II S 39/26

Sygnatura akt II S 39/26

POSTANOWIENIE

Dnia 3 czerwca 2026 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący Sędzia SA Bogusław Tocicki (spr.)

Sędziowie Sędzia SA Edyta Gajgał

Sędzia SA Robert Zdych

po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na posiedzeniu bez udziału stron

skargi W. V. (1)

na przewlekłość postępowania przygotowawczego o sygn. akt (...), prowadzonego przez (...) we V. w sprawie doprowadzenia w dniu 5 marca 2017r. w U., W. V. (1) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 22.354,00 złotych, poprzez wprowadzenie pokrzywdzonego w błąd co do wartości towarów i usług zakupionych w lokalu nocnym (...) przy ul. (...) w U., tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.;

na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jednolity: Dz.U. z 2023r. poz. 1725) oraz art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 cyt. wyżej ustawy

p o s t a n o w i ł :

I. oddalić skargę skarżącego W. V. (1);

II. zwolnić W. V. (1) od opłaty od skargi, zarządzając zwrot opłaty w wysokości 200 złotych wniesionej na konto Sądu Okręgowego we Wrocławiu;

III. obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania w sprawie skargi.

Pismem z dnia 20 kwietnia 2026 r. W. V. (1) złożył skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym bez nieuzasadnionej zwłoki, oparta o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jednolity: Dz.U. z 2023r. poz. 1725), wnosząc o:

1) stwierdzenie, że w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuratora (...), sygn. akt (...) nastąpiła przewlekłość postępowania;

2) przyznanie na rzecz autora skargi od Skarbu Państwa sumy pieniężnej, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki;

3) zwrot uiszczonej opłaty od skargi na zasadzie art. 17 ust. 3 cyt. wyżej ustawy.

Autor skargi, W. V. (1) podniósł, iż od momentu zdarzenia, stanowiącego podstawę do złożenia zawiadomienia w dniu 8 marca 2017r. o możliwości popełnienia przestępstwa do dnia wniesienia skargi minęło ponad 9 lat, co stanowi o przewlekłości prowadzonego postepowania przygotowawczego.

W odpowiedzi na skargę, prokurator (...) Prokuratury (...) wniósł o nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie jako niezasadnej. W piśmie tym wskazano, iż śledztwo w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało w dniu 21 sierpnia 2020r. i było od tamtej pory wielokrotnie przedłużane – obecnie czas prowadzenia śledztwa został wydłużony do dnia 21 sierpnia 2026r. Wynika to bezpośrednio z ilości osób podejrzanych oraz pokrzywdzonych, stałego rozbudowywania śledztwa o kolejne wątki i dołączania do sprawy nowych postępowań prowadzonych przez Prokuratury (...)w całej Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazano, iż w realiach niniejszej sprawy konieczne jest ustalenie, czy organ procesowy pozostawał bezczynny albo czy podejmował czynności z nieuzasadnioną zwłoką. Prokurator (...) Prokuratury (...)we V. ;przedstawił stanowisko, że zdarzenie na szkodę W. V. (1) stanowi jeden z wielu wątków objętych niniejszym postępowaniem, a jego procesowa ocena musi pozostać spójna z ustaleniami dokonywanymi w pozostałych watkach sprawy. Zarzuty przedstawiane podejrzanym nie obejmują co do zasady wyłącznie pojedynczych zdarzeń ani jednego pokrzywdzonego, co oznacza, że procesowe wyodrębnienie sprawy do jednego pokrzywdzonego nie zawsze jest możliwe bez naruszenia logiki postępowania, spójności ustaleń oraz prawidłowego określenia zakresu odpowiedzialności poszczególnych osób.

