IV KZ 33/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

Dnia 17 września 2026 r.

SSN Paweł Kołodziejski

w sprawie A.G. i A.G.

skazanych z art. 56 § 1 k.k.s. i in.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 17 września 2026 r.,

zażalenia obrońcy skazanych

na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego VII Wydziału Karnego

Okręgowego w Częstochowie

z dnia 30 czerwca 2026 r., sygn. akt VII Ka 802/25 (WKK 14/26, WKK 15/26)

o odmowie przyjęcia kasacji

od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie

z dnia 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII Ka 802/25,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Częstochowie

z dnia 27 maja 2025 r., sygn. akt XVI K 259/24,

na podstawie art. 530 § 3 k.p.k. i art. 518 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 k.p.k.

Sądu

p o s t a n o w i ł:

utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.

Zaskarżonym zarządzeniem – na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art.

523 § 1 i 2 k.p.k. – odmówiono przyjęcia kasacji wniesionej przez obrońcę

skazanych A.G. i A.G. od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 9

kwietnia 2026 r., sygn. akt VII Ka 802/25, utrzymującego w mocy wyrok Sądu

Rejonowego w Częstochowie z dnia 27 maja 2025 r., sygn. akt XVI K 259/24,

wobec stwierdzenia, że jest ona niedopuszczalna z mocy prawa, albowiem w

odniesieniu do obojga skazanych nie został spełniony warunek przewidziany w art.

523 § 2 k.p.k. (prawomocnym wyrokiem orzeczono wobec skazanych karę

grzywny), zaś w kasacji nie podniesiono zarzutów wskazujących na zaistnienie

uchybień z art. 439 k.p.k.

Zażalenie na to zarządzenie w ustawowym terminie złożył obrońca

skazanych i zaskarżając je w całości, zarzucił „naruszenie przepisów

postępowania, które ma mieć wpływ na jego treść, a to art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k.,

poprzez bezzasadne przyjęcie, że zarzut nienależytego składu Sądu wymaga

osobnego wyartykułowania w zarzucie kasacji w sytuacji gdy przepis ten przewiduje,

iż (§ 1) : »Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu

uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone

orzeczenie...jeżeli Sąd był niewłaściwie obsadzony (pkt.2)«”. Podnosząc ten zarzut,

obrońca wniósł o „uchylenie zarządzenia o odmowie przyjęcia kasacji”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia trafnie podniesiono, że wobec

prawomocnego skazania A.G. i A.G. za przestępstwo skarbowe na karę grzywny –

z uwagi na uregulowania zawarte w art. 523 § 2 i § 4 pkt 1 k.p.k. – kasacja na ich

korzyść mogła być wywiedziona przez obrońcę jedynie z powodu uchybień

wymienionych w art. 439 k.p.k.

Nie ulega wątpliwości, że wszystkie określone w art. 439 § 1 k.p.k.

bezwzględne przyczyny odwoławcze podlegają kontroli kasacyjnej z urzędu

niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu

uchybienia na treść orzeczenia (art. 536 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 k.p.k.). Należy

jednak wyjaśnić, że obowiązek badania tego rodzaju uchybień z urzędu aktualizuje

się wyłącznie wtedy, gdy nadzwyczajny środek zaskarżenia – wniesiony w

ustawowym terminie – uruchomił kontrolę kasacyjną. Oczywiste jest przy tym, że

jednym z podstawowych wymogów, od których ustawodawca uzależnia

skuteczność środka zaskarżenia jest jego dopuszczalność. Stąd też dopiero po

jego przyjęciu Sąd Najwyższy może przystąpić do badania zasadności kasacji i na

podstawie art. 536 k.p.k. kontroli zaskarżonego orzeczenia także poza granicami

zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Przy braku skutecznej skargi badanie takie

nie może być przeprowadzone (zob. postanowienie SN z dnia 29 sierpnia 2019 r.,

V KZ 11/19; postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2022 r., V KZ 19/22). Nie można

zatem podnosić okoliczności wystąpienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych

dopiero w zażaleniu, złożonym zresztą już po terminie do wniesienia kasacji (zob.

postanowienie SN z dnia 29 sierpnia 2019 r., V KZ 28/19). Przyjęcie optyki

przestawionej przez skarżącego prowadziłoby w istocie do obejścia ograniczeń

zawartych w art. 523 § 2 i 4 k.p.k. i byłoby równoznaczne ze stanem, w którym

„kasacja wniesiona na korzyść skazanego na karę nieizolacyjną, a nieoparta na

przesłankach z art. 439 k.p.k. i tak każdorazowo wywoływałaby konieczność

przeprowadzenia przez sąd kasacyjny kontroli w celu sprawdzenia, czy zaskarżone

orzeczenie nie jest dotknięte wadą o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej”

(vide postanowienie SN z dnia 14 czerwca 2018 r., III KZ 22/18).

W przedmiotowej sprawie problematyka nienależytej obsady sądu –

związana z nominacją sędziego orzekającego w postępowaniu odwoławczym –

pojawiała się dopiero w zażaleniu obrońcy na zaskarżone zarządzenie o odmowie

przyjęcia kasacji. Była to zatem aktywność oczywiście spóźniona, nieobjęta materią

wniesionego środka zaskarżenia i obliczona jedynie na formalne wprowadzenie

zarzutu dotyczącego wystąpienia uchybienia z katalogu zawartego w art. 439 § 1

k.p.k., a to w celu obejścia ograniczeń wynikających z art. 523 § 2 i 4 k.p.k.

W tym stanie rzeczy należało stwierdzić zasadność zaskarżonego

zarządzenia. Zarówno zarzut zażalenia, jak również argumentacja przywołana w

uzasadnieniu tego środka odwoławczego, nie wskazują na naruszenie przepisów

prawa, które skutkowałoby wadliwością zaskarżonego zarządzenia.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[WB]

[a.ł]