II S 36/25

Sygn. akt II S 36/25

POSTANOWIENIE

Dnia 17 grudnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA Artur Tomaszewski (spr.)

Sędziowie: SSA Cezariusz Baćkowski

SSA Maciej Skórniak

po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron

w sprawie skargi N. M.

o stwierdzenie przewlekłości postępowania przygotowawczego prowadzonego w Prokuraturze (...) we W.pod sygn. akt (...)

na podstawie art. 12 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1725).

p o s t a n a w i a

1. skargę oddalić;

2. zwolnić skarżącego N. M. od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi w kwocie 200 zł.

N. M. pismem z dnia 29.09.2025 r. złożył skargę o stwierdzenie przewlekłości postępowania przygotowawczego prowadzonego w Prokuraturze (...) we Wrocławiu pod sygn. akt (...)

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w sprawie objętej skargą występuje jako podejrzany. Sprawa dotyczy czynów z 2017 r., podstawą przedstawienia mu zarzutów były zeznania złożone w 2019 r. przez B. J. (1) i inne osoby, a same zarzuty przedstawiono mu dopiero 8 lipca 2025 r. Zdaniem skarżącego, w okresie od 2019 r. do 2022 r. nie były podejmowane żadne czynności procesowe dotyczące jego osoby. Skarżący uważa, że tak długi czas trwania postępowania nie znajduje uzasadnienia w realiach sprawy. Sprawa do tej pory nie trafiła do rozpoznania w Sądzie Okręgowym we Wrocławiu. Skarżący zaznacza, że od 2018 r. przebywa w zakładzie karnym i z jego strony nie było żadnych przeszkód, aby sprawa znalazła się już w Sądzie i została rozpoznana. Nadto podnosi, że odmówiono mu wyznaczenia obrońcy w postępowaniu przygotowawczym. W czasie, gdy złożył wniosek o obrońcę, nie był osobą podejrzaną, to jednak w praktyce czynności prowadzone w sprawie dotyczyły go bezpośrednio i faktycznie był osobą, wobec której organy prowadzą postępowanie przygotowawcze. Uważa więc, że jego sytuacja odpowiadała statusowi oskarżonego w sensie materialnym. Skarżący zaznacza, że (...) i polskie orzecznictwo podkreślają, że prawo do obrony i pomocy adwokata powinno być zapewnione nie tylko już od pierwszego przesłuchania osoby w charakterze podejrzanego, ale i wcześniej – gdy staje się ona osoba podejrzaną w sensie materialnym, choć formalnie nie przedstawiono zarzutów. Gdy więc dana osoba jest w sytuacji realnego zagrożenia zarzutami, to powinna mieć możliwość skorzystania z obrońcy. Skarżący uważa, że w jego sytuacji odmowa przyznania mu obrońcy z urzędu naruszyła jego prawo do obrony i postawiła go w gorszej pozycji wobec organów prowadzących sprawę, co może rzutować na ważność przeprowadzonych czynności. Ponadto, skoro był pozbawiony wolności w innej sprawie, to uważa, że obrona powinna była być mu zapewniona obligatoryjnie.

Podnosząc powyższe skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie przewlekłości w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu przygotowawczym nadzorowanym przez prokuraturę Okręgową we Wrocławiu o sygn. akt (...)-22.Ds.11.2022;

2. stwierdzenia naruszenia prawa do obrony w postępowaniu przygotowawczym poprzez odmowę przyznania obrońcy z urzędu – art. 6 ust. 3 lit. c EKPCz;

3. zasądzenie od Skarbu Państwa odpowiedniej sumy pieniężnej w wysokości 40.000 zł.

W odpowiedzi z dnia 15 października 2025 r. na skargę, Zastępca Prokuratora Okręgowego we Wrocławiu wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej. W obszernym uzasadnieniu odpowiedzi prokurator bardzo szczegółowo opisał dotychczasowy przebieg postępowania przygotowawczego w sprawie począwszy od 10 czerwca 2022 r., kiedy postępowanie zostało wszczęte, wskazując m.in., że (cyt.):

„Przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane zawiadomieniem (...) S.A. z siedzibą we Z., z dnia 3 czerwca 2022r. o podejrzeniu popełniania przestępstwa oszustwa w związku z prowadzoną przez (...) S.A. działalnością gospodarczą polegająca na oferowaniu przedsiębiorcom produktu faktoringowego umożliwiającego zachowanie im płynności finansowej.

