VII U 2317/25

Sygn. akt VII U 2317/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 lipca 2026 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lipca 2026 r. w Warszawie

sprawy Ł. T.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w O.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy

na skutek odwołania Ł. T.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w O. z dnia 23 września 2025 roku, znak: (...)/(...)

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującej Ł. T. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 27 marca 2025 r. do 26 marca 2027 r.

Sędzia SO Renata Gąsior

Ł. T. w dniu 27 listopada 2025 r. (data stempla pocztowego) złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w O. z dnia 23 września 2025 r., znak: (...)/(...) odmawiającej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do ww. świadczenia od dnia wskazanego we wniosku z marca 2025 r. Uzasadniając swe stanowisko wskazała, że nie zgadza się z wydaną decyzją Komisji Lekarskiej w trybie zaocznym. Wniosła o powołanie komisji ze stawiennictwem osobistym oraz o uczestnictwo biegłych z zakresu psychiatrii i psychologii. W dalszej części uzasadnienia wskazała, że od dłużnego czasu ma problem z wysłowieniem się, brakuje jej podstawowych słów. Często najprostsza rozmowa prowadzi do stresu i zdenerwowania. Wiążę się to z nasilającymi się trudnościami w funkcjonowaniu. Do odwołania załączyła historię zdrowia i choroby z okresu marzec - listopad 2025 r. (odwołanie z 27 listopada 2025 r. k. 3-7 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w O. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Uzasadniając swoje stanowisko przytoczył treść art. 57 i 58 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. Następnie powołał się na okoliczność, że w orzeczeniu Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 23 września 2025 r. ustalono, iż odwołująca nie jest niezdolna do pracy. W oparciu o powyższe orzeczenie organ rentowy zaskarżoną decyzją odmówił ubezpieczonej prawa do roszczenia świadczenia. Następnie wskazał, że ubezpieczona pobierała do dnia 26 marca 2025 r. świadczenie rehabilitacyjne (odpowiedź na odwołanie 15 grudnia 2025 r., k. 9 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Ł. T., urodzona (...), posiada wykształcenie średnie, bez matury. Wyuczyła się zawodu księgowej (bezsporne).

W okresie od dnia 5 maja 1988 r. do dnia 30 czerwca 1989 r. była zatrudniona w (...) Przedsiębiorstwie (...) nr (...) w O., na stanowisku referenta księgowości. Od 2 stycznia 1991 r. do 31 sierpnia 1992 r. była zatrudniona w Spółdzielni Pracy (...) w O. na stanowisku starszej księgowej. Następnie w okresie od dnia 8 grudnia 1992 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. była zatrudniona w (...) S.A. w pełnym wymiarze czasu pracy. W okresie zatrudnienia wykonywała pracę na stanowisku: pracownika gospodarczego, starszego referenta ds. sekretariatu, specjalisty ds. obsługi sekretariatu, specjalisty ds. ekonomicznych, starszego specjalisty ds. ekonomicznych, starszego specjalisty ds. kadr, starszego specjalisty ds. pracowniczych, sekretarki asystenta członka zarządu, starszego specjalisty ds. administracyjnych, specjalisty ds. administracyjnych. W okresie od 1 marca 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. pracowała w (...) Przedsiębiorstwie (...) sp. z o.o. (...) sp. k. w wymiarze pełnego etatu na stanowisku asystentki biura. Od maja 2025 r. jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy. Do końca maja 2026 r. otrzymywała zasiłek w wysokości 1.300,00 zł miesięcznie (bezsporne).

W dniu 7 marca 2024 r. lekarz orzecznik ZUS uznał, że Ł. T. jest niezdolna do pracy. W związku z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy przyznano jej uprawnienie do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 4 miesięcy. ZUS wydał decyzje, w których przyznał Ł. T. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres od 1 kwietnia 2024 r. do 29 czerwca 2024 r., a następnie na okres od 30 lipca 2024 r. do 26 listopada 2024 r. oraz od 27 listopada 2024 r. do 26 marca 2025 r. W dniu 16 grudnia 2024 r. ubezpieczona została skierowana na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji ZUS ( orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z 7 marca 2024 r.; decyzja z 2 kwietnia 2024 r.; orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z 30 lipca 2024 r.; decyzja 7 sierpnia 2024 r.; orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z 21 listopada 2024 r.; decyzja z 2 grudnia 2024 r. – nienumerowane karty tom I akt ZUS).

