I KO 95/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Paweł Wiliński

Dnia 10 września 2026 r.

w sprawie oskarżonego T.W.

po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu w dniu 10 września 2026 r.,

z wniosku Sądu Rejonowego w Obornikach

zawartego w postanowieniu z dnia 31 lipca 2026 r., sygn. akt II K 84/25

o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,

na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.

p o s t a n o w i ł:

wniosku nie uwzględnić.

Postanowieniem z dnia 31 lipca 2026 r., Sąd Rejonowy w Obornikach zwrócił

się do Sądu Najwyższego w trybie art. 37 § 1 k.p.k. o przekazanie sprawy, sygn. akt

II K 84/25, do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu Sąd

wnioskujący, orzekający w składzie jednoosobowym, wskazał, że do referatu tego

sędziego przydzielono dwie sprawy – jedną, sygn. II K 84/25, której dotyczy niniejszy

wniosek i której przedmiotem jest akt oskarżenia przeciwko T.W., oskarżonemu o

czyn z art. 207 § 1 k.k., popełniony na szkodę partnerki K.S., a także drugą, sygn. II

Kp 157/25, w której przedmiotem rozpoznania było zażalenie na umorzenie

dochodzenia m.in. w sprawie o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. i inne, w której osobą

podejrzewaną była K.S., a czyn miał być popełniony na szkodę T.W. Zdaniem Sądu,

stan faktyczny w obu sprawach był ze sobą ściśle powiązany. W obu sprawach

sędzia referent złożyła wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy – najpierw w

sprawie II Kp 57/25, gdzie wniosek składał również pełnomocnik pokrzywdzonego,

ale oba nie zostały uwzględnione. Wobec tego sędzia wydała postanowienie w

sprawie II Kp 157/25, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie o umorzeniu

dochodzenia. Następnie złożyła wniosek o jej wyłączenie od rozpoznawania będącej

w toku sprawy II K 84/25, który również nie został uwzględniony. W ocenie Sądu

wnioskującego argumentacja, która legła u podstaw decyzji odmownej, nie była

uzasadniona i dalsze procedowanie przez nią w sprawie II K 84/25 naraża przyszłe

rozstrzygnięcie na uchylenie z uwagi na możliwy zarzut braku bezstronności

sędziego. Wobec tego, w ocenie Sądu, tak ukształtowana sytuacja procesowa

uzasadnia rozważenie przez Sąd Najwyższy przekazania sprawy innemu sądowi

równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. Jednocześnie Sąd

wnioskujący na koniec zauważył, że w Sądzie Rejonowym w Obornikach w wydziale

karnym orzeka 3 sędziów, a zatem istnieje możliwość utworzenia w tym sądzie

składu równorzędnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego w Obornikach nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja tzw. właściwości z delegacji, określona w art. 37 § 1 k.p.k., ma

charakter wyjątkowy, a zatem stosowana może być w sytuacjach gdy szczególne i

nadzwyczajne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości mogą

przemawiać za taką koniecznością. Takich względów w niniejszej sprawie nie

wykazano.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał (np. w sprawie III KO 51/26, III KO

229/25, III KO 11/26), że przesłanki z art. 37 k.p.k. odnoszą się nie tyle do warunków

osobistych sędziego czy członków składu sądu wnioskującego, do wad czy

niezdolności do orzekania konkretnych sędziów, lecz odnoszą się do sądu jako

całości i powodują, że postępowanie przed tym sądem – a nie przed konkretnym

sędzią czy sędziami – może być postrzegane jako obciążone brakiem bezstronności.

Tymczasem wniosek wprost odnosi się do okoliczności dotyczących jedynie sędzi

referent oraz kwestii jej dylematu powstałego na kanwie decyzji innego składu

orzekającego Sądu Rejonowego w Obornikach o nieuwzględnieniu jej wniosku o

wyłączenie od rozpoznawania przedmiotowej sprawy. Nie dyskwalifikując odczuć i

opinii sędzi referent dotyczących zapadłej decyzji, w tym jej obaw o to, że dalsze

orzekanie przez nią w sprawie II K 84/25 i wydanie rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie może potencjalnie skutkować zarzutem braku bezstronności sędziego

oraz w konsekwencji uchyleniem tego orzeczenia, stwierdzić należy, że instytucja z

art. 37 § 1 k.p.k. nie służy wyeliminowaniu tego rodzaju wątpliwości.

Instytucja z art. 37 k.p.k. nie służy też z pewnością ocenie decyzji składu

orzekającego podjętej w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Nie odnosząc się zatem do jej treści,

trzeba odnotować, że decyzja składu orzekającego na skutek wniosku sędzi referent

została podjęta i umotywowana względami merytorycznymi, a nikt inny nie składał

wniosku o jej wyłączenie od rozpoznania sprawy II K 84/25. Problem podniesiony w

przedmiotowej sprawie sprowadza się zatem obecnie jedynie do subiektywnych

wątpliwości po stronie sędzi referent odnośnie do możliwości zapewnienia wymogów

bezstronności, co nie stanowi wystarczającej podstawy do przekazania sprawy

innemu sądowi równorzędnemu. Pamiętać też należy, że zbyt częste i pochopne

korzystanie z instytucji właściwości z delegacji może doprowadzić do skutku

odwrotnego do zamierzonego przez osłabienie zaufania do niezależności

poszczególnych sędziów oraz ich zdolności do obiektywnego orzekania.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[WB]

[r.g.]