III CZ 147/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Marta Romańska

10 września 2026 r.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 10 września 2026 r. w Warszawie

zażalenia A.B.

na postanowienie Sądu Okręgowego w Łomży

z 5 maja 2026 r., I WSC 10/26,

w sprawie z wniosku A.B.1

z udziałem A.B.

o podział majątku wspólnego,

oddala zażalenie.

[dr]

Postanowieniem z 5 maja 2026 r. Sąd Okręgowy w Łomży zwrócił wniosek

uczestnika A.B. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej i odrzucił jego

skargę kasacyjną od postanowienia z 3 grudnia 2025 r., I Ca 303/25, którym Sąd ten

oddalił apelację uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego w Zambrowie w

sprawie o podział majątku wspólnego.

Sąd Okręgowy wyjaśnił, że 17 marca 2026 r. uczestnik złożył wniosek

o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i równocześnie wniósł tę

skargę. Zarządzeniem z 2 kwietnia 2026 r. pełnomocnik uczestnika został wezwany

do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa

upoważniającego go do działania przed Sądem Najwyższym wraz z trzema odpisami,

złożenia dwóch odpisów skargi kasacyjnej z załącznikami oraz uiszczenie brakującej

części opłaty, tj. kwoty 900 zł w terminie tygodniowym od daty doręczenia wezwania,

pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.

Pełnomocnik uczestnika 16 kwietnia 2026 r. złożył pismo

procesowe z dowodem uiszczenia opłaty, pełnomocnictwem w dwóch

egzemplarzach oraz dwa odpisy skargi kasacyjnej z załącznikami, wśród których nie

było pełnomocnictw, nie przedkładając przy tym dwóch pozostałych odpisów

pełnomocnictwa.

Wezwanie skierowane do pełnomocnika uczestnika było precyzyjne,

zawierało dokładne oznaczenie braków podlegających uzupełnieniu, wskazywało

termin ich uzupełnienia oraz określało skutki ich nieusunięcia w terminie. Skoro

pełnomocnik uczestnika nie przedłożył dwóch wymaganych odpisów

pełnomocnictwa przy odpisach skargi kasacyjnej, to wnioskowi o przywrócenie

terminu wraz ze złożoną skargą kasacyjną nie mógł być nadany bieg. Sąd odrzucił

w konsekwencji skargę kasacyjną jako złożoną po terminie, gdyż odpis

postanowienia z 3 grudnia 2025 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony

pełnomocnikowi uczestnika 7 stycznia 2026 r., a więc dwumiesięczny termin do

wniesienia skargi kasacyjnej upływał 7 marca 2026 r. Po zwrocie wniosku

o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd Okręgowy uznał, że

skarga kasacyjna wniesiona 17 marca 2026 r. jest spóźniona.

W zażaleniu na postanowienie z 5 maja 2026 r. uczestnik zarzucił, że zostało

ono wydane z naruszeniem: - art. 3986 § 2 k.p.c. przez jego niewłaściwe

zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej uczestnika jako spóźnionej oraz

obarczonej nieusuniętymi brakami formalnymi; - art. 130 § 1 i § 2 k.p.c. w zw. z art.

13 § 2 k.p.c. oraz art. 169 § 3 k.p.c. przez przyjęcie, że wniosek o przywrócenie

terminu nie mógł otrzymać prawidłowego biegu, mimo że równocześnie z tym

wnioskiem uczestnik dokonał czynności procesowej, której wniosek

dotyczył, a następnie – w wykonaniu wezwania sądu – uzupełnił braki formalne

skargi kasacyjnej; - art. 3984 § 3 k.p.c. przez przyjęcie, że skarga kasacyjna nie

spełniała wymogów formalnych co do liczby dołączonych do niej odpisów

pełnomocnictwa, podczas gdy wymagane odpisy pełnomocnictwa zostały złożone

wraz z pismem pełnomocnika uczestnika z 16 kwietnia 2026 r.

Uczestnik wniósł o poddanie kontroli Sądu Najwyższego, na podstawie art.

380 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c., rozstrzygnięcia o zwrocie wniosku o przywrócenie

terminu do uzupełnienia barków skargi kasacyjnej, gdyż rozstrzygnięcie to stanowiło

bezpośrednią podstawę jej odrzucenia i zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych

przyjętych za podstawę tego rozstrzygnięcia przez ustalenie, że pełnomocnik

uczestnika nie przedłożył dwóch wymaganych odpisów pełnomocnictwa, podczas

gdy braki formalne wskazane w zarządzeniu sądu uzupełnił pismem z 16 kwietnia

2026 r. w terminie i w zakresie wynikającym z wezwania Sądu.

Pełnomocnik uczestnika wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3941 § 1 k.p.c., zażalenie do Sądu Najwyższego

przysługuje m.in. na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę

kasacyjną. Na postanowienie w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie

terminu nie przysługuje zażalenie. Jego kontrola możliwa jest wyłącznie pośrednio,

przy rozpatrywaniu przez Sąd Najwyższy zażalenia na postanowienie o odrzuceniu

skargi kasacyjnej. Pełnomocnik uczestnika zamieścił w zażaleniu stosowny wniosek,

stanowiący warunek konieczny jej przeprowadzenia.