Ubezpieczona w dniu 24 marca 2025 r. złożyła wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy (wniosek z 24 marca 2025 r., k. 1-5 tom II akt ZUS).

W toku postępowania przed organem rentowym została skierowana do Lekarza Orzecznika ZUS, który po analizie dokumentacji medycznej oraz po przeprowadzeniu bezpośredniego badania, w orzeczeniu z dnia 23 czerwca 2025 r. stwierdził, że Ł. T. nie jest niezdolna do pracy (orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z 23 czerwca 2025 r. – nienumerowana karta tom II akt ZUS). Komisja Lekarska ZUS, rozpatrując sprzeciw wniesiony przez ubezpieczoną, w dniu 21 sierpnia 2025 r. - po dokonaniu analizy dokumentacji medycznej – podtrzymała stanowisko Lekarza Orzecznika ZUS (orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z 21 sierpnia 2025 r. – nienumerowana karta tom II akt ZUS).

W dniu 23 września 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w O. wydał decyzję, znak: (...)/(...), którą odmówił prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zakład odmówił przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ Komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 21 sierpnia 2025 r. stwierdziła, że ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy. Nie został zatem spełniony warunek wynikający z art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej (decyzja z 23 września 2025 r. – nienumerowana karta tom I akt ZUS).

Ubezpieczona odwołała się od powyższej decyzji, a Sąd postanowieniem z dnia 9 stycznia 2026 r. dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych: neurologa, psychologa i psychiatry celem ustalenia czy jest niezdolna, czy też całkowicie lub częściowo niezdolna do pracy, ze szczególnym wskazaniem daty powstania tej niezdolności, czy jest to niezdolność trwała, czy okresowa, a jeżeli okresowa to na jaki okres (postanowienie z 9 stycznia 2026 r., k. 11 a.s.).

