I CSK 3356/25

POSTANOWIENIE

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Adam Doliwa

9 września 2026 r.

na posiedzeniu niejawnym 9 września 2026 r. w Warszawie

w sprawie z powództwa S.S.

przeciwko S. (Z.J.) L. i kuratorowi nieżyjącej E.S.

przy udziale Prokuratora Okręgowego w L.

o unieważnienie małżeństwa,

na skutek skargi kasacyjnej S.S.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie

z 27 maja 2025 r., I ACa 1433/24,

1. odrzuca w części skargę kasacyjną w zakresie dotyczącym

pkt II (drugiego) zaskarżonego wyroku;

2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

w pozostałym zakresie;

3. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego.

Powód, S.S., wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Lublinie z 27 maja 2025 r., wydanego w sprawie przeciwko S. (Z.J.) L. i kuratorowi

nieżyjącej E.S. z udziałem Prokuratora Okręgowego w L. o unieważnienie

małżeństwa.

Skarżący wskazał, że w sprawie występuje istotne zagadnienia prawne

dotyczące skuteczności uznania orzeczenia państwa obcego na terenie RP. Powód

podniósł, że istnieje potrzeba wykładni art. 1145 k.p.c. oraz art. 15 w zw.

z art. 16 p.p.m. budzących poważne wątpliwości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem

kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści.

Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje od wydanego

przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie

odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie

w sprawie.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli:

1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne;

2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów;

3) zachodzi nieważność postępowania lub

4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Zgodnie art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać

m.in. oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest

ono zaskarżone w całości czy w części (pkt 1) oraz wniosek o uchylenie lub

uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia

i zmiany (pkt 3). Elementy te mają dla skargi charakter konstrukcyjny, a ich brak nie

podlega usunięciu.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie w całości. Natomiast

Sąd drugiej instancji w punkcie 2. (drugim) przyznał adw. G.U. wynagrodzenie za

pełnienie obowiązków kuratora nieżyjącej E.S. Skarżący nie ma interesu prawnego

w zaskarżeniu kosztów przyznanych od Skarbu Państwa.

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw.

z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną w części w zakresie punktu II

zaskarżonego wyroku.

Choć wymagania stawiane istotnemu zagadnieniu prawnemu i potrzebie

dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczynom przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie są tożsame, to w obu przypadkach musi występować przymiot

nowości. Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy

nie może być już rozwiązany w orzecznictwie (zob. np. postanowienia SN:

z 23 kwietnia 2025 r., I CSK 1920/24; z 28 marca 2025 r., I CSK 725/24;

z 6 marca 2025 r., I CSK 3018/24; z 29 października 2024 r., I CSK 4297/23;

z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;

z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;

z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22).

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.

postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia

SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia

SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

W przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca

w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych. Jednakże jeśli

skarżący dąży do zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien

przedstawić istotne argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu

Najwyższego wydaje się zasadna (zob. np. postanowienia SN:

z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24;

z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23;

z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).

Skarga kasacyjna powoda nie zawiera argumentów potwierdzających

skuteczne wykazanie, że w sprawie zachodzi przesłanka ujęta

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Przedstawione przez skarżącego zagadnienia prawne nie spełniają

wymagań z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż nie mają one charakteru uniwersalnego,

o czym przekonuje ich szczegółowość i silne powiązanie z konkretnym stanem

faktycznym. Wskazuje na to m.in. bezpośrednie odnoszenie się w ramach

zagadnienia do sytuacji zmarłej córki oraz związku małżeńskiego zawartego poza

terytorium RP oraz uznania orzeczeń sądów obcych. Oznacza to, że znaczenie

tych zagadnień nie wykracza poza niniejszą sprawę. W istocie skarżący nie dąży

do rozstrzygnięcia abstrakcyjnych i uniwersalnych problemów prawnych, ale

weryfikacji trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ponadto, Sądy meriti szczegółowo i wnikliwie ustaliły okoliczności zawarcia

związku małżeńskiego córki powoda z pozwanym na terytorium D., jak również

orzeczenie Sądu w D. o rozwodzie pierwszego małżeństwa pozwanego zawartego

z M.L.

Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń

faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem

się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że

w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu

instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania.

Uwzględniwszy charakter sprawy, stosownie do art. 102 k.p.c. w związku

z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy odstąpił od obciążania skarżącego

kosztami postępowania na rzecz Skarbu Państwa.

(P.H.)

[a.ł]