I KZ 41/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Paweł Wiliński

Dnia 17 września 2026 r.

w sprawie Z.S.

skazanego wyrokiem łącznym

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 17 września 2026 r.

zażalenia skazanego na zarządzenie upoważnionego sędziego Sądu Okręgowego

w Jeleniej Górze z dnia 8 lipca 2026 r.

o odmowie przyjęcia wniosku skazanego o sporządzenie i doręczenie pisemnego

uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 8 maja 2026 r.,

sygn. akt VI Ka 222/26

na podstawie art. 437 § 2 k.p.k.

p o s t a n o w i ł:

uchylić zaskarżone zarządzenie i sprawę przekazać Sądowi

Okręgowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 8 lipca 2026 r. upoważniony sędzia Sądu

Okręgowego w Jeleniej Górze odmówił przyjęcia wniosku skazanego o sporządzenie

i doręczenie pisemnego uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z

dnia 8 maja 2026 r., sygn. akt VI Ka 222/26. Na zarządzenie to zażalenie wniósł

skazany, a postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2026 r. Sądu Okręgowego w Jeleniej

Górze przywrócono skazanemu termin do wniesienia zażalenia na w/w zarządzenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie skazanego zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z dyspozycją art. 457 § 2 k.p.k., jeżeli Sąd odwoławczy zmienia lub

utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy, uzasadnienie sporządza się na wniosek strony,

chyba że zostało złożone zdanie odrębne. Przepisy art. 422 k.p.k. i art. 423 k.p.k.

stosuje się odpowiednio. Natomiast art. 422 § 3 k.p.k. stanowi, że prezes sądu

(uczynić to może tez upoważniony sędzia) odmawia przyjęcia wniosku złożonego

przez osobę nieuprawnioną, po terminie lub jeżeli zachodzą okoliczności, o których

mowa w art. 120 § 2 k.p.k. Termin zawity do złożenia wniosku o sporządzenie na

piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego wynosi 7 dni i

rozpoczyna swój bieg, co do zasady, od daty ogłoszenia wyroku (art. 422 § 1 k.p.k.).

Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy oskarżony jest pozbawiony wolności, nie ma obrońcy i

pomimo złożenia wniosku o doprowadzenie go na termin rozprawy, na którym

ogłoszono wyrok, nie był obecny podczas ogłoszenia orzeczenia. W takim przypadku,

zgodnie z dyspozycją art. 422 § 2a k.p.k., 7- dniowy termin do złożenia wniosku o

uzasadnienie orzeczenia biegnie nie od daty jego ogłoszenia, ale od daty doręczenia

oskarżonemu wyroku (art. 422 § 2a k.p.k.).

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy uznać należy, że trafnie w

zaskarżonym zarządzeniu wskazano na fakt, iż nie miał w niej zastosowania przepis

art. 422 § 2a k.p.k., skoro skazany był reprezentowany w postępowaniu

odwoławczym przez obrońcę z urzędu. Dostrzec należy także, że skazany jest

pozbawiony wolności i wnosił o doprowadzenie na rozprawę, a jego wniosek – trafnie

zresztą - nie został uwzględniony przez Sąd odwoławczy. Oskarżony był

reprezentowany na rozprawie odwoławczej przez substytuta obrońcy z urzędu (k.

106). O jej terminie, wyznaczonym na 8 maja 2026 r., na którym zapadł wyrok Sądu

odwoławczego, został zresztą skazany prawidłowo powiadomiony (k. 104). Dla

oceny tej sprawy ma jednak znaczenie fakt, że przed upływem 7 dniowego terminu

od dnia rozprawy, 14 maja 2026 r. skazany wniósł do Sądu Okręgowego w Jelenie

Górze pismo (k. 112), w którym wnosił o wskazanie powodów, dla których nie

doprowadzono go na rozprawę, a jednocześnie wskazywał na fakt, że nie wie nawet

czy rozprawa się odbyła, ponieważ nie został przez obrońcę powiadomiony o jej

przebiegu. Z treści pisma wynika jednoznacznie, że skazany nie tylko nie wiedział

czy zapadło w wyznaczonym terminie orzeczenie w jego sprawie, ale także nie

uzyskał w tej sprawie od swojego obrońcy żadnej informacji, albowiem obrońca się z

nim nie skontaktował. W kolejnych pismach skazany, przebywający nadal w areszcie

śledczym, wskazywał jednoznacznie na zainteresowanie sprawą i chęć uzyskania

uzasadnienia wyroku - odpowiednio pisma z 21 maja 2026 r. (k.116) o „nadesłanie

wyroku rozprawy odwoławczej”, w którym wskazywał ponownie na fakt braku

kontaktu z obrońcą, oraz pismo z 9 czerwca 2026 r. (k.126), w którym skazany

ponowił wniosek o doręczenie wyroku, wskazując, że wnosi o doręczenie go z

uzasadnieniem. Wreszcie w piśmie skazanego z 6 sierpnia 2026 r. oznaczonym jako

zażalenie na zarządzenie sędziego Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z 8 lipca

2026 r., które potraktowane zostało jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia

zażalenia na w/w zarządzenie skazany pisze, że „zwraca się do Sądu Okręgowego

w Jeleniej Górze z zażaleniem” powołując się (trafnie) na błędne pierwotne

pouczenie go przez ten Sąd o braku prawa do wniesienia zażalenia. Całokształt

okoliczności tej sprawy wskazuje zatem, że niekwestionowanym celem działania

skazanego i istotą już pierwszego pisma z 14 maja 2026 r. oraz kolejnych pism było

uzyskanie wyroku Sądu odwoławczego z uzasadnieniem. W sytuacji, w której

skazany nie był doprowadzony na rozprawę, skazany nie uzyskał od swojego

obrońcy ani informacji o tym jak rozpoznano jego wniosek o doprowadzenie, ani czy

zapadł w jego sprawie wyrok, jaka była jego treść, ani obrońca ten nie podjął kontaktu

ze skazanym celem poinformowania go o przysługujących mu uprawnieniach,

skazany pozbawiony został w istocie możliwości skutecznego działania zgodnego z

własnym stanowiskiem i wolą, w tym uzyskania pisemnych motywów wyroku. Fakt

przebywania skazanego w areszcie śledczym, brak realnej możliwości uzyskania w

wymaganym prawem terminie wiedzy o zapadłym wyroku wobec bezczynności

obrońcy, czy pierwotnie błędne pouczenie ze strony Sądu Okręgowego o braku

prawa do wniesienia zażalenia na zarządzenie sędziego z dnia 8 maja 2026 r., a

następnie potraktowanie wniesionego po prawidłowo już doręczonym pouczeniu (ze

znacznym opóźnieniem) zażalenia skazanego jako wniosku o przywrócenie terminu

do złożenia zażalenia, wskazują również na okoliczności, które realnie wpływały

negatywnie na możliwość działania skazanego dla ochrony swoich praw, a zatem

powinny mieć wpływ na ocenę całokształtu sytuacji procesowej skazanego. W tym

układzie okoliczności należało uznać, że zachodzą podstawy do uchylenia

zaskarżonego zarządzenia i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Jeleniej

Górze, celem oceny istoty pism skazanego i jego żądań uzyskania pisemnych

motywów wydanego w jego sprawie wyroku.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[WB]

[a.ł]