XII C 239/19

Sygnatura akt XII C 239/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 maja 2022 r.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu XII Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia SO Krzysztof Rudnicki

po rozpoznaniu w dniu 31.05.2022 r.

we Wrocławiu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa M. M. (1)

przeciwko Skarbowi Państwa – (...) we W.

o zapłatę i rentę

I. umarza postępowanie w sprawie w zakresie żądania zapłaty 34.344,70 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 3.984,70 zł – od dnia 16.02.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 30.360 zł – od dnia 26.04.2019 r. do dnia zapłaty;

II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 188.619,70 zł (sto sześćdziesiąt dziewięć tysięcy czterysta pięćdziesiąt trzy złote, siedemdziesiąt groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w sposób następujący:

- od kwoty 15.796 zł – od dnia 16.02.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.370 zł – od dnia 11.05.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 116.986,90 zł – od dnia 16.02.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 52.466,80 zł – od dnia 09.02.2022 r. do dnia zapłaty;

III. podwyższa rentę zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 26.01.2016 r., I C 397/08, z kwoty 2.000 zł miesięcznie do kwoty:

- 13.550 zł (trzynaście tysięcy pięćset pięćdziesiąt złotych) miesięcznie – od kwietnia 2019 r.,

- 15.550 zł (piętnaście tysięcy pięćset pięćdziesiąt złotych) miesięcznie – od stycznia 2022 r.,

- 17.550 zł (siedemnaście tysięcy pięćset pięćdziesiąt złotych) miesięcznie – od marca 2022 r.,

płatnej z góry do 10 dnia miesiąca, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat;

IV. zasądza od pozwanego na rzecz powoda rentę w kwocie 755,66 zł (siedemset pięćdziesiąt pięć złotych, sześćdziesiąt sześć groszy) miesięcznie, płatną z góry do 10 dnia miesiąca, poczynając od kwietnia 2019 r., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat;

V. oddala powództwo w pozostałym zakresie;

VI. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 7.432,48 zł kosztów procesu;

VII. nakazuje pozwanemu uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu 2.986,83 zł nieopłaconych kosztów sądowych;

VIII. nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu z roszczenia zasądzonego na rzecz powoda w punkcie II wyroku 480,18 zł nieopłaconych kosztów sądowych;

IX. obciąża Skarb Państwa niepokrytymi kosztami sądowymi w pozostałym zakresie.

XII C 239 / 19

Powód M. M. (1) wystąpił przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa – (...) o:

1. zasądzenie od pozwanego 19.166 zł odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami:

- od kwoty 15.796 zł od dnia 16.02.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.370 zł od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty;

2. zasądzenie od pozwanego 151.331,60 zł na poczet kosztów zakupu podnośnika, drzwi oraz wózka inwalidzkiego wraz z systemem modułowym spex stosowanym jako system rehabilitacyjny do pozycjonowania powoda wraz z ustawowymi odsetkami:

- od kwoty 120.971,60 zł od dnia 16.02.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 30.360 zł od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty;

3. podwyższenie comiesięcznej renty na zwiększone potrzeby zasądzonej wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 26.01.2016 r., I C 397/08, z kwoty 2.000 zł do kwoty 14.396,80 zł, płatnej do 10 dnia każdego miesiąca z góry z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, począwszy od 01.02.2019 r.;

4. zasądzenie od pozwanego renty wyrównawczej w kwocie 755,80 zł miesięcznie płatnej do 10 dnia każdego miesiąca, począwszy od dnia wniesienia pozwu, z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat;

5. zasądzenie od pozwanego kosztów procesu.

Powód wskazał, że z powodu zaniechania wykonania cesarskiego cięcia urodził się w zamartwicy, z zaburzeniami oddychania, wodogłowiem i anemią, które to powikłania skutkowały uszkodzeniem centralnego układu nerwowego, zaburzeniami psychoruchowymi i ciężką postacią dziecięcego porażenia mózgowego oraz napadami padaczkowymi. Rokowania na przyszłość z punktu widzenia neurologicznego są złe. Mózgowe porażenie dziecięce objawia się u niego pod postacią obustronnego niedowładu połowicznego. Powód jest znacznie opóźniony w rozwoju, jest osobą leżącą, całkowicie niesprawną i wymagającą opieki ze strony osób trzecich przez 24 godziny na dobę.

Wyrokiem z dnia 26.01.2016 r., I C 397/08, Sąd Okręgowy we Wrocławiu przesądził odpowiedzialność Skarbu Państwa za skutki nieprawidłowo przeprowadzonego porodu i zasądził na rzecz powoda łączną kwotę 821.787,19 zł.

Powód podał, że musiał nabyć specjalny ciśnieniomierz za kwotę 293 zł, wózki inwalidzkie – 7.100 zł, ortezę – 1.140 zł oraz fotelik samochodowy – 3.333 zł. Dodatkowo musiał ponieść koszty prywatnej operacji ze względu na długi czas oczekiwania w ramach państwowej służby zdrowia – 7.300 zł. Łączne wydatki poniesione na leczenie i zakup sprzętu wyniosły 19.166 zł.

Budowa domu została rozpoczęta. Koszt podnośnika wynosi 64.400 zł, natomiast koszt specjalnych drzwi (niestandardowych w związku z zaplanowanym zamontowaniem podnośnika) to 58.071,60 zł, łącznie jest to wydatek rzędu 120.971,60 zł.

Powód wskazał dalej, że przyznana na mocy ww. wyroku Sądu Okręgowego renta dotyczyła jego zwiększonych potrzeb będących skutkiem nieprawidłowo przeprowadzonego w dniu 27.08.1997 r. porodu. Jego sytuacja uległa zmianie. Koszty jego zwiększonych potrzeb związanych z leczeniem, rehabilitacją i opieką osób trzech wzrosły. Powód wymaga stałej i intensywnej rehabilitacji, w tym ćwiczeń, w wymiarze 10 godzin w miesiącu w domu i 10 godzin w miesiącu w zakładzie rehabilitacyjnym, a także masaży i innych zabiegów. Wynikające z tego tytułu koszty to suma 3.670 zł. Wskazane jest odbywanie regularnie turnusów rehabilitacyjnych w specjalistycznych ośrodkach przynajmniej 3 razy w roku. MOPS dofinansowuje takie turnusy raz na dwa lata. Koszt jednorazowego pobytu powoda z matą na takim turnusie sięga 5.500 zł. Dofinansowanie ze środków PFRON nie przekracza 2.258 zł. Trzy takie turnusy generują wydatek 1.293 zł w skali miesiąca (15.521 zł w skali roku). Powód podał, że powinien również uczestniczyć w terapii w wodzie. Koszt zajęć wynosi 80 zł, wskazane jest, aby powód uczęszczał na takie zajęcia minimum 2 razy w tygodniu, co w skali miesiąca stanowi równowartość 640 zł. Powód musi na stałe przyjmować leki, których miesięczny koszt wynosi 215 zł. Pozostaje pod opieką lekarzy różnych specjalności. Koszty wizyt prywatnych, badań okresowych, przejazdów to 211 zł miesięcznie. Zakup mleka i odżywek to wydatek rzędu 300 zł. Powód nadal korzysta z pampersów, średni miesięczny koszt ich zakupu, po uwzględnieniu limitów z NFZ, to 200 zł. Nade wszystko powód wymaga całodobowej opieki osób trzecich, przy czym przez 9 godzin dziennie opiekę tę świadczą osoby obce, zaś w pozostałym zakresie matka. Koszt zatrudnienia opiekunki z MOPS wynosi 3.916,80 zł (9 h x 20 dni roboczych x 21,76 zł/h). Koszt opieki matki to 8 h po minimalnej stawce 12 zł przez 30 dni oraz 7 h opieki nocnej po 6 zł przez 30 dni. Łącznie zatem opieka to wydatek 8.056,80 zł. Dojazdy na rehabilitację i badania to kolejny stały koszt rzędu 300 zł miesięcznie. Mając na uwadze powyższe, w ocenie powoda żądanie podwyższenia renty do kwoty 14.396,80 zł uznać należy za uzasadnione.

Odnosząc się do renty wyrównawczej, powód wyjaśnił, że na skutek nieprawidłowo przeprowadzonego porodu utracił możliwość uzyskania zarobków i innych korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby nie doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Wysokość renty stanowi różnicę między uzyskiwaną dotychczas rentą socjalną wypłacaną przez ZUS – 878,12 zł a płacą minimalną 1.634 zł netto, czyli 755,88 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolite Polskiej.

Pozwany zakwestionował powództwo co do zasady jak i wysokości. Odnosząc się do żądania powoda podwyższenia renty z tytułu zwiększonych potrzeb, podniósł, że już w uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał, że powód będzie wymagał stałej rehabilitacji i opieki, a także zakupu leków, suplementów diety, pieluch ponad limit NFZ i sprzętu specjalistycznego i stanowiło to wówczas podstawę do zasądzenia na jego rzecz renty z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości 2.000 zł miesięcznie. Chociaż Sąd zaznaczył, że wysokość wydatków przekracza wysokość żądanej renty, powód reprezentowany w procesie przez zawodowego pełnomocnika określił wysokość zwiększonych potrzeb na kwotę 2.000 zł. W związku z tym powinien aktualnie wykazać, że po dniu 04.08.2016 r. nastąpiła istotna zmiana stosunków wobec stanu w jakim orzekano o rencie, co w tej sprawie nie miało miejsca. Powód przyjął zupełnie inne – wielokrotnie wyższe koszty opieki, aniżeli w sprawie prawomocnie zakończonej, przy czym nie uzasadnił, czym jest to spowodowane. W poprzedniej sprawie powód określił koszty opieki na poziomie 1.600 zł, a obecnie podaje 8.056,80 zł Nie można zdaniem pozwanego pomijać faktu istnienia gwarantowanych świadczeń z zakresu rehabilitacji leczniczej. Oczywiście dopuszczalne jest korzystanie przez powoda z prywatnej opieki medycznej, natomiast nie uzasadnia to tak znacznego podwyższenia renty w sytuacji, w której może on korzystać z analogicznych świadczeń oferowanych przez państwową służbę zdrowia. Podobnie należy odnieść się do wskazywanych przez powoda badań stężenia mocznika i kreatyniny, badań kręgosłupa czy posiewu krwi w czasie gorączki. Sąd Okręgowy we Wrocławiu orzekając o rencie, uwzględnił również koszt specjalnej diety powoda związanej z niedowagą, a więc żądana kwota 300 zł nie znajduje również uzasadnienia. Dalej pozwany zwrócił uwagę, że żądanie zasądzenia 151.331,60 zł na poczet zakupu podnośnika przysufitowego, drzwi oraz wózka inwalidzkiego nie znajduje uzasadnienia prawnego, ponieważ nie dotyczą kosztów leczenia wskazanych w art. 444 § 1 zd. 2 kc. Z kolei zwrot poniesionych przez powoda kosztów zakupu sprzętu, w tym wózków inwalidzkich, w wysokości 19.166 zł zależy od wykazania, czy były to koszty konieczne i celowe.

