IV Ka 486/26

Sygnatura akt IV Ka 486/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 lipca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodnicząca:

SSO Agnieszka Połyniak

Protokolant:

Lilianna Hummel-Kręciproch

przy udziale Anny Gawryckiej-Lipiety Prokuratora Prokuratury Okręgowej,

po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2026 r.

sprawy L. D.

syna P. i V. z domu N.

urodzonego (...) w H.

oskarżonego o czyn z art. 242 § 3 kk w związku z art. 64 § 1 kk

na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego

od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy

z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygnatura akt VI K 968/25

I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, iż na podstawie art. 414 § 1 kpk w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 kpk i art. 28 § 1 kk uniewinnia oskarżonego L. D. od zarzutu popełnienia czynu z art. 242 § 3 kk w zw. z art. 64 § 1 kk opisanego w części wstępnej tegoż wyroku;

II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. Z. P. 1033,20 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

III. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 486/26

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 15 kwietnia 2026 roku, sygn. akt VI K 968-25

Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

Granice zaskarżenia

Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami

przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Ustalenie faktów

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

L. D.

uprzednia karalność sądowa oskarżonego

informacja z Krajowego Rejestru Karnego

227-231

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

Ocena dowodów

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.1.1.1.

informacja z Krajowego Rejestru Karnego

dowód ma charakter obiektywny i nie był kwestionowany przez strony postepowania odwoławczego

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Apelację wniosła obrońca oskarżonego i zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. obrazę przepisów postepowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w:

a) bezzasadnej odmowie przyznania waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego L. D. co do tego, że na posiedzeniu w dniu 19 lutego 2024 r. udzielono mu przez przewodniczącego informacji o braku obowiązku powrotu do jednostki penitencjarnej do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie odroczenia wykonania kary i wezwania przez biegłego, bez należytego i wszechstronnego rozważenia okoliczności potwierdzających wiarygodność tych wyjaśnień,

b) pominięciu przy dokonywaniu ustaleń faktycznych i ocenie materiału dowodowego zarządzenia Sędziego z dnia 12 marca 2024 r. (sygn. akt VI Ko 3474/23), polecającego ustalenie terminu badania z biegłym i wezwanie skazanego, zarządzenia, które nigdy nie zostało wykonane, a które w sposób obiektywny potwierdzało, że postepowanie w przedmiocie odroczenia wykonania kary było w toku w dacie upływu przerwy,

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na niezasadnym przyjęciu, że oskarżony bez usprawiedliwionej przyczyny nie powrócił do jednostki penitencjarnej po upływie przerwy, podczas gdy prawidłowa ocena całości materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż oskarżony działał w subiektywnym przekonaniu, usprawiedliwionym pouczeniem organu sądowego oraz okolicznościami toczącego się postępowania wykonawczego, że nie ma prawnego obowiązku powrotu do zakładu karnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy o odroczenie wykonania kary.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja obrońcy okazała się zasadna i w efekcie doprowadziła do uniewinnienia L. D..

Zauważyć przede wszystkim należy, że aby sprawca zrealizował wszystkie znamiona ustawowe występku z art. 242 § 3 k.k. konieczne jest wykazanie, że jego niestawiennictwo po upływie okresu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności nastąpiło bez usprawiedliwionej przyczyny, a co najmniej, że oprócz chęci nieusprawiedliwionego niepowrotu do miejsca pozbawienia wolności dostrzegał wysokie prawdopodobieństwo, że uchybia terminowi zastrzeżonemu na powrót oraz dodatkowym 3 dniom, ale nie zrobił niczego, by zminimalizować ryzyko realizacji znamion.

Oceniając motywy postępowania skazanego należy tu jednak mieć na uwadze nie tyle oduczcie samego zainteresowanego, a należy wziąć pod uwagę zobiektywizowane względy racjonalne, a nie jedynie emocjonalne. Oznacza to, że należy rozważyć, czy rozsądny obywatel uznałby przyczyny, jakimi kierował się sprawca, za usprawiedliwione (tak np. w komentarzu do art. 242 k.k. pod red. W. Wróbla. A. Zolla, Kodeks karny, część szczególna, teza 19).

