II S 33/25

Sygn. akt II S 33/25

POSTANOWIENIE

Dnia 16 października 2025 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA Cezariusz Baćkowski

Sędziowie: SSA Maciej Skórniak

SSA Artur Tomaszewski

po rozpoznaniu skargi R. Q.

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu o sygn. akt II K 731/23 (poprzednio II K 976/20) i Sądem Okręgowym we Wrocławiu sygn. akt IV Ka 865/19

na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1725)

p o s t a n a w i a

1. oddalić skargę.

2. zwolnić R. Q. od uiszczenia opłaty stałej od skargi.

8 lipca 2025 r. (data wpływu do Sądu Rejonowego) ówczesny oskarżony R. Q. wniósł o:

- stwierdzenie przewlekłości postępowania toczącego się wówczas przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu pod sygn. akt II K 731/23 (poprzednio II K 731/23 i IV Ka 865/19 Sądu Okręgowego we Wrocławiu),

- przyznanie na jego rzecz 20000 zł,

- zobowiązanie Sądu Rejonowego do podjęcia odpowiednich czynności mających na celu przyspieszenie postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie karne toczy się wobec niego nieprzerwanie od 2017 r., ostatnia rozprawa w sprawie miała miejsce w październiku 2024 r. a kolejne terminy były odwoływane. Wnioskodawca wskazał też, że trwające postępowanie uniemożliwiło mu uzyskanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, utrudniło podejmowanie zatrudnienia i negatywnie wpłynęło na jego życie osobiste.

Skarga ta zarządzeniem upoważnionego sędziego Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 25 sierpnia 2025 r., sygn. akt S 36/25, została przedstawiona tutejszemu Sądowi Apelacyjnemu, co nastąpiło 30 września 2025 r.

Prezes Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu wniósł o oddalenie skargi.

Dotychczasowy bieg postępowania sądowego w zakresie objętym skargą przedstawia się następująco:

- 14 grudnia 2020 r. do Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu wpłynął akt oskarżenia wobec R. Q. i drugiego oskarżonego, którym zarzucono popełnienie przestępstw z art. 165a k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. polegających na przekazaniu środków płatniczych w zamiarze udostępnienia ich osobom biorącym udział w związku mającym na celu popełnienie przestępstw o charakterze terrorystycznym ( Państwo Islamskie – (...)). Sprawa liczyła wówczas 39 tomów, została zarejestrowana pod sygn. akt II K 976/20;

- 12 lutego 2021 r. wydano zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy,

- 4 marca 2021 r. na rozprawie wyjaśnienia złożył jeden z oskarżonych,

- 25 marca 2021 e. odebrano wyjaśnienia od drugiego z oskarżonych,

- 5 maja 2021 r. zeznania złożyło dwoje świadków,

- 25 czerwca 2021 r. przesłuchano świadka,

- 23 lipca 2021 r. przesłuchano świadka,

- 22 września 2021 r. nie stawił się wezwany świadek,

- 27 października 2021 r. odczytano zeznania świadków,

- 5 listopada 2021 r. kontynuowano odczytywanie zeznań świadków, oskarżony złożył wyjaśnienia,

- 15 grudnia 2021 r. przesłuchano świadka,

- 19 stycznia 2022 r. odczytano zeznania świadków,

- 2 marca 2022 r. Sąd uwzględnił wniosek prokuratora o przerwanie rozprawy uzasadniane udziałem prokurator referent w innej sprawie poza W.,

- 8 kwietnia 2022 r. oskarżony złożył wyjaśnienia co do ujawnionych dokumentów, odczytano zeznania świadka, zarządzono zwrócenie się do Ambasady Republiki Iraku o udzielenie informacji,

- 13 maja 2022 r. przerwano rozprawę celem zwrócenia się do Ambasady Republiki Iraku o udzielenie informacji,

- 10 czerwca 2022 r. ujawniono odpowiedź Ambasady Republiki Iraku i po zamknięciu przewodu sądowego strony wygłosiły przemówienia końcowe, ,

- 24 czerwca 2022 r. ogłoszono wyrok uniewinniający oskarżonych,

- 5 sierpnia 2022 r. doręczono prokuratorowi odpis wyroku z uzasadnieniem,

- 12 sierpnia 2022 r. prokurator złożył apelację,

- 19 września 2022 r. prokurator przedstawił Sądowi Rejonowemu tłumaczenie apelacji na język arabski,

- 9 listopada 2022 r. akta z apelacją prokuratora przedstawiono Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu,

- zarządzeniem z 13 lutego 2023 r. wyznaczono termin rozprawy odwoławczej na 16 marca 2023 r.,

- 16 i 22 marca 2023 r. rozprawa odwoławcza, po wysłuchaniu stron odroczono wydanie wyroku,

- 4 kwietnia 2023 r. ogłoszono wyrok, orzeczenie Sądu I instancji zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania,

