III SK 25/15

Sygn. akt III SK 25/15

POSTANOWIENIE

Dnia 2 marca 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dawid Miąsik

w sprawie z powództwa E. spółki z o.o. w A.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki w W.

o wymierzenie kary pieniężnej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 2 marca 2016 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w W.

z dnia 26 listopada 2014 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Wyrokiem z 26 listopada 2014 r., Sąd Apelacyjny oddalił apelację E. spółka z

o.o. (powód), wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w W. - Sądu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów z 4 grudnia 2013 r.

W zakresie mając znaczenie dla postępowania kasacyjnego Sąd Apelacyjny

stwierdził, iż brak podstaw prawnych do uznania za dopuszczalne dokonanego

przez powoda potrącenia od wielkości należnej opłaty zastępczej wartości

składających się na koszt wypełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 1

ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (jednolity tekst: Dz.U. z

2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm., dalej jako PE) przez E. sp. z o.o. -

przedsiębiorstwo, od którego powód zakupił w 2010 r. część energii elektrycznej.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego powód nie może zwolnić się od obowiązku uiszczenia

opłaty zastępczej twierdząc, że inny podmiot spełnił go za niego. Jak wynika z art.

2

76 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (jednolity tekst:

Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako Ordynacja podatkowa) z nadpłatą

zobowiązania podatkowego mamy do czynienia wówczas, gdy wartość zaliczek na

podatek pobranych przez płatnika lub zapłaconych przez podatnika jest wyższa niż

wartość zobowiązania podatkowego, ustalonego za dany rok podatkowy.

Niezależnie od stwierdzenie, czy opłata zastępcza stanowi rzeczywiście podatek,

uzasadniający stosowanie Ordynacji podatkowej, Sąd Apelacyjny stwierdził, że w

niniejszej sprawie doszłoby do nadpłaty, gdyby powód uzyskał i przestawił do

umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes URE) świadectwa

pochodzenia energii, o których mowa w art. 9e ust. 1 PE lub 9o ust. 1 PE lub gdyby

uiścił opłatę zastępczą w wymiarze większym niż był zobowiązany. Z materiału

dowodowego, zgromadzonego w sprawie nie wynika natomiast, aby takie zdarzenie

miało miejsce. Dokonanie przez powoda zakupu energii elektrycznej po cenie

zawierającej koszt realizacji obowiązku z art. 9a ust. 1 PE nie było równoważne z

zapłatą przez niego opłaty zastępczej. Powód nie był w ogóle zobowiązany do

uiszczenia tego rodzaju opłaty z tytułu zakupu energii na podstawie tej umowy.

Ustalona w tej umowie cena, uwzględniająca wysokość opłaty zastępczej, była

wyrazem zgodnej woli stron i w żaden sposób nie wiązała się z obowiązkiem

zapłaty uiszczenia samej opłaty, który w dalszym ciągu spoczywał na dostawcy

energii. W tych okolicznościach po stronie powoda nie mogło dojść do uiszczenia

opłaty zastępczej, której zaliczenie na poczet posiadanej zaległości mogłoby

uzasadnić zmniejszenie jej wymiaru.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł powód,

zaskarżając go w całości.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na

przesłance potrzeby rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego,

koncentrującego się wokół odpowiedzi na pytanie jaki charakter ma opłata

zastępcza przewidziana w art. 9a PE, czy jest ona podatkiem lub para-podatkiem,

a także czy przedsiębiorstwo energetyczne, będące odbiorcą końcowym energii

elektrycznej jest zobowiązane do uiszczania opłaty zastępczej od energii

przeznaczonej na własne potrzeby, a następnie sprzedawanej do odbiorcy

końcowego, podczas gdy opłata ta została już uiszczona przez sprzedawcę energii

3

w cenie jej zakupu, a w przypadku uznania, że opłata zastępcza jest podatkiem

(lub para podatkiem) odpowiedzi również na pytanie, który podmiot jest uprawniony

do dochodzenia odpowiednio zaliczenia, potrącenia lub zwrotu nadwyżki opłaty

zastępczej niesłusznie uiszczonej od tej samej energii elektrycznej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania z następujących powodów.

W pierwszej kolejności Sąd Najwyższy stwierdza, że przedmiot

postępowania sądowego w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa URE wyznacza

przede wszystkim treść decyzji regulatora. Skarga kasacyjna powoda wniesiona

została w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu w przedmiocie nałożenia

kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 1a PE w związku z niewywiązaniem

się przez powoda z obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 1 oraz 9a ust. 2 PE.

