III KS 48/26

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w składzie:

Dnia 9 września 2026 r.

SSN Małgorzata Bednarek

w sprawie J.B.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 9 września 2026 r.

skargi obrońcy oskarżonej

na wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie

z 11 maja 2026 r., sygn. akt III Ka 177/26

uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie

z 19 grudnia 2025 r., sygn. X K 43/25 przekazujący sprawę do ponownego

rozpoznania

na podstawie art. 539 e § 2 k.p.k.

postanowił

1. oddalić skargę;

2. obciążyć oskarżoną kosztami postępowania skargowego.

Wyrokiem z 19 grudnia 2025 r., sygn. X K 43/25, Sąd Rejonowy w Rzeszowie w

ramach czynu zarzucanego J.B. aktem oskarżenia uznał ją winną tego, że w bliżej

nieustalonym okresie, nie wcześniej niż 1 października 2024 r. i nie później niż 2

grudnia 2024 r. przebywając w domu jednorodzinnym w miejscowości L., woj. […],

ukradła cudzą rzecz ruchomą w postaci rękawiczek marki N. o wartości 70 zł oraz

czapki marki J. o warto 149,99 zł o łącznej wartości 219,99 zł na szkodę J.B., który

to czyn wyczerpał znamiona wykroczenia z art. 119 § 1 k.w. i za ten czyn na

podstawie art. 119 § 1 k.w. wymierzył ww karę 1 miesiąca ograniczenia wolności z

obowiązkiem wykonania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w

wymiarze 40 godzin.

Na skutek apelacji prokuratora, Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z 11

maja 2026 r., sygn. akt III Ka 177/26, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę

sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Skargę na wyrok wniósł obrońca i zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie art.

437 § 2 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, że zachodzi potrzeba przeprowadzenia

przewodu sądowego na nowo w całości, podczas gdy zgromadzony w sprawie

materiał dowodowy był kompletny, wszystkie możliwe dowody zostały

przeprowadzone przez sąd pierwszej instancji, natomiast odmienne zapatrywanie

Sądu Okręgowego co do oceny materiału dowodowego nie stanowi podstawy do

wydania wyroku kasatoryjnego, albowiem dla rozstrzygnięcia sprawy

wystarczającym było ewentualne uzupełnienie materiału dowodowego przez sąd

odwoławczy i wydanie orzeczenia merytorycznego - co miało istotny wpływ na treść

orzeczenia, determinując jego treść oraz bezzasadnie przyjęcie, którego nie sposób

podzielić analizując treść oraz zakres apelacji oskarżyciela publicznego aby

przyczyna odwoławcza na którą się powoływał miała dotyczyć naruszenia art. 7

k.p.k. co w zasadzie w oparciu o całokształt przeprowadzonego postępowania

dowodowego również stanowi rażąco błędne stanowisko sądu odwoławczego.

Stawiając powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi

odwoławczemu - Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

Na podstawie art. 539a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego

uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji przekazującego sprawę do

ponownego rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art.

437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Kognicja Sądu

Najwyższego w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi obejmuje badanie

czy w danej sprawie, na etapie postępowania przed sądem pierwszej lub drugiej

instancji, zachodzi bezwzględna przyczyna odwoławcza (art. 439 § 1 k.p.k.) albo

czy sąd odwoławczy zasadnie uznał, że ma miejsce wypadek wskazany w art. 454

k.p.k. czy też konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

Rację ma skarżący, że w dokrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla

się, że z art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k., wynika obowiązek reformatoryjnego

orzekania przez sąd odwoławczy, co w połączeniu z uprawnieniami do szerokiego

przeprowadzania postępowania dowodowego powoduje, że ciężar merytorycznego

rozpoznania sprawy spada na sąd drugiej instancji. Na sposób procedowania sądu

odwoławczego obecnie akcent jest położony na merytoryczny, a nie wyłącznie

kontrolny charakter postępowania odwoławczego, jednakże funkcją tego sądu nie

jest powtórzenie całego postępowania dowodowego, ale ponowienie lub

uzupełnienie materiału dowodowego w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne

dla prawidłowego przeprowadzenia kontroli odwoławczej w celu dokonania ustaleń

faktycznych zgodnych z prawdą (por. D. Świecki w: Kodeks postępowania karnego.

Komentarz. Tom II, D. Świecki (red.), WKP 2018, komentarz do art. 437, teza 13,

por. również postanowienie Sądu Najwyższego z 29 października 2024 r.IV KS

45/24). Zatem obecnie możliwość wydania przez sąd odwoławczy orzeczenia o

charakterze kasatoryjnym jest rzeczywiście w istotnym stopniu ograniczona, a to z

uwagi na fakt, że została zastrzeżona tylko do wyjątkowowych wypadków, wyraźnie

wskazanych w ustawie. Wyjątkowy charakter wywołuje również konieczność

jednoznacznego wskazywania w treści ich uzasadnień, która z przesłanek

określonych w art. 437 § 2 k.p.k. stała się podstawą uchylenia wyroku sądu I

instancji i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania (por. np.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV KS 7/18,

LEX nr 2499850).

W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyraźnie wskazał, że

powodem uchylenia zaskarżonego wyroku jest ponowne przeprowadzenie

postępowania dowodowego co pozwala uznać, że w przedmiotowej sprawie ziścił

się warunek określany przez ustawodawcę mianem „konieczności przeprowadzenia

przewodu na nowo w całości” (art. 437 § 2 k.p.k. zdanie drugie in fine). W realiach

niniejszej sprawy ranga uchybień w zakresie oceny materiału dowodowego

dokonana przez sąd I instancji – wbrew twierdzeniom skarżącego - była na tyle

istotna, że skutkowało to potrzebą uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu

Rejonowego w Rzeszowie, celem przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego

przed tym sądem w całości.

W tym miejscu wskazać należy, że niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy

w trybie art. 539a k.p.k. badał merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej

kontroli odwoławczej w aspekcie uchybień podniesionych w apelacji, jak również

zasadność uchybień stwierdzonych przez sąd drugiej instancji (tak też:

postanowienie Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2024 r.IV KS 45/23 oraz

przywołane tam orzecznictwo SN). Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok

sądu odwoławczego, o którym mowa w art. 539a § 1 k.p.k., ograniczony jest

wyłącznie do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje

podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego (tak w uchwale SN (7) z dnia 25

stycznia 2018 r., I KZP 13/17).

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.

postanowiono jak w części wstępnej postanowienia. Rozstrzygnięcie co do kosztów

postępowania skargowego znajduje uzasadnienie w treści art. 539f k.p.k. w zw.

z art. 527 § 2 k.p.k.

[WB]

[r.g.]