I C 10/26

Wyrok sprostowano prawomocnym postanowieniem z dnia 17.06.2026 r.

Sygnatura akt I C 10/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

(zaoczny w stosunku do pozwanego R. P. )

Świnoujście, dnia 23 kwietnia 2026 r.

Sąd Rejonowy w Świnoujściu I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia Mariusz Grobelny

Protokolant: Karolina Proch

po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. w Ś.

na rozprawie

sprawy z powództwa Towarzystwa (...) Sp. z o.o. w Ś.

przeciwko R. P.i J. P.

o zapłatę

I. nakazuje pozwanym opróżnić lokal mieszkalny położony wŚ. przy ul. (...) i wydać go powódce w stanie wolnym od osób i rzeczy;

II. ustala, że pozwanemu J. P. przysługuje uprawnienie do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu;

III. ustala, że pozwanemu R. P. nie przysługuje uprawnienie do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu;

IV. nakazuje wstrzymać przymusowe opróżnienie lokalu wskazanego w punkcie I wobec pozwanego J. P. do czasu złożenia temu pozwanemu przez Gminę Miasto Ś. oferty zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu;

V. zasądza od pozwanego R. P. na rzecz powódki kwotę 680 zł (sześciuset osiemdziesięciu złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie do dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

VI. odstępuje od zasądzenia od pozwanego J. P. kosztów procesu na rzecz powódki;

VII. nadaje wyrokowi w jego punkcie I i V rygor natychmiastowej wykonalności w stosunku do pozwanego R. P.

Sygn. akt I C 10/26

UZASADNIENIE

punktów I (w stosunku do pozwanego J. P.),

II i IV wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 r.

Powódka Towarzystwo (...) Sp. z o.o. w Ś. wniosła o nakazanie pozwanym R. P. i J. P. opróżnienie lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy ul. (...) i wydanie go powodowi w stanie wolnym od osób i rzeczy. Nadto wniósł o zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, iż jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy ul. (...). Na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 28 maja 1976 roku przedmiotowy lokal od powoda wynajmowała matka pozwanych J. P. (1), która zmarła w dniu 4 czerwca 2020 roku. W związku z powyższym R. P. skierował do powoda wniosek o wstąpienie w stosunek najmu. Następnie w dniu 9 czerwca 2022 roku powód skierował do pozwanych pismo ze stwierdzeniem, iż pozwani wstąpili w stosunek najmu po zmarłej mamie, w myśl art. 691 § 1 i 2 kc. Z uwagi na notoryczne zaległości z tytułu należności czynszowych, powód wystosował do pozwanych wezwania do zapłaty wraz z uprzedzeniem o zamiarze wypowiedzenia umowy najmu. Na dzień 14 marca 2025 roku zadłużenie pozwanych względem powoda wynosiło 15.517,90 zł. Ze względu na brak reakcji ze strony pozwanych, powód wypowiedział przedmiotową umowę najmu 4 czerwca 2025 roku, ze skutkiem na dzień 31 sierpnia 2025 roku. Pozwani nie wydali powodowi lokalu po ustaniu stosunku najmu, w konsekwencji czego zajmują przedmiotowy lokal bezumownie od 1 września 2025 roku. Dnia 10 września 2025 roku powód wystosował wezwanie do wydania lokalu, które pozostało bezskuteczne.

Pozwany J. P. na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2026r. oświadczył, że zgadza się częściowo z żądaniem pozwu. Potwierdził, że powstało zadłużenie wskazane w pozwie, ale jest w stanie je spłacić. W związku z tym chciałby zachować prawo do lokalu, aby mieć gdzie zamieszkać po opuszczeniu zakładu karnego.

Sąd ustalił, następujący stan faktyczny:

Towarzystwo (...) Sp. z o.o. w Ś. jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy ul. (...).

W dniu 28 maja 1976 roku matka pozwanych J. P. (1) zawarła z Miejskim Przedsiębiorstwem (...) wŚ. (poprzednikiem prawnym powódki) umowę najmu przedmiotowego lokalu.

J. P. (1) zmarła w dniu 4 czerwca 2020 roku, a w stosunek najmu w jej miejsce – zgodnie z art. 691 § 1 i 2 kc – wstąpili jej synowie R. P. i J. P..