W dniu 25 czerwca 2022r. do śledztwa połączono materiały wyłączone ze sprawy tut. jednostki o sygn. (...) dotyczące U. F., M. L., C. Ł., N. L. (1), U. P., D. B., E. U., C. I., N. J., V. R., B. J. (1), N. U., B. K., B. U., R. P., I. O., C. F. (1), I. C., B. V., I. L., C. C., Z. O., C. F. (2), B. C., P. Z., I. P., J. B. i N. L. (2), podejrzanych m.in. o czyny z art. 258 § 1 k.k., 286 § 1 k.k. na szkodę (...) S.A. z siedzibą we Z..

Śledztwo o sygn. (...) stanowiło kontynuację wcześniej prowadzonych postępowań przygotowawczych o sygn. (...) i (...), które pierwotnie zainicjowane zostało zawiadomieniem (...) S.A. z siedzibą we Z. oraz późniejszymi zawiadomieniami kilku banków i szeregu osób fizycznych.

W trakcie śledztwa ustalono, iż (...) S.A. we Z. prowadził działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług tzw. e-faktoringu, którego istota opierała się finasowaniu przez ten podmiot gospodarczy swoim klientom wystawianych przez nich kontrahentów faktur, poprzez bezpośrednie przekazanie im środków pieniężnych, stanowiących wartość należnego klientowi wynagrodzenia z tytułu realizacji umowy. Zwrot tych środków następował zazwyczaj po uregulowaniu faktury przez kontrahenta, w terminie określonym umową, co wskazuje, że transakcje te w założeniach przypominały umowy pożyczki lub kredytu.

Działalność ta została wykorzystana przez grupę osób do wyłudzenia z (...) S.A. znacznych środków pieniężnych. Sprawcy wykorzystując dane innych podmiotów gospodarczych, podszywali się pod osoby je reprezentujące i składali za pośrednictwem sieci internetowej wnioski do (...) S.A. o przyznanie odnawialnego limitu faktoringowego. Po dokonanej weryfikacji za pośrednictwem kodu autoryzacyjnego oraz przelewu dokonanego z rachunku wnioskodawcy, przedstawiali oni podmiotowi finansującemu dane dotyczące pozornych kontrahentów i transakcji wynikających z rzekomych tytułów prawnych. Następnie zawierali z (...) S.A. umowy o świadczenie usługi faktoringowej, podrabiając podpis wnioskodawcy, w wyniku czego uruchamiano i przelewano na wskazane przez nich rachunki bankowe środki pieniężne, które po upływie terminu wynikającego z umowy nie zostały zwrócone.

W ten sposób doprowadzono (...) S.A. we Z. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie nie mniejszej niż 953.709, 00 zł.

(…)

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego zarzuty ogłoszono kilkudziesięciu osobom (ponad 50 podejrzanym).

Zebrany w sprawie materiał dowodowy dał również podstawy do wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów wobec N. M. - m.in. dotyczący tego, że: W okresie od maja 2017 roku do listopada 2017r. w V. oraz innych miejscowościach na terenie Polski, działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie z N. U., założył i kierował zorganizowaną grupą przestępczą, w skład której wchodzili I. O., B. U., C. I., I. C., B. V., L. Z., Z. O., B. J. (1) oraz inne ustalone i nieustalone osoby, mającej na celu popełnianie W ramach ustalonego podziału zadań i ról, przestępstw przeciwko mieniu, w tym polegających na doprowadzeniu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o znacznej wartości, w łącznej kwocie nie mniejszej niż 953.709,00 złotych (...) S.A. z siedzibą we Z. oraz szeregu osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, za pośrednictwem sieci telekomunikacyjnej Internet, poprzez działania polegające na składaniu wniosków o przyznanie odnawialnego limitu faktoringowego, wprowadzając w błąd co do tożsamości wnioskodawcy oraz danych dotyczących pozornych kontrahentów i transakcji wynikających z pozornych tytułów prawnych, a następnie zawieraniu i przedkładaniu do realizacji umów faktoringowych, tj. o czyn z art. 258 § 3 k.k.

