I ZW 29/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

Dnia 11 września 2026 r.

SSN Marek Dobrowolski

po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu

11 września 2026 roku wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie

Apelacyjnym w [...] SSO P.G. z dnia 8 września 2026 r., sygn. akt […], o

wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej instancji sprawy

dyscyplinarnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y.

postanowił:

wniosek pozostawić bez rozpoznania jako wniesiony przez osobę

nieuprawnioną.

Wnioskiem z dnia 8 września 2026 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego),

sygn. akt […], SSO P.G., posługując się statusem Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...], zwrócił się o wyznaczenie sądu

dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej instancji sprawy dyscyplinarnej sędzi

Sądu Okręgowego w [...] X. Y.

W odpowiedzi na powyższe Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy

Sądzie Apelacyjnym w [...] SSO A.J. wniósł o pozostawienie wniosku bez

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego należało pozostawić bez

rozpoznania. Kierujący bowiem wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego SSO

P.G. nie posiada legitymacji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie

Apelacyjnym w [...]

Zgodnie z art. 110 § 3 u.s.p. sądem dyscyplinarnym właściwym do

rozpoznania spraw dyscyplinarnych sędziów sądów rejonowych, o jakich mowa

w art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p. jest sąd dyscyplinarny, w okręgu którego pełni

służbę sędzia objęty tym postępowaniem. Tylko w przypadku, gdy taka sprawa

dotyczy sędziego sądu apelacyjnego albo sędziego sądu okręgowego, właściwy

jest inny sąd dyscyplinarny wyznaczony na wniosek rzecznika dyscyplinarnego,

przez Sąd Najwyższy - Izbę Odpowiedzialności Zawodowej, spośród sądów

dyscyplinarnych właściwych dla obszarów apelacji sąsiadujących z obszarem

apelacji, w którym znajduje się sąd, w którym pełni służbę sędzia objęty

postępowaniem (por. art. 110 § 3 zdanie drugie u.s.p.). Sąd Najwyższy – Izba

Odpowiedzialności Zawodowej wyznacza ten sąd w terminie siedmiu dni od dnia

otrzymania wniosku (por. art. 114 § 7 u.s.p.). Orzeka w składzie jednego sędziego,

stosując przepisy u.s.p. o trybie postępowania zawarte w ,,Rozdziale 3.

Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów i asesorów sądowych” (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt I ZW 3/22;

z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt I ZW 4/22).

Oskarżycielami przed sądem dyscyplinarnym są Rzecznik Dyscyplinarny

Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego

Sędziów Sądów Powszechnych, a także zastępcy rzecznika dyscyplinarnego

działający przy sądach apelacyjnych i zastępcy rzecznika dyscyplinarnego

działający przy sądach okręgowych (art. 112 § 1 u.s.p.). W sprawach sędziów

sądów apelacyjnych oraz prezesów i wiceprezesów sądów apelacyjnych i sądów

okręgowych oskarżycielami przed sądem dyscyplinarnym są Rzecznik

Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych. W sprawach pozostałych

sędziów sądów okręgowych, a także prezesów oraz wiceprezesów sądów

rejonowych uprawnionym oskarżycielem jest zastępca rzecznika dyscyplinarnego

działający przy sądzie apelacyjnym, a w pozostałych sprawach sędziów sądów

rejonowych oraz asesorów sądowych - zastępca rzecznika dyscyplinarnego

działający przy sądzie okręgowym (art. 112 § 2 u.s.p.).

Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych, Zastępca

Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, zastępca rzecznika

dyscyplinarnego działający przy sądzie apelacyjnym i zastępca rzecznika

dyscyplinarnego działający przy sądzie okręgowym wykonują swoje obowiązki do

czasu powołania osób pełniących te funkcje w kolejnej kadencji (art. 112 § 5

u.s.p.). Zastępcę rzecznika dyscyplinarnego działającego przy sądzie apelacyjnym

powołuje na czteroletnią kadencję spośród sędziów tego sądu lub sędziów sądów

okręgowych z obszaru właściwości sądu apelacyjnego Rzecznik Dyscyplinarny

Sędziów Sądów Powszechnych (art. 112 § 6 u.s.p.). W myśl natomiast art. 112 § 8

u.s.p. kadencja zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy sądzie apelacyjnym lub

przy sądzie okręgowym wygasa przed jej upływem w przypadku: 1) rozwiązania

albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego; 2) przejścia albo przeniesienia

sędziego w stan spoczynku; 3) przeniesienia sędziego na inne stanowisko

sędziowskie poza obszarem właściwości odpowiednio sądu apelacyjnego lub sądu

okręgowego lub delegowania poza ten obszar na podstawie art. 77; 4) przyjęcia

przez Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych złożonej

rezygnacji z funkcji zastępcy rzecznika.

Zważając na jednoznaczne brzmienie art. 112 § 8 u.s.p. nie ulega zatem

wątpliwości, że ustawodawca w sposób precyzyjny i wyczerpujący określił warunki

przedterminowego wygaśnięcia kadencji zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy

sądzie apelacyjnym lub przy sądzie okręgowym. W odniesieniu do wskazanych

podmiotów funkcyjnych połączył kadencyjność z uregulowaniem wcześniejszego

zakończenia kadencji jedynie w enumeratywnie określonych przypadkach, nie

przewidując unormowania dotyczącego odwołania z powyższej funkcji przed

upływem terminu jej trwania. Skoro natomiast kadencyjność tych organów zakłada

jednocześnie, z samej swojej istoty, brak możliwości ich odwołania poza wyraźnie

wskazanymi uprzednio przypadkami, należy dojść do wniosku, że wobec

niewprowadzenia do u.s.p. wyraźnej podstawy prawnej, odwołanie przed upływem

kadencji de lege lata nie jest prawnie możliwe i skuteczne (zob. postanowienie SN

z 8.12.2025 r., II ZOW 80/22, LEX nr 3984127).

W niniejszej sprawie, jak wynika z danych zawartych we wniosku, podpisany

jako Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] SSO

P.G. zwrócił się o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej

instancji sprawy dyscyplinarnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y., wobec której

w dniu 12 sierpnia 2026 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne.

Wskazać jednakże należy, iż SSO P.G. nie posiada statusu Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...], wobec czego nie jest

podmiotem uprawnionym do występowania jako oskarżyciel i formułowania

zawartego w wywiedzionym piśmie postulatu.

Zważając, iż czteroletnia kadencja powołanego w dniu 11 października

2022 r. na Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...]

SSO A.J. nie upłynęła, jak również nie doszło do zmaterializowania się przesłanek

określonych w art. 112 § 8 u.s.p., a odwołanie go z tej funkcji z dniem 3 listopada

2025 r. przez wówczas nieuprawnioną SSR J.R. ([…]) stanowiło czynność prawnie

bezskuteczną, stwierdzić należy zatem brak legitymacji SSO P.G. do wystąpienia z

wnioskiem. Jednocześnie odnotowania wymaga, że powołanie w dniu 14 listopada

2025 r. SSO P.G. do pełnienia funkcji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy

Sądzie Apelacyjnym w [...] przez SSR J.R. ocenić należy jako sprzeczne z prawem

i tym samym nieskuteczne, w konsekwencji czego nie nabył on uprawnienia do

wykonywania funkcji oskarżycielskich przed sądami dyscyplinarnymi. Tym samym

nie można przyjąć, że wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego został złożony

przez osobę uprawnioną.

Sformułowanie wniosku o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego na podstawie

art. 110 § 3 u.s.p. przez podmiot, któremu ustawa nie przyznaje kompetencji

wnioskowej, uniemożliwia zatem skuteczne zainicjowanie postępowania w tym

przedmiocie.

Kierując się przedstawionymi motywami rozstrzygnięto jak na wstępie.

[J.J.]

[r.g.]