Nie ulega wątpliwości i nie jest kwestionowane to, że L. D. nie stawił się po upływie okresu przerwy udzielonej w karze przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze postanowieniem z 5 października 2023 roku (III Kow 1068/23, k.14) najpóźniej w ciągu 3 dni po upływie wyznaczonego terminu przerwy (od 5 października 2023r. do 5 kwietnia 2024 roku) i dopiero 12 kwietnia 2024r. został doprowadzony z miejsca zamieszkania do Aresztu Śledczego w H.. Okolicznościom tym nikt, zwłaszcza oskarżony, nie przeczy. Istotne jest natomiast to z jakiego powodu oskarżony nie stawił się w Areszcie Śledczym w Świdnicy 6 kwietnia 2024 roku i czy jego decyzja w tym zakresie miała racjonalne uzasadnienie, czy też nie.

L. D. konsekwentnie, od samego początku wyjaśniał, że powodem niestawiennictwa było to, że w domu oczekiwał na wezwanie na badanie przez biegłego powołanego przez Sąd Rejonowy w Świdnicy w sprawie VI Ko 3474/23, po którym biegły miał sporządzić opinię i na tej podstawie z kolei Sąd Rejonowy w Świdnicy miał orzec w przedmiocie odbywania przez niego kary (k. 14v – 15). Nie można nie dostrzec że tożsame w treści okoliczności niestawienia się w AŚ w H. podał oskarżony już w trakcie pierwszego „rozpytania” w ramach czynności sprawdzających (vide notatka urzędowa z 27 maja 2024 r., k. 10). Dla oceny motywacji oskarżonego konieczne jest zatem przeanalizowanie tego, co działo się w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Świdnicy, na co wskazał także Sąd Okręgowy w Świdnicy, uchylający uprzednio wydany wyrok uniewinniający (IV Ka 617/25, k. 325v).

Z akt sprawy VI Ko 3474/23 Sądu Rejonowego w Świdnicy wynika, że postępowania o odroczenie wykonania kary orzeczonej w sprawie VI K 1605/22 zostało wszczęte z urzędu (dot. wyroku z 19 kwietnia 2023 , którym orzeczona została kara łączna roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności). O zaistniałych podstawach rozważenia odroczenie wykonania tej kary poinformowali Sąd Rejonowy w Świdnicy funkcjonariusze KPP w H., wskazując na udzielenie skazanemu przerwy w odbywaniu innych kar pozbawienia wonności przez Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze III Wydział Karny Sekcję ds. Penitencjarnych (k.1akt sprawy VI Ko 3474/33). Informacja ta była następstwem wydania przez Sąd Rejonowy w Świdnicy nakazu doprowadzenia L. D. do odbycia kary w sprawie VI K 1605/23.

W konsekwencji tego zawiadomienia Sąd Rejonowy w Świdnicy z urzędu, postanowieniem z 28 listopada 2023 roku, wstrzymał wykonanie kary łącznej roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności w sprawie VI K 1605/23 do czasu rozstrzygnięcia kwestii odroczenia tej kary. Decyzję tę Sąd ten uzasadnił właśnie stanem zdrowia skazanego i udzieleniem przerwy w odbyciu innych kar. W ramach tak zainicjowanego postępowania L. D. został zawiadomiony o tym, że 19 lutego 2024 roku odbędzie się posiedzenie w przedmiocie odroczenia wykonania kary. W posiedzeniu skazany uczestniczył (k.13 akt VI Ko 3474/23), a Sąd orzekający, dysponując, m.in. aktami II Kow 1068/23, wydał postanowienie o dopuszczeniu z urzędu dowodu z opinii biegłego medyka na okoliczność ustalenia aktualnego stanu zdrowia skazanego, a jeżeli stan ten uniemożliwia dobycie kary pozbawienia wolności, wskazanie daty kiedy będzie to możliwe. Postanowił także o ustaleniu z biegłym terminu badania L. D. (pkt 2 postanowienia) i w tym celu posiedzenie odroczył bez podania kolejnego terminu. Jak przy tym wynika z treści zarządzenia wydanego tego samego dnia ustalenie terminu badania miało nastąpić w dniu 1 marca 2024r. (k.14 akt VI Ko 3474/23). W rzeczywistości tak się nie stało, o czym przekonuje to, że 12 marca 2024 roku wydane zostało kolejne zarządzenie o ustaleniu z biegłym terminu badania skazanego i sędzia zarządziła także, by na ten ustalony termin wezwać skazanego (k. 16 akt VI Ko 3474/23). Czy to zarządzenie to zostało wykonane i z jakim skutkiem, nie sposób wywnioskować z akt sprawy.