Podejrzany N. M. pozostaje również pod zarzutem tego, że w miejscu i czasie określonym jak wyżej, działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, jako osoba kierująca zorganizowaną grupą przestępczą wspólnie z N. U., we współdziałaniu z jej członkami, doprowadził — za pośrednictwem podległych sobie współuczestników — (...) S.A. z siedzibą we Z. oraz inne osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie nie mniejszej niż 953.709,00 złotych, prowadzając w błąd co do danych pozornych kontrahentów i transakcji wynikających z pozornych tytułów prawnych oraz co do zamiaru wywiązania się z przyjętego na siebie zobowiązania, a także podejmowania szeregu działań zmierzających do udaremnienia lub znacznego utrudnienia stwierdzenia przestępczego pochodzenia oraz miejsca umieszczenia środków pieniężnych pochodzących z oszustw, jak również z innych czynów dokonanych na szkodę osób fizycznych i podmiotów gospodarczych, tj. o czyny z art. 286 S 1 k.k., z art. 299 S 1 k.k. i inne.

(…)

Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego o naruszeniu prawa do obrony, wskazać należy, iż N. M. wniósł o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu pismem z dnia 30 maja 2025r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2025r, sygn. III Kp 2067/25 nie uwzględnił wniosku, albowiem wymieniony nie był wówczas podejrzanym w sprawie. Wówczas jedynie przetransportowano podejrzanego z Zakładu Karnego w U. do Aresztu Śledczego we Z., celem wykonania z nim czynności procesowych w stosownym czasie”.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że nawet podzielając pogląd skarżącego co do prawa skorzystania z pomocy obrońcy przez osobę podejrzewaną jeszcze przed formalnym postawieniem jej zarzutów postępowaniu przygotowawczym, to nie jest to kwestia przewlekłości postępowania i ewentualne zarzuty związane z naruszeniem jego prawa do obrony N. M. powinien składać bezpośrednio do organów prowadzących przeciwko niemu postępowanie, które winny je rozpoznać w tym postępowaniu, i w razie potrzeby nadać im dalszy bieg, a ostatecznie mogą i powinny zostać ocenione przez właściwy sąd merytorycznie rozpoznający całą sprawą, jeśli dojdzie w niej do wniesienia aktu oskarżenia.

Tym samym brak podstaw do zajmowania się w niniejszym postępowaniu dotyczącym skargi na przewlekłość postępowania kwestią stwierdzenia czy doszło do naruszenia prawa do obrony w postępowaniu objętym skargą poprzez odmowę przyznania obrońcy z urzędu, jak i ewentualnym zasądzeniem na rzecz skarżącego określonej kwoty pieniędzy z tego tytułu.

Analizę zasadności skargi N. M. należy poprzedzić wypowiedzią dotyczącą podstaw prawnych skargi na przewlekłość postępowania.

W związku z przedmiotem skargi wypowiedź ta będzie koncentrowała się na wskazaniu czynników, które kształtują przewlekłość postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuratora.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Celem skargi jest zrekompensowanie krzywdy, jaką strona poniosła w wyniku przewlekle prowadzonego postępowania, a w konsekwencji przeciwdziałanie trwającej przewlekłości, zaś jej funkcją - przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego, sprawnego biegu procesowego (por. post. SN z dnia 12.06.2012 r., III SPP 21/12). Służy temu stwierdzenie wystąpienia przewlekłości w postępowaniu (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz możliwość zalecenia podjęcia odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie (art. 12 ust. 3 ustawy).

