XVIII Ko 303/25

Sygn. akt XVIII Ko 303/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 sierpnia 2026 roku

Sąd Okręgowy w Warszawie XVIII Wydział Karny

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia SO Ireneusz Szulewicz

Protokolant: Wiktoria Krzyżanowska,

przy udziale Prokuratora: Marzeny Łubik-Ogłozińskiej

po rozpoznaniu na rozprawie w 10 sierpnia 2026 r.

sprawy przeciwko Skarbowi Państwa z wniosku C. F.

o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z powołania do odbycia służby wojskowej z powodu działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

orzeka

I. Na podstawie art. 8a ust 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ( Dz. U. 2024.442 t.j.) zasądza od Skarbu Państwa na rzecz C. F. kwotę 75.000 (siedemdziesiąt pięć tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z pełnienia w okresie od 5 listopada 1982 r. do 2 kwietnia 1983 r. czynnej służby wojskowej, do której odbycia został powołany z powodu działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

II. W pozostałej części wniosek oddala;

III. Na podstawie art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. 2024.442 t.j.) kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Formularz UWO

Sygnatura akt

XVIII Ko 303/25

1. WNIOSKODAWCA

P. D.

2. ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA

1.

Odszkodowanie (kwota główna)

Odsetki

-

-

2.

Zadośćuczynienie (kwota główna)

Odsetki

- 200.000,00 zł (słownie: dwieście tysięcy złotych).

-odsetki ustawowe od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

3.

Inne

-

7.3. Ustalenie faktów

0.1.3.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Fakt

Dowód

Numer karty

1.

Po wprowadzeniu w dniu 13 grudnia 1981r. stanu wojennego, ówczesne władze PRL rozpoczęły represje wobec działaczy opozycyjnych, sprzeciwiających się stanowi wojennemu. Jedną z metod mających służyć zwalczaniu działalności opozycyjnej było powoływanie działaczy opozycji do służby w Ludowym Wojsku Polskim, na trzymiesięczne szkolenie rezerwistów bądź do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Osoby powoływane na szkolenie bądź do odbycia zasadniczej służby wojskowej były typowane przez Wojskową Służbę Wewnętrzną we współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa.

W dniu 21 października 1982 r. zastępca szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego gen. dyw. D. G. skierował do szefów sztabów okręgów wojskowych tzw. założenia organizacyjne dotyczące dodatkowego sformułowania pododdziałów szkoleniowych. Ich celem było „ pilne odizolowanie zwłaszcza w dużych zakładach pracy osób stanowiących główny trzon grup prowokujących zajścia i ekscesy wymierzone przeciwko ówcześnie obowiązującemu porządkowi prawnemu i normalnemu tokowi działalności produkcyjnej”. Ww. założenia przewidywały powołanie do czynnej służby wojskowej w dniach od 3-4 listopada 1982r. około 500-600 osób będących żołnierzami rezerwy, celem odbycia trzymiesięcznych ćwiczeń wojskowych oraz około 1000 poborowych do odbycia dwuletniej zasadniczej służby wojskowej. Typowania żołnierzy rezerwy i poborowych do odbycia powyższych form służby wojskowej, zgodnie z ww. założeniami miały dokonywać organy Wojskowej Służby Wewnętrznej wspólnie z organami Służby Bezpieczeństwa Państwa, przy zastosowaniu następujących kryteriów: „ typowaniem będą objęte duże zakłady pracy (.....); z każdego wytypowanego zakładu pracy powołana powinna być grupa osób stanowiąca trzon aktywistów prowokujących zajścia; wśród powoływanych do czynnej służby wojskowej nie powinny znajdować się w zasadzie elementy kryminalne; listy wytypowanych do powołania żołnierzy i poborowych przedstawią do WKU właściwe organy MSW za pośrednictwem oficerów WSW ds. doboru”.