Nie ma natomiast powodów, by kwestionować to, że L. D. poinstruowany został, że ma wrócić do domu i tam oczekiwać na wezwanie na badanie do biegłego. W tych okolicznościach racjonalnie brzmi twierdzenie oskarżonego, że wraz z tym pouczeniem uzyskał informację, że do czasu ustalenia aktualnego stanu jego zdrowia, kara pozbawienia wolności nie będzie wykonywana. Czy sędzia doprecyzowała, iż chodzi tu wyłącznie o karę orzeczoną w sprawie VI K 1605/23, tego nie sposób kategorycznie przesądzić.

Tym samym nie można podważyć twierdzenia oskarżonego, że został zobligowany przez Sąd Rejonowy w Świdnicy do samodzielnego stawienia się u biegłego, właśnie z miejsca zamieszkania. Logicznie wiąże się to więc z jego dalszym stwierdzeniem, iż wrócił do domu i tam oczekiwał na takie wezwanie. Zauważyć należy i to, że postępowanie w sprawie odroczenia wykonania kary w sprawie VI Ko 3474/23 umorzone zostało dopiero 20 maja 2024 roku, zatem po zatrzymaniu oskarżonego i doprowadzeniu do AŚ w H. (k. 20 akt VI Ko 3474/23). Świadczy także o tym, że przed 5 kwietnia 2024 roku termin badania nie został wyznaczony.

W tym stanie faktycznym nie można kategorycznie wykluczyć, że L. D. nie został wyraźnie (tj. zrozumiale dla siebie) poinformowany o konsekwencjach upływu okresu przerwy w karze w sprawach, których dotyczyło postanowienie z 5 października 2023 roku (III Kow 1068/23), jak też, że to postępowanie, w którym 19 lutego 2024 roku uczestniczył, było niezależne od tego, w ramach którego orzeczono przerwę w karze. Przekonuje o tym m.in. sposób przeprowadzenia czynności procesowych, które zdają się świadczyć o tym, że sąd rejonowy nie brał pod uwagę tego, że 5 kwietnia 2024 roku upływa okres przerwy, a w razie niezłożenia kolejnego wniosku o przerwę w karze, skazany będzie zobligowany, by stawić się do aresztu w celu odbycia reszty kary.

Chronologia wydarzeń i czynności w sprawie VI Ko 3474/23 takiego wnioskowania nie podważają.

Tym samym nie sposób zgodzić się z Sądem meriti, że przebieg posiedzenia z 19 lutego 2024 roku i brak zapisów o pouczeniu lub jego braku automatycznie świadczy o niewiarygodności L. D. w powyższym zakresie.