W piśmie procesowym z dnia 08.12.2021 r. (k. 598-603) powód zmodyfikował powództwo w ten sposób, że wniósł o:

1. zasądzenie od pozwanego 19.166 zł odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami:

- od kwoty 15.796 zł od dnia 16.02.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.370 zł od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty;

2. zasądzenie od pozwanego 116.986,90 zł na poczet kosztów zakupu podnośnika, drzwi oraz wózka inwalidzkiego wraz z systemem modułowym spex stosowanym jako system rehabilitacyjny do pozycjonowania powoda wraz z ustawowymi odsetkami:

- od kwoty 86.626,90 zł od dnia 16.02.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 30.360 zł od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty;

3. zasądzenie od pozwanego 101.904,30 zł tytułem odszkodowania za zakup materaca przeciwodleżynowego, szczoteczki sonicznej oraz samochodu dla powoda wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia odpisu pisma pozwanemu do dnia zapłaty;

4. podwyższenie comiesięcznej renty na zwiększone potrzeby zasądzonej wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 26.01.2016 r., I C 397/08, z kwoty 2.000 zł:

- do kwoty 14.396,80 zł, płatnej do 10 dnia każdego miesiąca z góry z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, za okres od dnia 01.02.2019 r. do dnia 31.12.2021 r.,

- do kwoty 17.763 zł, płatnej do 10 dnia każdego miesiąca z góry z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, począwszy od dnia 01.01.2022 r.;

5. zasądzenie od pozwanego renty wyrównawczej w kwocie 755,88 zł miesięcznie, płatnej do 10 dnia każdego miesiąca, począwszy od dnia wniesienia pozwu, z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat.

Powód wskazał na zmianę kosztów opieki oraz kosztów rehabilitacji.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 01.02.2022 r. (k. 688-689) powód rozszerzył powództwo w zakresie renty na zwiększone potrzeby o dalszą kwotę 1.000 zł miesięcznie, tj. do kwoty 18.763 zł, płatnej do 10 dnia każdego miesiąca z góry, z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat.

Wskazał na wzrost kosztów rehabilitacji.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, także w rozszerzonym zakresie.

Sąd ustalił w sprawie następujący stan faktyczny.

Powód M. M. (1) urodził się w zamartwicy w dniu 27.08.1997 r. w Z. (...) w O., w 41 tygodniu ciąży. Uzyskał 6 i 7 pkt w skali Apgar. W czasie leczenia w Wojewódzkim (...) we W., stwierdzono u niego narastający obwód głowy, poszerzanie się układu komorowego i cechy torbieli powylewowej, aktywne wodogłowie wewnętrzne pokrwotoczne i naciskanie torbieli powylewowych na tkankę mózgową.

Z powodu narastającego wodogłowia powód został skierowany do leczenia neurochirurgicznego i w dniu 20.10.1997 r. w S. (...) we W. przeprowadzono zabieg wszczepienia zastawki P.. Zabieg przeprowadzono jeszcze 5 razy, ostatni miał miejsce w 2003 r.

Powód od urodzenia cierpi na czterokończynowe spastyczne porażenie mózgowo-rdzeniowe z zaburzeniami oddechowymi, szczególnie prawego płuca z powodu ucisku prawej strony klatki piersiowej na prawą stronę miednicy. Powód ma wodogłowie pokrwotoczne, zaburzenia psycho-ruchowe oraz padaczkę, która wymaga przyjmowania codziennych leków, przy czym pomimo leków napady padaczki występują raz na tydzień. Powód nie może samodzielnie siedzieć, nie może samodzielnie chodzić, nie mówi, nie spożywa samodzielnie pokarmów, wymaga karmienia co dwie do trzy godziny dziennie, nie załatwia samodzielnie żadnych potrzeb fizjologicznych, karmienie powoda wymaga posiekania jedzenia na małe kawałki i karmienia łyżką.

Aktualnie M. M. (1) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym z powodu upośledzenia umysłowego w stopniu głębokim, padaczki, ślepoty obustronnej, znacznego niedowładu spastycznego czterokończynowego z utrwalonymi przykurczami stawowymi oraz deformacjami dystalnymi obu kończyn dolnych, skoliozą kręgosłupa z deformacją klatki piersiowej.

/ dowód: dokumentacja medyczna w aktach sprawy I C 397/08 oraz k. 140-142; zeznania opiekuna

powoda A. M. – e-protokół z dnia 04.06.2019 r. 00:06:52-00:37:28 k. 205-

206 i 208 oraz z dnia 03.12.2019 r. 00:01:27-00:43:33 k. 407-410; opinia biegłego

sądowego z zakresu neurologii S. V. z dnia 31.07.2020 r. oraz z dnia

09.04.2021 r. – k. 476-491 i 540-543; opinia biegłego sądowego z zakresu ortopedii

A. K. z dnia 21.07.2021 r. oraz z dnia 07.10.2021 r. – k. 559-564 i

583-588 /

Orzeczeniem z dnia 15.10.2013 r., (...), Miejski Ośrodek do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. zaliczył powoda do stopnia niepełnosprawności znacznego na stałe z symbolem przyczyny niepełnosprawności 10-N 01--U 04-O.

Orzeczenie zostało wydane na stałe, niepełnosprawność istnieje od urodzenia.

/ dowód: orzeczenie MOPS z dnia 15.10.2013 r. – k. 436 /

Postanowieniem z dnia 10.04.2015 r., I Ns 325/14, Sąd Okręgowy w Zielonej Górze ubezwłasnowolnił całkowicie M. M. (1) z powodu encefalopatii w przebiegu mózgowego porażenia dziecięcego, upośledzenia umysłowego w stopniu głębokim.

Sąd Rejonowy w Zielonej Górze ustanowił A. M. (matkę) opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego M. M. (1).

/ dowód: postanowienie SO z dnia 10.04.2015 r., I Ns 325/14 – k. 27; zaświadczenie – k. 28 /

W dniu 08.05.2008 r. powód wystąpił do Sądu Okręgowego we Wrocławiu z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa – (...) oraz (...) we W. o zapłatę (stosownie do procentowego przyczynienia się każdego z pozwanych do powstania szkody) następujących kwot:

- 21.787,19 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem zwrotu kosztów leczenia;

- 800.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;

- 2.000 zł miesięcznie tytułem renty, płatnej do dnia 10 każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami.

Wyrokiem z dnia 26.01.2016 r., I C 397/08, Sąd Okręgowy we Wrocławiu:

I. zasądził od pozwanego na rzecz powoda 821.787,19 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 26.01.2016 r. do dnia zapłaty;

II. zasądził od pozwanego na rzecz powoda rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości 2.000 zł , płatną do dnia 10 każdego miesiąca, począwszy od maja 2008 r.;

III. oddalił dalej idące powództwo;

IV-VI. orzekł o kosztach postępowania.

Sąd Okręgowy przesądził odpowiedzialność pozwanego za aktualny stan zdrowia powoda. Wskazał, że krzywda doznana przez powoda uzasadnia zasądzenie na jego rzecz tytułem zadośćuczynienia całości żądanej kwoty 800.000 zł, a dokonując takiej oceny, Sąd wziął pod uwagę przede wszystkim rozmiar uszczerbku na zdrowiu, jakiego powód doznał w wyniku braku właściwego monitorowania porodu (w opinii neurologa dolegliwości powoda, o ile w ogóle mierzalne, wyczerpują 100 % uszczerbek na zdrowiu). Sąd wskazał dalej, że powód został dotknięty paraliżem czterech kończyn (tetraplegią), który nie tylko uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie, ale również sprawia, że jest całkowicie zależny od stałej opieki osób trzecich. Konieczność opieki dotyczy wszelkich podstawowych potrzeb bytowych i codziennych czynności, takich jak ubieranie się, mycie, jedzenie. Jest zmuszony do stałego z pampersów, jego kończyny są całkowicie niewładne – powód nie chodzi, nie siada, nie mówi. Sąd uwzględnił również dyskomfort związany z przebywaniem w pozycji leżącej czy koniecznością znoszenia zabiegów rehabilitacyjnych, które prowadzone są nieprzerwanie od jego narodzin i zgodnie z zaleceniami powinny być przez całe życie powoda kontynuowane. Dolegliwości dodatkowo implikują konieczność wykonywania skomplikowanych i bolesnych zabiegów, które wiążą się z ingerencją chirurgiczną, jak w przypadku sanacji zębów wykonywanej pod znieczuleniem ogólnym czy operacji stawów biodrowych, a także schorzeń dodatkowych, jak choćby epilepsja czy niedożywienie, trudności w karmieniu i zaparcia. Z dolegliwościami wiąże się też konieczność zażywania leków, które muszą obciążać jego organizm. Poza czysto fizycznym aspektem jego krzywdy pozostaje jeszcze wymiar psychiczny i emocjonalny. Sąd uznał również za zasadne zasądzenie na rzecz powoda 21.787,19 zł tytułem zwrotu kosztów leczenia poniesionych w okresie przed wytoczeniem powództwa (w latach 1997-2008). W ocenie Sądu powód udowodnił również, że ze względu na swoje zwiększone potrzeby zmuszony jest ponosić stałe wydatki na opiekę osób trzecich, rehabilitację, dojazdy do placówek medycznych, zakup lekarstw i innych środków medycznych czy pielęgnacyjnych w wysokości przekraczającej żądaną i zasądzoną na jego rzecz tytułem renty w kwocie 2.000 zł miesięcznie.