Dowód:

- umowa najmu lokalu mieszkalnego z 28.05.1976 r. – k. 13-14,

- kopia odpisu skróconego aktu zgonu – k. 15,

- wniosek pozwanego R. P. z 16.06.2020 r. – k. 16,

- oświadczenie pozwanych z 16.06.2020 r. – k. 17,

- pismo powoda do pozwanych z 09.06.2022 r. – k. 18

W dniu 14 marca 2025 roku powódka skierowała do pozwanych pismo wzywające do uregulowania zaległości w kwocie łącznej 15.517,90 zł – w tym kwota 14.628,95 zł należności głównej za okres od stycznia 2024 roku do marca 2025 roku oraz kwota 888,95 zł odsetek za zwłokę – z tytułu najmu lokalu mieszkalnego, wyznaczając na to wezwanym dodatkowy miesięczny termin do zapłaty. W treści pisma zawarto informację, iż brak zapłaty skutkować będzie wypowiedzeniem stosunku najmu oraz skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego o eksmisję.

Pismem z dnia 4 czerwca 2025 roku powódka złożyła pozwanym oświadczenie o wypowiedzeniu stosunku najmu z dniem 1 sierpnia 2025 roku, ze skutkiem na dzień 31 sierpnia 2025 roku, wskazując, iż przyczyną wypowiedzenia są zaległości z tytułu najmu. W treści pisma wskazał, iż lokal winien zostać wydany przez pozwanych, w stanie wolnym od osób i rzeczy, w terminie 5 dni od daty ustania stosunku najmu.

Powyższe pisma zostały skutecznie doręczone pozwanemu J. P. w Zakładzie Karnym w N.

Zadłużenie pozwanych według stanu na dzień 4 września 2025 roku opiewało na kwotę łączną 22.182,92 zł, w tym kwota 21.183,14 zł należności głównej oraz kwota 999,78 zł odsetek.

Dowód:

- wezwanie do zapłaty z 14.03.2025 r. z potwierdzeniami odbioru – k. 19-22,

- wykaz rozliczenia z 04.09.2025 r. – k. 23,

- wypowiedzenie z 04.06.2025 r. z potwierdzeniami odbioru – k. 24-40

Pozwany J. P. ma 52 lata, nie pobiera świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ś. oraz nie korzysta z żadnych form pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś.. Wielokrotnie przebywał w zakładzie karnym odbywając karę pozbawienia wolności. Od dnia 6 maja 2021 roku przebywa w Zakładzie Karnym w N., odbywając karę pozbawienia wolności, której koniec przypada na dzień 2 sierpnia 2031 roku. Pozwany nie ma możliwości zamieszkania w lokalu innym niż dotychczas używany.

Niesporne, a nadto dowód:

- pismo Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. z 25.02.2026 r. – k. 66,

- pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24.02.2026 r. – k. 70,

- pismo z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś. z 04.03.2026 r. – k. 73,

- zeznania pozwanego J. P. – k. 102-103

Sąd zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zdaniem Sądu pozwany J. P. wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku w części tj. w zakresie punktu I, II i IV wyroku. We wniosku z dnia 05 maja 2026r. pozwany nie wskazał czy wnosi o sporządzenie uzasadnienia w całości czy w części. W związku z tym zarządzeniem z dnia 15 maja 2026r. został zobowiązany do uzupełnienia tego braku formalnego wniosku. W piśmie z dnia 22 maja 2026r. pozwany wskazał, iż wnosi o sporządzenie uzasadnienie w części i wyjaśnienie następujących kwestii: czy został eksmitowany, czy dostał możliwość uregulowania zadłużenia, czy po opuszczeniu zakładu karnego otrzyma lokal zastępczy, czy będzie mógł zabezpieczyć rzeczy osobiste i pamiątki. Pozwany nie określił wprost których punktów wyroku i jakich rozstrzygnięć w nim zawartych dotyczy jego wniosek. W ocenie Sądu wskazane przez pozwanego zagadnienia pozwalają na określenie tego w jakim zakresie uzasadnienie powinno zostać sporządzone, a mając na względzie to, iż pozwany przebywa w zakładzie karnym i deklaruje problemy zdrowotne utrudniające usłyszenie treści wyroku podczas jego ogłoszenie, wymaganie od niego precyzyjnego wskazanie punktów wyroku stanowiłoby zbędny formalizm, uniemożliwiający pozwanemu ewentualne wniesienie środka zabezpieczającego. Sąd sporządził więc uzasadnienia, które wyjaśnia przesłanki dotyczące uwzględnia powództwa wobec tego pozwanego i dotyczące uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu. Zauważyć należy, że w punkcie VI zawarte jest rozstrzygnięcie zgodne z interesem pozwanego, a pozwany nie poruszył również we wniosku kwestii kosztów procesu. W pozostałym zakresie wyrok dotyczył pozwanego R. P., a w związku z tym, że jest to wyrok zaoczny w stosunku do tego pozwanego – pozwany J. P.nie mógłby i tak skutecznie domagać się sporządzenia uzasadnienia w tej części.

