II S 34/25

Sygn. akt II S 34/25

POSTANOWIENIE

Dnia 28 października 2025r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA Agata Regulska (spr.)

Sędziowie: SSA Janusz Godzwon

SSA Andrzej Szliwa

po rozpoznaniu

skargi wniesionej przez B. M.

na naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym prowadzonym przed Sądem Okręgowym w Jeleniej Górze pod sygn. III K 143/22

na podstawie art. 12 ust. 2 oraz art. 17 ust. 3 ustawy z 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. 2023.1725)

p o s t a n a w i a

I. stwierdzić, że w postępowaniu sądowym toczącym się w Sądzie Okręgowym w Jeleniej Górze nastąpiła przewlekłość postępowania, co naruszyło prawo oskarżycielki posiłkowej B. M. do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki;

II. zwrócić skarżącej wniesioną opłatę w kwocie 200 zł (dwustu złotych);

III. k osztami postępowania skargowego obciążyć Skarb Państwa.

Do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu 8 października 2025r. wpłynęła sporządzona 21 maja 2025r. przez oskarżycielkę posiłkową B. M. skarga dotycząca przewlekłości postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym w Jeleniej Górze pod sygn. akt III K 143/22 oparta na przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. 2023.1725)

W konsekwencji skarżąca wniosła o:

1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Jeleniej Górze w sprawie o czyn z art. 156 § 1 pkt 2 kk i art. 156 § 3 kk o sygn. akt III K 143/22, gdzie występuję w charakterze oskarżycielki posiłkowej nastąpiła przewlekłość postępowania;

2. wydanie Sądowi rozpoznającemu wskazaną sprawę zalecenia wyznaczenia kolejnych terminów rozprawy, celem dalszego procedowania;

3. zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze kosztów tego postępowania.

Odpowiedź na skargę wniósł Prezes Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze, który wskazując na trudności kadrowe w III Wydziale Karnym, w tym długotrwała chorobę 2 sędziów, wniósł o oddalenie skargi na przewlekłość postępowania w sprawie III K 143/22.

Sąd Apelacyjny ustalił następujący stan faktyczny:

23 grudnia 2022r. wpłynął do Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze akt oskarżenia (k. 761). Przed wpływem aktu oskarżenia Przewodniczący III Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze 16 grudnia 2022r. wydał zarządzenie, o wstrzymaniu między innymi spraw z kategorii K do przydziału przez (...) w okresie od 19 grudnia 2022r. do 5 stycznia 2022r. (k. 777)

27 grudnia 2022r. Przewodniczący III Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze wydał zarządzenie o wpisaniu sprawy do repertorium K oraz skierowaniu jej do losowania w (...) a nadto o wyznaczeniu składu Sądu: jeden sędzia oraz dwóch ławników (k. 776)

9 stycznia 2022r. – wyznaczono sędziego referent oraz ławników w oparciu o raport z losowania z (...) (k. 778 i 785)

8 lutego 2022r. – zarządzenie Sędziego referenta o wyznaczeniu w sprawie dodatkowo jednego sędziego oraz jednego ławnika (k. 784)

8 lutego 2022r. – raport z losowania dodatkowego sędziego (k. 786)

27 kwietnia 2023r. –zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy na 18 lipca 2023 (k. 794)

1 czerwca 2023r. - informacja od ławnika o rezygnacji z kandydowania na następną kadencję – zarządzenie o wyznaczeniu kolejnego ławnika (k. 802)

18 lipca 2023r. – rozprawa, otwarcie przewodu, wyjaśnienia oskarżonego, przesłuchano jednego świadka, odroczenie rozprawy na 8 listopada 2023r. – wezwano 2 świadków, (k. 815 – 819)

6 listopada 2023r. – odwołanie rozprawy z 8 listopada – choroba sędziego referenta (k. 827)

13 listopada 2023r. – zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy na dzień 17 stycznia 2024r. (k. 829)

17 stycznia 2024r. – rozprawa, nieobecny jeden ze świadków, słuchanie drugiego, odroczenie na 14 marca 2024r., wezwano 3 świadków (k. 836 – 839)

14 marca 2024r. – rozprawa, przesłuchano 3 świadków, odroczenie na 20 maja 2024r. (k. 846 – 851)

20 maja 2024r. - rozprawa, przesłuchano 4 świadków, odroczenie na 22 lipca 2024r. (k. 858 – 865)

19 lipca 2024r. – zarządzenie o zdjęciu z wokandy – choroba drugiego sędziego, (k. 872)

26 lipca 2024r. – wniosek sędziego referenta o zmianę drugiego sędziego ze względu na jego długotrwałą chorobę (k. 873)