Zgodnie z art. 3984 § 3 k.p.c. skarga kasacyjna powinna czynić zadość

wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, co oznacza, że ma do niej

zastosowanie art. 128 § 1 k.p.c., nakładający na stronę obowiązek przedłożenia wraz

z pismem jego odpisów i odpisów załączników w liczbie uczestniczących w sprawie

podmiotów (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 4 stycznia 2007 r., V CZ

110/06, z 4 lipca 2013 r., I CZ 67/13, z 16 września 2015 r., III CZ 41/15, z 14 marca

2017 r., II CZ 167/16, z 6 lutego 2018 r., IV CZ 111/17 i z 10 października 2019 r.,

V CZ 57/19). W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi też wątpliwości, że

jednym z obligatoryjnych wymagań formalnych skargi kasacyjnej jest dołączenie

przez adwokata lub radcę prawnego umocowanego do sporządzenia i wniesienia

skargi kasacyjnej prawidłowego pełnomocnictwa udzielonego przez stronę, którą

reprezentuje (art. 89 § 1 i art. 126 § 3 k.p.c.). W związku z tym przyjmuje się również,

że niezłożenie przez stronę odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania jej przed

Sądem Najwyższym dla strony przeciwnej stanowi brak formalny pisma

procesowego, który uzasadnia odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 3986

§ 2 k.p.c., jeżeli zgodnie z art. 130 k.p.c. strona mimo wezwania nie uzupełni

w terminie tego braku (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 4 lipca 2013 r., I CZ

67/13, z 24 listopada 2017 r., III CZ 42/17, z 30 listopada 2018 r., I CZ 101/18 i z 27

maja 2020 r., V CZ 12/20).

Pełnomocnik uczestnika będący autorem skargi kasacyjnej repreentował

uczestnika w toku postępowania przed Sądami obu instancji. Jego umocowanie było

jednak ograniczone do działania przed sądami I i II instancji (k. 122, pełnomocnictwo

z 10 października 2023 r.), a zatem nie upoważniało pełnomocnika do działania za

uczestnika także przed Sądem Najwyższym, mimo obowiązywania już art. 91 pkt 1

k.p.c. w brzmieniu nadanym mu od 1 lipca 2023 r. We wniosku o przywrócenie

terminu uczestnik jako podstawę umocowania do działania za uczestnika powoływał

pełnomocnictwo złożone już do akt sprawy, a w złożonej przy tym wniosku skardze

kasacyjnej nie twierdził, że działa na mocy wcześniej udzielonego umocowania, lecz

w wykazie załączników do skargi wymienił też pełnomocnictwo, a poza tym także

odpis skargi kasacyjnej, dowód uiszczenia opłaty, odpis zaskarżonego

postanowienia z uzasadnieniem. Wymienione jako załączniki pełnomocnictwo

i dowód uiszczenia opłaty nie zostały dołączone do tego pisma, co zaznaczyła

przyjmująca je.

Zarządzeniem z 2 kwietnia 2026 r. pełnomocnik został wezwany do

uzupełnienia braków skargi kasacyjnej przez złożenie pełnomocnictwa

upoważniającego go do działania przed Sądem Najwyższym wraz z trzema odpisami,

złożenie dwóch odpisów skargi kasacyjnej z załącznikami, uiszczenie brakującej

opłaty od skargi kasacyjnej, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi

(k. 557 i k. 561). W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik przedłożył: dowód

uiszczenia opłaty, pełnomocnictwo, dwa odpisy skargi kasacyjnej z załącznikami,

w sumie 4 dokumenty, co stwierdza adnotacja pracownika biura podawczego

(k. 563). Oryginał pełnomocnictwa i dowód uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej są

połączone z aktami sprawy. Brak przy nich odpisów skargi kasacyjnej,

pozostawionych w teczce I WSC10/26. Do tych odpisów nie są dołączone odpisy

pełnomocnictwa udzielonego przez uczestnika radcy prawnemu do działania

w postępowaniu kasacyjnym.

Jakkolwiek rzeczywiście od momentu uzupełnienia braków wniosku

o przywrócenie terminu pismem z 16 kwietnia 2026 r. nie ma wątpliwości co do tego,

że uczestnik udzielił radcy prawnemu pełnomocnictwa do reprezentowania go

w postępowaniu kasacyjnym, to przy tym piśmie nie zostały uzupełnione braki

formalne skargi kasacyjnej, gdyż uczestnik nie przedłożył żądanych odpisów

pełnomocnictwa, które powinny być dołączone do każdego odpisu skargi kasacyjnej.

Do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej

pełnomocnik powinien był dołączyć kompletną, wolną od braków skargę kasacyjną.

Skoro jej braków nie uzupełnił, to zasadnie Sąd Okręgowy zwrócił wniosek

o przywrócenie terminu i skargę kasacyjną, jako spóźnioną odrzucił.

Z tych względów, na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

[dr]

[a.ł]