- 7 lipca 2023 r. akta sprawy wpłynęły do Sądu Rejonowego,

- 11 grudnia 2023 r. wydano zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy na 29 lutego 2024 r.,

- 22 grudnia 2023 r. obrońca oskarżonego wniósł o zmianę terminu rozprawy uzasadniając wniosek wyjazdem na urlop,

- wyznaczono nowy termin rozprawy na 21 marca 2023 r. uwzględniając wniosek obrońcy,

- na pierwszym terminie rozprawy odebrano wyjaśnienia od oskarżonego,

- 21 maja 2023 r. przesłuchano oskarżonych i świadka,

- 3 września 2023 r. przesłuchano świadka i biegłych,

- 22 października 2023 r. nie stawił się prokurator zawiadomiony o rozprawie, przeprowadzenie czynności przesłuchania świadka wnioskowanego przez obrońcę w drodze wideokonferencji było i tak niemożliwe z powodu jego pobytu w Kanadzie,

- 14 lutego 2025 r. obrońca oskarżonego zawiadomił, że świadek przebywający w Kanadzie który miał był przesłuchany 25 lutego 2025 r. w drodze wideokonferencji zmarł,

- 6 marca 2025 r. zwrócono się do Ambasady Republiki Iraku o udzielenie informacji w związku z tym, że wcześniejsze informacje nie odpowiadały na wszystkie pytania Sądu,

- 3 lipca 2025 r. wydano zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy,

- 17 lipca 2025 r. wpłynęła odpowiedź Ambasady Republiki Iraku,

- 9 września 2025 r. po odebraniu wyjaśnień od oskarżonego, ujawnieniu dowodów, strony wygłosiły przemówienia końcowe,

- 23 września 2025 r. Sąd Rejonowy wydał wyrok uniewinniający oskarżonych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Skarga R. Q. na przewlekłość postępowania przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu i Sądem Okręgowym we Wrocławiu okazała się niezasadna i jako tak została oddalona. Skoro skarga ta została złożona 8 lipca br., to nastąpiło to w toku postępowania, którego ona dotyczyła.

Stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 i 1a ustawy o skardze (…) naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, ma miejsce wówczas gdy wskutek działań lub zaniechań sądu lub prokuratora postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności prawnych i faktycznych. W szczególności ocenie podlega terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez organ postępowania w celu zakończenia postępowania przy uwzględnieniu charakteru sprawy, stopnia jej faktycznej i prawnej zawartości, znaczenia dla skarżącego rozstrzyganych w niej zagadnień oraz zachowania stron, w szczególności tej zarzucającej przewlekłość (art. 2 ust. 2 cyt. ustawy).

Przewlekłość postępowania jest kategorią obiektywną, a obowiązkiem państwa jest zapewnienie by sprawy osób podległych jego jurysdykcji toczyły się bez zbędnej zwłoki (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 stycznia 2006 r., (...) 154/05 i cyt. tam orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz poglądy doktryny). Nie ulega też wątpliwości, że ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, nie powinna ograniczać się wyłącznie do upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, lecz jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu koniecznego do podejmowania bez zwłoki działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi zachowanie określonych procedur i niezbędnych by wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności w sposób gwarantujący stronom korzystanie z ich praw (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 maja 2005r. sygn. akt II S 26/05).

W realiach sprawy czynności były podejmowanie przez Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy bez takiej nadmiernej zwłoki. Sprawę tę cechowało ponadprzeciętne skomplikowanie tak pod względem faktycznym jak i prawnym. Rzecz dotyczyła zarzutu finansowania przestępstw o charakterze terrorystycznym, przekazywania środków finansowych podmiotom związanym z Państwem Islamskim. Także w postępowaniu sądowym konieczne było poszukiwanie dowodów poza granicami kraju, korzystanie z instrumentów prawnomiędzynarodowych, zwracanie się o pomoc do przedstawicielstw dyplomatycznych innych krajów. Czynności te wynikały m.in. z inicjatywy dowodowej stron, w tym i obrońców oskarżonych. Część z planowanych terminów rozprawy nie mogła się odbyć z przyczyn leżących po stronie obrońców oraz z powodów obiektywnych (choroba sędzi referent, zwracanie się o pomoc prawną). Wpływ na dłuższe trwanie postępowania sądowego miała również konieczność dokonywania tłumaczeń na język arabski orzeczeń i uzasadnień wydawanych w sprawie oraz inicjowanie przez strony postępowań incydentalnych a następnie odwoławczych.

Brak jest zatem podstaw do podzielenia trafności zarzutu skarżącego, jakoby Sąd Okręgowy był bezczynny w sprawie dłużej niż jest to konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Natomiast zważywszy na łączny czas trwania postępowania sądowego w niniejszej sprawie, nie ma podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania sądowego.

O kosztach sądowych postępowania w przedmiocie skargi orzeczono na podstawie art. 623 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze.

Artur Tomaszewski Cezariusz Baćkowski Maciek Skórniak