Wyrokiem z dnia 04.08.2016 r., I ACa 822/16, na skutek apelacji obu stron Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił wskazany wyżej wyrok Sądu Okręgowego w punkcie III i II w ten sposób, że zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie w płatności którejkolwiek z rat poczynając od dnia 26.01.2016 r., oddalił apelacje w pozostałej części oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

/ dowód: akta sprawy I C 397/08, w szczególności wyrok SO we Wrocławiu z dnia 26.01.2016 r. z

uzasadnieniem oraz wyrok SA we Wrocławiu z dnia 04.08.2016 r. z uzasadnieniem /

Powód mieszka z matką A. M., która opiekuje się nim od urodzenia. Do grudnia 2020 r. zajmowali mieszkanie na parterze w domu wielorodzinnym, do którego prowadziło 9 stopni schodów. Ze względu na brak podjazdów i ułatwień dla osób niepełnosprawnych A. M. musiała za każdym razem wnosić syna z wózkiem do mieszkania, co zmuszało ją do ponadprzeciętnego wysiłku fizycznego. Częściowo ze środków uzyskanych z odszkodowania i zadośćuczynienia (348.550 zł) oraz częściowo ze środków własnych uzyskanych ze sprzedaży dotychczasowego mieszkania (ok. 300.000 zł) A. M. kupiła nieruchomość gruntową w celu wybudowania domu jednorodzinnego przystosowanego specjalnie do potrzeb powoda – bez stopni, podejść i progów. W domu zamontowany został podnośnik (...) do wagi 150 kg, który umożliwia wożenie powoda po całym domu bez dźwigania. Początkowo koszt podnośnika wraz z usługą założenia miał wynieść 64.400 zł, a ostatecznie zmieścił się w kwocie 53.111,50 zł. Środki na ten cel pochodziły z zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia przyznanego powodowi w ramach postępowania w sprawie o sygn. akt I C 397/08. Dodatkowo montaż urządzenia wymagał zamontowania niestandardowych drzwi (w odpowiedniej wysokości) w całym domu, których koszt wyniósł ostatecznie 33.515,40 zł (początkowo matka powoda otrzymała ofertę na kwotę 58.071,60 zł). W łazience został zamontowany specjalny podnośnik wannowy za kwotę 1.659 zł, który ułatwia kąpiel powoda.

Z uwagi na stan zdrowia i konieczność transportu M. M. (1) do placówek

medycznych i rehabilitacyjnych ze środków uzyskanych z odszkodowania i zadośćuczynienia A. M. nabyła samochód osobowy (...) za cenę 97.465,18 zł.

/ dowód: postanowienie SR w Zielonej Górze z dnia 05.07.2017 r., III RNs 39/17 – k. 29 i 616;

wycena systemu podnośnika sufitowego – k. 47-51; zaświadczenia lekarskie o stanie

zdrowia – k. 52-54; decyzje MOPS z dnia 15.03.2019 r. i z dnia 26.08.2019 r. – k. 437-

-443; postanowienie SR w Zielonej Górze z dnia 28.10.2019 r. – k. 434; faktura proforma

nr (...) – k. 435; faktura VAT (...) – k. 605; potwierdzenie przelewu –

k. 606; faktura nr (...) – k. 607; potwierdzenie przelewu – k. 608; faktura VAT nr

(...) – k. 609; potwierdzenie przelewu – k. 610; zdjęcia – k. 611-615 i 622-623;

zamówienie nr (...) – k. 617-619; potwierdzenie przelewu – k. 620-621; zeznania

opiekuna powoda A. M. – e-protokół z dnia 04.06.2019 r. 00:06:52-00:37:28

k. 205-206 i 208 oraz z dnia 03.12.2019 r. 00:01:27-00:43:33 k. 407-410 /

A. M. zakupiła na rzecz powoda:

- w 2015 r.: wózek inwalidzki – 7.100 zł oraz specjalny fotelik samochodowy R. z zagłówkiem – 888 USD, tj. 3.333 zł;

- w 2017 r.: ortezę obejmującą goleń i stopę – 1.140 zł (pozostała kwota 400 zł pochodziła z dofinansowania z MOPS);

- w 2018 r.: specjalny wózek inwalidzki dziecięcy C. (...) – 6.730 zł, ciśnieniomierz – 293 zł;

- w 2020 r.: materac przeciwodleżynowy – 2.400 zł oraz szczoteczkę soniczną (...)– 629,30 zł.

/ dowód: faktura VAT nr (...) – k. 30; faktura nr (...) – k. 35; pismo z dnia 15.07.2019

r. – k. 305; faktura VAT nr (...) – k. 37 i 306; pismo z dnia 02.02.2018 r. – k. 38;

faktura nr (...) – k. 31-32; faktura nr (...) – k. 33; faktura nr (...)

5.11.2020 (...)– k. 624; faktura VAT nr (...) – k. 625; zeznania

opiekuna powoda A. M. – e-protokół z dnia 04.06.2019 r. 00:06:52-00:37:28

k. 205-206 i 208 oraz z dnia 03.12.2019 r. 00:01:27-00:43:33 k. 407-410 /

W celu transportu powód wymaga wysokiego fotelika dla niepełnosprawnego który został sprowadzony z USA za 88.000 USD, i ułożenia fotelika w samochodzie (...).

/ dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu ortopedii A. K. z dnia

21.07.2021 r. oraz z dnia 07.10.2021 r. – k. 559-564 i 583-588 /

W 2019 r. A. M. kupiła dla powoda specjalny wózek inwalidzki B. (...)

2 XL wraz z systemem modułowym spex, stosowanym jako system rehabilitacyjny do pozycjonowania pacjenta ze stabilizacją tułowia, szyi i głowy. Cena wózka wynosiła 30.360 zł, a środki na jego zakup pochodziły z zadośćuczynienia i odszkodowania przyznanego powodowi w sprawie I C 397/08.

/ dowód: zaświadczenia lekarskie – k. 55-56; faktura ProForma nr (...)– k. 57; postanowienie

SR w Zielonej Górze z dnia 18.03.2019 r., III RNs 59/19 – k. 223 i 604; faktura nr

(...) – k. 444 i 604v; potwierdzenie przelewu – k. 604; zeznania opiekuna powoda

A. M. – e-protokół z dnia 04.06.2019 r. 00:06:52-00:37:28 k. 205-206 i 208

oraz z dnia 03.12.2019 r. 00:01:27-00:43:33 k. 407-410 /

Wózek powoda jest absolutnie konieczny, służy do jego codziennego wożenia oraz podczas jazdy samochodem, z powodu znacznego pogorszenia porażennej skoliozy kręgosłupa, w okresie od dnia 04.01.2016 r. do dzisiaj.

Prawa strona klatki piersiowej powoda opiera się na prawej stronie miednicy i wymaga cały czas obarczania prawej strony klatki piersiowej poprzez miarowo wykonane materace dopasowane do krzywizny skoliozy w celu unikania ucisku prawej strony klatki piersiowej na miednicę przez specjalne ułożenie powoda w wózku zapobiegające powstaniu odleżyny.

/ dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu ortopedii A. K. z dnia 21.07.2021

r. oraz z dnia 07.10.2021 r. – k. 559-564 i 583-588 /

Zakup wózka inwalidzkiego dostosowanego do deformacji somatycznej powoda oraz podnośnika sufitowego uznać należy za wydatek „celowy” (uznany przez prof. dr hab. M. J. – 18.12.2018 r.). Nie jest prawdopodobne, aby powód w przyszłości mógł poruszać się samodzielnie. Zakup wózka inwalidzkiego i podnośnika sufitowego pomoże w opiece nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zakup fotelika samochodowego lub samochodu dostosowanego do przewozu osoby niepełnosprawnej z porażeniem czterokończynowym uznać należy również za celowy.

/ dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu neurologii S. V. z dnia 31.07.2020

r. oraz z dnia 09.04.2021 r. – k. 476-491 i 540-543 /

W 2017 r. powód przeszedł zabieg operacyjny – artrodezy prawej stopy i prawego stawu skokowego w (...) – Klinice (...) w P.. Koszt zabiegu wyniósł 7.300 zł, a środki pochodziły z zadośćuczynienia i odszkodowania przyznanego powodowi w sprawie I C 397/08.

W 2017 r. okres oczekiwania na taki zabieg w ramach NFZ wynosił około 6 lat.

/ dowód: zaświadczenia – k. 39-42; karta informacyjna – k. 43; faktura VAT nr (...) – k.

44; potwierdzenie wypłaty gotówki – k. 45; postanowienie SR w Zielonej Górze z

dnia 03.04.2017 r., III RNs 38/17 – k. 222 /

Zgodnie z zaleceniami lekarzy specjalistów powód korzysta z intensywnej rehabilitacji w warunkach domowych (2 x w tygodniu – średnio 10 godzin w tygodniu) w zakładzie rehabilitacyjnym (3 x w tygodniu – średnio 10 godzin w tygodniu) a także z masaży leczniczych wodno-wirowych kończyn dolnych i kończyn górnych oraz sollux.

Rekomendowane dla poszkodowanego zabiegi oferuje Zakład (...) w Z., położony nieopodal miejsca zamieszkania powoda. Na rehabilitację powoda za każdym razem zawozi matka.

W 2018 r. stawki za poszczególne usługi kształtowały się następująco: wizyta rehabilitanta w domu – 100 zł, usługa w zakładzie rehabilitacyjnym – 80 zł, masaż leczniczy wodno-wirowy kończyn dolnych – 16 zł, masaż leczniczy wodno-wirowy kończyn górnych – 11 zł, masaż sollux – 10 zł, masaż leczniczy 60 m – 90 zł.

W 2019 r. stawka za ćwiczenia rehabilitacyjne w zakładzie rehabilitacyjnym wynosiła 90 zł.

W 2021 r. stawka za wizytę rehabilitanta w domu wynosiła 120 zł, a w 2022 r. 140 zł.

Powód wykonuje również ćwiczenia oddechowe, który koszt wynosi 25 zł za godzinę.

Powód uczestniczy w turnusach rehabilitacyjnych, przy czym Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. dofinansowuje taki wyjazd tylko raz na dwa lata. Koszt jednorazowego pobytu powoda i jego matki wynosi 5.500 zł, natomiast dofinansowanie ze środków PFRON nie przekracza 2.258 zł. W 2021 r. opłata za turnus rehabilitacyjny wynosiła 8.400 zł.

Powód zgodnie z zaleceniami sporadycznie – ze względu na ograniczenia finansowe uczestniczy w terapii w wodzie, a koszt takich zajęć wynosił początkowo 80 zł, natomiast w 2021 r. 100 zł.

Kiedy powód opuścił kilka zajęć rehabilitacyjnych, postępy, które wypracował wcześniejszymi ćwiczeniami, cofnęły się.

