II KO 105/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Paweł Kołodziejski

Dnia 9 września 2026 r.

w sprawie D.K.

oskarżonego o czyny z art. 258 § 1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 9 września 2026 r.,

wniosku Sądu Okręgowego w Warszawie

zawartego w postanowieniu z dnia 30 lipca 2026 r., sygn. akt XII K 265/26,

o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na

dobro wymiaru sprawiedliwości,

na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.

p o s t a n o w i ł:

przekazać sprawę Sądu Okręgowego w Warszawie o sygn. akt

XII K 265/26 do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy.

Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z dnia 30 lipca 2026 r. wystąpił

w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego o rozważenie możliwości przekazania

sprawy o sygn. akt XII K 265/26 innemu sądowi równorzędnemu, tj. Sądowi

Okręgowemu w Bydgoszczy lub Sądowi Okręgowemu w Toruniu, z uwagi na dobro

wymiaru sprawiedliwości. Motywując swoje wystąpienie wskazał, że z opinii biegłego

kardiologa wynika, iż aktualny stan zdrowia oskarżonego D.K. nie pozwala mu na

podróżowanie z miejsca jego zamieszkania (I.) do Warszawy i z powrotem. Niemniej

jednak, zdaniem biegłego, możliwy jest udział oskarżonego (ograniczony do 2-3

godzin) w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Bydgoszczy. Wnioskodawca

stwierdził, że brak jest podstaw do kwestionowania tej opinii i wobec tego uznał, że

zachodzą podstawy do rozważenia przekazania sprawy do sądu okręgowego

położonego najbliżej miejsca zamieszkania oskarżonego, wskazując, że odległość

od I. do Bydgoszczy wynosi ok. 44 km, natomiast od I. do Torunia – ok. 36 km.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.

Instytucja określona w art. 37 k.p.k. statuuje wyjątek od konstytucyjnej zasady

rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), zatem jej

zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym

szczególne względy związane z „dobrem wymiaru sprawiedliwości”. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego wskazuje się, że kryterium to wiąże się m.in. z dążeniem do

rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie, w związku z tym zły stan zdrowia

oskarżonego, uniemożliwiający mu branie udziału w postępowaniu przed sądem

właściwym do rozpoznania sprawy, uzasadnia wystąpienie z inicjatywą przekazania

sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu (zob. m.in. postanowienie

SN z dnia 28 maja 2024 r., IV KO 50/24). Taka sytuacja może zaistnieć zarówno

wówczas, gdy ustalony i potwierdzony zły stan zdrowia oskarżonego w ogóle

wyklucza możliwość jego uczestnictwa w procesie przed sądem miejscowo

właściwym, odległym od miejsca zamieszkania, jak i wtedy gdy ocena tego stanu

zdrowia nie jest aż tak kategoryczna, ale kondycja zdrowotna oskarżonego znacznie

utrudnia jego obecność na rozprawie w tym sądzie, ze względu na narażanie zdrowia

i życia na poważne niebezpieczeństwo (zob. postanowienie SN z dnia 14 kwietnia

2022 r., II KO 32/22; postanowienie SN z dnia 15 grudnia 2021 r., V KO 86/21;

postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2021 r., IV KO 41/21; postanowienie SN z dnia

20 kwietnia 2021 r., IV KO 41/21; postanowienie SN z dnia 29 sierpnia 2012 r., II KO

45/12).

Materiał dowodowy zgromadzony w aktach przedmiotowej sprawy wskazuje,

że oskarżony D.K. zmaga się m.in. z przewlekłą chorobą niedokrwienną serca,

niewydolnością serca, nadciśnieniem tętniczym oraz bezdechem sennym, a nadto

przebył zawał serca. Opinia biegłego kardiologa z dnia 1 czerwca 2026 r. (k.1070, t.

IV –wątku głównego) potwierdza, że aktualny stan zdrowia oskarżonego nie pozwala

mu na odbywanie dalekich podróży, a sam czas jego udziału w czynnościach

powinien zostać ograniczony do 2-3 godzin. Tymczasem minimalna odległość

(najkrótsza trasa) liczona od aktualnego miejsca zamieszkania oskarżonego (I.) do

sądu, w którym toczy się postępowanie (Warszawa), wynosi ok. 270 km. Nie budzi

wątpliwości, że powyższe okoliczności stanowią dla oskarżonego poważną

przeszkodę w dotarciu do sądu właściwego i uczestniczeniu w czynnościach

procesowych. Z opinii biegłego kardiologia wyraźne wynika, że oskarżony będzie

mógł brać udział w rozprawie przed Sądem Okręgowym w Bydgoszczy, którego

siedziba oddalona jest od I. o blisko 50 km. Również ten sąd, jako najbardziej

dogodny komunikacyjnie, wskazał D.K. w piśmie z dnia 7 sierpnia 2026 r. (k.11 akt

SN). Przypomnieć należy, że prawo uczestniczenia i aktywnego brania udziału we

własnym procesie stanowi jedno z podstawowych praw oskarżonego w

demokratycznym państwie prawnym, a organy procesowe winny dążyć do

zapewnienia efektywnej realizacji tego uprawnienia, nawet gdy konieczne jest

odstąpienie od zasady właściwości miejscowej sądu (zob. postanowienie SN z dnia

3 lutego 2022 r., IV KO 2/22).

W tym stanie rzeczy, podzielając stanowisko sądu występującego z inicjatywą,

zasadne było przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu, tj. Sądowi Okręgowemu

w Bydgoszczy.

Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji.

[WB]

[a.ł]