Powództwo w stosunku do pozwanego J. P. zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 222 § 1 kc właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.

Analizując stan faktyczny niniejszej sprawy pod kątem treści wspomnianego przepisu, stwierdzić należy, że nie budzi wątpliwości, iż pozwani przedmiotowy lokal zajmują bez tytułu prawnego. Pozwani posiadali uprawnienie do zajmowania tego lokalu jedynie w trakcie trwania umowy najmu do czasu jej wypowiedzenia.

Stosownie do treści z art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 725), zwanej dalej ustawą o ochronie praw lokatorów, znajdującego zastosowanie w przedmiotowej sprawie, jeżeli lokator jest uprawniony do odpłatnego używania lokalu, wypowiedzenie umowy winno być dokonane – pod rygorem nieważności – na piśmie i określać przyczynę wypowiedzenia. Właściciel może wypowiedzieć stosunek prawny na miesiąc naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego, jeżeli lokator jest w zwłoce z zapłatą czynszu, innych opłat za używanie lokalu lub opłat niezależnych od właściciela pobieranych przez właściciela tylko w przypadku, gdy lokator nie ma zawartej umowy bezpośrednio z dostawcą mediów lub dostawcą usług, co najmniej za trzy pełne okresy płatności pomimo uprzedzenia go na piśmie o zamiarze wypowiedzenia stosunku prawnego i wyznaczenia dodatkowego, miesięcznego terminu do zapłaty biegłych i bieżących należności. Artykuł 11 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o ochronie praw lokatorów wymienia okoliczności, które uzasadniają wypowiedzenie ze względu na zachowanie lokatora, przewidując w tych przypadkach miesięczny termin wypowiedzenia. Termin ten liczony jest od pierwszego dnia miesiąca następującego po tym, w którym skutecznie zostało złożone przez właściciela oświadczenie woli w taki sposób, żeby lokator mógł się z nim zapoznać. Wypowiedzenie umowy na tej podstawie wymaga wcześniejszego pisemnego upomnienia lokatora.

Mając na uwadze przywołane wyżej regulacje prawne wskazać należy, iż stronę powodową obciążał w niniejszym postępowaniu ciężar wykazania istnienia przesłanek i zachowania procedury wypowiedzenia umowy najmu na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym było, iż najemczynią lokalu mieszkalnego stanowiącego własność powoda pierwotnie była matka pozwanych J. P. (1) To ona bowiem w dniu 28 maja 1976 roku zawarła z poprzednikiem prawnym powoda, tj. Miejskim Przedsiębiorstwem (...) w Ś. umowę najmu lokalu mieszkalnego. Również bezsporne było i to, że najemczyni zmarła w dniu 04 czerwca 2020 roku, a w stosunek najmu na podstawie art. 691 § 1 i 2 kc wstąpili jej synowie R. P.i J. P.. Wątpliwości nie budziło także, że zamieszkujący w spornym lokalu doprowadzili do powstania zaległości z tytułu najmu lokalu mieszkalnego opiewającej na kwotę 15.517,90 zł na dzień 14 marca 2025 roku, którym to wyznaczono dodatkowy miesięczny termin do zapłaty zaległości, a którym jednocześnie najemcy mieli zostać uprzedzeni, iż brak zapłaty skutkować będzie wypowiedzeniem stosunku najmu lokalu mieszkalnego i skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego o eksmisję. Bezspornym było również to, iż pismem z dnia 04 czerwca 2025r. powódka wypowiedziała stosunek najmu spornego lokalu. Powódka zachowała więc wszystkie wymogi formalne dotyczące wypowiedzenia umowy najmu. Niewątpliwie wysokość zadłużenia uzasadniała wypowiedzenie umowy pozwanym. Wątpliwości nie budziło również to, że wskazana powyżej korespondencja została pozwanemu skutecznie doręczona pozwanemu J. P. w zakładzie karnym. W tej sytuacji należało uznać, że pozwany aktualnie zajmuje sporny lokal bez tytułu prawnego i na żądanie jego właściciela jest zobowiązany do jego wydania w stanie wolnym od osób i rzeczy. Podkreślić należy, że w związku ze skutecznym wypowiedzeniem stosunku najmu przez powódkę stosunku najmu bez znaczenia dla rozstrzygnięcia są deklaracje pozwanego o chęci spłaty zadłużenia. Nawet bowiem całkowita spłata zadłużenia po rozwiązaniu umowy nie przywróciłaby pozwanemu tytułu prawnego do lokalu. Do tego koniecznym byłoby zawarcie nowej umowy z powódką, co pozostaje poza sferą rozstrzygnięcia Sądu w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak I pkt sentencji wyroku.