Sąd Apelacyjny ustalił następujący stan faktyczny :

W dniu 8 marca 2017r. W. V. (1) złożył w Komendzie (...)Policji V. (...)ustne zawiadomienie o przestępstwie, które popełnione miało zostać w dniu 5 marca 2017r. na szkodę pokrzywdzonego W. V. (1). Pokrzywdzony zeznał wówczas, że w dniu 5 marca 2017 r. wraz z dwoma innymi mężczyznami przebywali w U., spożywali alkohol w ilościach znacznych, następnie udali się do klubu (...) w U. ( który w późniejszym toku postępowania okazał się błędnie zidentyfikowany – pokrzywdzony przebywał w wówczas w klubie (...) przy ul. (...) w U. ). Pokrzywdzony, przebywając w rzeczonym klubie, stracił świadomość i nie pamiętał dokładnego przebiegu zdarzeń z tamtego wieczoru. Następnego dnia, tj. 6 marca 2017r., W. V. (1), po podjęciu gotówki ze swojego konta bankowego, dostrzegł, że jego stan konta uległ znacznemu uszczupleniu, bowiem doszło do zawarcia ośmiu transakcji na łączną kwotę 22.235,00 złotych z podmiotem (...) U.. Pokrzywdzony wskazał wówczas, że nie wie, w jakich okolicznościach doszło do wykonania owych transakcji, podejrzewał, że stał się ofiarą oszustwa, gdy przebywał poprzedniego wieczoru w w/w klubie. Do zawiadomienia dołączony został wyciąg z konta bankowego W. V. (1).

Z uwagi na miejsce popełnienia przestępstwa sprawa została przekazana Komendzie Policji w U..

W dniu 28 grudnia 2017r. dochodzenie w/w sprawie ((...)) zostało umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., tj. z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. Stwierdzono, iż pokrzywdzony udał się w dniu 5 marca 2017r. do klubu z własnej woli, a sytuacja, która miała miejsce stanowi wyraz jego braku odpowiedzialności za własne postępowanie.

W dniu 12 czerwca 2018r. W. V. (1) został przesłuchany w charakterze świadka w jednostce policji wskazując, po okazaniu mu kopii oświadczenia z dnia 5 marca 2017r., sporządzonego w U. w klubie (...), że jego podpis znajdujący się pod oświadczeniem został podrobiony, gdyż nie jest jego podpisem. W oparciu o te zeznania, w dniu 12 czerwca 2018r. pobrano materiał porównawczy w postaci podpisów W. V. (1) (zapisów prawą i lewą ręką, w pozycji siedzącej oraz stojącej, na podłożu twardym i miękkim), które stanowiły podstawę do sporządzenia przez P. H., biegłego sądowego z zakresu ekspertyzy dokumentów badania pisma ręcznego, ekspertyzy pismoznawczej z dnia 31 sierpnia 2018r. W wyniku badania stwierdzono brak możliwości ustalenia czy tekst pisany odręcznie na przedstawionej kserokopii oświadczenia został nakreślony przez W. V. (1). Konieczne do skutecznego przeprowadzenia skutecznej opinii było uzyskanie oryginału oświadczenia.

W dniu 4 listopada 2022 r. Prokurator Prokuratury (...)we W.del. do (...) Prokuratury (...) wydał postanowienie o połączeniu spraw do wspólnego prowadzenia, mocą którego:

1. na podstawie art. 327 § 1 k.p.k. podjęto na nowo umorzone postępowanie o sygn. (...) nadzorowane przez Prokuraturę (...),

2. sprawę o sygn. akt (...) nadzorowaną przez Prokuraturę (...) o czyn z art. 286 § 1 k.k. na szkodę W. V. (1) połączono do wspólnego prowadzenia śledztwa o sygn. akt (...) w sprawie o czyn z art. 258 § k.k., nadzorowanego przez (...) Prokuratury (...).