Z kolei art. 2 ust. 2 ustawy wskazuje, jakie okoliczności są decydujące dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania przygotowawczego. Zgodnie z treścią tego przepisu należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez prokuratora w celu zakończenia postępowania przygotowawczego, jednak wnioski stąd wynikające korygowane są również przez charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygnięte w niej zagadnienia oraz zachowanie się stron postępowania, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2014 r., III SPP 225/14). Obiektywne w swej istocie kryteria terminowości i prawidłowości czynności prokuratora powinny być oceniane każdorazowo w odniesieniu do specyfiki i indywidualnego układu okoliczności danej sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2013 r., KSP 1/13). Ocena, czy w sprawie doszło do przewlekłości nie powinna ograniczać się do upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, lecz stanowi wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego dla podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi zachowanie określonych procedur (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 16 kwietnia 2014 r., II S 17/14, postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 4 grudnia 2013 r. V S 83/13).

Jak się powszechnie uważa, charakter sprawy, stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości związany jest ze stopniem obszerności i skomplikowania stanu faktycznego sprawy. Taka zawiłość może usprawiedliwiać długotrwałość postępowania. Dotyczyć to będzie spraw o charakterze precedensowym, w których istnieje konieczność dopuszczenia wielu dowodów z opinii biegłych, w tym nietypowych specjalności, a czynności procesowe podejmowane przez prowadzących postępowanie przygotowawcze, również na terenie innego państwa, muszą uwzględniać uwarunkowania międzynarodowe. Wskazane w art. 2 ust. 2 ustawy, jako jedno z kryteriów oceny przewlekłości postępowania, rodzaj rozstrzygniętych w danej sprawie zagadnień, odnosi się właśnie do skomplikowanych kwestii natury prawnej (por. B. Ł., Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego (pierwsze refleksje), PS 2010, z.9, s. 100-101).

Zatem stwierdzenie przewlekłości w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez prokuratora, uwarunkowane jest oceną obiektywnej sprawności postępowania prokuratora podjętego w indywidualnym układzie okoliczności faktycznych i prawnych.

O przewlekłości postępowania można więc mówić dopiero wówczas, gdy pomiędzy kolejnymi czynnościami procesowymi występują długie nieuzasadnione przerwy, albo też pewne czynności nie są podejmowane w ogóle. Sama długotrwałość postępowania nie oznacza bowiem, że doszło do jego przewlekłości. Zachodzi ona, gdy postępowanie jest długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do rozstrzygnięcia, będących w związku przyczynowym z działaniem lub bezczynnością organu prowadzącego postępowanie. Aby rozstrzygnąć zatem, czy zwłoka w dokonaniu czynności jest nieuzasadniona, należy rozważyć nie tylko okres zaniechania jej dokonania, ale także konkretne realia sprawy i jej kontekst sytuacyjny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2020 r., I NSP 163/20).

Wskazane warunki prawne, poparte stosownym stanowiskiem judykatury, limitowały rozważania Sądu Apelacyjnego co do zasadności wniesionej skargi na przewlekłość postępowania przygotowawczego prowadzonego w przedmiotowej sprawie. Rozpoznając skargę Sąd Apelacyjny miał również na uwadze i tę okoliczność, że skarżący niewątpliwie oczekuje na szybkie zakończenie postępowania przygotowawczego.

Jak wynika z akt śledztwa będącego przedmiotem skargi, liczących sobie obecnie 79 tomów, ma ono wyjątkowo złożony oraz wielowątkowy charakter. Obejmuje działalność zorganizowanej grupy przestępczej działającej w długim okresie czasu z udziałem kilkudziesięciu osób z podziałem ról i funkcji.

Śledztwo w sprawie zostało wszczęte w dniu 10 czerwca 2022 r. w związku z pisemnym zawiadomieniem (...) S.A. z siedzibą we Z. (pismo z dnia 3 czerwca 2022 r.) dotyczącym oszustwa popełnionego w związku prowadzoną przez (...) S.A. działalnością gospodarcza polegającą na oferowaniu przedsiębiorcom produktu faktoringowego umożliwiającego zachowanie im płynności finansowej. Do śledztwa tego dołączono materiały innych wcześniejszych postępowań także dotyczących działania na szkodę (...) S.A. i innych podmiotów, przy czym pierwotne śledztwo zostało wszczęte w 2018 r.

Postanowienie o przedstawieniu zarzutów w stosunku do N. M. wydano w dniu 8 lipca 2025 r. i w tym też dniu został on przesłuchany w charakterze podejrzanego (przy czym odmówił wówczas składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania).