W tej sytuacji – w ocenie Sądu - co do zasady aktualizował się po stronie Sądu obowiązek orzeczenia o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu. Zgodnie bowiem z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu Sąd orzeka o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu albo braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia najmu socjalnego lokalu ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Jak stanowi natomiast art. 14 ust. 3 ustawy Sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, orzeka o uprawnieniu osób, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną. Przy tym stosownie do ust. 4 sąd nie może orzec o braku uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu wobec: kobiety w ciąży, małoletnich, niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą, obłożnie chorych, emerytów i rencistów spełniających kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, osoby posiadające status bezrobotnego, osoby spełniające przesłanki określone przez radę gminy w drodze uchwały – chyba że osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany lub ich sytuacja materialna pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że obecnie pozwany odbywa karę pozbawienia wolności, co w istotny sposób ogranicza jego możliwości zarobkowe oraz uniemożliwia podjęcie działań zmierzających do samodzielnego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Jednocześnie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, aby pozwany J. P. dysponował tytułem prawnym do innego lokalu mieszkalnego lub realną możliwością uzyskania lokalu we własnym zakresie po opuszczeniu zakładu karnego. Należy uznać, iż po zakończeniu odbywania kary pozwany znajdzie się w sytuacji wymagającej wsparcia w zakresie zabezpieczenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych. W ocenie Sądu wykonanie orzeczenia nakazującego opróżnienie lokalu bez uprzedniego zapewnienia pozwanemu możliwości zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego mogłoby skutkować jego bezdomnością, pozostając w sprzeczności z art. 14 ustawy o ochronie praw lokatorów. Niewątpliwie sytuacja, gdy pozwany nie miałby zapewnionego miejsca zamieszkania po opuszczeniu zakładu karnego zniweczyć mogłaby resocjalizacyjny aspekt odbycia kary pozbawienia wolności.

Mając powyższe argumenty na względzie Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.

Ustalając, że pozwany jest uprawniony do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu Sąd w punkcie IV sentencji Sąd na podstawie art. 14 ust. 6 ustawy o ochronie praw lokatorów cywilnego orzekł o wstrzymaniu wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia pozwanemu przez Gminę MiastoŚ.oferty zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu. Rozstrzygnięcie w tym zakresie ma charakter obligatoryjny i stanowi konsekwencję przyznania pozwanemu uprawnienia do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Celem tej regulacji jest zagwarantowanie rzeczywistej ochrony osobie eksmitowanej przed utratą miejsca zamieszkania bez uprzedniego zapewnienia lokalu, do którego mogłaby się przenieść. Do czasu wykonania przez gminę obowiązku wynikającego z ustawy brak jest zatem podstaw do przymusowego opróżnienia lokalu mieszkalnego. W tym miejscu wskazać należy, w związku z poruszoną we wniosku kwestią zabezpieczenia znajdujących się w spornym lokalu rzeczy – zagadnienie znajdują się poza sferą orzeczniczą Sądu w niniejszej sprawie i zaktualizuje się dopiero na etapie wykonania wyroku.

Ustalenia faktyczne w sprawie Sąd poczynił na podstawie niekwestionowanych przez strony dokumentów i zeznań pozwanego J. P., które Sąd uznał za wiarygodne. Okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia były w niniejszej sprawie faktycznie bezsporne.

SSR Mariusz Grobelny