/ dowód: zaświadczenie – k. 58; faktury za ćwiczenia rehabilitacyjne – k. 59-72, 379-386, 405,

644-649; oferta – terapia w wodzie, certyfikat – k. 73-74, 652; faktury za turnusy

rehabilitacyjne – k. 75-76, 653-654; pismo z dnia 27.11.2018 r. – k. 77; potwierdzenia

przelewów – k. 78-79; potwierdzenie wypłaty gotówki – k. 371-373, 626-643; karta

informacyjna – k. 80; pismo z dnia 18.01.2019 r. – k. 81; pismo z dnia 28.01.2019 r. – k.

82; zaświadczenia – k. 650-651; zeznania opiekuna powoda A. M. – e-

protokół z dnia 04.06.2019 r. 00:06:52-00:37:28 k. 205-206 i 208 oraz z dnia 03.12.2019

r. 00:01:27-00:43:33 k. 407-410 /

Obecny stan zdrowia powoda wymaga odbywania codziennych ćwiczeń biernych – pozostawienie zdrowego somatycznie człowieka w bezruchu grozi powikłaniami zagrażającymi życiu.

Znaczna spastyka mięśni kończyn nie jest wskazaniem do „masaży” – decyzja zakresu postępowania rehabilitacyjnego: ruchy bierne w poszczególnych stawach, masaż niektórych grup mięśniowych – należy do rehabilitanta.

Uczestnictwo w turnusach rehabilitacyjnych powoda może być dyskusyjne. Stan zdrowia kwalifikuje powoda przede wszystkim do postępowania „opiekuńczego”, gdyż brak perspektywicznie poprawy w aspekcie rokowniczym. Jednakże uwzględniając udostępnienie do hydroterapii na turnusach rehabilitacyjnych – dającej prawdopodobnie nieznaczne zmniejszenie spastyczności oraz krótkotrwałe zadowolenie osoby niepełnosprawnej – istnieje uzasadnienie celowości pobytu na turnusie rehabilitacyjnym wraz z matką, która wymaga wsparcia społecznego z możliwością kontaktów interpersonalnych. Wskazana jest również hydroterapia w basenie.

/ dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu neurologii S. V. z dnia 31.07.2020

r. oraz z dnia 09.04.2021 r. – k. 476-491 i 540-543 /

W związku z pogorszeniem skoliozy u powoda w okresie od dnia 04.01.2016 r. do dzisiaj wymaga on:

- rehabilitacji od 1 do 2 godzin dziennie od poniedziałku do piątku; koszt rehabilitacji wynosi od 2.400 zł (za jedną godzinę rehabilitacji dziennie) do 4.800 zł (20 dni x 240 zł);

- 3 x po jednej godzinie tygodniowo zajęć w basenie; koszt zajęć za jedną godzinę terapii wynosi 80 zł za jedną godzinę terapii, a zatem miesięcznie mieści się to w kwocie 960 zł;

- dwa razy do roku pobytu rehabilitacyjnego dwu tygodniowego w Z. – 2 x 7.500 zł = 15.000 zł rocznie.

Przed pandemią powodowi przysługiwała raz na sześć do siedmiu miesięcy 10-dniowa rehabilitacja finansowana przez NFZ. W Z. na 120.000 mieszkańców NFZ podpisał umowę na rehabilitacje wyłącznie ze szpitalem w Z. i dlatego jest długa kolejka od 6 do 7 miesięcy. W ramach NFZ rehabilitacja jest odcinkowa jednej kończyny przez 1/2 godziny, przez 10 dni, co 7 miesięcy do roku czasu, oraz 10 masaży odcinkowych na rok czasu. Dopłata 60 % z PFRON do wyjazdu raz na dwa lata nad morze przysługuje powodowi, ponieważ nadal ma zajęcia szkolne-domowe, ale od 2022 r. zajęcia szkolne się kończą i dlatego finansowanie z PFRON nie będzie powodowi przysługiwało, ponieważ powód sam się nie porusza.

Powód wymaga rehabilitacji, albowiem w przeciwnym razie istnieje poważne zagrożenie

dalszego pogorszenia skoliozy i powstania niedodmy prawego płuca i odleżyny z zagrożeniem septycznego zakażenia i zgonu powoda. Jedna godzina rehabilitacji jest niewystarczająca, z powodu zaawansowanej osteoporozy w całym kręgosłupie powód ma znacznie pogarszającą się skoliozę porażenną ze skrzywieniem piersiowo-lędźwiowym.

Powód wymaga rehabilitacji całego ciała dwie godziny dziennie, żeby zapobiec nawrotowi.

Stan powoda jest bardzo ciężki i nie może być uzależniony od funduszy NFZ, które są niewystarczające.

Powód wymaga regularnego uczęszczania na basen, ponieważ jest to jedyna sytuacja, kiedy może być spionizowany, dlatego potrzebuje rehabilitanta do zajęć w wodzie. Jest to terapia konieczna dla zapobiegania przykurczom, w przeciwnym razie istnieje poważne zagrożenie dalszego pogorszenia skoliozy i powstania niedodmy prawego płuca i odleżyny z zagrożeniem septycznego zakażenia i zgonu powoda.

Powód wymaga terapii w basenie, rehabilitant utrzymuje powoda w wodzie, powód jest ubrany w piankę kąpielową, w wodzie zmniejsza się spastyczność powoda, powód się rozluźnia i prostuje. W przeciwnym przypadku dojdzie do zwichnięcia stawów biodrowych, co będzie wymagało leczenia operacyjnego.

/ dowód: zaświadczenie – k. 58 i 370; skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne – k. 374-375;

pisma z dnia 10.10.2019 r. oraz z dnia 12.11.2019 r. – k. 376- 377; zeznania opiekuna

powoda A. M. – e-protokół z dnia 04.06.2019 r. 00:06:52-00:37:28 k. 205-

206 i 208 oraz z dnia 03.12.2019 r. 00:01:27-00:43:33 k. 407-410; opinia biegłego

sądowego z zakresu ortopedii A. K. z dnia 21.07.2011 r. oraz z dnia

07.10.2021 r. – k. 559-564 i 583-588 /

Ze względu na stan swojego zdrowia powód wymaga stałej 24-godzinnej opieki osoby trzeciej.

A. M. pracuje zawodowo i w związku z tym przez 8 godzin dziennie, 5 dni w tygodniu, korzysta z pomocy opiekunki. Popołudniami i w nocy samodzielnie zajmuje się powodem.

W 2016 r., koszt opieki wynosił 1.600 zł miesięczne, w 2019 r. wzrósł do 2.400 zł.

Ze względu na stan zdrowia podczas nieobecności matki powód wymaga opieki specjalistycznej wykwalifikowanego pracownika. Koszt takich usług jest wyższy. Za wykwalifikowanego pracownika z MOPS za jedną godzinę należy zapłacić 21,75 zł.

Zgodnie z uchwałą Rady Miasta w Z. z dnia 07.01.2022 r. nr L.781.2021 koszt jednej godziny usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych (z wyłączeniem osób z zaburzeniami psychicznymi) został ustalony na kwotę 33,50 zł za 1 godzinę.

/ dowód: pismo MOPS – k. 148-150; potwierdzenie wypłaty gotówki – k. 371- 373; uchwała Rady

Miasta w Z. z dnia 07.01.2022 r. – k. 691; zeznania opiekuna powoda A.

M. – e-protokół z dnia 04.06.2019 r. 00:06:52-00:37:28 k. 205-206 i 208 oraz

z dnia 03.12.2019 r. 00:01:27-00:43:33 k. 407-410 /

Powód pozostaje pod stałą opieką lekarzy:

- pediatry, neurologa – 2 razy w roku,

- kardiologa – raz w roku,

- ortopedy – 2 razy w roku,

- gastrologa – raz w roku,

- nefrologa – dr n. med. I. M. – raz w roku,

- urologa i okulisty – raz w roku z powodu częściowego zaniku nerwu wzrokowego,

- stomatologa – 4 razy w roku – wyjazd do W..

Konsultacje są prywatne, oprócz stomatologa, którego wizyty są refundowane w ramach NFZ.

Koszt dojazdów (paliwo) wynosi 7.000 zł rocznie. Koszt konsultacji wynosi od 150 zł do 200 zł (czas oczekiwania na specjalistów w ramach NFZ, jest bardzo długi i wynosi ponad 6 miesięcy).

/ dowód: historia zdrowia i choroby – k. 112; faktura VAT (...) – k. 113; faktura VAT nr

(...) – k. 114; paragony – k. 115; dokumentacja medyczna z Przychodni

Lekarskiej (...) – k. 271-277; dokumentacja medyczna ze Szpitala

(...) w Z. – k. 297; dokumentacja

medyczna z (...) – k. 300-301; zeznania opiekuna powoda A. M. – e-

protokół z dnia 04.06.2019 r. 00:06:52-00:37:28 k. 205-206 i 208 oraz z dnia 03.12.2019

r. 00:01:27-00:43:33 k. 407-410 /

Nie są obligatoryjnie ustalane czasokresy koniecznych wizyt nadzoru neurologicznego; celowe badanie neurologiczne zalecane byłoby raz w roku z możliwością dodatkowego kontaktu w przypadku niepokojących objawów.

W aspekcie neurologicznym stan zdrowia powoda jest stabilny. W przypadku wystąpienia objawów niedrożności zastawki Pudenza diagnostyka może mieć miejsce jedynie w warunkach szpitalnych, wówczas pacjent nie pokrywa kosztów diagnostycznych. Kontrolne badania laboratoryjne lub radiologiczne w przypadku infekcji dróg oddechowych należą do nadzoru POZ i są refundowane przez NFZ.

/ dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu neurologii S. V. z dnia 31.07.2020

r. oraz z dnia 09.04.2021 r. – k. 476-491 i 540-543 /

Powód regularnie otrzymuje leki na osteoporozę, padaczkę – s.(w.), d. (...), m.na sen, p.i d.na perystaltykę przewodu pokarmowego, leki na nadciśnienie, a do tego wymaga smarowania maściami k.w celu ograniczenia ryzyka powstania odleżyn.

Miesięczny koszt leczenia farmakologicznego powoda wynosi 300 zł.

/ dowód: faktury – k. 83-110, 656-661; zeznania opiekuna powoda A. M. – e-protokół

z dnia 04.06.2019 r. 00:06:52-00:37:28 k. 205-206 i 208 oraz z dnia 03.12.2019 r.

00:01:27-00:43:33 k. 407-410 /

Z powodu osteoporozy powód wymaga jedzenia wysokokalorycznego – mleka w proszku V. (...) Junior, którego koszt wynosi 39 zł za puszkę 500 g. W miesiącu powód wymaga sześciu puszek mleka, które otrzymuje do każdego posiłku. Dodatkowo wymaga jedzenia wysokokalorycznego – n.oraz f.do posiłków każdego dnia.

