II S 30/25

Sygn. akt II S 30/25

POSTANOWIENIE

Dnia 1 października 2025 roku

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący SSA Edyta Gajgał (spr.)

Sędziowie SA Robert Zdych

SA Maciej Skórniak

po rozpoznaniu skargi pełnomocnika pokrzywdzonego (...) Sp. z o.o. z dnia 1 lipca 2025 roku roku na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przygotowawczym nadzorowanym przez Prokuraturę (...) we W., sygn. akt (...)

na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 oraz art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1725).

p o s t a n a w i a

1. stwierdzić, że w postępowaniu przygotowawczym nadzorowanym przez Prokuraturę (...) we W., sygn. akt (...), nastąpiła przewlekłość, przez co naruszone zostało prawo pokrzywdzonego (...) Sp. z o.o. do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

2. przyznać skarżącemu, (...) Sp. z o.o., od Skarbu Państwa sumę pieniężną w wysokości 10 000 (dziesięciu tysięcy) złotych za okres przewlekłości od 21 listopada 2023 roku do dnia wniesienia skargi,

3. zalecić podjęcie przez prokuratora Prokuratury (...) we W., nadzorującego śledztwo – w terminie dwóch tygodni – czynności zmierzających do przesłuchania świadków: J. G., M. L., W. L. i S. L..

4. zwrócić (...) Sp. z o.o. wniesioną opłatę od skargi w wysokości 200 złotych,

5. kosztami postępowania skargowego obciążyć Skarb Państwa.

W piśmie z dnia 1 lipca 2024 roku, które przekazane zostało do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w dniu 19 września 2025 roku, pełnomocnik pokrzywdzonego (...) Sp. z o.o. wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania przygotowawczego nadzorowanego przez Prokuraturę (...) we W., sygn. akt (...), w okresie od dnia 21 listopada 2023 roku, a więc od dnia złożenia zawiadomienia o przestępstwie, do dnia wniesienia skargi. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że w tym czasie w sprawie nie zostały podjęte żadne czynności merytoryczne, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego. Jedyne zrealizowane przez organy ścigania działania to odebranie zawiadomienia o przestępstwie i umorzenie postępowania. W skardze sformułowane zostało żądanie przyznania pokrzywdzonej spółce sumy pieniężnej w wysokości 10 000 złotych oraz wniosek o wydanie prokuratorowi zalecania podjęcia w terminie dwóch tygodni czynności zmierzających do przesłuchania świadków.

W złożonej odpowiedzi na skargę z dnia 18 sierpnia 2025 roku Zastępca Prokuratora (...) we W. wniosła o pozostawienie skargi bez rozpoznania z uwagi na to, że postępowanie w sprawie zostało zawieszone postanowieniem z dnia 30 czerwca 2025 roku.

W piśmie z dnia 3 września 2025 roku Zastępca Prokuratora (...)we W., jako prokurator przełożony nad prokuratorem nadzorującym postępowanie przygotowawcze, zgłosiła swój udział w postępowaniu (art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1725) i jednocześnie wniosła o uwzględnienie skargi przez stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość przez co naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pokrzywdzonego sumy pieniężnej w wysokości 2 500 zł.

Sąd Apelacyjny ustalił, co następuje.

Pismem z dnia 21 listopada 2023 roku pełnomocnik pokrzywdzonej (...) Sp. z o.o. zawiadomił Prokuraturę (...)we W.o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 294 § 1 k.k.

W dniu 27 listopada 2023 roku zawiadomienie zostało przekazane Prokuraturze (...) we W..

W dniu 2 lutego 2024 roku odebrane zostało ustne zawiadomienie o przestępstwie od prezesa zarządu pokrzywdzonej spółki. Został ona także przesłuchany w charakterze świadka.

Śledztwo w sprawie zostało wszczęte postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2024 roku.

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2024 roku zostało ono umorzone wobec braku ustawowych znamion czynu zabronionego.

Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi pokrzywdzonej spółki w dniu 16 września 2024 roku – na pisemne żądanie z dnia 13 września 2024 roku.