W opinii łącznej z dnia 3 marca 2026 r. biegła sądowa z zakresu psychologii N. L. oraz biegły sądowy lekarz psychiatra R. R. (1) po przeprowadzeniu badania ubezpieczonej oraz analizie akt sprawy, stwierdzili wyraźne objawy zaburzeń adaptacyjnych (F43.2) oraz mieszanych zaburzeń osobowości (F61). Biegli wskazali, że Ł. T. przez 28 lat pracowała stabilnie jako księgowa, co świadczy o jej dotychczasowej dobrej adaptacji społecznej i zawodowej. Obecne załamanie linii życiowej jest wynikiem nałożenia się kilku stresogennych czynników: sytuacja rodzinna: długotrwała ekspozycja na przemoc ze strony córki, jej problemy psychiczne, ucieczki z domu oraz narastające zadłużenie, które musiała spłacać. Dodatkowym obciążeniem jest choroba alkoholowa męża, która rozwinęła się w odpowiedzi na kryzys domowy, a także sytuacja zawodowa, tj. konflikt w miejscu pracy, który stał się bezpośrednim zapalnikiem do podjęcia leczenia psychiatrycznego i udania się na zwolnienie lekarskie i stan somatyczny - złamanie kostki bocznej w lutym 2024 r., wymagające dwóch operacji, po którym badana nie odzyskała pełnej sprawności, oraz zaostrzenie objawów atopowego zapalenia skóry (AZS) pod wpływem stresu. Następnie biegli wskazali, że u opiniowanej dominuje nastrój obniżony, anhedonia, poczucie bezradności oraz nastawienie rezygnacyjne. Obserwuje się spowolnienie psychoruchowe, trudności z koncentracją uwagi i pamięcią, co przy zawodzie wymagającym precyzji (księgowa) istotnie ogranicza jej zdolności wykonawcze. Choć intelekt pozostaje w normie, przewlekły stres doprowadził do mechanizmów obronnych organizmu. Mimo długotrwałego leczenia farmakologicznego, u opiniowanej nie nastąpiła poprawa stanu klinicznego. Rozpoznane zaburzenia adaptacyjne oraz mieszane zaburzenia osobowości nie są jedynie reakcją na stres, ale przybrały formę utrwalonych deficytów funkcjonowania. Dominująca anhedonia, spowolnienie psychoruchowe oraz nastawienie rezygnacyjne stanowią istotną barierę w podejmowaniu obowiązków zawodowych. Brak możliwości wykonywania zawodu wyuczonego i wykonywanego przez całe życie zawodowe wymagającego szczególnej sprawności procesów poznawczych: wysokiej koncentracji, spostrzegawczości, nienagannej pamięci operacyjnej oraz odporności na stres. Badanie wykazało u opiniowanej znaczne osłabienie koncentracji uwagi, trudności z zapamiętywaniem nowych informacji oraz męczliwość poznawczą. Powyższe deficyty, w połączeniu z odpowiedzialnością materialną i karną wpisaną w zawód księgowego, wykluczają bezpieczne i efektywne wykonywanie tej pracy. Następnie biegli wskazali, że dotychczasowy przebieg leczenia oraz brak poprawy po wykorzystaniu okresu świadczenia rehabilitacyjnego wskazują, że proces rekonwalescencji będzie długotrwały. Orzeczony okres 2 lat niezdolności jest niezbędny na podjęcie intensywnej terapii psychologicznej, do tej pory była utrudnionej ze względu na zły stan somatyczny i bieżące sytuacje kryzysowe w rodzinie. W ocenie biegłych Ł. T. jest częściowo niezdolna do pracy. Jej stan psychiczny, charakteryzujący się znacznym obniżeniem funkcji poznawczych i wykonawczych oraz silną reakcją depresyjną na sytuację życiową, uniemożliwia jej obecnie wykonywanie pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (księgowa). Niezdolność do pracy w ujęciu psychiatrycznym i psychologicznym jest kontynuacją stanu, który doprowadził do przyznania świadczeń rehabilitacyjnych, trwających do 26 marca 2025 r. Biorąc pod uwagę brak remisji objawów oraz zgłaszane pogorszenie, należy uznać, że niezdolność ta trwa nieprzerwanie od zakończenia okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Jest to niezdolność okresowa na okres 2 lat, tj. do marca 2028 r. Rokowania co do odzyskania zdolności do pracy są niepewne, jednak przy wdrożeniu intensywnej opieki psychologicznej (której badana dotychczas nie podjęła w sposób ciągły) oraz stabilizacji leczenia farmakologicznego, istnieje szansa na trwałą i stabilną poprawę funkcjonowania. Po tym okresie wskazane jest ponowne badanie kontrolne w celu oceny postępów leczenia i skuteczności ewentualnej psychoterapii (opinia łączna biegłej sądowej z zakresu psychologii N. L. i lekarza psychiatry R. R. (2) z 3 marca 2026 r., k. 30-33 a.s.).