Zgodnie z powyższym założeniem, organizację pododdziałów i ich szkolenie miała prowadzić szczególnie dobrana kadra zawodowa i podoficerowie zasadniczej służby wojskowej. Wytypowani poborowi mieli nie być szkoleni w dużych aglomeracjach miejskich, rejonach uprzemysłowionych, jak również te obszary, gdzie miały miejsce lub miały mieć miejsce różnego rodzaju akcje protestacyjne.

W dniu 21 października 1982 r. dyrektor Departamentu V MSW płk G. L. wysłał szyfrogram do zastępców komendantów wojewódzkich MO ds. Służby Bezpieczeństwa w sprawie „ wytypowania osób rekrutujących się głównie z dużych zagrożonych zakładów pracy, podejrzanych o: inspirowanie i organizowanie ostatnich strajków i zajść ulicznych; aktywne występowanie przeciwko tworzeniu nowych związków zawodowych; czynną wrogą działalność (np. druk, kolportaż, łącznikowanie, itp.), a nie nadających się z różnych powodów do internowania lub zatrzymania”.

W wymienionym szyfrogramie wskazano nadto, że „ wytypowani zgodnie z decyzją kierownictwa MON i MSW zostaną powołani na ćwiczenia w dniach 2 i 3 listopada 1982r. Część, jako rezerwiści na okres trzech miesięcy zostanie zgrupowana w jednostkach pontonowych i OTK w C., R. i (...). Natomiast poborowi zostaną wcieleni do służby wojskowej na okres 2 lat”.

W dniu 26 października 1982r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego wydał zarządzenie nr (...), na podstawie którego w dniach od 27 do 29 października 1982r. prowadzona była akcja wzywania do wojskowych komend uzupełnień lub bezpośredniego doręczania kart mobilizacyjnych ówczesnym działaczom opozycyjnym. Wymienionym zarządzeniem, jego autor zobowiązał dowódców okręgów wojskowych do powołania rezerwistów i poborowych w dniach 5-6 listopada 1982r., wskazując jednocześnie jednostki wojskowe, do których mieli być oni wcieleni i liczbę żołnierzy. Zarządzenie przewidywało powołanie poborowych m.in. do (...) Pułku Artylerii w C. (jw.1991).

Jedną z osób wytypowanych do powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej w tym trybie był P. D..

-założenia organizacyjne.

k. 16-17 akt XVIII Ko 303/25.

-szyfrogram z 21.10.1982r.

k. 18 akt XVIII Ko 303/25.

- wykazy osób wytypowanych do powołania do służby wojskowej.

k.36, 48, 55 akt PN BU 0644/608.

-zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

k. 19-22 akt XVIII Ko 303/25.

2.

Wnioskodawca P. D., po ukończeniu liceum zawodowego pracował w Zakładach (...) w Z.. Był to jeden z zakładów, z którego Służba Bezpieczeństwa (...) wytypowała osoby przewidziane do powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej bądź ćwiczeń wojskowych.

P. D. w 1980 r. wstąpił do (...). Po wprowadzeniu stanu wojennego P. D. zajmował się kolportażem i przechowywaniem w swoim domu wydawnictw bezdebitowych. Był przeciwnikiem ówczesnego ustroju totalitarnego, a swój sprzeciw przeciwko ustrojowi wykazywał nie tylko poprzez niszczenie gazetek komunistycznych, kolportowanie niezależnych wydawnictw, ale również poprzez uczestniczenie w demonstracjach oraz marszach przeciwko ówczesnej władzy komunistycznej. Przed jedną z demonstracji na (...) L., P. D. został dotkliwie pobity przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (3 maja 1982 r.). P. D., z racji przynależności do ww. Związku zajmował się również produkcją znaczków (...). P. D. był wzywany na przesłuchania przez funkcjonariuszy SB, którzy nakłaniali go do współpracy. P. D. takie propozycje odrzucił.

