VI U 123/25

Sygn. akt VI U 123/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 czerwca 2026 roku.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący sędzia Przemysław Chrzanowski

Protokolant starszy protokolant sądowy Aleksandra Łaszuk

po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 roku w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania X. M.

przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B.

o ustalenie stopnia niepełnosprawności

1. oddala odwołanie X. M.;

2. nie obciąża X. M. kosztami procesu Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B.;

3. nie obciąża X. M. kosztami sądowymi poniesionymi przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie.

Sygn. akt VI U 123/25

Orzeczeniem z dnia 1 lipca 2024 roku, nr: (...), Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. zaliczył X. M. do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim.

Orzeczeniem z dnia 25 listopada 2024 roku, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. utrzymując w mocy ww. orzeczenie również zaliczył X. M. do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim.

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. postanowieniem z dnia 16 stycznia 2025 r. odmówił X. M. wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją z dnia 25 listopada 2024 r. w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności.

(orzeczenia MZON i WZON – akta WZON)

Od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. X. M. wniósł odwołanie do tut. Sądu Ubezpieczeń Społecznych, wnosząc o zaliczenie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

(odwołanie – k. 1-7)

W odpowiedzi na odwołanie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. wniósł o jego oddalenie.

(odpowiedź na odwołanie – k. 26-28)

Sąd ustalił, co następuje:

Na dzień wydania orzeczenia z dnia 1 lipca 2024 roku przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. X. M. miał 58 lat. U wnioskodawcy stwierdzono w rozpoznaniu zasadniczym stan po złamaniu kręgów l2, l3, niedoczynność tarczycy, hepatopatię.

Orzeczeniem nr: (...) Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. zaliczył X. M. do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim. Orzeczenie wydano do 31 lipca 2026 roku, a stopień niepełnosprawności datuje się od 23 maja 2024 roku. Niepełnosprawność istnieje od 5 marca 2021 roku. Symbol przyczyny niepełnosprawności oznaczono na 05-R. Skład orzekający stwierdził, że obecny stan zdrowia umożliwia X. M. podjęcie zatrudnienia na otwartym rynku pracy odpowiadającego jego możliwościom psychofizycznym, ww. wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze ułatwiające funkcjonowanie w życiu codziennym. U wnioskodawcy nie stwierdzono występowania ograniczeń lub braku zdolności do wykonywania czynności, które uniemożliwiałby osiągnięcie niezależności fizycznej lub ekonomicznej. Wnioskodawcy nie przyznano karty parkingowej.

Orzeczeniem z dnia 25 listopada 2024 roku, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. zaliczył X. M. do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim. Skład orzekający ustalił, że u X. M. występują ograniczenia w pełnieniu ról społecznych oraz istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy, co uzasadnia zaliczenie do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

(orzeczenia PZON i WZON, protokół z posiedzenia PZON – akta WZON)

Sąd postanowił na podstawie art. 278 § 1 k.p.c. dopuścić dowód z pisemnej opinii biegłych z zakresu neurologii i z zakresu ortopedii celem ustalenia:

a) czy odwołujący jest osobą niepełnosprawną, a jeżeli tak, to do jakiego stopnia niepełnosprawności zalicza się: znacznego, umiarkowanego, lekkiego;

b) czy naruszenie sprawności organizmu jest trwałe czy okresowe, na jaki czas i kiedy powstało, a także jakie są symbole niepełnosprawności;

c) oraz w celu ustalenia poniższych wskazań w stosunku do osoby odwołującej:

-

jakie są wskazania co do zatrudnienia (otwarty rynek pracy, stanowisko pracy przystosowane, zakład pracy chronionej, ograniczenia), szkolenia, w tym specjalistycznego, zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, uczestnictwa w terapii zajęciowej;

-

czy istnieje konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie;

-

czy istnieje konieczność korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki;

-

czy istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

(dowód: postanowienia Sądu k. 30, k. 49)