Podzielić należy stanowisko prokuratora wyrażone w odpowiedzi na skargę, że czynności procesowe były i są prowadzone w sprawie w sposób rytmiczny, bez zbędnej zwłoki. W ramach ich realizacji także w ostatnim czasie ponownie przesłuchano kilkanaście osób, zarówno w charakterze świadków, jak i podejrzanych w kontekście pozyskanych materiałów dowodowych. Dokonano analizy zgodności wyjaśnień podejrzanych z zabezpieczonymi dokumentami oraz zapisami elektronicznymi, aby wyeliminować ewentualne rozbieżności i zapewnić spójność dokonanych ustaleń. Przeprowadzono szczegółową analizę relacji personalnych i zależności funkcjonalnych pomiędzy członkami grupy, co pozwoliło na ostateczne przypisanie podejrzanemu roli organizatora - współkierującego działalnością grupy.

Brak podstaw, aby kwestionować stanowisko prokuratora, że dopiero po przeprowadzeniu powyższych dodatkowych czynności możliwe było dokonanie spójnej oceny materiału dowodowego w zakresie dotyczącym osoby skarżącego oraz przedstawienie mu zarzutów w sposób zgodny z art. 313 § 1 k.p.k., a więc na podstawie wystarczających dowodów, umożliwiających przypisanie mu określonych czynów.

Jak słusznie zauważa prokurator, N. M. nie jest jedynym podejrzanym, któremu przedstawiono zarzuty w ostatnim czasie, bowiem sukcesywnie przedstawiane są one kolejnym osobom, w miarę opracowywania, porządkowania i analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co jest naturalną konsekwencją skali i złożoności śledztwa. Postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo popełnione w ramach zorganizowanej grupy przestępczej ma z natury rzeczy charakter rozwojowy i dynamiczny. W takiej sytuacji moment przedstawienia zarzutów musi być poprzedzony weryfikacją i analizą materiału dowodowego.

Dalej jak zauważa prokuratora w odpowiedzi na skargę, czynności w sprawie prowadzone były równolegle z innymi istotnymi wątkami śledztwa, obejmującymi kilkunastu podejrzanych, wobec których obecnie realizowane są czynności końcowe. Postępowanie to wymaga intensywnego zaangażowania kadrowego i analitycznego, koordynacji działań w wielu miejscach, opracowania licznych dokumentów procesowych i rozpoznania współzależnych wątków, co siłą rzeczy wpływa na czas jego prowadzenia.

Nie sposób zatem uznać, by organy ścigania pozostawały w stanie bezczynności, a czynności prowadzone przewlekle, z dużymi odstępami czasowymi. Czynności dowodowe i analityczne były prowadzone w sposób adekwatny do potrzeb śledztwa, z zachowaniem zasady dbałości o rzetelność ustaleń, zgodnie z dyspozycją art. 297 § 1 pkt 5 k.p.k.

Brak też jakichkolwiek podstaw do uznania, że w sprawie doszło do przewlekłości postępowania przygotowawczego w związku z przedstawieniem skarżącemu zarzutów dopiero w ostatnim czasie. Jak zauważa prokurator w odpowiedzi na skargę, czynność przedstawienia zarzutów nastąpiła w momencie, w którym zgromadzony materiał dowodowy, po przeprowadzeniu dodatkowych czynności weryfikacyjnych, pozwalał na sformułowanie zarzutów w sposób zgodny z wymogami procesowymi. W przypadku osób pełniących funkcje kierownicze w grupie nie wystarczy pojedynczy dowód - trzeba wykazać związek przyczynowy między ich działaniami, a działalnością całej grupy. Czynność przedstawienia zarzutów nastąpiła niezwłocznie po skompletowaniu i zweryfikowaniu materiału, zaś ujawnienie ich zbyt wcześnie mogłoby utrudnić dalsze pozyskiwanie dowodów (podejrzani i świadkowie wskazywali, iż obawiali się N. M.).

Działania organów ścigania nie miały zatem charakteru przewlekłego, lecz były konieczne, uzasadnione i podjęte bez zbędnej zwłoki.