Koszt jedzenia wysokokalorycznego zamyka się w kwocie 600 zł miesięcznie.

U powoda cały czas występuje problem z wagą, pomimo dorosłego wieku wyglądem przypomina dziecko.

/ dowód: historia zdrowia i choroby – k. 116; faktury za mleko – k. 117-139, 389-394, 655-655; karta

informacyjna – k. 140-141; zeznania opiekuna powoda A. M. – e-protokół z

dnia 04.06.2019 r. 00:06:52-00:37:28 k. 205-206 i 208 oraz z dnia 03.12.2019 r. 00:01:27-

00:43:33 k. 407-410 /

Uwzględniając przewlekłą kacheksję powoda, zalecana jest dieta wysokobiałkowa, której koszt w obecnych realiach dostępności do środków spożywczych, przy uwzględnieniu braku aktywności motorycznej powoda z obniżonym zapotrzebowaniem kalorycznym nie przekracza kosztów żywieniowych osobniczych.

/ dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu neurologii S. V. z dnia 31.07.2020

r. oraz z dnia 09.04.2021 r. – k. 476-491 i 540-543 /

Powód korzysta z pampersów. Miesięczny koszt po uwzględnieniu limitów z NFZ wynosi ok. 200 zł.

/ dowód: faktury – k. 143-145, 280-293, 662-670; zeznania opiekuna powoda A. M.

– e-protokół z dnia 04.06.2019 r. 00:06:52-00:37:28 k. 205-206 i 208 oraz z dnia

03.12.2019 r. 00:01:27-00:43:33 k. 407-410 /

Od 2014 r. A. M. jest zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego z wynagrodzeniem w wysokości 3.600 zł netto.

Powód otrzymuje rentę w wysokości 2.000 zł, rentę socjalną w wysokości 900 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215 zł.

Począwszy od 01.06.2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił wysokość renty powoda na 1.029,80 zł brutto.

A. M. nie korzysta z urlopu, nie wyjeżdża na wakacje, a cały wolny czas poświęca na opiekę nad synem. Sama ma coraz większe problemy ze zdrowiem, cierpi na łokieć golfisty, często nie jest w stanie podnieść powoda.

/ dowód: decyzja ZUS – k. 152-154; zeznania opiekuna powoda A. M. – e-protokół z

dnia 04.06.2019 r. 00:06:52-00:37:28 k. 205-206 i 208 oraz z dnia 03.12.2019 r. 00:01:27-

00:43:33 k. 407-410 /

Za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. powód korzystał z dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na łączną kwotę 12.205 zł w ramach następujących zadań:

1. dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym wraz z opiekunem: w 2015 r. – 1.972 zł oraz w 2018 r. – 2.258 zł);

2. dofinansowanie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze:

- w 2014 r. – zakup ortezy stabilizującej staw biodrowy – 2.175 zł,

- w 2015 r. – zakup wózka inwalidzkiego specjalnego – 3.000 zł,

- w 2018 r. – zakup ortezy obejmującej goleń i stopę – 400 zł oraz zakup wózka inwalidzkiego specjalnego – 2.400 zł.

/ dowód: pismo MOPS z dnia 18.06.2019 r. wraz z załącznikami – k. 235-245 /

W okresie od sierpnia 2016 r. do czerwca 2019 r. powód skorzystał ze świadczeń sfinansowanych ze środków publicznych na łączną kwotę 5.743,85 zł.

/ dowód: pismo NFZ z dnia 21.06.2019 r. wraz z załącznikami – k. 246-248 /

Pismem z dnia 25.01.2019 r., doręczonym dnia 30.01.2019 r., powód działając przez pełnomocnika zwrócił się do pozwanego o podwyższenie renty w kwocie 2.000 zł, zasądzonej wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 26.01.2016 r., do kwoty 14.396,80 zł, zapłatę 15.796 zł tytułem dalszego odszkodowania za poniesione koszty leczenia i zakup sprzętu rehabilitacyjnego oraz przyznanie kwoty 120.971,60 zł na poczet zakupu podnośnika H.oraz zakupu i montażu drzwi niestandardowych.

Pismo powoda pozostało bez odpowiedzi.

/ dowód: wniosek o podwyższenie renty wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 155-162 /

Stan zdrowia powoda od 04.01.2016 r. pogorszył się ze względu na progresywną deformację kręgosłupa i klatki piersiowej zagrażającą niewydolnością oddechową. Powód M. M. (1) od czasu urodzenia nie miał szans na zdolność zarobkową – nie rokuje poprawy w przyszłości. Wymaga opieki wielogodzinnej opiekuna w ciągu dnia: utrzymanie higieny ciała, zmiany pampersów po defekacji i urikacji, zmiany pozycji ciała zapobiegające odleżynom, nakarmienie z podawaniem rozdrobnionego pokarmu do ust. Napady padaczkowe powodujące znieruchomienie określane jako „wyłączenia” nie stanowią aktualnie stanów zagrożenia życia. Pomocnymi w sprawowaniu opieki nad M. M. (1) w związku z koniecznością przemieszczania są: dostosowany do wzrostu i deformacji kręgosłupa wózek inwalidzki oraz będący na finale realizacji podnośnik sufitowy ułatwiający translokację powoda w obrębie budowanego domu.

W przypadku powoda miało miejsce krwawienie wewnątrzczaszkowe, niedotlenienie mózgu podczas akcji porodowej siłami natury (zielone wody płodowe, Apgar 6p). Stwierdzano w pierwszym miesiącu życia torbiele poencefaliczne w obu płatach czołowych oraz w lewym płacie ciemieniowym, a w okresie późniejszym – małogłowie. Wady rozwojowe dotyczące układu kostnego czaszki: czaszka wieżowata, podniebienie gotyckie, wada twarzoczaszki z wadą zgryzu uniemożliwiającą zamknięcie ust ze zbliżeniem uzębienia szczęki i żuchwy istniejące u powoda – mieszczą się w rozpoznaniu „mózgowe porażenie dziecięce”, jednakże ich powstanie nie ma związku przyczynowo skutkowego z okresem finalnym ciąży ani przebiegiem porodu. Wady te (zaburzenia kostne czaszki i twarzoczaszki) będące wadami wrodzonymi powstają w pierwszych tygodniach ciąży i są współistniejącymi z wadami ośrodkowego układu nerwowego (dziurkowatość mózgu, małogłowie), które skutkują objawami chorobowymi: upośledzeniem umysłowym, niedowładami kończyn, wodogłowiem, padaczką.

/ dowód: dokumentacja medyczna z Przychodni (...) – k. 271-277; dokumentacja

medyczna ze Szpitala (...) w Z. –

k. 297; dokumentacja medyczna (...) – k. 300-301; karta informacyjna z

Wojewódzkiej (...) – k. 302; historia zdrowia i choroby z

(...) sp. z o.o. – k. 323-331; opinia biegłego sądowego z zakresu neurologii S.

E.-V. z dnia 31.07.2020 r. oraz z dnia 09.04.2021 r. – k. 476-491 i 540-543 /

Stan zdrowia powoda jest utrwalony, rokowania dotyczące poprawy niepomyślne.

Pogorszenia stanu zdrowia mogą być związane ze stanem septycznym będącym następstwem infekcji dróg oddechowych lub moczowych, a także z powstaniem odleżyn.

Nie ma metod leczniczych mogących mieć wpływ na poprawę stanu zdrowia powoda. Pogorszenie stanu zdrowia powoda po 04.01.2016 r. można oceniać jedynie hipotetycznie. Stan neurologiczny spowodowany uszkodzeniem układu nerwowego jest od lat stabilny, gdyż upośledzenie umysłowe i niedowład czterokończynowy mają charakter utrwalony. Brak informacji o zwielokrotnieniu napadów padaczkowych lub zaburzeniach zachowania ze stanami dysforii, które wymagałyby nadzoru psychiatrycznego.

Stan neurologiczny powoda w ostatnich latach po 2016 r.: upośledzenie umysłowe oraz niedowład czterokończynowy znacznego stopnia nie mogły ulec istotnej zmianie, jednakże skrzywienie kręgosłupa deformujące klatkę piersiową jest ogromnym zagrożeniem niewydolnością oddechową, dlatego należy uznać element pogorszenia.

/ dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu neurologii S. V. z dnia 31.07.2020

r. oraz z dnia 09.04.2021 r. – k. 476-491 i 540-543 /

Stan zdrowia powoda nie rokuje poprawy. Z powodu skoliozy i znacznego skrzywienia kręgosłupa powodowi zagraża skręcenie jelit.

/ dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu ortopedii A. K. z dnia

21.07.2011 r. oraz z dnia 07.10.2021 r. – k. 559-564 i 583-588 /

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo zasługuje na częściowe uwzględnienie.

Po ostatecznym sprecyzowaniu żądania powód domaga się zasądzenia 19.166 zł odszkodowania z tytułu zwrotu poniesionych kosztów leczenia i zakupu sprzętu, 116.986,90 zł odszkodowania za zakup wyposażenia do domu, 101.904,30 zł odszkodowania za zakup materaca, a ponadto podwyższenia renty zasądzonej wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 26.01.2016 r., I C 397/08, z 2.000 zł do 18.763 zł oraz zasądzenia renty wyrównawczej w kwocie 755,88 zł.

W pierwszej kolejności zgodnie z art. 355 kpc Sąd umorzył postępowanie co do kwoty 34.344,70 zł. O tę kwotę w piśmie procesowym z dnia 08.12.2021 r. (k. 598-602) pełnomocnik powoda ograniczyła roszczenie, czyli cofnęła pozew. Kwota ta stanowi różnicę pomiędzy pierwotnie i ostatecznie zgłaszanymi wydatkami przeznaczonymi na montaż podnośnika oraz

drzwi.

Dokonując ustaleń stanu faktycznego sprawy, Sąd wziął pod uwagę przedłożone przez strony dokumenty, w szczególności dokumentację medyczną, a także materiały zgromadzone w aktach sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu o sygn. I C 397/08, oraz zeznania przedstawicielki ustawowej powoda A. M., które to zeznania należało oceniać jako rzetelne, a które korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym. Podstawą ustaleń faktycznych w kontekście obecnego stanu zdrowia i potrzeb powoda Sąd uczynił również opinie biegłych sądowych: z zakresu neurologii S. V. oraz z zakresu ortopedii A. K.. W ocenie Sądu wnioski obu opinii są wyczerpujące i należycie umotywowane, zaś same opinie zostały sporządzone prawidłowo i rzetelnie.