W zakresie wyznaczonym przez treść odwołania od decyzji Prezesa URE

przedmiotem postępowania sądowego jest rozstrzygnięcie, czy zachowanie

opisane w sentencji decyzji podlega karze pieniężnej na podstawie art. 56 PE. Przy

tak rozumianym przedmiocie postępowania sądowego, mając na względzie treść

odwołania powoda od decyzji, zakres kognicji Sądów obu instancji ograniczał się do

ustalenia, czy w 2010 r. powód wywiązał się z obowiązku uzyskania i

przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia energii albo uiszczenia

opłaty zastępczej. Przepisy art. 9a ust. 1 oraz 9a ust. 2 PE są – w zakresie istotnym

dla oceny publicznoprawnej potrzeby rozpoznania skargi kasacyjnej powoda –

jasne co do podmiotowego i przedmiotowego zakresu zastosowania tego

obowiązku. Sądy obu instancji potwierdziły w postępowaniu sądowym ustalenia, na

których oparta została decyzja Prezesa URE poczynione w tym zakresie na etapie

postępowania administracyjnego. Sądy obu instancji, w szczególności zaś Sąd

Apelacyjny, którego poglądy prawne podlegają weryfikacji w postępowaniu

kasacyjnym, zastosowały także prawidłowo art. 56 ust. 1 pkt 1a PE w związku z art.

9a ust. 1 oraz 9a ust. 2 PE, odpowiednio interpretując przywołane przepisy.

Konstrukcja obowiązku z art. 9a ust. 1 oraz 9a ust. 2 PE, sankcjonowanego na

4

podstawie art. 56 ust. 1 pkt 1a PE nie pozwala na zastosowanie rozumowania

leżącego u podstaw odwołania, apelacji i skargi kasacyjnej powoda, zgodnie z którą

adresat wyżej wymienionych przepisów jest zwolniony z powinności zastosowania

się do przewidzianych w nich obowiązków (ciążących na nim), ponieważ faktyczny

finansowy ciężar tych obowiązków został przez niego poniesiony na rzecz innego

podmiotu (poprzez doliczenie stosownych należności do ceny sprzedaży). Skoro z

ustaleń faktycznych postępowania sądowego wynika, że powód w 2010 r. nabywał

energię elektryczną zarówno na potrzeby własne jak i w celu odsprzedaży, to w

umowie ze sprzedawcą energii należało wprowadzić odpowiednie postanowienia

pozwalające na skorygowanie wielkości energii zaliczanych do poszczególnych

kategorii, a mających znaczenie dla wykonania przez tego sprzedawcę ciążącego

na nim obowiązku z art. 9a ust. 1 oraz 9a ust. 2 PE.

Niezależnie od powyższego, z wiążących dla Sądu Najwyższego i jedynych

jakie brane są pod uwagę w postępowaniu kasacyjnym ustaleń postępowania

sądowego (a właściwie ustaleń Sądu pierwszej instancji, podzielonych w całości

przez Sąd drugiej instancji), wynika jedynie, że: 1) powód w 2010 r. nabywał

energię elektryczną do odsprzedaży oraz na potrzeby własne; 2) zakupy na

potrzeby własne były realizowane jak dla odbiorcy końcowego (uzasadnienie

wyroku Sądu Okręgowego, s. 4). Z ustaleń tych nie wynika stan faktyczny

kreowany przez powoda w skardze kasacyjnej, zgodnie z którym powód został

podwójnie obciążony obowiązkiem uiszczenia opłaty zastępczej, ponieważ część

energii zakupionej na potrzeby własne zużył na wytworzenie, przesył lub

dystrybucję energii. W tych okolicznościach Sąd Najwyższy na etapie przedsądu

nie może uznać zagadnień prawnych przedstawionych we wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania za zagadnienia prawne sprawy, których

rozstrzygnięcie w postępowaniu kasacyjnym miałoby znaczenie dla oceny

prawidłowości zaskarżonego wyroku.

W dalszej kolejności Sąd Najwyższy stwierdza, że na tle art. 9a PE –

jedynego przepisu powołanego we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozwiązania – nie powstaje problem charakteru prawnego opłaty zastępczej.

W kontekście argumentacji skargi kasacyjnej można uznać, że problem taki można

byłoby rozważać przy wykładni art. 9a PE w związku z art. 2 Ordynacji podatkowej,

5

przy rozstrzyganiu dopuszczalności zastosowania w niniejszej sprawie art. 76 § 1

Ordynacji podatkowej. Żaden z tych przepisów nie został jednak uwzględniony w

skardze kasacyjnej powoda, ani we wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania

(ocenianym na etapie przedsądu), ani w podstawach skargi (stosowanych na etapie

merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, lecz uwzględnianych na etapie

przedsądu przy ocenie możliwości rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego z uwagi

na związanie Sądu Najwyższego podstawami skargi).

W tych okolicznościach jedynie dodatkowo Sąd Najwyższy stwierdza,

że pozostałe dwa problemy prawne wyartykułowane w skardze kasacyjnej powoda

nie zostały połączone z jakimkolwiek przepisem prawa, co powoduje, że nie mają

one waloru istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989

§ 1 k.p.c.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.

kc