Jak wskazuje prokurator: „W toczącym się postępowaniu, na bieżąco analizowana jest struktura zorganizowanej grupy przestępczej, w tym: hierarchii i ról poszczególnych członków, mechanizmów działania i metod wyłudzeń, a następnie opracowane są dane dotyczące tychże osób, w tym pozyskiwane informacje o ich majątku, miejscach przebywania oraz potencjalnych dowodach, które znajdują się w ich posiadaniu. W konsekwencji koniecznym będzie zatrzymanie kolejnych osób, w tym także po przeprowadzeniu przeszukań w miejscach zamieszkania tych osób, a następnie przedstawienie im zarzutów, przeprowadzenie przesłuchań, konfrontacji, okazania oraz zastosowanie stosownych środków zapobiegawczych. Następnie należy przeprowadzić oględziny rzeczy i dokumentów zabezpieczonych od podejrzanych.”.

Podkreślić również należy, że skomplikowany charakter postępowania, a co za tym idzie jego długotrwałość wynika także z obszerności materiału dowodowego (wiele tomów dokumentacji bankowej, z (...) S.A.), charakteru sprawy, sposobu i rodzaju podejmowanych przez potencjalnych sprawców, zakrojonych na szeroką skalę działań, a także niemożność wykonania czynności procesowych z podejrzanymi, których miejsce pobytu nie jest znane.

Analiza akt sprawy w kontekście powyższych ustaleń nie potwierdza zatem, aby w sprawie zaistniała przewlekłość postępowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy. Czynności wykonane w sprawie do chwili obecnej, w tym opisane przez prokuratora w odpowiedzi na skargę, znajdują potwierdzenie w przedłożonych Sądowi aktach.

Sprawa jest niewątpliwie bardzo obszerna i skomplikowana.

Jak zasadnie podkreślił prokurator, śledztwa dotyczące zorganizowanych form przestępczości, przestępczości gospodarczej, z zasady wymagają więcej czasu i ocena przewlekłości musi uwzględniać i te okoliczności. Postępowanie nie może ograniczać się wyłącznie do czynności związanych z podejrzanym N. M..

Kwestia odpowiedzialności karnej podejrzanego powiązana jest silnie z odpowiedzialnością karną pozostałych współpodejrzanych w sprawie. Wielość czynności podejmowanych w toku postępowania, nawet nie wiążących się bezpośrednio z podejrzanym, pozostaje w istotnej relacji z zachowaniami innych osób, które z działaniami podejrzanego mają bezpośredni związek.

Przedmiot śledztwa, które jest wielowątkowe i obejmuje swoim zakresem działalność szeregu podmiotów, niewątpliwie nie pozwalał na dokonywanie czynności i ustaleń ograniczających się wyłączenie do samego podejrzanego N. M., które mogłyby stanowić podstawę do szybszego podjęcia decyzji dotyczących jego osoby, w tym decyzji kończących postępowanie przygotowawcze. Zakres postępowania przygotowawczego nie jest ograniczony wyłącznie do ustalenia odpowiedzialności tylko tego podejrzanego, ale dotyczy też szeregu innych osób, które miały współdziałać z nim w ramach zorganizowanej grupy przestępczej.

Reasumując należy stwierdzić, iż powyższe okoliczności przemawiają za tym, że długotrwałość postępowania przygotowawczego w niniejszej sprawie nie jest wynikiem opieszałego wykonywania czynności przez prokuratora (nieuzasadnionej przewlekłości), lecz wynika z przyczyn obiektywnych, podyktowanych potrzebą wykonania wielu czynności pozwalających na wszechstronne wyjaśnienie tej wielowątkowej i wieloosobowej oraz bardzo skomplikowanej pod względem faktycznym i prawnym sprawy.

Z tych względów Sąd Apelacyjny oddalił skargę na przewlekłość postępowania wniesioną przez podejrzanego N. M., a mając na uwadze jego sytuację osobistą (aktualnie przebywa w zakładzie karnym) i fakt, że korzysta obecnie z pomocy obrońcy z urzędu, na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolniono skarżącego od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi.

Cezariusz Baćkowski Artur Tomaszewski Maciej Skórniak