II KZ 37/25

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

Dnia 16 września 2026 r.

SSN Igor Zgoliński (przewodniczący)

SSN Anna Dziergawka

SSN Stanisław Stankiewicz (sprawozdawca)

w sprawie P.B.

skazanego z art. 258 § 1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej

na posiedzeniu w dniu 16 września 2026 r.

zażalenia skazanego

na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 października 2025 r., sygn. akt II KO

172/25, o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 22 lutego 2024 r.,

sygn. akt II AKa 234/20, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia

27 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV K 58/16, wobec jego oczywistej bezzasadności,

na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 3 k.p.k.

postanowił:

utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 1 października 2025 r., wydanym w sprawie o sygn.

akt II KO 172/25, Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., odmówił

przyjęcia wniosku skazanego P.B. o wznowienie postępowania, zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 22 lutego 2024 r.,

sygn. akt II AKa 234/20, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 27

sierpnia 2020 r., sygn. akt IV K 58/16 - wobec jego oczywistej bezzasadności.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skazany P.B. Skarżący podniósł

w nim, że nie zgadza się z wydanym przez Sąd Najwyższy orzeczeniem, albowiem

w sprawie karnej zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 22

lutego 2024 r., sygn. akt II AKa 234/20, został skazany za przestępstwo z art. 56 ust.

3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, którego nie popełnił.

Autor zażalenia nie podniósł żadnych merytorycznych zarzutów dotyczących

kwestionowanego postanowienia, natomiast odnosząc się do okoliczności i

dowodów związanych z rozpoznaniem jego sprawy karnej podkreślił, że ustalenia w

zakresie obrotu znaczną ilością substancji psychotropowej (amfetaminy) zostały

oparte w decydującej mierze na podstawie opinii biegłego z zakresu farmakologii, a

przede wszystkim - na materiałach kontroli operacyjnej, które nie były w swej

wymowie jednoznaczne i nie zostały również poddane rzetelnej analizie przez Sąd

Okręgowy w Lublinie.

Jak wynika z treści złożonego środka odwoławczego, skazany wniósł o

uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Zażalenie skazanego P.B. nie zasługuje na uwzględnienie albowiem nie

przedstawił on żadnych argumentów, które pozwoliłyby na uznanie, że zaskarżona

decyzja procesowa Sądu Najwyższego jest błędna, została wydana z naruszeniem

prawa, czy też wydając rozstrzygnięcie zignorowano argumentację skazanego

przedstawioną we wniosku o wznowienie postępowania.

Na wstępie przypomnieć należy, że w art. 545 § 3 k.p.k. ustawodawca nałożył

na sąd obowiązek dokonywania kontroli wniosku o wznowienie postępowania przez

pryzmat jego ewentualnej oczywistej bezzasadności już na wstępnym etapie jego

analizy. Powyższy przepis wskazuje, że sąd orzekając jednoosobowo, odmawia

przyjęcia wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w art. 545 § 2 k.p.k. (tj.

adwokata, radcy prawnego albo radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej

Polskiej), bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku,

w szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w

postępowaniu wznowieniowym, wynika jego oczywista bezzasadność. Pod pojęciem

„oczywistej bezzasadności”, użytym na gruncie przywołanej regulacji, należy

rozumieć (poza sytuacją wymienioną wprost w ww. przepisie) także te przypadki, w

których we wniosku, jako przyczynę wznowienia postępowania, wskazano

okoliczność niemieszczącą się w ustawowych podstawach wznowienia

postępowania (określonych w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania

karnego), albo też w ogóle nie podano żadnych podstaw wznowienia. Oczywiście

bezzasadny jest również wniosek, w którym wprawdzie formalnie odwołano się do

wskazanej podstawy wznowieniowej, ale nie wyeksponowano konkretnych

okoliczności przemawiających za wznowieniem postępowania albo przywołano

okoliczności, które w powołanej podstawie wznowieniowej się nie mieszczą (zob.