Biegły neurolog O. W. w opinii z dnia 26 maja 2026 r., wydanej po przeprowadzeniu bezpośredniego badania ubezpieczonej oraz po analizie dokumentacji medycznej w aktach prawy, wskazał, że problemy zdrowotne dotyczące głównie zaburzeń nastroju, snu, napędu, koncentracji uwagi i pamięci nasiliły się u ubezpieczonej od około trzech lat, co wiąże się czasowo ze stresową sytuacją rodzinną (konflikty z córką, problem alkoholowy męża) i problemami w pracy (posądzenie przez współpracownicę o plotkarstwo). Ł. T. podjęła leczenia psychiatryczne, które kontynuuje nadal (głównie farmakoterapia), w jej ocenie nie przynosi ono jednak zadowalających efektów. Była leczona w poradni neurologicznej ze względu na epizody zaburzeń równowagi z upadkami, pogorszenia sprawności intelektualnej. W lutym 2024 r. podczas jednego z upadków doznała złamania kostki bocznej lewej goleni, co wymagało leczenia operacyjnego (2 zabiegi) i następowej rehabilitacji, do dzisiaj odczuwa dolegliwości ze strony stawu skokowego. W ramach diagnostyki neurolog zlecił wykonanie rezonansu magnetycznego mózgowia, kręgosłupa szyjnego, lędźwiowego i badania elektroencefalograficznego. Poza niewielkimi zmianami zwyrodnieniowymi dyskopatycznymi szyi i odcinka lędźwiowego kręgosłupa oraz drobnymi przewlekłymi zmianami niedokrwiennymi mózgowia nie stwierdzono innych nieprawidłowości. Opisywano możliwość konfliktu naczyniowo-nerwowego z nerwami VII i VIII po stronie prawej, ale obecnie bez manifestacji klinicznej. Wykonano badanie MMSE — uzyskała wynik 27 punktów w granicach normy. Obecnie nieleczona w Poradni (...), żadnych leków od neurologa nie przyjmuje. Następnie biegły wskazał, że podczas osobistego badania powódki nie stwierdził u niej objawów klinicznych uszkodzenia ośrodkowego ani obwodowego układu nerwowego w postaci niedowładów, zaburzeń ruchowych, móżdżkowych, bez nieprawidłowości w zakresie nerwów czaszkowych zaburzeń kontroli zwieraczy czy zaburzeń intelektualnych upośledzających sprawność ubezpieczonej. Obecnie nie pozostaje pod opieką neurologa. Biegły z punktu widzenia neurologicznego nie stwierdził podstaw do uznania ubezpieczonej za osobę częściowo ani całkowicie niezdolną do pracy zgodnie z posiadanym wykształceniem i nabytymi umiejętnościami (praca biurowa). Istniejące u niej nieprawidłowości skutkujące ewentualnym ograniczeniem zdolności do pracy zarobkowej mają przede wszystkim charakter zaburzeń afektywnych i w tym zakresie należy oprzeć się na wnioskach z opinii psychiatryczno-psychologicznej (opinia biegłego sądowego neurologa O. W. k. 60-64 a.s.).

Strony nie wniosły zastrzeżeń do powyższych opinii biegłych sądowych.

Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o zebrane w sprawie dokumenty, w tym dokumentację medyczną Ł. T., konieczną w procesie opiniowania przez biegłych sądowych oraz dokumenty obrazujące przebieg postępowania przed organem rentowym. Zostały one ocenione jako wiarygodne, ponieważ ich treść oraz forma nie budziła zastrzeżeń.

Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły także opinie wydane przez biegłych sądowych z zakresu: neurologii, psychologii i psychiatrii. W ocenie Sądu wszystkie wskazane opinie zostały sporządzone w sposób rzetelny i fachowy, z uwzględnieniem dostępnej w sprawie dokumentacji medycznej oraz po przeprowadzeniu badań. Prezentowana przez wszystkich biegłych charakterystyka schorzeń odwołującej się jest spójna i wzajemnie potwierdza się. Z tego powodu, w tym zakresie, tj. na okoliczność rozpoznanych u odwołującej chorób Sąd wszystkie opinie uczynił podstawą ustaleń faktycznych.

Pozyskane w sprawie opinie nie były jednak całkowicie spójne, różniły się wnioskami co do tego czy Ł. T. jest osobą niezdolną do pracy.

Na posiadanie przez odwołującą się takiego przymiotu wskazywali biegli: psycholog N. L. i lekarz psychiatra R. R. (1), którzy uznali Ł. T. za osobę częściowo niezdolną do wykonywania pracy wskazując, że stan jest kontynuacją stanu, który doprowadził do przyznania świadczeń rehabilitacyjnych, trwających do 26 marca 2025 r. i niezdolność ta trwa nieprzerwanie od zakończenia okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Jest to niezdolność okresowa na okres 2 lat.

Z kolei biegły z zakresu neurologii O. W. stwierdził, że z powodu schorzeń odpowiadających jego specjalizacji ubezpieczonej nie można uznać za osobę niezdolną do pracy. Dodatkowo, jednak zdaniem biegłego – z uwagi na istniejące u ubezpieczonej nieprawidłowości skutkujące ewentualnym ograniczeniem zdolności do pracy zarobkowej, mających przede wszystkim charakter zaburzeń afektywnych – należy oprzeć się na wnioskach z opinii psychiatryczno-psychologicznej.