Zapisy protokołu tego posiedzenia, wbrew twierdzeniom Sądu orzekającego, są istotnie błędne, nie odzwierciedlają choćby tego, co było rzeczywistym przedmiotem posiedzenia. Z całą pewnością nie było to posiedzenie w przedmiocie „odroczenia wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności”. A i taki zapis znajduje się w jego treści. Omyłki tej nikt nie sprostował. Nie odnotowano także, by w ogóle jakiekolwiek pouczenia skazany otrzymał, choć niewątpliwie musiało tak być. O tym, że otrzymał informację, że zostanie wezwany na termin badania pośrednio wynika z treści zarządzenia z 13 marca 2024r. (k. 16). Zostało ono przecież wydane pod nieobecność skazanego. Nie mógł zatem w inny sposób dowiedzieć się, że będzie wzywany do biegłego, a taką informacją dysponował. To stanowi o tym, że poza tym, co zostało odnotowane w protokole L. D. był instruowany o planowanych dalszych czynnościach, łącznie z tym, że nie musi stawiać się do aresztu śledczego, by rozpocząć odbywania kary. Czy wprost zostało zastrzeżone, iż dotyczy to tylko i wyłącznie kary ze sprawy VI K 1605/23, a wraz z końcem przerwy w karze orzeczonej przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze tak, czy inaczej winien do aresztu śledczego powrócić, tego nie można jednoznacznie stwierdzić. Niemniej nie sposób jednoznacznie wykluczyć, że nie uzyskał, takiego pouczenia (zastrzegającego której kary to dotyczy), a Sąd Rejonowy w Świdnicy, informując o wstrzymaniu wykonania kary do czasu zakończenia postępowania w tej sprawie, wprost nie wyartykułował takiego zastrzeżenia, że dotyczy to tylko tej jednej kary. Niewątpliwe jest, że Sąd Rejonowy w sprawie VI Ko 3474/23 nie orzekał w przedmiocie przerwy w karze i żadnych czynności w tym zakresie nie podejmował, co z jednej strony uprawnia do twierdzenia, że skazanego nie musiał pouczyć o konsekwencjach upływu okresu przerwy, ale z drugiej strony, wobec zależności obu postępowań od stanu zdrowia L. D., istotnie mogło wywołać u niego przekonanie, że wynik tego postępowania będzie automatycznie („z urzędu”) wywierać skutek na wykonanie pozostałych kar.

Jak wynika z wyjaśnień oskarżonego nie zdawał sobie sprawy z różnego zakresu tych postępowań i ich odrębności. Skoncentrowany był na tym, że stan jego zdrowia stanowi okoliczność, która uzasadniła wstrzymanie wykonania kar pozbawienia wolności, czy w ramach przerwy, czy odroczenia pozostało dla niego kwestią wtórną, dokładnego znaczenia obu pojęć nie rozumiał, o czym przekonują złożone wyjaśnienia („pamiętam, że miałem stawić się na rozprawę sądową o odroczenie (…) Pani Sędzia poinformowała mnie, że nie muszę stawić się w Areszcie Śledczym, że to jest odroczone i Areszt Śledczy zostanie o tym poinformowany (…) moim zdaniem Sąd Rejonowy nie poinformował Aresztu Śledczego o odroczeniu mojego stawiennictwa pod odbyciu przerwy (…)” - k. 114v – 115 i analogicznie na k. 175v oraz, że „(…) miałem rozprawę o przedłużenie przerwy w Sądzie Rejonowym w Świdnicy. Miałem mieć przedłużona przerwę ze względu na stan zdrowia” – k. 232v).

Nie ma dowodów, które pozwalałyby na kategoryczne podważenie linii obrony L. D., a zatem co najmniej wzgląd na brzmienie art. 5 §2 k.p.k. obligował do przyjęcia jego wersji wydarzeń i powodów niestawienia się w Areszcie Śledczym w Świdnicy. To w tym kontekście należało ocenić, czy błędne przekonanie co do okoliczności usprawiedliwiającej niestawiennictwo po 5 kwietnia 2024 roku powstało z przyczyn zależnych od niego, czy stanowiło wynik błędnego (a choćby nieprecyzyjnego) pouczenia przez Sąd Rejonowy w Świdnicy, z którego wynikało, że ma pozostać w domu i czekać na wezwanie.