postanowienia SN: z 25 września 2015 r., II KO 49/15; z 4 lipca 2019 r., V KO 36/19;

z 30 stycznia 2025 r., II KO 154/24; z 20 sierpnia 2025 r., I KZ 22/25; z 28

października 2025 r., III KZ 30/25). Co istotne, w toku takiego postępowania (w trybie

art. 545 § 3 k.p.k.), nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania wniosku ani do

badania jego zasadności pod kątem ewentualnych podstaw wznowienia, ale do

badania wniosku o charakterze quasi formalnym, wstępnym, choć pod kątem

hipotetycznej możliwości wznowienia. Dopiero po tym badaniu i stwierdzeniu braku

podstaw do uznania wniosku za oczywiście bezzasadny, przechodzi się do dalszych

czynności prowadzących do merytorycznego rozpoznania wniosku. Ustawodawca

wprowadził zatem do Kodeksu postępowania karnego w ww. unormowaniu wstępną

kontrolę wniosku o wznowienie, chcąc wyeliminować konieczność przeprowadzenia

różnego rodzaju czynności procesowych, związanych z wnioskiem, który w stopniu

oczywistym nie może doprowadzić do wznowienia postępowania (zob.

postanowienia SN z 25 września 2015 r., II KO 49/15; z 28 października 2025 r., III

KZ 30/25). Nadto, wymieniona w powołanym przepisie możliwość wydania

przewidzianej w nim decyzji procesowej, nie ogranicza się przy tym wyłącznie do

tych wypadków, w których we wniosku o wznowienie podniesione zostały

okoliczności będące już wcześniej przedmiotem rozpoznawania w postępowaniu o

wznowienie postępowania. Użycie w treści art. 545 § 3 k.p.k. zwrotu „w

szczególności" nie pozostawia wątpliwości, że jest to wskazanie przykładowe.

Uznanie wniosku o wznowienie za oczywiście bezzasadny będzie miało zatem

miejsce również w takich sytuacjach, gdy w sposób oczywisty, wniosek ten oparty

zostanie na innych podstawach niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału

56 Kodeksu postępowania karnego. Zastosowanie trybu przewidzianego w tym

unormowaniu uznać należy w związku z tym za konieczne wówczas, gdy sąd w

sposób nie budzący wątpliwości stwierdzi, że żadna ze wskazanych we wniosku

okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek wznowieniowych zawartych w art.

540 k.p.k., art. 540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k. oraz gdy nie będzie wchodzić w grę

działanie tego sądu z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.). Wreszcie oczywiste jest również i

to, że przepis art. 545 § 3 k.p.k. nie wymaga, aby w przewidzianej w nim konfiguracji

procesowej wzywać osobę inicjującą postępowanie o wznowienie postępowania do

usunięcia braków formalnych przedłożonego wniosku.

W świetle powyższych uwarunkowań oraz lektury materiałów sprawy

stwierdzić należy, że wydając zaskarżone postanowienie, Sąd Najwyższy rozważył

wszystkie okoliczności podnoszone przez skazanego P.B. we wniosku, stwierdzając

przede wszystkim, że nie jest dopuszczalna ponowna kontrola kwestii uchybienia z

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w ramach postępowania wznowieniowego, skoro była ona

przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025

r., wydanym w sprawie o sygn. akt II KK 143/25, Sąd Najwyższy oddalił bowiem

wniesione kasacje jako oczywiście bezzasadne. Nie mogą również stanowić

podstawy wznowienia postępowania tego rodzaju okoliczności jak naruszenie prawa

materialnego lub procesowego w postępowaniach, których dotyczy wniosek o

wznowienie (w tym wypadku w postępowaniach prowadzonych przez Sąd Okręgowy

w Lublinie i Sąd Apelacyjny w Lublinie), co trafnie zdiagnozował Sąd Najwyższy w

zaskarżonym postanowieniu. W ramach postępowania o wznowienie postępowania

nie jest również dopuszczalna kontrola poprawności ustaleń faktycznych

dokonanych przez sądy orzekające w sprawie, ani też ponowne badanie

poprawności oceny i wiarygodności dowodów, które przyjęto za ich podstawę. W

trakcie tego postępowania przedmiotem rozstrzygnięcia jest wyłącznie kwestia

istnienia podstaw do wznowienia postępowania, a nie kwestia odpowiedzialności

karnej skazanego, gdyż tej dotyczy prawomocne orzeczenie kończące postępowanie

sądowe. Podkreślić również należy, że sąd wznowieniowy nie prowadzi kontroli

odwoławczej objętych wnioskiem o wznowienie orzeczeń w tym również w zakresie

kwalifikacji prawnej przypisanych czynów, chyba że w tym zakresie ujawniły się nowe

fakty lub dowody podważające takie ustalenie (art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k.), a takich

skazany zarówno we wniosku o wznowienie, jak i we wniesionym zażaleniu nie

wskazał. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sądu

Najwyższego z dnia 1 października 2025 r., sygn. akt II KO 172/25 (podkreślająca

m.in. popełnienie przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej) jest

przekonująca, rzeczowa i wyczerpująca.

