II ZK 19/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

Dnia 11 września 2026 r.

SSN Barbara Skoczkowska

w sprawie adwokata K.K.,

na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 11 września 2026 r.

w związku z kasacją wniesioną na niekorzyść obwinionego przez

pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości

od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia 15

listopada 2025 r., sygn. akt […], zmieniającego orzeczenie Sądu

Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. akt

[…],

postanowił:

na podstawie art. 531 § 2 k.p.k. w zw. z art. 120 § 1 k.p.k. i art.

95n pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze,

zwrócić akta Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu Adwokatury w

celu uzupełnienia braku formalnego kasacji z dnia 16 lutego

2026 r. przez podpisanie jej przez Ministra Sprawiedliwości.

Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w [...] orzeczeniem z dnia 10 stycznia

2024 r., sygn. akt […], uznał obwinionego adw. K.K. za winnego popełnienia

szczegółowo opisanego przewinienia dyscyplinarnego z art. 80 Prawa o

adwokaturze w zw. z § 1 ust. 2 i § 4 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności

Zawodu, za które wymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy zawieszenia w czynnościach

zawodowych.

Po rozpoznaniu odwołania Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść

obwinionego Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury orzeczeniem z dnia 15

listopada 2025 r., sygn. akt […], zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że w

sposób szczegółowo opisany w orzeczeniu zmodyfikował opis przewinienia

dyscyplinarnego oraz wymierzył obwinionemu karę 3 lat zawieszenia w

czynnościach zawodowych i zakaz wykonywania patronatu na okres 5 lat,

w pozostałym zakresie utrzymując zaskarżone orzeczenie w mocy.

Kasację od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury wniósł

pełnomocnik Ministra Sprawiedliwości, zaskarżając je w części dotyczącej o karze

na niekorzyść obwinionego, zarzucając jej rażącą niewspółmierność.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z odpowiednio stosowanym w postępowaniu dyscyplinarnym

adwokatów art. 531 § 2 k.p.k. Sąd Najwyższy może zwrócić akta sprawy sądowi

odwoławczemu, jeżeli stwierdzi, że nie zostały dopełnione czynności zmierzające

do usunięcia braków formalnych wniesionej kasacji.

Krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia kasacji od orzeczenia

Wyższego Sądu Dyscyplinarnego określa art. 91a ustawy – Prawo o adwokaturze.

Podmiotami tymi są: strony, Minister Sprawiedliwości, Rzecznik Praw

Obywatelskich oraz Prezes Naczelnej Rady Adwokackiej. W niniejszej sprawie

kasację wniósł radca prawny P.W. wskazując, że jest to „kasacja Ministra

Sprawiedliwości” oraz załączając odpis pełnomocnictwa z dnia 28 grudnia 2023 r.,

nr […], w którym podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Maria Ejchart,

działając z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości, „na podstawie art. 86, art. 871 §

1 i art. 88 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.

U. z 2023 r. poz. 1550 z późn. zm.) [udzieliła] pełnomocnictwa procesowego

ogólnego radcy prawnemu P.W. do reprezentowania Ministra Sprawiedliwości,

w postępowaniach przed Sądem Najwyższym”.

Rzecz jednak w tym, że art. 91a ustawy – Prawo o adwokaturze określa

uprawnienie organu, jakim jest Minister Sprawiedliwości, którego nie można

scedować na inne podmioty (tu: radcę prawnego) w drodze pełnomocnictwa.

Kompetencja podmiotu kwalifikowanego do wniesienia kasacji jest nieprzenoszalna.

Nie ma bowiem prawnej możliwości, by nadzwyczajne kompetencje prawne,

przypisane instytucjonalnie Ministrowi Sprawiedliwości, można było przenieść na

inne podmioty, skoro wynikają one wprost i jednoznacznie z ustawy – Prawo

o adwokaturze.