W październiku 1982r. P. D. otrzymał wezwanie do stawienia się w dniu 5 listopada 1982 r. do Wojskowej Komendy Uzupełnień i został powołany do odbycia służby wojskowej w 5 (...) Pułku Artylerii w C. JW 1991. W tej jednostce P. D. przebywał od 5 listopada 1982 r. do 12 stycznia 1983 r. Od 13 stycznia 1983 r. do 2 kwietnia 1983 r. odbywał służbę wojskową w (...)Pułku Kolejowym w P..

W pierwszej jednostce wojskowej P. D. trafił do kompanii składającej się z osób powołanych do służby wojskowej, w ten sam sposób, co on. Kompania była zakwaterowana w osobnym budynku. Żołnierze tej kompanii byli odizolowani od innych żołnierzy. Pozostałych żołnierzy tej jednostki informowano, że żołnierze kompanii to groźni kryminaliści skazani za najcięższe przestępstwa.

W dniu 13 stycznia 1983 r. po złożeniu przysięgi wojskowej, wnioskodawca został przeniesiony do (...) Pułku Kolejowego w P. (...) do bazy w Z.. W trakcie służby w tej jednostce P. D. podjął próbę samobójczą, i po pobycie w szpitalu psychiatrycznym w T., stanął przed komisją lekarską. Został uznany za niezdolnego do dalszej służby wojskowej i w dniu 2 kwietnia 1983 r. opuścił (...)Pułk Kolejowy w P. z kategorią zdrowia (...).

-zeznania wnioskodawcy P. D..

k. 103-106, k. 97-98 akt XVIII Ko 303/25.

-książeczka wojskowa.

k. 23-33 akt XVIII Ko 303/25.

-materiały IPN na płycie CD.

k. 101 akt XVIII Ko 303/25.

3.

W odbiorze wnioskodawcy P. D., służba wojskowa, do której został powołany, stanowiła dla niego represję, z uwagi na:

-słabej jakości racje żywnościowe;

-brak stałych godzin pobudek;

-towarzyszące pobudkom krzyki, zamieszanie, wulgaryzmy ze strony przełożonych wojskowych; sprowadzanie opozycjonistów do roli „poddanych”; zarządzanie przez dowódcę kompanii alarmów pod pretekstem sprawdzenia czujności bojowej;

-rany na nogach spowodowane nieodpowiednim obuwiem i nieumiejętnością wiązania przez wnioskodawcę tzw. „onuc”, zakazem noszenia skarpet;

-konieczność utrzymania w odpowiednim stanie (czystość i wyprasowanie) munduru będącego na wyposażeniu;

-zmuszanie do biegania po kamieniołomie z pełnym wojskowym ekwipunkiem, którego waga dochodziła do 25 kg;

-zmuszanie do oglądania (...)-wówczas emitowanego w telewizji,

-zlecanie wykonania prac bez odpowiedniego do tego sprzętu (jak mycie podłóg szczoteczką do butów, czy zapasowymi onucami", polerowanie podłóg przy użyciu kawałka płytki PCV, czy białej cegły, którą podłoga musiała być polerowana do momentu aż cegła będzie miała rozmiar pudełka od zapałek);

-musztrę wiążącą się z dużym, wyczerpującym wysiłkiem fizycznym, z wydawaniem bezzasadnych rozkazów, by poniżyć wnioskodawcę (wydawanie poleceń biegania, z jednoczesnym śpiewaniem, czy w gumowym ciężkim kombinezonie z maską i gumowymi butami, przeznaczonymi do ochrony chemicznej, co powodowało duszność, niemożność oddychania); wiązała się również ze zmuszaniem poborowych do tzw. zapraw porannych (wiązały się one z koniecznością założenia odzieży w ciągu kilkudziesięciu sekund, czemu towarzyszyło poniżanie i obrażanie poborowych przez kadrę wojskową, czy wiązało się z koniecznością biegania w niekompletnej odzieży, mimo panujących na zewnątrz ujemnych temperatur);