Sama zasada odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego wobec powoda została przesądzona prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 04.01.2016 r., I C 397/08, i nie podlega już ponownej weryfikacji. Przedmiotem oceny Sądu jest wyłącznie zakres i wymiar należnych powodowi świadczeń.

W ocenie biegłej sądowej S. V. stan zdrowia powoda od dnia 04.01.2016 r. pogorszył się ze względu na progresywną deformację kręgosłupa i klatki piersiowej zagrażającej niewydolnością oddechową. Biegła wskazała m.in., że powód nie rokuje poprawy w przyszłości, natomiast w opinii uzupełniającej rozwinęła dalej, że stan zdrowia powoda jest utrwalony – rokowania dotyczące poprawy zdrowia są niepomyślne. Pogorszenia stanu zdrowia mogą być związane ze stanem septycznym będącym następstwem infekcji dróg oddechowych lub moczowych, a także z powstaniem odleżyn, przy czym za element pogorszenia biegła uznała jednoznacznie skrzywienie kręgosłupa deformujące klatkę piersiową, co stanowi zagrożenie niewydolnością oddechową. Także biegły sądowy A. K. potwierdził, że stan zdrowia powoda nie rokuje poprawy. Wskazał przy tym, że z powodu skoliozy i znacznego skrzywienia kręgosłupa powód zagrożony jest skręceniem jelit.

Nie zachodzą zatem wątpliwości co do tego, że od zakończenia sprawy I C 397/08 stan zdrowia powoda uległ pogorszeniu. W tym stanie rzeczy zwiększeniu uległy usprawiedliwione potrzeby powoda, a co za tym idzie, jego wydatki. Jest to związane nie tylko ze schorzeniami powoda i jego naturalnym rozwojem psychofizycznym, ale też ze wzrostem cen towarów i usług. Oczywiste jest, że od 2016 r. stawki za usługi świadczone przez rehabilitantów czy opiekunki uległy zmianie, co generuje dodatkowe koszty. Chodzi tu o usprawiedliwione potrzeby ujmowane ogólnie, a nie tylko o koszty faktycznie przez powoda poniesione, z uwagi na ograniczone możliwości finansowe. Uwzględniając wnioski zawarte w opiniach biegłych sądowych, należy stwierdzić, że wzrost potrzeb powoda i środki przeznaczone na ten cel mają przede wszystkim zapobiec dalszemu pogorszeniu jego stanu zdrowia, które to pogorszenie ze względu na schorzenia, którymi jest dotknięty, pozostaje wysoce prawdopodobne. W ocenie Sądu sytuacja materialno-bytowa, w jakiej znajduje się powód, nie pozwala w pełni zrefundować wszystkich potrzeb, które są niezbędne do utrzymania jego kondycji zdrowotnej na takim poziomie, który nie stanowi zagrożenia dla jego życia.

Przechodząc do oceny poszczególnych roszczeń powoda należało rozważyć, co następuje.

I. Odszkodowanie

Zgodnie z art. 444 § 1 kc w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Obowiązek odszkodowawczy obejmuje wyłącznie wydatki celowe, uzasadnione (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 12.12.2002 r., II CKN 1018/00; z dnia 09.01.2008 r., II CSK 425/07; uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19.05.2016 r., III CZP 63/15). Weryfikacja celowości (zasadności) ich poniesienia może przy tym dotyczyć nie tylko rodzaju wydatków poszkodowanego, ale i ich wysokości. Celowość ponoszenia określonych wydatków może być związana nie tylko z możliwością uzyskania poprawy stanu zdrowia, ale też z potrzebą utrzymania tego stanu i jego niepogarszania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.01.2011 r., IV CSK 308/10). Do grupy wydatków celowych i koniecznych, pozostających w związku z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia można zaliczyć m.in., koszty leczenia, koszty nabycia protez i innych specjalistycznych aparatów i urządzeń (np. wózka inwalidzkiego), wydatków na zakup samochodu lub innego pojazdu inwalidzkiego, którego wykorzystywanie umożliwi poszkodowanemu kontynuowanie pracy zarobkowej wykonywanej przed wypadkiem, czy koszty dostosowania mieszkania poszkodowanego do potrzeb osoby niepełnosprawnej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09.01.2008 r., II CSK 425/07).

Żądane przez powoda odszkodowanie obejmuje zwrot kosztów poniesionych w związku z zakupem: ciśnieniomierza (...)(293 zł), wózka inwalidzkiego dziecięcego (...) (7.100 zł) ortezy (1.140 zł), fotelika samochodowego z zagłówkiem R. (888 USD, tj. 3.333 zł) podnośnika przysufitowego (...) wraz z montażem niestandardowych drzwi do domu (53.111,50 zł + 33.515,40 zł), wózka inwalidzkiego (...) wraz z systemem modułowym (30.360 zł), materaca przeciwodleżynowego (2.400 zł), szczoteczki sonicznej (629,30 zł) oraz samochodu (...) dla powoda (98.875 zł), a dodatkowo wydatek poniesiony na koszt zabiegu operacyjnego w (...) Klinice (...) w P. (7.300 zł).

Za uzasadnione Sąd uznał żądanie zwrotu wydatków poniesionych na zakup sprzętu medycznego, rehabilitacyjnego i ortopedycznego, tj. aparatu do mierzenia ciśnienia, wózków inwalidzkich, ortezy, fotelika samochodowego a także materaca przeciwodleżynowego. Niewątpliwie są to koszty poniesione nie tylko na leczenie powoda i związane z codzienną rehabilitacją, ale ułatwiające jego funkcjonowanie. Biegli sądowi potwierdzili zasadność i celowość ww. zakupów, powołując się na deformację somatyczną powoda. Ze względu na unieruchomienie powoda i zagrożenie powstania odleżyn Sąd nie miał również wątpliwości co do tego, że potrzebuje on materaca przeciwodleżynowego. Biorąc pod uwagę, że powód nie posiada zdolności żucia i gryzienia, cierpi na poważną wadę zgryzu i pozostaje pod stałą kontrolą lekarza stomatologa, za uzasadniony Sąd uznał również wydatek poniesiony na zakup szczoteczki sonicznej. Szczoteczki tego typu są nie tylko łatwiejsze w obsłudze, ale delikatniejsze dla zębów i bardziej efektywne. Nie można zapominać, że powód sam nie myje zębów, potrzebuje przy tej czynności pomocy innej osoby. Zakup szczoteczki sonicznej może pomoc w utrzymaniu prawidłowej higieny jamy ustnej powoda. Jeżeli chodzi o koszt prywatnego zabiegu, to Sąd nie miał również wątpliwości, że był to wydatek celowy i konieczny, skoro czas oczekiwania na operację w ramach NFZ w 2017 r. wynosił około 6 lat.

Przedstawione wydatki znajdują podstawę w treści art. 444 § 1 kc, zostały wykazane odpowiednimi dokumentami (vide: faktury – k. 30, 33-38, 57, 624-625) i zamykają się w kwocie 45.255,30 zł.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności opinii biegłych sądowych, Sąd uznał, że wydatkiem koniecznym i celowym są również wydatki poczynione na zakup podnośnika przysufitowego (...) za kwotę 53.111,50 zł, który umożliwia przemieszczanie powoda po całym domu bez dźwigania i podnoszenia. Biegła S. V. wskazała m.in., że nie jest prawdopodobne, aby powód w przyszłości mógł poruszać się samodzielnie, dlatego zakup podnośnika sufitowego może pomóc w opiece nad powodem. Sąd uwzględnił również, że powodem przez całe jego życie zajmuje się tylko matka (z wyłączeniem czasu, który poświęca na prace zarobkową), która ze względu na wiek i stan zdrowia nie ma siły nieustannie podnosić i przenosić powoda z wózka inwalidzkiego na łóżko, do wanny itp. Nie można zapominać, że z biegiem lat powód robi się coraz cięższy, co dodatkowo utrudnia jego podnoszenie. Dlatego Sąd uznał, że w bezpośrednim związku z schorzeniami powoda pozostają usprawiedliwione wydatki na adaptację domu i poprawę opieki nad powodem.

Wbrew stanowisku pozwanego należy zwrócić uwagę, że roszczenie z art. 444 § 1 zd. 2 kc ma charakter odszkodowawczy a nie alimentacyjny, a wskazany przepis nie zawiera wyczerpującego katalogu celów, na realizację których poszkodowany może żądać wyłożenia pieniędzy z góry przez dłużnika (może to dotyczyć przykładowo sum potrzebnych na przystosowanie domu do potrzeb niepełnosprawnego lub zakup samochodu na potrzeby osoby niepełnosprawnej).

Ponieważ funkcjonowanie podnośnika wymaga zamontowania niestandardowych drzwi w całym domu, Sąd uznał, że wydatek w wysokości 33.515,40 zł na drzwi i uchwyty (vide: faktury – k. 607 i 609) pozostaje również uzasadniony.

Natomiast, jeżeli chodzi o wydatek na zakup samochodu (...) dla powoda w kwocie 98.875 zł (vide: faktura k. 619, potwierdzenia przelewu – k. 620-621), to mógł on zostać uwzględniony jedynie częściowo. Sąd podzielił zarzut pozwanego co do braku podstaw do uwzględnienia żądania zwrotu kosztów zakupu samochodu w całości. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że żądanie zwrotu kosztów nabycia pojazdu dla osoby niepełnosprawnej pozostaje uzasadnione, jeżeli kompensuje kalectwo osoby poszkodowanej i przywraca możliwość łatwego przemieszczania, w celu skorzystania z zabiegów leczniczych, wykonywania pracy zarobkowej lub prowadzenia działalności gospodarczej. Powód wykazał w tym postępowaniu, że potrzebuje transportu do lekarzy, na rehabilitację, a zatem pojazdu dostosowanego do przewozu osób niepełnosprawnych. Roszczenie powoda nie zasługiwało jednak na uwzględnienie w pełnym zakresie, albowiem (...), jeżeli chodzi o wyposażenie i warunki techniczne, nie jest przeznaczony wyłącznie dla osób niepełnosprawnych. Pojazd ten ze względu na swoje gabaryty umożliwia zamontowanie specjalnego fotelika R. i w tym zakresie odpowiada potrzebom powoda. Jednakże samochód jest i może być wykorzystywany przez matkę powoda przy innych czynnościach dnia codziennego, także jej osobistych, niezwiązanych ze schorzeniami powoda (dojazd do pracy, do lekarza, na zakupy, itp.) Pozwany pozostaje zobowiązany wyłącznie do sfinansowania samochodu, który ułatwi sprawne, wygodne i bezpieczne poruszanie się powoda. W związku z tym Sąd uznał, że wydatek na zakup samochodu może zostać uwzględniony w połowie, tj. w kwocie 49 437,50 zł, albowiem właśnie w takim zakresie odpowiada potrzebom powoda (98.875 zł : 2 = 49.437,50 zł).