W toku postępowania o sygn. akt (...) ponownie zbadano materiał dowody, zgromadzony uprzednio w toku postępowania o sygn. akt (...). Na materiał ten składają się przede wszystkim:

⚫

lista transakcji z rachunku bankowego W. V. (1), uwzględniająca transakcje z dnia 5 marca 2017r., potwierdzenia transakcji uzyskane z klubu (...) i kopie paragonów podpisywanych przez pokrzywdzonego,

⚫

listy pracowników pracujących w klubie w momencie zdarzenia,

⚫

przesłuchanie w charakterze świadków:

a) W. V. (1) (dn. 11 kwietnia 2017r.),

b) E. U. (dn. 9 maja 2017r.),

c) S. V. (dn. 31 lipca 2017r.),

d) M. B. (dn. 26 października 2017r.),

e) P. K. (dn. 24 października 2017r.),

f) E. K. (dn. 13 listopada 2017r.),

g) R. N. (dn. 28 listopada 2017r.),

h) C. W. (dn. 5 grudnia 2017r.),

⚫

nagrania kamer monitoringu znajdujących się w lokalu (...) w U. – okres od dnia 4 marca 2017 r. do dnia 5 marca 2017r.

Po włączeniu uprzednio umorzonego postepowania do wspólnego śledztwa o sygn. (...), jako kolejnego wątku postępowania, mocą postanowienia z dnia 4 listopada 2022r., dokonano następujących czynności:

⚫

śledczych oględzin danych informatycznych zawartych na płycie CD otrzymanych ze spółki (...) SA w V. w dniu 11.01.2023r., w realizacji pisma z dnia 9.01.2023r. (stosownie do postanowienia Prokuratury (...) o żądaniu wydania rzeczy) – płyta zawiera dane z systemu (...) SA na temat transkacji zrealizowanych jak i niezrealizowanych przez podmioty zarządzeń przez spółki należące do: S. F., S. N. i S. K., które to obsługiwały kluby na terenie całego kraju;

⚫

śledczych oględzin danych informatycznych zawartych na nośniku (pendrive m-ki R. 128 GB), zabezpieczonych w dniu 11 lipca 2022r. oraz danych informatycznych zabezpieczonych w dniu 19 października 2022r. zawartych na załączniku nr 1 (płyta DVD) do protokołu oględzin serwera marki E. (...) nr seryjny (...) opisanego jako (...), zabezpieczonego w dniu 27.05.2022r. w P. przy ul. (...).

⚫

zatrzymania danych informatycznych na nośniku (pendrive marki R. o pojemności 8GB).

W dniu 27 listopada 2023r. organ prowadzący śledztwo wydał zarządzenie w przedmiocie udostępnienia akt sprawy W. V. (1), w części go dotyczącej. W dniu 12 lutego 2026r. poinformowano pokrzywdzonego, iż sprawa nadal pozostaje w toku i z uwagi na skalę postępowania nie jest możliwe wskazanie terminu jego zakończenia.

Na dzień 13 maja 2026r. w postępowaniu o sygn. (...) jest 393 pokrzywdzonych i 138 podejrzanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Skarga W. V. (2), zarzucająca przewlekłość postępowania prowadzonego przez (...) Prokuratury (...), jest nieuzasadniona.

Odnotowania wymaga, że w toku oceny, czy doszło do naruszenia prawa strony

do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jednolity: Dz.U. z 2023r. poz. 1725), należy mieć w szczególności na uwadze terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez prokuratora w celu zakończenia postępowania, uwzględniając łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona. Należy uwzględnić również, w toku orzekania, charakter ocenianej sprawy, stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony (która wniosła skargę) rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Co ważne, przyczyną stwierdzenia przewlekłości nie jest każda zwłoka, ale tylko zwłoka nieuzasadniona. Ustalenie jej istnienia wymaga rozważenia nie tylko czasokresu zaniechania jej dokonania, ale także konkretnych realiów sprawy i jej kontekst sytuacyjny. Duże znaczenie ma zagadnienie skomplikowania danej sprawy, zwłaszcza pod względem faktycznym. Podstawowym zadaniem prowadzącego postępowanie jest kierowanie jego przebiegiem, m.in. sprawnością i czuwanie nad tempem wykonywanych czynności. W orzecznictwie wskazuje się, że „przez przewlekłość postępowania rozumie się w praktyce brak czynności zmierzających do rozstrzygnięcia zachodzący dłużej niż jest to konieczne do rozważenia sprawy bądź zgromadzenia dowodów. Chodzi o to, by czynności zmierzające do wydania orzeczenia kończącego zabierały odpowiednią ilość czasu, to jest odbywały się bez zbędnej zwłoki (…). Taką zbędną zwłoką nie jest każdy upływ czasu, ale dopiero nadmierne odstępstwo od czasu zwykle koniecznego dla wykonania określonych czynności. Przewlekłość postępowania zachodzi wtedy tylko, gdy zwłoka w

czynnościach jest nadmierna (rażąca) i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia

23 listopada 2010r., sygn. akt II S 28/10, KZS 2016 nr 11, poz. 63; por. również postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 9 lutego 2005r., sygn. akt

II S 5/05, KZS 2005, z. 7-8, poz. 155; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2009r. sygn. akt II S 4/09, LEX nr (...); postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2010r., sygn. akt WSP 13/10, LEX nr 612870). Przewlekłość postępowania uzasadniają bowiem nie tylko długotrwałe

i nieuzasadnione zaniechania organu prowadzącego postępowanie, ale również nieefektywność podejmowanych czynności lub też działania, które podejmowane czynności w sprawie jedynie pozorują (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego

w Krakowie z 4 września 2012r., sygn. akt I S 83/12, LEX nr (...)).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że analizie podlegać winny czynności dokonane w toku postępowania o sygn. (...) w wątku dotyczącym W. V. (1), jednak z uwzględnieniem, iż wątek ten jest jednym z niemal czterystu, dotyczących innych pokrzywdzonych w tej sprawie. Uwzględnieniu przy ocenie przewlekłości postępowania nie podlegają działania dokonane w toku umorzonego postępowania o sygn. (...). Zatem na wstępie należy zaznaczyć, iż okres prowadzenia postępowania dotyczącego W. V. (1) nie może być liczony od dnia 8 marca 201 r. (od dnia złożenia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa), lecz winien być liczony od dnia 4 listopada 2022r., tj. od dnia wydania postanowienia o podjęciu umorzonego postępowania i włączeniu go do wspólnego prowadzenia w sprawie o sygn. 1001-101.Ds.23.2021.

Analiza działań podjętych przez (...) Prokuratury Krajowej we V. nie wskazuje na wystąpienie nieuzasadnionej zwłoki. Jak zostało wskazane powyżej, w postępowaniu tym występuje obecnie 138 podejrzanych i 393 pokrzywdzonych, co skutkuje prowadzeniem śledztwa na ogromną skalę. Przedsięwzięcie to nie może być skutecznie prowadzone przy wyłączeniu z niego wątków poszczególnych, bowiem wszystkie wątki stanowią całość tejże sprawy. Pomimo że w zakresie wątku W. V. (1) nie były podejmowane czynności od 2023r., nie można uznać, iż stanowi to przewlekłość prowadzenia postępowania przygotowawczego. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, który wskazał prokurator w odpowiedzi na skargę, że sprawa jest stale rozbudowywana o kolejne wątki o nowych pokrzywdzonych, co prowadzi do kolejnych przedłużeń postępowania. W toku śledztwa stale gromadzony kolejnego materiału dowodowego i podejmowane kolejnych czynności zmierzających do zakończenia całości śledztwa. Słuszne jest uzależnienie rozstrzygnięcia sprawy pokrzywdzonego od ustaleń poczynionych w niemal 400 innych wątkach. Należy zwrócić uwagę na następującą zależność: im dłużej prowadzone jest owe śledztwo, tym więcej nowych wątków się w nim pojawia. Śledztwo zostało wszczęte w 2020 roku, sprawa W. V. (1) została do niego dołączona dopiero pod koniec 2022 roku. Podczas upływu kolejnych ponad 3 lat, pojawiły się nowe okoliczności, które w ocenie organu należy włączyć do przedmiotowego śledztwa, które bez wątpienia mają wpływ na jego ostateczny wynik.

Powyższe prowadzi do wniosku, że postępowanie w zakresie dotyczącym W. V. (1) nie jest dotknięte wadą opieszałości. Należy zgodzić się z oceną organu prowadzącego śledztwo, iż zakończenie śledztwa w przypadku W. V. (1) uzależnione jest od poczynionych ustaleń we wszystkich, licznych wątkach tejże sprawy.

