I KO 96/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Ryszard Witkowski

Dnia 15 września 2026 r.

w sprawie M.T.

o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwe niesłuszne tymczasowe

aresztowanie,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 15 września 2026 r.,

wniosku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu zawartego w postanowieniu z 22 lipca

2026 r. sygn. akt II AKa 30/26 w przedmiocie przekazania przez Sąd Najwyższy

sprawy do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym innemu sądowi

równorzędnemu,

na podstawie art. 442 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 554 § 2b pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 558

k.p.k.

p o s t a n o w i ł:

przekazać sprawę M.T. do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu

we Wrocławiu.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art.

44² pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 558 k.p.k. o przekazanie rozpoznania apelacjiwniesionych

przez pełnomocnika Wnioskodawcy oraz Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

w sprawie wniosku M.T. o zasądzenie odszkodowania za wyrządzoną szkodę oraz

zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z niewątpliwie niesłusznym

tymczasowym aresztowaniem, innemu równorzędnemu sądowi. W sprawie tej Sąd

Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z 26 czerwca 2024 r. sygn. akt II AKa 177/22

zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 15 marca 2022 r. sygn. akt III K

132/21 i uniewinnił M.T. od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wystąpienie zawarte w postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Poznaniu jest

zasadne.

Względy prawne i aksjologiczne leżące u podstaw art. 44² pkt 1 k.p.c.,

zwłaszcza postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, przemawiają za jego

stosowaniem w postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Zachodzić

może bowiem uzasadniona obawa co do bezstronności sądu w wymiarze

zewnętrznym, gdy reprezentantem Skarbu Państwa będzie prezes tego samego

sądu, przed którym toczyć się będzie postępowanie o odszkodowanie i

zadośćuczynienie.

Stosowanie wprost art. 44² k.p.k. do postępowania o odszkodowanie

i zadośćuczynienie oznaczają, co trafnie wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, że

sędziowie sądu właściwego - po myśli art. 554 §1 k.p.k. - nie mogą podejmować

w sprawie żadnych czynności, gdyż są wyłączeni od rozpoznania sprawy ex lege.

Jedyną czynnością o charakterze bardziej technicznym niż orzeczniczym jest

wydanie z urzędu postanowienia o przedstawieniu akt sprawy sądowi przełożonemu

nad sądem właściwym w celu przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu,

co w tej sprawie stało się faktem (por. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt,

M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz

aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 554, teza 7). Sądem przełożonym nad sądem

apelacyjnym, o którym mowa w art. 44² k.p.k. jest Sąd Najwyższy (por. uchwała SN

z 6 marca 1998 r. sygn. akt III CZP 70/97 oraz postanowienie SN z 18 grudnia 2012

r. sygn. akt II PO 1/12).

Wobec uznania zasadności wskazanych przez Sąd Apelacyjny przesłanek

wystąpienia o przekazanie sprawy, powiązanych z treścią art. 554 § 2b pkt 1 k.p.k.,

należało, uwzględniając dyspozycję art. 44² pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k.

przekazać sprawę do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi

Apelacyjnemu we Wrocławiu (tak też postanowienie SN z 27 września 2022 r. sygn.

akt II KO 90/22).

W tym stanie rzeczy postanowiono jak na wstępie.

[WB]

[r.g.]