-wyczerpującą fizycznie pracę przy układaniu torów (miejscowość Ł.; Batalion Inżynieryjno- Budowlany)- panujące tam słabe warunki mieszkaniowe (nieodpowiednie ogrzewanie baraków, ciasnota, brak wentylacji, dostęp do kąpieli tylko raz w tygodniu i tylko do wody zimnej, ogólnie złe warunki higieniczne i sanitarne, brak możliwości wysuszenia mokrej odzieży, butów); zlecenie spawania, bez odpowiedniego sprzętu, co wywołało u wnioskodawcy naświetlenie oczu i chwilowy brak widzenia; zmuszanie internowanych do wypracowania normy dziennej pracy; oprócz pracy fizycznej, zmuszanie żołnierzy- opozycjonistów do wymagających fizycznie ćwiczeń po ciężkiej i wyczerpującej pracy; wyczerpanie fizyczne wywoływało u wnioskodawcy moczenie nocne, zasłabnięcia, osłabienie kondycji psychicznej;

-wyczerpanie fizyczne, które doprowadziło wnioskodawcę do pocięcia żyletką przedramienia i do targnięcia się na własne życie, poprzez próbę powieszenia; w warunkach szpitalnych, do których wnioskodawca trafił do próbie odebrania sobie życia przez powieszenie, przebywał z osobami uzależnionymi od alkoholu, z zaburzeniami psychicznymi (miejscowość T.), gdzie nie było możliwości kontaktu z kimkolwiek;

-poddawanie wnioskodawcy przesłuchaniom, przeprowadzanie z nim rozmów ostrzegawczych, które miały charakter przesłuchań (prowadzone przez dowódcę kompanii i osobę z pionu politycznego).

Przeżycia doznane przez wnioskodawcę w okresie odbywania służby wojskowej, nie miały aż tak drastycznego charakteru i negatywnego wydźwięku, jak to zobrazował wnioskodawca podczas przesłuchania przed Sądem. Podczas postępowania przed Oddziałową Komisją Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (postępowanie o sygn. (...)), przebieg służby wojskowej, P. D. przedstawiał następująco:

-okres pobytu w jednostce w C. wiązał się z „dobrymi wspomnieniami” ze strony wnioskodawcy;

-nie doświadczył wówczas zjawiska tzw. „fali” (znanego powszechnie zjawiska na tamten okres odbywania zasadniczej służby wojskowej w ówczesnej PRL);

-ze strony dowódców nie doznał przemocy fizycznej ani psychicznej;

-z racji obsługiwania w roli kelnera kadry oficerskiej miał dostęp, jak i jego koledzy do lepszej jakości żywności;

-kadra dowódcza w jednostce w C. wyraziła zgodę, by odbyła się (...), którą zorganizowali odbywający służbę wojskową poborowi, w tym i wnioskodawca i nie szły za tym żadne negatywne dla nich konsekwencje wobec odbycia się tego przedświątecznego spotkania;

-miały miejsce pogadanki o charakterze politycznym z oficerami z ówczesnych służb, ale nie miały na celu nakłonienia wnioskodawcy do podjęcia „współpracy” z ówczesnym aparatem państwowym;

-podczas służby wojskowej w Ł. nie doznał przemocy fizycznej czy psychicznej;

-istniały w jednostce wojskowej w Ł. gorsze warunki bytowe, żywieniowe, w porównaniu do jednostki wojskowej w C.; konieczność wykonywania ciężkich prac fizycznych, wykonywania wyczerpujących ćwiczeń wojskowych, które to czynności wpływały na znaczący spadek kondycji fizycznej wnioskodawcy;

-próba samobójcza, jaką podjął P. D. spowodowana była drastycznym spadkiem kondycji psychicznej, na co miało wpływ zachowanie jednego z kolegów wnioskodawcy, który znęcał się nad nim w ramach tzw. „fali”.

-częściowe zeznania wnioskodawcy P. D..

-zeznania świadka Z. Ś..

k. 103-106, k. 97-98 akt XVIII Ko 303/25.

k. 106-107 ww. akt sądowych.