Chorobami powodującymi u badanego obniżenie zdolności do wykonywania pracy zawodowej są przewlekły zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego po przebytym kompresyjnym złamaniu trzonów kręgosłupa L2 i L3 w 2021 r., leczonym operacyjnie, oraz na podłożu zmian dyskopatycznych i zwyrodnieniowych z ograniczeniem jego ruchomości; zespół bólowy kręgosłupa szyjnego na podłożu wielopoziomych zmian dyskopatycznych bez istotnego ograniczenia jego ruchomości oraz napadowe zawroty głowy do diagnozy. Badany jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim od 23.05.2024 r. do 31.07.2026 r., kod niepełnosprawności 05-R. Brak jest podstaw do zakwalifikowania badanego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Rozpoznawane schorzenia kręgosłupa nie powodują w sposób istotny obniżenia sprawności organizmu do wykonywania pracy zgodnej z kwalifikacjami, nie wymagają zatrudnienia na stanowisku specjalnie przystosowanym dla osoby niepełnosprawnej lub na rynku pracy chronionej. W opinii uwzględniono napadowe zawroty głowy wymagające diagnostyki. Potrzeba okresowej pomocy badanemu w czynnościach życia codziennego typu prace wymagające dużego wysiłku fizycznego, dźwiganie dużych ciężarów, jak też w okresach zaostrzeń dolegliwości bólowych kręgosłupa, pozostaje bez wpływu na stopień niepełnosprawności oznaczony przez biegłego.

(dowód: opinia biegłego neurologa k. 46-v, 83)

U X. M. stwierdzono wygojone złamanie trzonów kręgów L2 i L3 z obniżeniem wysokości kręgu o ok. 20-30% ze średnią dysfunkcją czynnościową kręgosłupa lędźwiowego i wczesną chorobę dyskopatyczno-zwyrodnieniową kręgosłupa szyjnego bez dysfunkcji czynnościowej.

Złamanie trzonów kręgów L2 i L3 wygoiło się prawidłowo. Sprawność jest na tyle dobra, co potwierdza wynik badania MR kręgosłupa lędźwiowego, iż badany nie kwalifikuje się do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Badanie MR wykazuje obniżenie wysokości trzonów, ale bez cech stenozy kostnej kanału kręgowego; ponadto wykazuje założoną stabilizację przeznasadową L1 L2 L3, metalowe elementy stabilizacji bez cech uszkodzenia, jedynie obluzowana śruba mocująca lewa na poziomie L4. Wynik badania RTG kręgosłupa szyjnego i MR wykazuje zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze na poziomie C3-C7 bez cech niestabilności międzytrzonowej, bez zmian kostno-więzadłowych, bez cech stenozy korzeniowej.

Z powodów ortopedycznych X. M. posiada lekki stopień niepełnosprawności od 23.05.2024 r. do 31.07.2026 r.

Stopień niepełnosprawności nie jest pochodną samego rozpoznania ani historii leczenia, lecz wynika z aktualnego stopnia naruszenia sprawności organizmu i jego wpływu na funkcjonowanie w życiu codziennym.

Zgłaszane przez badanego dolegliwości bólowe oraz subiektywne poczucie ograniczeń nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do ustalenia umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w sytuacji braku istotnych obiektywnych wykładników dysfunkcji narządu ruchu.

Okoliczność wykonywania pracy przez badanego w pozycji leżącej nie stanowi kryterium medycznego decydującego o stopniu niepełnosprawności, jest elementem indywidualnej organizacji pracy, nieprzesądzającym o istnieniu umiarkowanego naruszenia sprawności organizmu.

W badaniu nie stwierdzono cech znacznego ograniczenia samodzielnej egzystencji ani takich deficytów funkcjonalnych, które uzasadniałyby przyjęcie wyższego niż lekki stopnia niepełnosprawności.

(dowód: opinia biegłego ortopedy k. 70-71, k. 94-v, dokumentacja medyczna k. 66-69)

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie opinii biegłego neurologa oraz opinii ortopedy, dokumentacji medycznej odwołującego, jak i dokumentów znajdujących się w aktach organu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Opinie zostały sporządzone przez specjalistów z zakresu schorzeń dotyczących X. M.. Wydanie opinii zostało poprzedzone przeprowadzeniem badania oraz analizą dokumentacji medycznej.