Oceniając ten aspekt sprawy należy wziąć pod uwagę to, że L. D. nie zainicjował postępowania w sprawie odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności, której dotyczyło postępowania VI Ko 3474/23, a przesłanką do jego wszczęcia był jego stan zdrowia. Ten sam, który uprzednio oceniał Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze. Nadto, za polegające na prawdzie, przyjąć należy twierdzenie oskarżonego, że 19 lutego 2024 roku wrócił do domu i tam, wiedząc, że wstrzymano mu wykonanie kary łącznej pozbawienia wolności do czasu wydania orzeczenia dotyczącego odroczenia jej wykonania, jak też będąc zobowiązanym przez sąd do stawiennictwa u biegłego w wyznaczonym terminie, dostosował się do tych pouczeń.

L. D. niewątpliwie korzystał z przerwy w karze z uwagi na stan zdrowia – uszkodzenie łękotki, a akt sprawy III Kow 1068/23 SO w Jeleniej Górze potwierdzają, że 16.10.2023r. planowy był zabieg operacyjny na oddziale ortopedycznym szpitala (...) w D., po którym wymagana była rehabilitacja i to z tego powodu udzielono mu przerwy w karze (k. 58). Te okoliczności oraz to, czy dalsza rehabilitacja była konieczna, miał ustalić biegły z zakresu medycyny.

Nie ma przy tym dowodu, który wskazywałby na to, że L. D. miał świadomość tego, że z uwagi na ten jego stan zdrowia wszczęte zostały dwa odrębne postępowania, to dodatkowo musi podjąć dalsze działania, jeżeli nadto chce dalej korzystać z przerwy. Wszak pierwsze postępowanie sam zainicjował (o przerwę), ale to drugie zostało wszczęte przez Sąd Rejonowy z urzędu (o odroczenie wykonania kary). Tym samym zaistniały splot okoliczności, w tym pouczenie sądu o wstrzymaniu wykonania kary, istotnie mogły wprowadzić L. D. w błąd co do tego, że nie musiał już podejmować dodatkowych czynności, jeżeli nadal chciał korzystać z przerwy w odbywaniu pozostałych kar, tj. do odrębnego złożenia wniosku w tym zakresie, a jeżeli nie, to do stawiennictwa w Areszcie Śledczym w Świdnicy po upływie okresu przerwy.

Skoro tak, to uznać należy, że zaistniała niezgodność pomiędzy obiektywną rzeczywistością a jej odbiciem w świadomości sprawcy. Po 5 kwietnia 2024 roku pozostawał on w błędzie co zaistnienia usprawiedliwionej przyczyny, z powodu której może po 5 kwietnia 2024 rou pozostać w domu i takie zachowanie nie naruszy prawa (nie dojdzie do sytuacji tzw. niepowrotu do aresztu śledczego po zakończeniu okresu przerwy). Chodzi tu o przekonanie, że z uwagi na stan zdrowia wstrzymane zostało wobec niego wykonanie nie tylko jednej kary (co istotnie nastąpiło), ale też, że ta decyzja ma wpływ na bieg postępowania, w ramach którego uzyskał sześciomiesięczna przerwę. Tę postawę oskarżonego, jak też jego przekonanie o jej prawidłowości, należy ocenić sytuacyjnie, tj. z uwzględnieniem jego właściwości osobistych i okoliczności w jakich się znalazł.