W ocenie Sądu z uwagi na schorzenia wiodące u Ł. T., tj. objawy zaburzeń adaptacyjnych (F43.2) oraz mieszanych zaburzeń osobowości (F61), w tym dominująca anhedonia, spowolnienie psychoruchowe oraz nastawienie rezygnacyjne to właśnie opinię łączną psychiatryczno - psychologiczną należy uznać za kluczową dla ustalenia istnienia u odwołującej się niezdolności do pracy, ponieważ to właśnie biegli tych specjalizacji mają wiedzę w pełni odpowiadającą specyfice głównych schorzeń ubezpieczonej.

Podsumowując, Sąd w pełni przyjął wartość dowodową wszystkich opinii powołanych w sprawie biegłych, ale za opinie kluczowe uznał opinię łączną biegłych sądowych z zakresu psychologii i psychiatrii. W ocenie Sądu opinie tych biegłych nie zawierały żadnych braków i wyjaśniały wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Biegli wydali opinię po przeprowadzeniu stosownych badań i analizie dostępnej dokumentacji lekarskiej wnioskodawczyni, w tym w oparciu o informacje uzyskane w toku wywiadu lekarskiego. Biegli określili schorzenia występujące u ubezpieczonej oraz ich znaczenie przez pryzmat oceny zdolności do pracy. Zdaniem Sądu opinie biegłych – także opinia neurologa – są rzetelne, sporządzone zgodnie z wymaganiami fachowości i niezbędną wiedzą w zakresie stanowiącym jej przedmiot, a wynikające z niej wnioski są jasne i nie wymagają uzupełnienia. Pozyskanej w sprawie opinii neurologa, jak i opinii łącznej psychiatryczno – psychologicznej Sąd nie odmówił fachowości i w oparciu o nie ustalił istnienie częściowej niezdolności do pracy Ł. T. do 26 marca 2027 r. Sąd miał na uwadze, że w przedmiotowej opinii jako końcową datę istnienia częściowej niezdolności do pracy wskazano marzec 2028 r., jednakże biorąc pod uwagę fakt, że niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie od zakończenia okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, tj. od 26 marca 2025 r., i że jest to niezdolność okresowa na okres 2 lat to należy przyjąć jej istnienie do dnia 26 marca 2027 r.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie Ł. T. podlegało uwzględnieniu.

Dokonując rozważań dotyczących zasadności odwołania, w pierwszej kolejności wskazać należy, że renta z tytułu niezdolności do pracy może być przyznana ubezpieczonemu, który spełnia łącznie przesłanki określone w art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm., dalej jako ustawa emerytalna), a więc:

1) jest niezdolny do pracy,

2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, 5 lit. a, pkt 6 i 12 albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów,

4) nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.

Pierwsza z przesłanek, a więc niezdolność do pracy, jest kategorią ubezpieczenia społecznego łączącą się z całkowitą lub częściową utratą zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania jej odzyskania po przekwalifikowaniu (art. 12 ustawy emerytalnej). Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności oraz rokowania co do jej odzyskania uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego (art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej) (wyrok Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2004 r., II UK 222/03).