4.

Przed Instytutem Pamięci Narodowej Oddziałową Komisją Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W., prowadzone było śledztwo w sprawie (...), w zakresie, m.in. przekroczenia w okresie od 21 października 1982r. do listopada 1984r. uprawnień przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, którzy działając wspólnie i w porozumieniu dopuścili się popełnienia zbrodni przeciwko ludzkości, będącej jednocześnie zbrodnią komunistyczną, w ten sposób, że doprowadzili do powołania do podstawowego szkolenia wojskowego, na okres dwóch lat w (...)Pułku Artylerii w (...), na podstawie wydanych z przekroczeniem uprawnień „Założeń Organizacyjnych Zastępcy Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 21 października 1982r.” oraz „Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr (...). z dnia 26 października 1982r. w sprawie powołania określonej grupy poborowych do odbycia zasadniczej służby wojskowej oraz żołnierzy rezerwy na ćwiczenia wojskowe” działaczy opozycji, w tym P. D., co było stosowaniem represji ze względu na poglądy polityczne, działalność i jego przekonania i poważnym prześladowaniem z powodu przynależności do określonej grupy politycznej, tj. o czyn z art. 231§1 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998r. o Instytucie Pamięci Narodowej- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. Nr 155, poz. 1016 z późn. zm.). Śledztwo to zakończyło się wydaniem w dniu 30 grudnia 2016r. przez ww. organ prokuratorski postanowienia o umorzeniu śledztwa. W przypadku P. D. (pkt I postanowienia) podstawą umorzenia śledztwa był przepis art. 322§1 k.p.k., tj. niewykrycie sprawców przestępstwa.

-postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie (...)

k. 34-51 akt XVIII Ko 303/25.

5.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wydał decyzję nr (...), w której stwierdził, że P. D. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i że w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez wymienionego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

W dniu 1 lutego 2022r. Szef Urzędu ds. Kombatantów i osób represjonowanych wydał decyzję, którą przyznałP. D. status osoby represjonowanej z powodów politycznych i nadał P. D. odznakę honorową „Działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych”.

Na mocy postanowienia Prezydenta RP z dnia 17 września 2024r. P. D. został odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności.

-decyzje, legitymacje.

k. 59-65 akt XVIII Ko 303/25.

0.1.3.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Fakt

Dowód

Numer karty

-

-

-

-

4. ocena DOWODów

2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 3.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

Ad. od 1 do 5.

-dokumenty załączone przez pełnomocnika wnioskodawcy i dokumenty z IPN na płycie CD.

-informacje pozyskane ze strony internetowej IPN.

-niekwestionowane przez strony postępowania. Potwierdziły, że wnioskodawca P. D. doznał represji politycznych, w związku z przynależnością i działalnością w ramach (...) w ówcześnie panującym ustroju komunistycznym. Potwierdziły okres poboru wymienionego do zasadniczej służby wojskowej, jednostki wojskowe, do których został skierowany, jako działacz opozycyjny w latach 1982-1983. Dokumenty i informacje (ze strony internetowej IPN, powszechnie dostępne) zobrazowały też działalność ówczesnych władz komunistycznych i ich podejście do opozycjonistów, którzy przeciwstawiali się wówczas panującemu systemowi politycznemu.

-zeznania wnioskodawcy P. D..

-zeznania świadka Z. Ś..

Zeznania wnioskodawcy P. D. Sąd uznał za częściowo wiarygodne. Za wiarygodne zostały uznane w zakresie, w jakim wnioskodawca opisał historię swojego życia, na którą złożyła się m.in. walka na rzecz niepodległości (kolportaż, zrywanie gazetek promujących ówczesny ustrój komunistyczny), członkostwo w NSZZ „Solidarność”, zatrudnienie w Zakładach (...) w W., skierowanie do jednostek wojskowych w C., a następnie w P.. Wnioskodawca wskazał na rzeczywisty okres pełnienia służby wojskowej, co znalazło potwierdzenie w dokumentacji załączonej do wniosku (książeczka wojskowa k. 27 akt XVIII Ko 303/25).