Wprawdzie Sąd Najwyższy dopuszczał wniesienie kasacji przez Zastępców

Prokuratora Generalnego lub Zastępcę Rzecznika Praw Obywatelskich, jednak

uprawnienia tych podmiotów Sąd Najwyższy upatrywał w konkretnych przepisach

regulujących działanie prokuratury lub w samej istocie funkcji zastępcy, który działa

w imieniu jednoosobowego organu, jakim jest Prokurator Generalny, a nie

w imieniu własnym (zob. m.in. wyrok składu 7 sędziów SN z dnia 25 września 1992

r., WRN 97/92; postanowienie składu 7 sędziów SN z dnia 22 stycznia 2003 r., WK

48/02; wyrok SN z dnia 2 grudnia 2010 r., II KK 236/10; postanowienie SN z dnia

30 czerwca 2004 r., III KK 63/04; zob. również M. Rogacka-Rzewnicka, Koncepcja

podmiotów uprawnionych do wniesienia tzw. kasacji nadzwyczajnej w świetle

ostatnich nowelizacji prawa [w:] Verba volant, scripta manent. Proces karny, prawo

karne skarbowe i prawo wykroczeń po zmianach z lat 2015–2016. Księga

pamiątkowa poświęcona Profesor Monice Zbrojewskiej, red. T. Grzegorczyk,

R. Olszewski, Warszawa 2016, s. 320–321).

Szczególnej podstawy ustawowej wymagało także uprawnienie zastępcy

Komendanta Głównego Policji do wystąpienia z pisemnym wnioskiem do sądu

okręgowego o zarządzenie kontroli operacyjnej w trybie art. 19 ust. 1 lub 3 ustawy

z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (zob. uchwała SN z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn.

akt I KZP 12/15).

Podobnie Sąd Najwyższy odnosił się do sytuacji, w której kasację wnosił

pełnomocnik finansowego organu postępowania przygotowawczego. Przyjęto, że

jeżeli kasacja pochodzi np. od Naczelnika Urzędu Skarbowego albo Naczelnika

Urzędy Celno-Skarbowego, to nie może być podpisana przez pełnomocnika,

o którym mowa w art. 88 § 1 k.p.k. tj. m in. przez radcę prawnego. Taką kasację

powinna podpisać osoba upoważniona do działania w imieniu finansowego organu

postępowania przygotowawczego (zob. postanowienia SN: z dnia 10 stycznia 2019

r., sygn. akt III KK 548/17; z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt IV KK 232/20; z dnia

1 lutego 2024 r., sygn. akt I KK 5/24).

Tymczasem z któregokolwiek przepisu ustawy – Prawo o adwokaturze nie

wynika możliwość działania radcy prawnego lub adwokata w imieniu Ministra

Sprawiedliwości na podstawie pełnomocnictwa. Co więcej, odpowiednio stosowany

w postępowaniu dyscyplinarnym adwokatów art. 526 § 1 k.p.k. odczytywany łącznie

z art. 91a ust. 1 Prawa o adwokaturze zezwala na sporządzenie i podpisanie

kasacji przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej

Rzeczypospolitej Polskiej jedynie wówczas, gdy nie pochodzi od Ministra

Sprawiedliwości, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Prezesa Naczelnej Rady

Adwokackiej. A contrario w przypadku kasacji Ministra Sprawiedliwości nie ma

możliwości, by sporządził i podpisał ją adwokat, radca prawny albo radca

Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.

W konsekwencji nie jest dopuszczalna transmisja uprawnienia Ministra

Sprawiedliwości do wniesienia kasacji na inne podmioty. Już samo to przesądza

o potrzebie uzupełnienia braku formalnego polegające na podpisaniu kasacji przez

podmiot uprawniony.

Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że pełnomocnictwo

przedstawione przez radcę prawnego P.W. swoją treścią nie obejmuje uprawnienia

do wniesienia kasacji w imieniu Ministra Sprawiedliwości.

W dokumencie tym mowa bowiem jedynie o udzieleniu pełnomocnictwa do

„reprezentowania Ministra Sprawiedliwości w postępowaniach przed Sądem

Najwyższym”. Sformułowanie to nie obejmuje swoim zakresem samego wniesienia

kasacji, o którym mowa w art. 91a ustawy – Prawo o adwokaturze.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie.

[J.J.]

[r.g.]