająca taką umowę powinna być uznawana za

konsumenta, jeżeli cel związany z działalnością gospodarczą lub zawodową jest do

tego stopnia ograniczony, że nie jest dominujący w kontekście całej umowy.

W celu ustalenia, czy dana osoba jest objęta zakresem pojęcia „konsumenta”,

a w szczególności, czy gospodarczy cel umowy kredytu zawartej przez tę osobę

jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście tej umowy,

sąd jest zobowiązany uwzględnić wszystkie istotne okoliczności towarzyszące tej

umowie, zarówno ilościowe, jak i jakościowe, takie jak w szczególności podział

I CSK 1156/25

wykorzystania pożyczonego kapitału na działalność zawodową i pozazawodową,

a w przypadku większej liczby kredytobiorców okoliczność, że tylko jeden z nich

realizuje cel gospodarczy lub że kredytodawca uzależnił udzielenie kredytu

przeznaczonego na cele konsumenckie od częściowego przeznaczenia pożyczonej

kwoty na spłatę długów związanych z działalnością gospodarczą lub zawodową

(wyrok SN z 26 października 2023 r., II CSKP 863/23). Okoliczności sprawy nie

dają podstaw do stwierdzenia, że gospodarczy cel umowy był dominujący.

Jak wyjaśnił Trybunał Sprawiedliwości UE z 8 września 2022 r. (C-80/21,

C-81/21 i C-82/21, D.B.P. i B.M.), art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy

interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu,

zgodnie z którym sąd krajowy może stwierdzić nieuczciwy charakter nie całości

warunku umowy zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, lecz jedynie

elementów tego warunku, które nadają mu nieuczciwy charakter, w związku z czym

warunek ten pozostaje, po usunięciu takich elementów, częściowo skuteczny, jeżeli

takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego warunku, który ma wpływ

na jego istotę (pkt 64).

W judykaturze wielokrotnie wskazywano na niedopuszczalność zastąpienia

niedozwolonych postanowień kursowych przez sięgnięcie do art. 358 § 2 k.c

(por. w szczególności wyroki Sądu Najwyższego z 27 maja 2022 r., II CSKP 395/22,

z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22,

z 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1027/22, z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22), do

przepisów o charakterze ogólnym, przewidujących, iż skutki wyrażone w treści

czynności prawnej są uzupełniane w szczególności przez skutki wynikające

z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie stanowią przepisów

dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie, jeżeli strony umowy

wyrażą na to zgodę.

Jak stwierdził Trybunał Sprawiedliwości UE z 8 września 2022 r. (C-80/21,

C-81/21 i C-82/21, D.B.P. i B.M.), możliwość zastąpienia nieuczciwego

postanowienia umownego przepisem prawa krajowego o charakterze

dyspozytywnym ma charakter wyjątkowy i jest ograniczona do przypadków,

w których usunięcie nieuczciwego postanowienia umownego zobowiązywałoby sąd

I CSK 1156/25

do unieważnienia umowy jako całości, narażając tym samym konsumenta na

szczególnie szkodliwe skutki, tak że ten ostatni zostałby tym ukarany (pkt 67, 71).

W razie możliwości stwierdzenia nieważności sąd krajowy nie może zastąpić

nieuczciwych warunków (klauzul abuzywnych) przepisem krajowym o charakterze

dyspozytywnym (pkt 68) czy ogólnym (pkt 77), przy czym kluczowe znaczenie ma

wola wyrażona przez konsumenta (pkt 74, 78). Trybunał podkreślił

niedopuszczalność sądowej modyfikacji treści postanowienia nieuczciwego

w drodze wykładni sądowej (pkt 79-80). Generalnie zatem w omawianej sytuacji

sąd powinien stwierdzić nieważność umowy, jeżeli konsument został

poinformowany o skutkach takiego rozstrzygnięcia i wyraził na to zgodę, chyba że

wywołałoby ono dla niego szczególnie negatywne skutki.

Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie także stanął na stanowisku, że nie

można dokonać wykładni umowy stron na podstawie art. 65 k.c., już po usunięciu

z niej postanowień abuzywnych, w celu ustalenia zgodnego celu i zamiaru stron co

do sposobu ustalenia kursu CHF (wyrok SN z 28 lutego 2025 r., II CSKP 704/23).

Takie rozwiązanie stałoby w sprzeczności z celami prewencyjnymi Dyrektywy 93/13

w postaci zniechęcenia przedsiębiorców do wykorzystywania w zawieranych

umowach nieuczciwych postanowień umownych (zob. wyrok Sądu Najwyższego

z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22).

Jak wyjaśniono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jeżeli eliminacja

niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji

regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści

praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane

pozostałą częścią umowy. Koresponduje to z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13

(zob. np. wyroki: z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 2 czerwca 2021 r.,

I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22). Wyeliminowanie ryzyka

kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty

obcej jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy

ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło o inny

wariant umowy kredytu. Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju

klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest

I CSK 1156/25

możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (wyrok SN z 11 grudnia

2019 r., V CSK 382/18).

Powyższe rozważania pozostają zgodne z uchwałą pełnego składu Izby

Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118),

zgodnie z którą m.in. w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu

indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu

waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,

w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, iż miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający

z przepisów prawa lub zwyczajów. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego

strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego

umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że zagadnienia wskazane przez

skarżącego są w istocie pytaniami o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego

wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy i polemiką z tym

stanowiskiem, związaną z zastosowaniem konkretnych przepisów prawa.

Z przytoczonych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,

które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 w związku z art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.]

[SOP]