Dowody te w ocenie Sądu są rzetelne i przedstawiają kompleksowy obraz stanu zdrowia odwołującego, wyczerpująco opisując jego schorzenia. Opinie są spójne wewnętrznie, tworzą całościowo logiczną całość i stanowią podstawę dokonania ustaleń przez Sąd. Zastrzeżenia do opinii złożyła pełnomocnik odwołującego, do czego biegli wyczerpująco odnieśli się w opiniach uzupełniających, podtrzymując opinie podstawowe.

Sąd nie powoływał też kolejnych biegłych. Pełnomocnik odwołującego wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychologa (k. 58, k. 64) po wydaniu opinii przez neurologa.

Sąd nie powoływał innego biegłego, nie można bowiem skutecznie wnioskować o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego jedynie na tej podstawie, że dotychczasowa opinia jest niekorzystna dla strony. Stanowisko to jest uzasadnione utrwalonym już orzecznictwem sądowym. Przykładowo można wskazać w tym miejscu wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 25 sierpnia 2011r. (I ACa 316/11 LEX nr 1095795) zgodnie z którym, niedopuszczenie dowodu z kolejnej opinii biegłego jest prawidłowe w sytuacji, jeżeli opinia nie odpowiada oczekiwaniom strony i nie zgłasza ona żadnych merytorycznych uwag do opinii. Samo stwierdzenie strony, że się z nią nie zgadza, nie oznacza, że opinia jest wadliwa. Podobnej treści jest również teza 2 wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2009r. (V ACa 139/09 LEX nr 551993) zgodnie z którą, o ewentualnym dopuszczeniu dowodu z opinii innego biegłego tej samej specjalności nie może decydować wyłącznie wniosek strony, lecz zawarte w tym wniosku konkretne uwagi i argumenty podważające miarodajność dotychczasowej opinii lub co najmniej miarodajność tę poddające w wątpliwość. W przeciwnym wypadku wniosek taki musi być uznany za zmierzający wyłącznie do nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu, co winno skutkować jego pominięciem.

Sąd pominął wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa celem wykazania faktu stanu zdrowia uzasadniającego zaliczenie odwołującego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z uwagi na niemożność pełnienia ról społecznych i funkcjonowania w społeczeństwie w prawidłowy sposób (k. 58, k. 64) również wobec nieprzedłożenia przez stronę jakiejkolwiek dokumentacji medycznej w tym zakresie w okresie do wydania zaskarżonej decyzji, tj. 25 listopada 2024 roku, jak i później.

Reasumując, Sąd postanowił na podstawie art 235 (2) § 1 pkt 5 k.p.c. oddalić wnioski o biegłego psychologa z k. 58 a.s., oraz innych biegłych z karty 59, 80, 92, 102 a.s. Pełnomocnik odwołującego – po ogłoszeniu ww. postanowienia – oświadczył, że składa zastrzeżenie do protokołu, bez podania konkretów.

W takiej sytuacji, mając na względzie całokształt wszystkich wyjaśnionych okoliczności związanych z ustaleniem stanu zdrowia odwołującego, Sąd nie widział podstaw do rozszerzenia materiału dowodowego z urzędu. Sąd uznał, iż opiniom złożonym w przedmiotowej sprawie nie można niczego zarzucić, dlatego oceniając je jako prawidłowe i wiarygodne, na ich podstawie dokonał ww. ustaleń faktycznych.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych:

1. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

2. Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.

3. Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.

4. Niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.

Z ustaleń Sądu dokonanych na podstawie sporządzonych opinii i dokumentów wynika, że u wnioskodawcy stwierdzono w rozpoznaniu zasadniczym stan po złamaniu kręgów l2, l3, niedoczynność tarczycy, hepatopatię (tak WZON i biegli) oraz wczesną chorobę dyskopatyczno-zwyrodnieniową kręgosłupa szyjnego bez dysfunkcji czynnościowej i napadowe zawroty głowy do dalszej diagnozy (tak biegli).