Choć oskarżony po upływie okresu przerwy i 3 kolejnych dni nie powrócił do aresztu śledczy, by odbyć dalszą część kary, to jednakże w okolicznościach w jakich podjął decyzję, a wynikających z błędnej oceny swojej sytuacji zdrowotnej i prawnej, nie było elementu celowego działania obliczonego na to, by wskutek niepowrotu do aresztu śledczego, godzić w dobro prawne jakim jest funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości, poprzez utrudnienie wykonywanie orzeczeń w części dotyczącej pozbawienia wolności. Przyjmuje się także, że zamiar sprawcy przejawiać się może w tym, że, oprócz chęci nieusprawiedliwionego niepowrotu do miejsca pozbawienia wolności, może on dostrzegać wysokie prawdopodobieństwo, że uchybia terminowi zastrzeżonemu na powrót (oraz dodatkowym 3 dniom), ale nie robi niczego, by zminimalizować ryzyko realizacji znamion. Lecz tak w omawianej sprawie nie było. Skoro zaś L. D. 19 lutego 2024 roku wrócił do miejsca zamieszkania i tam pozostawał, oczekując na wezwanie z Sądu Rejonowego w Świdnicy (także po 5 kwietnia 2024r.), to nie sposób zakładać, że postąpił tak ze złej woli, lecz będąc przekonany, że w ten sposób postępuje zgodnie z nałożonym na niego przez sąd obowiązkiem, jak też, że Areszt Śledczy w H. o tej sytuacji został powiadomiony. Tym samym uznać należy, że postąpił tak, będąc błędnie przekonany o zaistnieniu „usprawiedliwionej przyczyn” dla takiego zachowania. Tym samym pozostawał zarówno w błędzie co do bezprawności swego czynu – niepowrotu do Aresztu Śledczego w H. po upływie okresu przerwy, jak też co do tego, że ów nie powrót ma usprawiedliwioną przyczynę, a więc nie wyczerpał ustawowych znamion występku z art. 242 §3 k.k.

Wniosek

1.

Obrońca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego L. D. od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Świdnicy do ponownego rozpoznania.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z przyczyn wskazanych powyżej Sąd odwoławczy uznał, że L. D., który nie powrócił do Aresztu Śledczego w H. po upływie okresu przerwy w karze, jak też w ciągu 3 dni po tej dacie, działał pod wpływem błędu co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego, tj. że zaistniała usprawiedliwiona przyczyna tego niepowrotu, wynikająca z jego stanu zdrowia, który stanowił podstawę do orzeczenia najpierw przerwy w karze pozbawienia wolności, a następnie wstrzymania wykonania kary łącznej pozbawienia wolności i wszczęcia - urzędu - postępowania w przedmiocie odroczenia wykonania tej kary. Jak też, że w związku z jego stanem zdrowia i prowadzonym postępowaniem Sąd Rejonowy w Świdnicy poinformował Areszt Śledczy o tych decyzjach procesowych i to na tej podstawie, do czasu zakończenia tego postępowania, żadna kara nie będzie wykonywana, a on ma pozostać w domu i tam oczekiwać na wezwania do biegłego lekarza. To dopiero wtedy, po dokonaniu tych czynności procesowych, podjęta zostanie decyzja w przedmiocie wykonywania kary pozbawienia wolności. L. D., nie zdając sobie sprawy z różnic pomiędzy instytucją „przerwy w karze” a „odroczeniem wykonania kary”, błędnie uznając, iż skutki czynności procesowych Sądu Rejonowego w Świdnicy mają wpływ także na czas trwania przerwy uprzednio orzeczonej, pozostał w domu, także po upływie okresu przerwy, co w jego przekonaniu stanowiło „zastosowanie się” do pouczeń organu wymiaru sprawiedliwości.

Usprawiedliwienie tego błędu należało oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, w jakich znajdował się oskarżony, nie wracając po okresie przerwy do Aresztu Śledczego w H., w tym także jego subiektywne warunki osobiste, związane z jego możliwościami analizy w określonym czasie docierających doń informacji oraz podejmowania opartych na nich decyzji. Skoro informacje i pouczenia oskarżony uzyskał w toku posiedzenia od sędziego prowadzącego postępowanie (tj. Sądu Rejonowego w Świdnicy) i zastosował się do nich, to nie można uznać, że skoro nie skonsultował dodatkowo swej sytuacji prawnej, to jego niezachowanie ocenić należy jako brak należytej staranności. W takim przypadku uznać także można, że oskarżony pozostawała w usprawiedliwionym błędzie co do zaistnienia okoliczności wyłączające bezprawność jego czynu (art. 30 k.k.)