Przepis art. 12 ustawy emerytalnej rozróżnia dwa stopnie niezdolności do pracy - całkowitą i częściową. Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Z kolei całkowita niezdolność do pracy polega na utracie zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (wyroki Sądu Najwyższego: z 8 grudnia 2000 r., II UKN 134/00 i z 7 września 1979 r., II URN 111/79). Dokonując analizy pojęcia całkowita niezdolność do pracy należy brać pod uwagę zarówno kryterium biologiczne (stan organizmu dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do jakiejkolwiek pracy), jak i ekonomiczne (całkowita utrata zdolności do zarobkowania wykonywaniem jakiejkolwiek pracy). Osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej jest więc osoba, która spełniła obydwa te kryteria, czyli jest dotknięta upośledzeniem zarówno biologicznym, jak i ekonomicznym (wyrok Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2004 r., I UK 28/04). Z kolei wyjaśnienie częściowej niezdolności do pracy i treści pojęcia „pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” wymaga uwzględnienia zarówno kwalifikacji formalnych (czyli zakresu i rodzaju przygotowania zawodowego udokumentowanego świadectwami, dyplomami, zaświadczeniami), jak i kwalifikacji rzeczywistych (czyli wiedzy i umiejętności faktycznych, wynikających ze zdobytego doświadczenia zawodowego) (wyrok Sądu Najwyższego z 15 września 2006 r., I UK 103/06). Dopiero zatem zmiana zawodu w ramach posiadanych kwalifikacji i brak rokowań odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu dają podstawę do przyznania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (wyroki Sądu Najwyższego: z 13 października 2009 r., II UK 106/09, z 8 maja 2008 r., I UK 356/07, z 11 stycznia 2007 r., II UK 156/06 i z 25 listopada 1998 r., II UKN 326/98). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 lutego 2006 r. (I PK 153/05) częściowej niezdolności do pracy, polegającej na utracie w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, nie wyklucza możliwość podjęcia przez ubezpieczonego pracy niżej kwalifikowanej. Ubezpieczony, który jest częściowo niezdolny do pracy może być jednocześnie z samej definicji zdolny do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami w nieznacznym stopniu. Tak samo, gdy ubezpieczony wykonuje pracę, która nie jest zgodna z posiadanymi kwalifikacjami, a już na pewno, gdy jest pracą poniżej poziomu posiadanych kwalifikacji. Aktualny jest zatem pogląd o konieczności ujmowania łącznie aspektu medycznego i ekonomicznego niezdolności do pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II UKN 675/98).

Ocena niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania zatrudnienia wymaga wiadomości specjalnych. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, do dokonywania ustaleń w zakresie oceny stopnia zaawansowania chorób oraz ich wpływu na stan czynnościowy organizmu, uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych sądowych, zgodnie z treścią art. 278 k.p.c. Opinia biegłego ma na celu ułatwienie Sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sądowo - lekarskie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów, mają zasadniczy walor dowodowy dla oceny schorzeń wnioskodawcy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 11 lutego 2016 r., III AUa 1609/15).

Badając istnienie analizowanej, a w przedmiotowej sprawie spornej przesłanki warunkującej przyznanie ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu: neurologii O. W., psychologii N. L. oraz psychiatrii R. R. (2). Ich ocena została już zaprezentowana w części obejmującej ocenę dowodów, dlatego w tym miejscu, odwołując się do niej tylko ogólnie, należy jeszcze raz wskazać, że powyższe opinie zostały rzetelnie oraz jasno i przekonująco uzasadnione. Sąd oparł się na tych opiniach, ponieważ zawierają spójne wnioski co do częściowej niezdolności do pracy ubezpieczonej, trwającej od 27 marca 2025 r. do 26 marca 2027 r.

Badając sporną przesłankę warunkującą przyznanie ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, Sąd z uwagi na występujące u ubezpieczonej schorzenia dopuścił dowód z opinii biegłych trzech specjalizacji. W oparciu o opinię biegłego neurologa nie można było stwierdzić u odwołującej się niezdolności do pracy z powodu schorzeń adekwatnych do ww. specjalizacji. Niezdolność do pracy Ł. T. wynika natomiast z naruszenia sprawności organizmu w postaci zaburzeń adaptacyjnych (F43.2) oraz mieszanych zaburzeń osobowości (F61). Istniejące u niej nieprawidłowości skutkujące ograniczeniem zdolności do pracy zarobkowej mają przede wszystkim charakter zaburzeń afektywnych na co wskazali zgodnie biegli sądowi z zakresu psychologii, psychiatrii i neurologii. Należało więc stwierdzić, że organ rentowy nieprawidłowo wywiódł, że stan zdrowia ubezpieczonej nie powoduje niezdolności do pracy. W dacie wydania zaskarżonej decyzji organ rentowy dysponował dokumentacją medyczną odwołującej się, na podstawie, której możliwe było ustalenie występujących u niej schorzeń. W tym miejscu należy zaznaczyć, że zgodnie ze stanowiskiem przewodniczącego Komisji Lekarskich przy (...) Oddziale ZUS w O. w sprawie opinii biegłych, nie jest możliwe zakwestionowanie wyniku badania psychiatrycznego i wniosków dotyczących okresowej niezdolności do pracy. Przewodniczący Komisji Lekarskich nie zgłosił uwag do opinii biegłych.

