I CSK 2460/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Marcin Krajewski

9 września 2026 r.

na posiedzeniu niejawnym 9 września 2026 r. w Warszawie

w sprawie z urzędu

z udziałem J.K.

o stwierdzenie zasadności przyjęcia do szpitala psychiatrycznego,

na skutek skargi kasacyjnej J.K.

od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu

z 10 marca 2026 r., XV Ca 1416/25,

1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Poznań-

Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu na rzecz adwokata A.G. kwotę

240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług

tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

Postanowieniem z 10 marca 2026 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił

apelację uczestnika J.K. od postanowienia Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto

i Wilda w Poznaniu z 23 kwietnia 2025 r., w którym stwierdzono zasadność

przyjęcia uczestnika do szpitala psychiatrycznego.

Uczestnik wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego,

zaskarżając je w części, tj. co do punktu 1. Jego zdaniem skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), gdyż Sąd Okręgowy rażąco

błędnie wyłożył zawarte w art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

(dalej: u.o.z.p.) pojęcie „bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia własnego

albo innych osób”. Zdaniem skarżącego zagrożenie, o którym mowa w art. 23 ust. 1

u.o.z.p., oznacza zagrożenie realne, aktualne i nieuchronne, a nie jedynie

potencjalne lub przewidywalne. W ocenie uczestnika, mimo jego irracjonalnego

zachowania, nie zachodziły podstawy do umieszczenia go w szpitalu

psychiatrycznym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi

nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest

ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi

jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Wskazana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka w postaci oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy zasadność zarzutów

podniesionych w skardze jest dostrzegalna prima facie, bez głębszej analizy

prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo

procesowego o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na

oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą

i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie oraz nauce prawa, na

zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście

błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (zob.

postanowienia SN: z 29 listopada 2022 r., I CSK 4912/22; z 30 listopada 2022 r.,

I CSK 2735/22; z 20 października 2023 r., I CSK 1612/23; z 26 października

2023 r., I CSK 76/23, i z 31 października 2023 r., I CSK 4805/22).

Skargi kasacyjnej nie można uznać za oczywiście uzasadnioną.

W świetle art. 23 ust. 1 u.o.z.p. osoba chora psychicznie może być przyjęta

do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody, jeżeli jej dotychczasowe zachowanie

wskazuje na to, że z powodu tej choroby zagraża bezpośrednio własnemu życiu

albo życiu lub zdrowiu innych osób. Z ustalonego przez Sądy meriti stanu

faktycznego wynika, że uczestnik cierpi na schizofrenię paranoidalną, a w dniu

przyjęcia do szpitala psychiatrycznego przejawiał agresję wobec żony. W czasie

interwencji policjanci musieli zastosować względem uczestnika środku przymusu,

a po przewiezieniu go do szpitala uczestnik był pobudzony, agresywny słownie,

a także nie chciał współpracować z personelem szpitala.

Na tym tle nie sposób dostrzec oczywistych błędów w dokonanej przez Sądy

orzekające w sprawie wykładni art. 23 ust. 1 u.o.z.p. oraz w ocenie, że

spowodowane chorobą zachowanie uczestnika zagrażało bezpośrednio zdrowiu lub

życiu innych osób. To z kolei uzasadniało przyjęcie uczestnika do szpitala

psychiatrycznego bez jego zgody na podstawie art. 23 ust. 1 u.o.z.p. Nie można

w tych okolicznościach uznać, jak chciałby tego skarżący, że zachowanie

uczestnika było jedynie „irracjonalne”, a nie zagrażało zdrowiu lub życiu innych

osób.

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie § 14 ust. 1

pkt 3 w zw. z § 4 ust. 3 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb

Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

(E.M.)

[a.ł]