Licząc powyższe koszty w sposób odpowiadający kolejnym zgłoszeniom roszczenia, należy wskazać, że uwzględnieniu podlegają wydatki na:

1) ciśnieniomierz (293 zł), wózki inwalidzkie (7.100 zł), ortezę (1.140 zł), fotelik samochodowy (3.333 zł), operację (7.300 zł) – łącznie 19.166 zł, w tym 15.796 zł objęte wezwaniem do zapłaty z dnia 25.01.2019 r. i 3.370 zł żądane dopiero w pozwie;

2) podnośnik i drzwi – 116.986,90 zł (151.331,60 zł zgłoszone w pozwie, ograniczone pismem z dnia 08.12.2021 r. o kwotę 34.344,70 zł);

3) materac, szczoteczka soniczna i samochód – 52.466,80 zł (zgłoszone w piśmie z dnia 08.12.2021 r.).

Łącznie wymienione uzasadnione wydatki opiewają na sumę 188.619,70 zł.

Na podstawie art. 481 § 1 kc odsetki za opóźnienie przysługują powodowi:

- od kwoty 15.796 zł – od dnia 16.02.2019 r., tj. po 14 dniach od doręczenia pozwanemu pisma z dnia 25.01.2019 r. zawierającego wezwanie do zapłaty tej kwoty,

- od kwoty 3.370 zł – od dnia 11.05.2019 r., tj. po 14 dniach od doręczenia pozwanemu odpisu pozwu (26.04.2019 r. – k. 183),

- od kwoty 116.986,90 zł – od dnia 16.02.2019 r., tj. po 14 dniach od doręczenia pozwanemu

pisma z dnia 25.01.2019 r. zawierającego wezwanie do zapłaty,

- od kwoty 52.466.80 zł – od dnia 09.02.2022 r., tj. po 14 dniach od doręczenia pozwanemu pisma z dnia 08.12.2021 r., zawierającego rozszerzenie powództwa (25.01.2022 r. – k. 684)

Wobec powyższego zasądzeniu na rzecz powoda – punkt II sentencji wyroku – podlegała kwota 188.619,70 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 15.796 zł – od dnia 16.02.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.370 zł – od dnia 11.05.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 116.986,90 zł – od dnia 16.02.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 52.466.80 zł – od dnia 09.02.2022 r. do dnia zapłaty.

II. Renta

Zgodnie z art. 444 § 2 kc, jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Poszkodowanemu przysługuje roszczenie o rentę, jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia zwiększyły się jego potrzeby. Zwiększenie potrzeb poszkodowanego polega na konieczności pokrycia kosztów utrzymania, powstałych wyłącznie w następstwie zdarzenia szkodzącego. Będą nimi wszelkie koszty związane z zapewnieniem poszkodowanemu stałej lub doraźnej opieki, koszty zmiany warunków bytowych (środki lokomocji, mieszkanie, zmiany diety, itp. – por. wyrok Sądu Najwyższego z 13.10.1976 r., I CR 487/76). Zwiększenie się potrzeb poszkodowanego stanowi szkodę przyszłą, wyrażającą się w stale powtarzających się wydatkach na ich zaspokojenie (np. konieczność stałego leczenia, zabiegów, kuracji, opieki osób trzecich, specjalnego odżywiania itp.). W takiej sytuacji wystarczające jest wykazanie przez poszkodowanego istnienia zwiększonych potrzeb stanowiących następstwo czynu niedozwolonego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.06.2005 r., III CK 392/04). Przyznanie renty z tytułu zwiększonych potrzeb nie jest przy tym uzależnione od wykazania, że poszkodowany te potrzeby faktycznie zaspokaja i ponosi związane z tym wydatki (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.03.1976 r., IV CR 50/75, OSNCP 1977/1/11).

Z kolei zgodnie z art. 907 § 2 kc, jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z ustawy, każda ze stron może w razie zmiany stosunków żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty, chociażby wysokość renty i czas jej trwania były ustalone w orzeczeniu sądowym lub w umowie. Wyjaśnienie rzeczywistej treści stosunków faktycznych wymaga porównania ze stanem faktycznym, który stanowił podstawę ustalenia poprzedniej wysokości świadczenia. W wypadku renty zasądzonej na podstawie art. 444 § 2 kc nowe okoliczności stanowiące podstawę stwierdzenia zmiany stosunków mogą dotyczyć zarówno sfery osobistej uprawnionego do renty, jak i zjawisk o charakterze obiektywnym, przy czym w każdym wypadku decydujące znaczenie mają ich gospodarcze następstwa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 02.04.2014 r., IV CSK 444/13). Wobec powyższego wskazać należy, że sytuacja powoda powinna zostać oceniona całościowo, z uwzględnieniem zmian wszystkich kryteriów ustalania wysokości renty.

Niewątpliwie w ustalonym stanie faktycznym zaistniały okoliczności uzasadniające zmianę wysokości świadczenia rentowego należnego powodowi od pozwanego w okresie objętym żądaniem pozwu. Zaistniała zmiana stosunków w rozumieniu art. 907 § 2 kc. Stan zdrowia powoda pogorszył się, co wynika z opinii biegłych sądowych, a do czego Sąd nawiązał na początku rozważań. Wraz z wiekiem i stanem zdrowia zwiększył się zakres jego usprawiedliwionych potrzeb. Zmianie uległa ogólna sytuacja społeczno-ekonomiczna, zmienił się ogólny poziom cen, generując zwiększone wydatki na leczenie, rehabilitację, zakup materiałów medycznych, zatrudnienie opiekunki, itp. Trzeba też zwrócić uwagę, że od wydania pierwotnego wyroku ustalającego wysokość miesięcznej renty do wniesienia pozwu minął okres ponad trzech lat, ale przede wszystkim, że kwota 2.000 zł miesięcznie ustalona pierwotnie tymże wyrokiem opierała się jeszcze na szacunkach pochodzących z okresu wniesienia poprzedniego pozwu, tj. wg stanu z roku 2008 – powód w poprzedniej sprawie domagał się od początku renty w tej właśnie wysokości i nie zmienił żądania w trakcie procesu. Tym samym już wręcz w dacie orzekania podstawy wyliczenia renty były nieaktualne.

Żądanie zwiększonej renty z tytułu zwiększonych potrzeb pozostaje zatem co najmniej częściowo uzasadnione. Roszczenie powoda w tym zakresie obejmowało następujące składniki:

- koszty rehabilitacji stacjonarnej i turnusów rehabilitacyjnych,

- wydatki na zakup leków i innych niezbędnych materiałów (pieluch),

- koszty prywatnych wizyt u lekarzy specjalistów,

- koszty specjalnej wysokokalorycznej diety, w tym odżywek i mleka,

- koszt opieki ze strony innych osób,

- wydatki na przejazdy.

Kwestia wysokości kosztów potrzebnych powodowi na rehabilitację pozostawała niewątpliwie najbardziej sporną kwestią pomiędzy stronami.

Pozwany podniósł, że powód może korzystać ze świadczeń z zakresu rehabilitacji leczniczej, oferowanych przez publiczną służbę zdrowia. Stanowisko to jest z założenia wręcz wadliwe. Po pierwsze, obowiązek naprawienia szkody w ramach cywilnoprawnej odpowiedzialności odszkodowawczej określonego podmiotu ma bezwzględne pierwszeństwo przed pomocą finansowaną ze środków publicznych, będącą wyrazem solidaryzmu społecznego. Powód nie jest osobą niepełnosprawną z przyczyn obiektywnych, np. z powodu schorzeń organicznych lub wieku. Rozstrój zdrowia powoda zaistniał wskutek zawinionego zachowania innej osoby, za które ponosi odpowiedzialność pozwany; nie ma podstaw do zastępowania świadczeń należnych od osoby odpowiedzialnej deliktowo świadczeniami finansowanymi z innych źródeł, w szczególności ze składek pochodzących od pracowników i przedsiębiorców. Po drugie, powszechnie znane są trudności w dostępie do usług rehabilitacyjnych refundowanych, długie okresy oczekiwania na ich realizację i związany z tym brak ciągłości i systematyczności rehabilitacji. Biegły A. K. w odpowiedzi na zastrzeżenia pozwanego do opinii podstawowej podtrzymał swoje stanowisko, że powód bezwzględnie wymaga rehabilitacji całego ciała dwie godziny dziennie, żeby zapobiec nawrotowi przykurczy, stan powoda jest bardzo ciężki i nie może być uzależniony od funduszy NFZ, które są niewystarczające (NFZ nie ma funduszy na długotrwałe rehabilitacje). Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że jeżeli chodzi o rehabilitację w warunkach domowych – której powód potrzebuje codziennie – to mógłby korzystać jedynie z pomocy rehabilitanta z Oddziału (...) w Z. i jak biegły sam wskazał, wiąże się to z oczekiwaniem w kolejce przez 6-7 miesięcy. Również z zaświadczeń lekarskich złożonych do akt sprawy (m.in. k. 370) wynika, że powód potrzebuje codziennej rehabilitacji. Na konieczność stałej rehabilitacji powoda wskazała również biegła S. V., podkreślając, że pozostawienie zdrowego somatycznie człowieka w bezruchu grozi powikłaniami zagrażającymi jego życiu.

Koszty rehabilitacji, uwzględniając czas potrzebny i stawki przyjęte w miejscu zamieszkania powoda, kształtują się w skali miesiąca następująco: (1-2 h x 120 zł/h x 20 dni) = 2.400 - 4.800 zł, czyli przeciętnie ok. 3.600 zł.