Wnioskodawca (przed Sądem) opisał panujące w tych jednostkach wojskowych warunki, zdarzenia mające tam miejsce i metody działania kadry wojskowej zarządzającej tymi jednostkami, jak i metody działania ówczesnych funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa Państwa. W zeznaniach złożonych przed Sądem, porównując ich treść z zeznaniami, które wnioskodawca złożył przed prokuratorem IPN (złożone 4 listopada 2013r. k. 97-98 akt XVIII Ko 303/25) dostrzegalna jest sprzeczność w zakresie opisu warunków bytowych, panujących na ówczesny okres w jednostkach wojskowych, w których odbywał służbę wojskową. Przed Sądem, wnioskodawca mocno zaakcentował niedogodność tych warunków (które Sąd wyartykułował w ppkt 3 pkt 3 „Ustalenie faktów”), ale we wcześniejszych zeznaniach, które złożył w postępowaniu (...), obraz represji został przez niego przedstawiony częściowo w odmienny sposób.

W ocenie Sądu, składając zeznania w trakcie rozprawy P. D. intensyfikował doznane w związku z pobytem w jednostkach wojskowych niedogodności w celu przedstawienia jako drastyczne represji, których doznał pełniąc służbę wojskową. Inny odbiór warunków, w jakich przyszło mu odbywać w tych jednostkach służbę wojskową, przedstawił przez prokuratorem Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu podczas przesłuchania w postępowaniu (...). W tych złożonych przez organem IPN, P. D. przyznał, że okres służby wojskowej w jednostce w C., do której najpierw został skierowany, „dobrze wspomina”, nie doświadczył wówczas zjawiska tzw. „fali” (która była na tamten okres powszechnym zjawiskiem we wszystkich jednostkach wojskowych zlokalizowanych na terenie kraju). W zeznaniach przed prokuratorem IPN, wnioskodawca wskazał, że ze strony przełożonej kadry wojskowej nie doznał żadnych krzywd natury fizycznej, czy psychicznej. Wnioskodawca podczas pobytu w jednostce w C. nawet dostrzegał pozytywne aspekty odbywania służby wojskowej. Jak zeznał, został skierowany do obsługi kelnerskiej kadry oficerskiej, a za tym szedł dostęp do cyt. „lepszego jedzenia”, z którego korzystał nie tylko on sam, ale też i jego koledzy. Wskazał, że przełożeni wyrazili zgodę na zorganizowanie w ww. jednostce „Wigilii” w związku ze Świętami Bożego Narodzenia i nie szły za tym żadne represje ze strony kadry wojskowej, której poborowi podlegali. P. D. przed prokuratorem IPN wskazał również, że wprawdzie odbywały się pogadanki polityczne z oficerami z ówczesnych służb, ale nie był przez nich namawiany do współpracy na rzecz Wojskowej Służby Wewnętrznej w charakterze tajnego współpracownika.

Również i pobyt w jednostce wojskowej w Ł., wnioskodawca przed prokuratorem IPN zobrazował inaczej, aniżeli podczas przesłuchania przed Sądem. I tu, jak zeznał wnioskodawca w postępowaniu o sygn. (...), nie znęcano się nad nim ani fizycznie ani psychicznie. Przyznał, że doświadczył tu gorszych warunków bytowych, żywieniowych, aniżeli w jednostce w C., że pobyt w tej jednostce (Batalion Inżynieryjno- Budowlany) wiązał się z narzuceniem na poborowych wyczerpującej fizycznie pracy (praca przy pokładach kolejowych), której towarzyszyły ćwiczenia wojskowe, które przy takim trudzie pracy osłabiały kondycję fizyczną odbywających służbę poborowych. W tej ostatniej jednostce wojskowej, P. D. podjął próbę samobójczą (potwierdzoną przez świadka Z. Ś.), wobec spadku jego kondycji psychicznej, ale jak sam przyznał, nie była ona spowodowana zachowaniem kadry dowódczej, a jednego z żołnierzy (w ramach tzw. „fali”), który tak, jak i on w jednostce odbywał służbę wojskową.