2 września 2024r. – zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału o ponownym losowaniu drugiego sędziego do składu (k. 873)

2 września 2024r. – wynik ponownego losowania sędziego dodatkowego (k. 874)

6 września 2024r. – zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy na 6 listopada 2024r. (k. 876)

6 listopada 2024r. – rozprawa, słuchano 5 świadków, 1 nie stawił się – odroczenie na 14 stycznia 2025r., wezwano 2 świadków oraz biegłego (k. 891 – 899)

14 stycznia 2025r. – odroczenie rozprawy na 27 lutego 2025r., nieobecność ławnika – brak kontaktu (k. 912)

21 lutego 2025 – odwołanie rozprawy z 27 lutego 2025 – choroba sędziego referenta (k. 913)

Zwolnienie chorobowe sędziego referenta kontynowanie jest nadal, obejmuje okres do 31 października 2025r.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Przedmiotowa skarga zarzucająca przewlekłość postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym w Jeleniej Górze pod sygn. akt III K 143/22 zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. 2023.1725) z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy trwa ono dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego i pozostaje to w związku przyczynowym z działaniem lub bezczynnością sądu.

Przy ocenie czy doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia, co do istoty lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego, uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowania się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy).

Nie można pomijać również treści art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i rozumienia tego przepisu w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zgodnie z tym przepisem każdy ma prawo do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym terminie. Ocena, czy przewlekłość postępowania jest uzasadniona, musi być dokonywana w świetle szczególnych okoliczności sprawy i z uwzględnieniem takich kryteriów określonych w orzecznictwie Trybunału jak: stopień złożoności sprawy, zachowanie skarżącego i odpowiednich władz oraz znaczenie materii objętej skargą (zob. m.in. Kubiszyn v. Polska, wyrok ETPC 37437/97 z 30.01.2003; Jagiełło v. Polska, decyzja ETPC 61437/00 z 30.04.2002 r.; Jedamski v. Polska, wyrok ETPC 29691/96 z 26.07.2001 r.; Malicka-Wąsowska v. Polska, decyzja ETPC 41413/98 z 5.04. 2001 r.; Sobczyk v. Polska, wyrok ETPCz 25693/94 z 2000 r.).

Oceniając postępowanie toczące przed Sądem Okręgowym w Jeleniej Górze pod sygn. III K 143/22 pod kątem wskazanych wyżej okoliczności stwierdzić należy, iż prowadzone jest ono przewlekle, naruszone zostały przyjęte standardy podejmowania czynności bez zbędnej zwłoki.

Niezależnie bowiem od obecnej choroby sędziego referenta, między wpływem akt do sądu a wyznaczeniem pierwszej rozprawy minęły 4 miesiące, a między wpływem do sądu aktu oskarżenia a terminem pierwszej rozprawy i otwarciem przewodu sądowego prawie 7 miesięcy. Kolejna rozpraw odbyła się w styczniu 2024r. Ostatnia rozprawa, na której podjęto czynności miała miejsce 6 listopada 2024r., zaś od 21 lutego 2025r. nie została wykonana żadna czynność w sprawie.

Oczywiście Sąd Apelacyjny dostrzega trudności wskazane w piśmie Prezesa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze dotyczące choroby sędziego referenta oraz sędziego dodatkowego, a także problemu z ilością sędziów orzekający w Wydziale, jednak okoliczności te nie zmieniają faktu, iż od wpływu sprawy do Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze mijają już prawie trzy lata (34 miesiące). W tym czasie odbyło się zaledwie 6 rozpraw, na których procedował sąd. Doszło w związku z tym do nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu, skutkującej naruszeniem prawa oskarżycielki posiłkowej do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Należy bowiem zauważyć, iż przedłużające się postępowanie przed Sądem, powoduje, iż pokrzywdzona cały czas czeka na rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej śmierci jej syna i ukaranie sprawcy. Trudno nie dostrzec, że trwa ono dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Nieuzasadniona zwłoka powstała już w pierwszym roku po wpływie sprawy do Sądu Okręgowego, kiedy odbyły się tylko dwie rozprawy, a czynność podejmowane był z kilkumiesięcznymi przerwami.

Przewodnicząca III Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze powinna podjąć niezwłocznie działania celem prowadzenia i zakończenia sprawy przed Sądem I instancji.

W związku z tym, iż oskarżyciela posiłkowa nie wniosła o zasądzenie rekompensaty za krzywdę wynikającą z naruszenia prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, Sąd Apelacyjny nie orzekał w tym przedmiocie.

Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze należało zwrócić skarżącej wniesioną opłatę.

Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł, jak na wstępie.

SSA Janusz Godzwon SSA Agata Regulska SSA Andrzej Szliwa