Biegły neurolog oraz biegły ortopeda zakwalifikowali odwołującego do lekkiego stopnia niepełnosprawności, nie znajdując podstaw do kwalifikacji niepełnosprawnego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, tak jak wnosił w odwołaniu wnioskujący. W opiniach podstawowych, jak i uzupełniających – w odniesieniu do zarzutów odwołującego, biegli konsekwentnie wskazywali, iż dolegliwości jakie odczuwa odwołujący, jak i subiektywne poczucie ograniczeń, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do ustalenia umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w sytuacji braku istotnych obiektywnych wykładników dysfunkcji narządu ruchu. Pełnomocnik odwołującego twierdziła, iż poza aspektami neurologicznymi i ortopedycznymi, odwołujący posiada problemy w zakresie pełnienia ról społecznych, co miałoby mieć wpływ na uznanie, że należnym byłoby przyznanie odwołującemu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jednakże do sprawy nie przedłożono jakiejkolwiek dowodu na tę okoliczność, np. dokumentacji medycznej odnośnie opieki psychologa. Dnia 11 września 2025 r. wydano zarządzenie zobowiązujące pełnomocnika odwołującego do złożenia dokumentacji w tym zakresie, i do czasu zamknięcia rozprawy, tj. 11 czerwca 2026 r., nie przedłożono do akt sprawy żadnego dokumentu odnośnie opieki psychologicznej. W tym stanie rzeczy uznać należy, że strona miała wystarczająco dużo czasu na udowodnienie prawdziwości swoich twierdzeń, a dowód z opinii psychologa uznać należało za zmierzający do przedłużenia postępowania (k. 126v).

Biegli powołani w sprawie potwierdzili prawidłowość zaskarżonego orzeczenia, które wydano do 31 lipca 2026 roku, a gdzie stopień niepełnosprawności datowany jest na dzień od 23 maja 2024 roku, przy czym niepełnosprawność istnieje od 5 marca 2021 roku. Symbol przyczyny niepełnosprawności oznaczono na 05-R, co również znalazło potwierdzenie w opiniach biegłych. Obecny stan zdrowia umożliwia X. M. podjęcie zatrudnienia na otwartym rynku pracy odpowiadającego jego możliwościom psychofizycznym i wymaga on zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze ułatwiające funkcjonowanie w życiu codziennym; jednak nie stwierdzono u wnioskodawcy występowania ograniczeń lub braku zdolności do wykonywania czynności, które uniemożliwiałby osiągnięcie niezależności fizycznej lub ekonomicznej.

Okoliczność, że odwołujący – w dniu 15 czerwca 2026 roku kończący 60 lat – w ostatnim czasie wykonywał pracę zdalnie w pozycji leżącej (jak wynika z ostatecznego stanowiska pełnomocnika odwołującego – stosunek pracy ustał), jak również to, że w czasie kwalifikacji do służby wojskowej był on do niej niezdolny z uwagi na problemy psychiczne, nie mogą przesądzać o tym, że w chwili obecnej odwołujący winien być kwalifikowany jako osoba niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym. Sąd w całości podzielił opinie biegłych, tym bardziej, że w opiniach uzupełniających rozwiali oni wszelkie wątpliwości, jakie mogły pojawić się po lekturze opinii głównych. Każdy z biegłych wypowiedział się co do samodzielności badanego; i tak, biegły ortopeda wskazał, że w badaniu nie stwierdzono cech znacznego ograniczenia samodzielnej egzystencji ani takich deficytów funkcjonalnych, które uzasadniałyby przyjęcie wyższego niż lekki stopnia niepełnosprawności. Natomiast biegły neurolog podał, iż potrzeba okresowej pomocy badanemu w czynnościach życia codziennego typu prace wymagające dużego wysiłku fizycznego, dźwiganie dużych ciężarów, jak też w okresach zaostrzeń dolegliwości bólowych kręgosłupa, pozostaje bez wpływu na stopień niepełnosprawności oznaczony przez biegłego. Sąd w pełni podziela wnioski płynące z opinii biegłych, przyjmując je za własne.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie ww. okoliczności oraz na podstawie ww. przepisów oddala odwołanie.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Zdaniem Sądu w tej sprawie mieliśmy do czynienia z szczególnie uzasadnionym wypadkiem, gdyż odwołujący subiektywnie mógł mieć przekonanie co do tego, że dolegliwości uzasadniały przyznanie mu innego stopnia niepełnosprawności.