Jak wskazano w piśmie z dnia 13 maja 2026r. (co jest zgodne z materiałem znajdującym się w aktach sprawy), w toku postępowania wykonano szereg czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego w sprawie, między innymi:

⚫

dołączono wiele postępowań prowadzonych przez prokuratury (...)na terenie całego kraju dotyczących przestępstw popełnionych na terenie klubów należących do sieci klubów działających uprzednio pod nazwą (...),

⚫

przesłuchano pokrzywdzonych i świadków,

⚫

dokonano oględzin nagrań z monitoringu,

⚫

w zakresie poszczególnych zdarzeń dokonano analizy danych z systemu (...), a także dostarczonych przez (...) S.A., dotyczących transakcji zrealizowanych, a także ich nieudanych prób, wykonywanych kartami płatniczymi klientów,

⚫

odtajniono kontrole operacyjne o kryptonimach (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...)oraz dokonano protokolarnego odtworzenia zapisu zarejestrowanych w toku tych kontroli rozmów.

Powyższe działania podjęte w śledztwie, pozwoliły ustalić genezę powstania sieci klubów, która to sięga 2011 roku. Lokale od początku swojego funkcjonowania, były prowadzone z nastawieniem popełnienia przestępstwa na szkodę klientów. Należy więc zwrócić uwagę, iż przestępcza działalność klubów obejmuje aż kilkanaście lat, doprowadzając do szkody na co najmniej kilkuset osobach. Pokrzywdzony W. V. (1) jest jedną z tych osób, brak jest podstaw do stwierdzenia, że jego wątek zasługuje na odrębne rozpatrzenie, poza prowadzeniem śledztwa głównego. Podjęcie uprzednio umorzonego postępowania dotyczącego wątku pokrzywdzonego i włączenie go do wspólnego rozpoznania w śledztwie głównym, skutkuje wydłużonym czasem rozpatrywania sprawy. Należy podzielić stanowisko prezentujące przez organ i wskazać, że procesowa ocena wątku W. V. (1) musi pozostawać spójna z ustaleniami dokonywanymi w pozostałych wątkach sprawy, bowiem we wszystkich tych wątkach występuje analogiczny mechanizm działania osób podejrzanych. Słuszna jest argumentacja organu, zgodnie z którą zakończenie postępowania w odniesieniu do jednego pokrzywdzonego, w oderwaniu do materiału dotyczącego pozostałych zdarzeń i osób, mogłoby prowadzić do niepełnej lub przedwczesnej oceny odpowiedzialności poszczególnych podejrzanych.

Pokrzywdzony W. V. (1) we wniesionej skardze na przewlekłość prowadzonego postępowania przygotowawczego, nie wskazał żadnych konkretnych przesłanek, które wskazują na nieuzasadnioną zwłokę prowadzenia śledztwa. Sam długi okres prowadzenia śledztwa nie stanowi przesłanki do stwierdzenia przewlekłości – zgodnie z przedstawionymi powyżej rozważaniami sądów powszechnych. Wydłużony czas prowadzenia postępowania jest uzasadniony okolicznościami sprawy i ogromem zebranego w sprawie materiału dowodowego, który w sposób zgodny z ustawą ocenia organ prowadzący śledztwo. Powoduje to bezzasadność wniesionej skargi, w szczególności przy uwzględnieniu rozmiaru śledztwa i braku wskazania przez pokrzywdzonego rzetelnych przesłanek do stwierdzenia występowania przewlekłości postępowania.

Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze Sąd zwolnił autora skargi, W. V. (1), z obowiązku poniesienia wydatków związanych z niniejszym postępowaniem, zarządzając zwrot opłaty w wysokości 200 złotych wniesionej na konto Sądu Okręgowego we Wrocławiu;.

Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji orzeczenia.

SSA Edyta Gajgał SSA Bogusław Tocicki SSA Robert Zdych