Rehabilitacja powoda obejmuje nie tylko rehabilitację w warunkach domowych, ewentualnie w zakładach stacjonarnych, ale konieczność uczestnictwa w tzw. turnusach rehabilitacyjnych dwa razy w roku, przez okres dwóch tygodni, co generuje wydatek w wysokości 15.000 zł rocznie, tj. 1.250 zł miesięcznie. Biegły A. K. nie miał wątpliwości, uznając ww. wydatek za celowy i całkowicie uzasadniony. Natomiast biegła S. V. wskazała początkowo, że udział powoda w turnusach jest dyskusyjny, niemniej jednak dalej podała, że uwzględniając udostępnienie do hydroterapii na turnusach rehabilitacyjnych – nieznacznie zmniejszenie spastyczności oraz krótkotrwałe zadowolenie osoby niepełnosprawnej – pobyt powoda z matką na turnusie jest uzasadniony.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał jednak, iż tego rodzaju wydatek podlegać powinien rozliczeniu w ramach odszkodowania z art. 444 § 1 kc, a nie w ramach renty z art. 444 § 2 kc.

Kolejno, za uzasadniony – jako element rehabilitacji i poprawy sprawności powoda – należy uznać koszt terapii w wodzie. Biegły A. K. wyjaśnił, że powód wymaga regularnego uczęszczania na basen, ponieważ jest to jedyna sytuacja, kiedy może być spionowany, dlatego potrzebuje rehabilitanta do zajęć w wodzie – jest to terapia konieczna dla zapobiegania przykurczom, w przeciwnym razie istnieje poważne zagrożenie dalszego pogorszenia skoliozy i powstania niedodmy prawego płuca i odleżyny z zagrożeniem septycznego zakażenia i zgonu powoda. Poza tym rehabilitant utrzymuje powoda w wodzie, powód jest ubrany w piankę kąpielową, w wodzie zmniejsza się spastyczność powoda, powód się rozluźnia i prostuje, w przeciwnym przypadku dojdzie do zwichnięcia stawów biodrowych, co będzie wymagało leczenia operacyjnego. Miesięczny koszt terapii w wodzie zamyka się w kwocie 960 zł.

Powód wykazał również ponoszenie stałych miesięcznych wydatków na środki higieniczne – pieluchy, przedstawiając stosowne faktury za zakup (k. 143-145, 280-293, 662-670), których miesięczny koszt, uwzględniając dofinansowanie z Narodowego Funduszu Zdrowia, wynosi 200 zł.

Miesięczny koszt leków nie wzrósł od 2016 r. i zamyka się w kwocie 300 zł miesięcznie.

Jeżeli chodzi o samą dietę, z opinii biegłych sądowych wynika, że powód wymaga diety wysokokalorycznej i wysokobiałkowej, tj. mleka w proszku V. (...)Junior oraz preparatów odżywczych – N. oraz F.. Miesięczny koszt tej diety powoda wynosi 600 zł.

Uwzględnieniu podlegają również koszty konsultacji u lekarzy specjalistów, tj. 10 wizyt rocznie x 150 - 200 zł wraz z kosztami dojazdu.

Za uzasadnione Sąd uznał koszty opieki nad powodem. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym przede wszystkim zeznania matki powoda, wskazuje, że powód wymaga całodobowej opieki. Ponieważ matka powoda pracuje zarobkowo, w czasie jej nieobecności przez 9 godzin x 5 dni w tygodniu powód pozostaje pod opieką osoby trzeciej. Zauważyć przy tym należy, że wzrost kosztów opieki wynika nie tylko z inflacji, ale jest uzależniony od indywidualnych czynników leżących po stronie powoda. Potrzeby powoda uległy zmianie, powód staje się dorosłym mężczyzną i uzasadnione jest twierdzenie, że potrzebuje opieki jak dorosły, a nie jak dziecko. Renta z tytułu zwiększonych potrzeb może obejmować także refundację nieodpłatnej pomocy osób bliskich – stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 04.03.1969 r., I PR 28/69, OSNCP 1969/12/229; z dnia 28.11.1972 r., I CR 534/72; z dnia 04.10.1973 r., II CR 365/73, OSN 1974/9/147; z dnia 11.03.1976 r., IV CR 50/76, OSNC 1977/1/11; z dnia 26.07.1977 r., I CR 143/77; z dnia 22.06.2005 r., III CK 392/04; z dnia 15.02.2007 r., II CSK 474/06; z dnia 08.02.2012 r., V CSK 57/11; z dnia 17.07.2019 r., I PK 68/18; uchwała z dnia 22.07.2020 r., III CZP 31/20).

Powód wskazał na miesięczny koszt opieki wynoszący 7.140 zł (pismo z dnia 08.12.2021 r.).

Reasumując, comiesięczne stałe wydatki powoda zwiększyły się do kwoty 13.550 zł, na co składają się następujące koszty:

- zakupu leków, badań i konsultacji, dojazdów, pampersów, mleka, jedzenia – ok. 1.550 zł,

- opieki – 7.140 zł,

- rehabilitacji – ok. 4.500 zł (3.600 zł rehabilitacja domowa + 960 zł terapia w wodzie),

tj. łącznie 13.550 zł.

Powyższa kwota zwiększyła się: od stycznia 2022 r. do 15.550 zł, a od marca 2022 r. do 17.550 zł z uwagi na wzrost stawek za godzinę rehabilitacji.

Należy przypomnieć, iż w sprawach o rentę sąd nie jest zobowiązany do drobiazgowej dokładności i powinien kierować się wskazaniami art. 322 k.p.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 25.11.1998 r., II CKN 476/98; z dnia 13.12.1999 r., I CKN 832/98; z dnia 03.11.2009 r., II CSK 249/09).

Z uwagi na powyższe Sąd podwyższył – punkt III sentencji – rentę zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 26.01.2016 r., I C 397/08, z kwoty 2.000 zł miesięcznie do kwoty:

- 13.550 zł miesięcznie – od kwietnia 2019 r.,

- 15.550 zł miesięcznie – od stycznia 2022 r.,

- 17.550 zł miesięcznie – od marca 2022 r.,

płatnej z góry do 10 dnia miesiąca, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat.

Powód zażądał podwyższeniu renty od dnia 01.02.2019 r. Pozew został jednakże złożony w dniu 15.03.2019 r. (k. 165). Zgodnie z art. 190 kpc powód może domagać się przyszłych powtarzających się świadczeń niepieniężnych. Renty, a także jej podwyższenia, jako świadczenia powtarzalnego można domagać się dopiero w odniesieniu do rat płatnych po wytoczeniu powództwa. Chcąc dochodzić podwyższonej renty za okres wcześniejszy, powód powinien sformułować roszczenie w postaci skapitalizowanej sumy.

III. Renta wyrównawcza

Zgodnie z art. 444 § 2 kc, jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Przewidziana przywołanym przepisem renta z tytułu utraty zdolności do pracy (renta wyrównawcza) stanowi formę odszkodowania w granicach wyrządzonej poszkodowanemu szkody. Wysokość renty jest zatem uzależniona od ustalenia, jakie poszkodowany mógłby realnie osiągnąć dochody, stosownie do swych kwalifikacji oraz warunków na rynku pracy.

Powód zażądał z tego tytułu kwoty 755,80 zł. Powód jest dotknięty niepełnosprawnością od urodzenia. Ze względu na to, że nigdy nie podjął pracy zarobkowej, kwestia możliwości zarobkowych powoda w tym zakresie jest trudna do określenia. W tym stanie rzeczy wskaźnikiem pozwalającym na wyliczenie renty wyrównawczej pozostaje wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku. Można bowiem zakładać, że powód – gdyby był całkowicie zdolny do pracy – osiągałby co najmniej najniższe wynagrodzenie. Minimalne wynagrodzenie od stycznia 2019 r. (zgodnie z żądaniem pozwu) wynosiło 2.250 zł brutto, tj. 1.633,78 zł netto. Odliczając wysokość renty socjalnej, którą powód otrzymywał w tym czasie – 878,12 zł, wysokość renty wyrównawczej została ustalona ostatecznie na kwotę 755,66 zł.

Sąd zasądził zatem od pozwanego na rzecz powoda – w punkcie IV sentencji – rentę w kwocie 755,66 zł miesięcznie, płatną z góry do 10 dnia miesiąca, poczynając od kwietnia 2019 r., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat – punkt IV sentencji.

W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu jako nieusprawiedliwione wynikami postępowania dowodowego – punkt V sentencji.

Wobec częściowego uwzględnienia powództwa o kosztach procesu należało orzec zgodnie z wyrażoną w art. 100 kpc zasadą ich stosunkowego rozdzielenia.

Powód wygrał sprawę ostatecznie w 86,15 %. Powód dochodził łącznie roszczenia o wartości 430.234,06 zł (19.166 zł + 151.331,60 zł + 101.904,30 zł + 12.396,80 zł x 12 + 755,88 zł x 12), uzyskał zaś uwzględnienie powództwa o wartości 370.632,32 zł (188.619,70 zł + 34.344,70 zł – w zakresie cofniętego roszczenia powód jest stroną wygrywającą, jako że dochodził uzasadnionego roszczenia na podstawie oferty, jaką w tym czasie dysponował, natomiast ostatecznie zażąda niższej kwoty, odpowiadającej faktycznie poniesionego wydatkowi + 11.550 zł x 12 + 755,66 zł x 12). Koszty procesu po stronie powoda objęły wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – 10.800 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł, tj. łącznie 10817 zł, z czego 86,15 % wynosi 9 318,85 zł. Koszty procesu po stronie pozwanego objęły: wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zgodnie z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – 10.800 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w postępowaniach zażaleniowych: I ACz 1675/19 – 2.700 zł, I Cz 150/20 – 120 zł, tj. łącznie 13.637 zł, z czego 13,85 % wynosi 1.886,37 zł. Różnica między wskazanymi kwotami wynosi 7.432,48 zł na korzyść powoda – punkt VII sentencji wyroku.

Na podstawie art. 113 uksc w zw. z art. 100 kpc w tym samym stosunku strony winny ponieść nieopłacone koszty sądowe. Koszty te obejmują:

- wynagrodzenie Szpitala – 8,84 zł (k. 352),

- wynagrodzenie biegłej S. V. – 1.410 zł + 220 zł (k. 494 i 546),

- wynagrodzenie biegłego A. K. – 1.828,17 zł (k. 566),

tj. łącznie 3.467,01 zł, z czego pozwany ponosi 86,14 %, czyli 2.986,83 zł, zaś powód 480,18 zł, podlegające ściągnięciu z zasądzonego na jego rzecz roszczenia – punkt VII i VIII sentencji.

Pozostałe koszty sądowe obejmujące nieuiszczoną opłatę sądową od pozwu obciążają ostatecznie Skarb Państwa – punkt IX sentencji

Mając powyższe na uwadze, Sąd podjął rozstrzygnięcia zawarte w sentencji wyroku.