III KO 138/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

Dnia 15 września 2026 r.

SSN Ryszard Witkowski

w sprawie P.M.,

skazanego za czyny z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k.; art. 18 § 2 k.k.

w zw. z art. 233 § 1 k.k. i in.,

na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 15 września 2026 r.,

w przedmiocie rozważenia dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania,

w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie

z 29 grudnia 2021 r. sygn. akt II AKa 210/21 zmieniającym wyrok Sądu

Okręgowego w Krakowie z 24 marca 2021 r. sygn. akt III K 223/19,

na podstawie art. 545 § 3 k.p.k.

p o s t a n o w i ł:

1. odmówić przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania

wobec jego oczywistej bezzasadności.

2. pozostawić bez rozpoznania wniosek o wyznaczenie

obrońcy z urzędu.

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z 24 marca 2021 r. sygn. akt III

K 223/19, uznał P.M. za winnego popełnienia czynu z art. 13 § 1 k.k.

w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. i art. 280 § 1 k.k. i art. 156 § 1 pkt 2 k.k. i art. 275 k.k.

i art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzono

mu karę 14 lat pozbawienia wolności, a w związku ze skazaniem ponadto za

siedem innych przestępstw jako karę łączną wymierzono P.M. karę 15 lat

pozbawienia wolności.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny w

Krakowie wyrokiem z 29 grudnia 2021 r. sygn. akt II AKa 210/21, zmienił

zaskarżony wyrok sądu I instancji wyłącznie w zakresie kosztów procesu, w

pozostałym zakresie utrzymując go w mocy.

Pismem z 20 kwietnia 2026 r. skazany zwrócił się do Sądu Okręgowego

w Krakowie o ustanowienia obrońcy z urzędu do tej sprawy wznowieniowej,

zapewniając, że na podstawie poczynionych w toku śledztwa w sprawie […] ustaleń

powinien zostać uniewinniony. Jednak wskazane postępowanie przygotowawcze,

którego przedmiotem był czyn polegający na przekroczeniu uprawnień w

nieustalonym dniu, lecz w okresie od 1 września do 31 października 2019 r. w O.

przez ustalonego funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w O. polegającego

na podrzuceniu podstępnym do skrzynki listowej ustalonej osoby niewysłanej

korespondencji P.M., w postaci listu do matki, a zatrzymanego wcześniej przez

administrację zakładu karnego jako niedozwoloną korespondencję w trakcie

przeszukania celi w Zakładzie Karnym w W., gdzie był tymczasowo aresztowany,

celem skierowania przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo,

którego nie popełnił, albowiem wprawdzie list do matki sporządził, jednak nie miał

zamiaru go wysłać.

Przedmiotowe postępowanie przygotowawcze o czyn z art. 231 § 1 k.k. i art.

235 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. zostało na zasadzie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.

umorzone postanowieniem Prokuratury Rejonowej w Wadowicach z 30 grudnia

2025 r. wobec stwierdzenia, iż czynu tego nie popełniono, a postanowienie to, po

rozpoznaniu zażalenie skazanego i jego pełnomocnika, zostało utrzymane w mocy

postanowieniem Prokuratury Okręgowej w Krakowie z 1 kwietnia 2026 r. sygn. akt

[…].

Te same okoliczności podniesione zostały w piśmie skazanego bez daty,

data wpływu 21 sierpnia 2026 r., uzupełniającym przywołany na wstępie wniosek,

sporządzonym w odpowiedzi na zarządzenie Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 2026

r. skierowane do niego w sprawie III KO 138/26, w którym podniósł, iż ustalenia

faktyczne poczynione w sprawie III K 223/19 w zakresie przypisanego mu wyrokiem

Sądu Okręgowego w Krakowie z 24 marca 2021 r. czynu z art. 18 § 2 k.k. w zw. z

art. 233 § 1 k.k., zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 29

grudnia 2021 r. sygn. akt II AKa 210/21, są całkowicie sprzeczne z zabranym

materiałem dowodowym. Podkreślając jednocześnie, że nie dopuścił się

zarzucanego mu przestępstwa, zaprezentował odmienną optykę w zakresie

interpretacji poszczególnych dowodów i ustaleń stanu faktycznego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wznowienie postępowania jest w polskiej procedurze karnej zaliczane do

nadzwyczajnych środków zaskarżenia (por. tytuł działu XI k.p.k.). Zróżnicowane

podstawy wznowienia postępowania, wyraźnie wskazują na korekcyjny charakter

tej instytucji. Podkreśla się, że w przypadku wznowienia na wniosek strony są one

zdeterminowane przyczynami egzogennymi (zewnętrznymi) wobec prawomocnie

zakończonego postępowania (por. B. Janusz – Pohl, w: P. Wiliński ( red. ), Polski

proces karny, Warszawa 2020, s. 680 – 681 ). Przepis art. 545 § 3 k.p.k.,

określający obowiązek dokonywania kontroli wniosku o wznowienie postępowania z

punktu widzenia jego ewentualnej bezzasadności, przewiduje możliwość odmowy

przyjęcia wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w § 2 ( obrońca lub

pełnomocnik ) bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści

wniosku strony, w szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już

rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista

bezzasadność. Dla dokonania tej kontroli decydująca jest sama treść wniosku

strony, a w razie uzupełnienia zawartej w nim argumentacji dodatkowym pismem

(pismami) strony również i te treści.