Skarżący w wywiedzionym zażaleniu nie sformułował żadnych konkretnych,

merytorycznych zarzutów świadczących o nietrafności wydanego postanowienia,

ponownie prezentując okoliczności kwestionujące poprawność ustaleń faktycznych

dokonanych przez sądy orzekające w sprawie. Mając zatem na względzie wyłącznie

subiektywne przekonanie skazanego o nieprawidłowości w zakresie oceny materiału

dowodowego dokonanej przez sądy obu instancji oraz o wadach dokonanych na jego

podstawie ustaleń faktycznych powtórzyć jedynie należy, że nie mogą one stanowić

podstawy do wznowienia postępowania. Warunki wznowienia postępowania karnego

zostały bowiem dokładnie opisane w ustawie karnoprocesowej, a okoliczności

wskazywane przez skarżącego, do których odwołuje się w treści swoich pism, żadnej

z tych przesłanek wznowieniowych nie wypełniają. W szczególności nie wskazuje on,

aby w sprawie ujawniły się nowe dowody lub fakty, których nie mógł przedstawić w

toku postępowań przed sądami obu instancji, a w konsekwencji nieznanych tym

właśnie sądom rozpoznającym sprawę.

Odnosząc się zaś do polemicznej argumentacji skazanego kwestionującego

przyjęcie ustalenia w zakresie działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej,

wskazać w pierwszej kolejności należy, iż zażalenie nie jest środkiem służącym do

uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wznowienie postępowania o

dodatkowe okoliczności, które były nieznane Sądowi Najwyższemu oceniającemu

wniosek w pierwszej instancji. Kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie,

nie polega bowiem na ponownym rozpatrzeniu wniosku, uzupełnionego o nową

argumentację. Rolą Sądu Najwyższego orzekającego w trybie art. 545 § 3 zdanie

drugie k.p.k., jako sądu drugiej instancji, jest sprawdzenie, czy zasadnie, zgodnie z

prawem oceniono, że wniosek o takiej, a nie innej treści powinien zostać uznany za

bezzasadny w stopniu oczywistym. Możliwość podnoszenia dodatkowych

argumentów dopiero na etapie postępowania odwoławczego, oznaczałoby zupełnie

odmienne rozumienie omawianej instytucji, zaprzeczenie funkcji kontrolnej Sądu

Najwyższego orzekającego jako sąd drugiej instancji, który stałby się organem

ponownie oceniającym sam wniosek, a nie sposób jego rozstrzygnięcia w pierwszej

instancji (zob. postanowienia SN: z 26 września 2018 r., IV KO 119/17; z 9

października 2018 r., III KO 64/18; z 20 sierpnia 2025 r., I KZ 22/25).

W świetle tych uwarunkowań stwierdzić należy, że w omawianym zażaleniu

brak jest merytorycznych argumentów podważających prawidłowość wydania przez

Sąd Najwyższy postanowienia z dnia 1 października 2025 r., sygn. akt II KO 172/25,

odmawiającego przyjęcia wniosku skazanego, wobec uznania go za oczywiście

bezzasadny. W zaskarżonym orzeczeniu Sąd Najwyższy słusznie ocenił bowiem, że

podnoszone przez skazanego P.B. argumenty, zmierzające do wznowienia

postępowania, są nietrafne. Zdaniem Sądu Najwyższego (ad quem) w realiach

niniejszej sprawy bezspornie wystąpiły okoliczności upoważniające do skorzystania

z unormowania zawartego w art. 545 § 3 k.p.k., który zezwala na odmowę przyjęcia

wniosku o wznowienie postępowania, niepochodzącego od osoby wymienionej w §

2 tego przepisu, bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych, gdyż z treści

wniosku wynikała jego oczywista bezzasadność, ta zaś podstawa wydanej decyzji

procesowej została rzeczowo wykazana.

Ponieważ zaskarżone postanowienie Sądu Najwyższego jest w pełni

zasadne, zaś jego prawidłowości w żaden sposób nie podważyła argumentacja

zawarta w zażaleniu, należało utrzymać je w mocy.

Powyższa konstatacja nie oznacza jednak, że skazany - w perspektywie - ma

zamkniętą drogę do wznowienia postępowania, jednakże aby wniosek nie spotkał się

ponownie z odmową przyjęcia winien on zawierać adekwatne dowody na

wystąpienie konkretnych okoliczności z art. 540 § 1 - 3 k.p.k.

[WB]

[a.ł]