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2024 roku, sygn. akt III Kp 2897/24, uwzględniając zażalenie pełnomocnika (...) Sp. z o.o., Sąd Okręgowy we Wrocławiu uchylił postanowienie o umorzeniu śledztwa i sprawę przekazał Prokuraturze (...) we W. do dalszego prowadzenia. W uzasadnieniu postanowienia zostały zawarte zalecenia co do dalszego toku postępowania w sprawie.

W piśmie z dnia 9 stycznia 2025 roku pełnomocnik pokrzywdzonej zawarł wnioski dowodowe, a 6 marca 2025 roku wniósł o przeprowadzenie wnioskowanych czynności dowodowych. W dniu 17 marca 2025 roku skierował do Prokuratora (...) pismo, w którym wskazał na uchybienia w zakresie sprawności postępowania.

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2025 roku śledztwo zostało zawieszone. W uzasadnieniu tej decyzji procesowej wskazano na konieczność wykonania czynności dowodowych w ramach europejskiego nakazu dochodzeniowego. W aktach sprawy brak jest stosownego wystąpienia przez prokuratora o realizację czynności w ramach współpracy międzynarodowej.

Postanowienie o zawieszeniu śledztwa zostało zaskarżone przez pełnomocnika pokrzywdzonej spółki pismem z dnia 15 lipca 2025 roku (data wpływu – 23 lipca 2025 roku.).

Zażalenie nie zostało dotąd rozpoznane – brak jest informacji w tym zakresie w aktach sprawy.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1725; dalej jako ustawa o skardze), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Stosownie do treści art. 2 ust. 1a ustawy, przepis ten stosuje się odpowiednio do postępowania przygotowawczego.

Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu jego zakończenia, przy uwzględnieniu łącznego dotychczasowego czasu trwania postępowania, charakteru sprawy, stopnia jej zawiłości faktycznej i prawnej, znaczenia dla strony, która wniosła skargę, rozstrzyganych w niej zagadnień oraz zachowania się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy o skardze).

W tej sprawie, jak słusznie zauważył pełnomocnik skarżącej, próżno jest oceniać terminowość i prawidłowość podjętych czynności procesowych, skoro żadne w istocie nie zostały wykonane. W czasie blisko dwudziestu miesięcy, jakie minęły od złożenia zawiadomienia o przestępstwie przesłuchana została tylko jedna osoba, wnioski dowodowe pełnomocnika pozostały bez odpowiedzi, a czynność, z powodu której wydane zostało postanowienie o zawieszeniu śledztwa nie została zlecona. Tak jak nie zostało rozpoznane dotychczas zażalenie na postanowienie o zawieszeniu śledztwa.

W tej sytuacji nie może budzić żadnych wątpliwości, że w postępowaniu będącym przedmiotem oceny doszło do rażącej i oczywistej przewlekłości postępowania przygotowawczego. Przyznał to Prokurator Okręgowy we Wrocławiu w złożonej odpowiedzi na skargę

Sprawa ma bez wątpienia znaczenie dla pokrzywdzonej spółki. Brak jest jakichkolwiek podstaw, by przyjąć, że swoim zachowaniem przyczyniła się ona do opóźnienia w prowadzeniu postępowania. Przeciwnie, jej pełnomocnik podejmował liczne działania, by czynności w sprawie zostały podjęte, by postępowaniu nadać właściwy bieg.

Wniesiona skarga zasługiwała zatem na uwzględnienie, tak jeśli chodzi o stwierdzenie przewlekłości, żądanie wydania odpowiednich zaleceń, jak i w zakresie żądanej sumy pieniężnej.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, mając na uwadze oczywisty charakter przewlekłości w tej sprawie, przyznana suma 10 000 złotych stanowi odpowiednią rekompensatę – materialną satysfakcję – w związku z niemal całkowitą bezczynnością w okresie do dnia złożenia zawiadomienia o przestępstwie do dnia wniesienia skargi (art. 12 ust. 4 ustawy o skardze). Jak się wydaje, powinna ona stanowić skuteczny środek przeciwdziałający dalszej, ewentualnej przewlekłości postępowania, oddziałując odpowiednio na organ nadzorujący śledztwo.

Stosownie do treści art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku ustawy o skardze orzeczono o zwrocie uiszczonej opłaty od skargi.

Robert Zdych Edyta Gajgał Maciej Skórniak