Znany jest tut. Sądowi okręgowemu pogląd, wyrażony przez niektórych teoretyków prawa, iż art. 28 §1 k.k. może mieć zastosowanie wyłącznie do przestępstw nieumyślnych, a to w konsekwencji skutkowałoby niemożnością zastosowania tego przepisu w sprawie omawianej. Jednakże zdaniem tut. Sądu, choć argumentacja dotyczącą wskazanego wyżej zapatrywania wydaje się logiczna, to jednak nie został ten pogląd zaaprobowany w przedmiotowej sprawie. Zdaniem tut. Sądu okręgowego z treści art. 28 §1 k.k. nie sposób wyprowadzić wniosku, że może on mieć wyłącznie zastosowanie do przestępstw nieumyślnych bowiem wykładnia logiczna, jak gramatyczna tego artykułu kodeksu karnego zdaje się wskazywać jednak na możliwość błędu co do znamion sprawców popełniających czyn zabroniony w sposób umyślny. Gdyby jednak zaakceptować w pełni stanowisko prezentowane m.in. przez prof. B. B. wyłączające możliwość stosowania art. 28 §1 k.k., np. do przestępstw z art. 242 §3 k.k., to w takim razie nie sposób wyłączyć możliwości „ochrony” sprawcy w oparciu o art. 30 k.k. Niewątpliwym bowiem jest, że jeśli przyjmiemy iż L. D. działając umyślnie, nie mógł pozostawiać w błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu mu zarzuconego, to nie można kwestionować przyjęcia, iż oskarżony nie popełnił przestępstwa, ponieważ dopuścił się omawianego czynu w usprawiedliwionej nieświadomości jego bezprawności. Owa nieświadomość wynika z szeregu okoliczności omówionych już powyżej, a zwłaszcza z pouczeń Sadu Rejonowego w Świdnicy, związanych z nakazaniem mu oczekiwania w domu na informację kiedy odbędzie się niezbędne badanie lekarskie poprzedzające wydanie stosowanej opinii. Już tylko powyższe w powiazaniu z faktem, że L. D. w istocie przebywał do chwili zatrzymania w swoim mieszkaniu (stosując się do zalecenia Sądu Rejonowego) – oczywistym jest, ze co najmniej jego zwłoka w powrocie do zakładu karnego spowodowana została błędnym pouczeniem przez organ nie zaś wynikała z celowego, zamierzonego działania.

Powyższe stanowi o zaistnieniu przesłanki z art. 17 §1 pkt 2 k.p.k., która co do zasady obliguje do umorzenia postępowania karnego. Niemniej brzmienie art. 414 §1 k.p.k. stanowi, że w tym przypadku jedynie dopuszczalnym była zmiana wyroku i uniewinnienie L. D..

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

pkt I części rozstrzygającej w zakresie uznania sprawstwa i winy L. D. co do czynu z art. 242 § 3 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i wymierzenia mu kary 4 miesięcy pozbawienia wolności poprzez uniewinnienie go od popełnienia przypisanego mu czynu.

Zwięźle o powodach zmiany

Z przyczyn wskazanych w sekcji 3.1 niniejszego uzasadnienia uznać należało, że oskarżony nie powrócił do zakładu karnego po upływie okresu przerwy będąc w błędzie co do tego, że pozostając w domu i oczekując na wezwania na badanie przez biegłego lekarza sądowego, postępuje zgodnie z pouczeniem Sądu Rejonowego w Świdnicy i tym samym jego niepowrót jest usprawiedliwiony, co wyklucza bezprawność takiego postępowania i dekompletuje znamiona występku z ar.t 242 §3 k.k.

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II i III

na podstawie § 17 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w zw. z § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw. Z. P. 1033,20 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

z uwagi na wynik postępowania odwoławczego, na podstawie art. 632 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. i uniewinnienie L. D., kosztami procesu w przedmiotowej sprawie należało obciążyć Skarb Państwa.

PODPIS

SSO Agnieszka Połyniak

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 15 kwietnia 2026 roku, sygn. akt VI K 968/25 skazujący L. D. za czyn z art. 242 §3 k.k. w zw. z art. 64 §1 k.k. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒

zmiana