Przeprowadzone przed Sądem postępowanie dowodowe pozwoliło natomiast na weryfikację oceny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i na ustalenie, że po stronie odwołującej się spełniony został warunek z art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wymagający przymiotu niezdolności do pracy od osoby o ubiegającej się o rentę. W oparciu o opinię psychiatryczno – psychologiczną Sąd ustalił, że stwierdzona u ubezpieczonej niezdolność do pracy jest kontynuacją stanu, który doprowadził do przyznania świadczeń rehabilitacyjnych, trwających do 26 marca 2025 r. Biorąc pod uwagę brak remisji objawów oraz zgłaszane pogorszenie, należy uznać, że niezdolność ta trwa nieprzerwanie od zakończenia okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego.

Ponadto, w oparciu o opinię łączną ww. biegłych Sąd ustalił, że częściowa niezdolność do pracy trwać będzie do 26 marca 2027 r.

U Ł. T. występują wyraźne objawy zaburzeń adaptacyjnych (F43.2) oraz mieszanych zaburzeń osobowości (F61). Dominuje nastrój obniżony, anhedonia, poczucie bezradności oraz nastawienie rezygnacyjne. Zaobserwowano spowolnienie psychoruchowe, trudności z koncentracją uwagi i pamięcią, co przy zawodzie wymagającym precyzji (księgowa) istotnie ogranicza jej zdolności wykonawcze. Choć intelekt pozostaje w normie, przewlekły stres doprowadził do mechanizmów obronnych organizmu. Mimo długotrwałego leczenia farmakologicznego, u opiniowanej nie nastąpiła poprawa stanu klinicznego. Rozpoznane zaburzenia adaptacyjne oraz mieszane zaburzenia osobowości nie są jedynie reakcją na stres, ale przybrały formę utrwalonych deficytów funkcjonowania. Dominująca anhedonia, spowolnienie psychoruchowe oraz nastawienie rezygnacyjne stanowią istotną barierę w podejmowaniu obowiązków zawodowych. Wykazano u opiniowanej znaczne osłabienie koncentracji uwagi, trudności z zapamiętywaniem nowych informacji oraz męczliwość poznawczą. Powyższe deficyty, w połączeniu z odpowiedzialnością materialną i karną wpisaną w zawód księgowego, wykluczają bezpieczne i efektywne wykonywanie tej pracy. Orzeczony okres niezdolności jest niezbędny na podjęcie intensywnej terapii psychologicznej, do tej pory była utrudnionej ze względu na zły stan somatyczny i bieżące sytuacje kryzysowe w rodzinie. Jej stan psychiczny, charakteryzujący się znacznym obniżeniem funkcji poznawczych i wykonawczych oraz silną reakcją depresyjną na sytuację życiową, uniemożliwia ubezpieczonej obecnie wykonywanie pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Zgodnie z dokonanymi ustaleniami rokowania co do odzyskania zdolności do pracy przez Ł. T. są niepewne, jednak przy wdrożeniu intensywnej opieki psychologicznej oraz stabilizacji leczenia farmakologicznego, istnieje szansa na trwałą i stabilną poprawę funkcjonowania.

W sprawie poza sporem pozostawało spełnianie przez ubezpieczoną pozostałych warunków z art. 57 ust. 1 pkt 2 – 4 ustawy emerytalnej, z których łącznym zaistnieniem ustawa łączy powstanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Mając na uwadze powyższe i w związku z tym, że ubezpieczona w dacie wydania skarżonych decyzji spełniała łącznie wszystkie przesłanki określone w art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c., zaskarżona decyzja podlegała zmianie poprzez przyznanie odwołującej Ł. T. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 27 marca 2025 r. do 26 marca 2027 r.

Renata Gąsior