Stosownie do art. 545 § 3 k.p.k. osobisty wniosek strony o wznowienie

postępowania podlega w sposób formalny wstępnej kontroli w zakresie jego treści.

W wypadku stwierdzenia, że świadczy ona o jego oczywistej bezzasadności, sąd

odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od profesjonalnego pełnomocnika.

Przepis ten można zastosować w szczególności wówczas, gdy oczywista

bezzasadność wniosku jest widoczna na pierwszy rzut oka, niewątpliwa i wniosek

ten obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia orzeczenia (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z 15 listopada 2023 r. sygn. akt IV KO 85/23). W

orzecznictwie Sądu Najwyższego stwierdzono, że ta oczywista bezzasadność

wniosku wynikać może także z tego, że wskazano w nim podstawy wznowienia,

które nie są przewidziane w ustawie albo z tego, że w ogóle nie wskazano żadnych

podstaw wznowienia, ograniczając się do postulowania przeprowadzenia kolejnej

kontroli odwoławczej (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 września

2015 r. sygn. akt II KO 49/15, OSNKW 2016, z. 1, poz. 5).

Analiza pisma skazanego o wznowienie postępowania pozwala stwierdzić,

że żadna ze wskazanych okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek

zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k., a zarzuty, jakie

stawia skazany wyrokom wydanym w jego sprawie dotyczą tylko postępowania

dowodowego ewentualnie jego braków. Jego zdaniem prawidłowa ocena materiału

dowodowego winna prowadzić do wniosku, iż nie jest on sprawcą przypisanego mu

przestępstwa.

Oceniając wniosek z uwzględnieniem powyższego, jego oczywista

bezzasadność jawiła się na pierwszy rzut oka, gdyż poza prezentacją pozostającej

w opozycji do ustaleń przyjętych za podstawę skazania interpretacji

poszczególnych dowodów i negowaniem własnego sprawstwa, nie zostały w nim

podniesione żadne okoliczności, które mogłyby być ewentualną podstawą do

rozpatrywania w kontekście przesłanek wznowieniowych. Nie jest nią w realiach

niniejszego postępowania także uwypuklona kwestia popełnienia przez wskazaną

osobę domniemanego czynu zabronionego podczas i w związku z przestępstwem

przypisanym sprawcy. Zgodnie bowiem z przepisem art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw.

z art. 541 k.p.k., aby wniosek o wznowienie postępowania oparty na podstawie

propter falsa mógł okazać się skuteczny, wnioskodawca musiałby wykazać nie tylko

to, że w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa i istnieje

uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia

(art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.), ale nadto potwierdzić fakt popełnienia przestępstwa

prawomocnym wyrokiem skazującym (art. 541 § 1 k.p.k.) lub orzeczeniem

wskazującym, że rozstrzygnięcie takie nie może zapaść z powodu przyczyn

wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22 k.p.k. Przepis art. 541 § 2 k.p.k.

wyraźnie stanowi bowiem, że wniosek o wznowienie postępowania oparty na

podstawie z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. powinien wskazywać wyrok skazujący lub

orzeczenie zapadłe w postępowaniu karnym, stwierdzające niemożność wydania

wyroku skazującego. Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym

orzeczeniem na podstawie przesłanki propter falsa wznawia się tylko, jeżeli w

związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona

podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia. Aby jednak

było możliwe wznowienie postępowania, wobec tego, że konkretny świadek złożył

fałszywe zeznania, należy nie tylko wykazać, iż zeznania te miały istotny wpływ na

treść orzeczenia, ale przede wszystkim musi zaistnieć nowy byt prawny w postaci

prawomocnego wyroku skazującego za takie fałszywe zeznania. W przedmiotowej

sprawie takiego wyroku brak. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, by

tego rodzaju orzeczenie kiedykolwiek zapadło. Co oczywiste nie jest takim

orzeczeniem wspomniane w części wstępnej postanowienie Prokuratury Rejonowej

w Wadowicach z 30 grudnia 2025 r. o umorzeniu na zasadzie art. 17 § 1 pkt 1

k.p.k. śledztwa w sprawie […] o czyn z art. 231 § 1 k.k. i art. 235 k.k. w zw. z art. 11

§ 2 k.k. wobec stwierdzenia, iż czynu tego nie popełniono, utrzymane w mocy

postanowieniem Prokuratury Okręgowej w Krakowie z 1 kwietnia 2026 r. sygn. akt

[…].

Celem postępowania wznowieniowego w żadnym wypadku nie jest

weryfikacja oceny dowodów, ustaleń faktycznych, czy sprawstwa i winy, lecz

zbadanie czy w sprawie ujawniły się ściśle określone okoliczności odpowiadające

normatywnym podstawom wznowienia postępowania sądowego. Skoro nie

wystąpiły, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia, bez wzywania do

uzupełnienia jego braków formalnych.

Z uwagi na odmowę przyjęcia wniosku skazanego w trybie art. 545 § 3

k.p.k., wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu należało pozostawić bez

rozpoznania.

W tym stanie rzeczy należało orzec jak w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia.

[WB]

[a.ł]