Powszechnie wiadomym jest, że w ustroju komunistycznym PRL, odbywanie służby wojskowej wiązało się z trudnymi warunkami bytowymi. Służba ta polegała przede wszystkim na ćwiczeniu musztry i na pracach fizycznych. Zlecane odbywającym wówczas służbę wojskową prace, czy ćwiczenia wojskowe były z reguły bezsensowne w stosunku do aktualnych dzisiaj zasad wykonywania tego rodzaju służby, można rzec nawet groteskowe. Były to jednak warunki na ówczesny ustrój zwyczajowo przyjęte, z którymi musieli się mierzyć wszyscy żołnierze powołani do odbycia zasadniczej służby wojskowej, a nie tylko działacze opozycji, których wytypowano do jej odbycia w związku z prowadzoną przez nich w ówczesnym okresie działalnością opozycyjną. Powszechnym wówczas zjawiskiem była też tzw. „fala”, która wiązała się ze stosowaniem przez żołnierzy o wyższym statusie (nieformalnej hierarchii, opartej na długości stażu służby) poniżających, urągających godności, a nawet agresywnych i sadystycznych praktyk wobec młodszych stażem poborowych.

Również i w zakresie wyposażenia jednostek wojskowych, warunków higieniczno- sanitarnych, czy żywieniowych, stan jednostek dalece odbiegał od tych aktualnie istniejących. Z tego rodzaju warunkami musieli się zmagać wszyscy odbywający wówczas zasadniczą służbę wojskową, a nie tylko wytypowani do jej odbycia aktywiści ówczesnego obozu opozycji.

Zauważyć należy, że sam wnioskodawca w postępowaniu przed IPN, przedstawił przeżycia z ówczesnego okresu odbywania służby wojskowej, z dużo mniejszym poczuciem pokrzywdzenia, aniżeli zobrazował to przed Sądem. Jego odczucia w ówczesnym okresie, nie odbiegały od odczuć innych żołnierzy powołanych do odbycia zasadniczej służby wojskowej, a nawet, mając na uwadze zeznania złożone przed prokuratorem IPN, przebieg służby wojskowej dla wnioskodawcy, nie miał aż tak dotkliwych odczuć, jak dla innych poborowych. P. D. sam przyznał w postępowaniu przed IPN, że nie stosowano wobec niego przemocy fizycznej, ani psychicznej, czy to w jednostce w C., czy to w Ł. ze strony dowódców, nie był poddawany naciskom politycznym (zmuszania, czy nakłaniania do podjęcia tajnej współpracy).

Wprawdzie intensywność doznanych krzywd, zobrazowana przez P. D. przed Sądem, korelowała z zeznaniami świadka Z. Ś., jednakże do złożonych przed Sądem, zeznań tych osób należy podejść z ostrożnością, zważywszy, że zarówno wnioskodawca, jak i świadek z tytułu powołania do odbycia służby wojskowej w okresie PRL, wobec ich działalności niepodległościowej w owym okresie, za represje z tym związane, skierowali do Sądu swoje roszczenia o zadośćuczynienie za wyrządzone w związku z powyższymi represjami krzywdy natury moralnej (przy czym świadek Z. Ś. już z powyższego tytułu zadośćuczynienie otrzymał w odrębnym postępowaniu).

W ocenie Sądu, wyolbrzymioną ze strony zarówno wnioskodawcy, jak i świadka Z. Ś. eskalację represji w okresie odbywanej przez nich służby wojskowej, należy wiązać z aspektem materialnym, tj. uzyskaniem przyjętej we wniosku o zadośćuczynienie kwoty tego roszczenia i próbą przekonania Sądu, że kwota ta jest jak najbardziej zasadna wobec skali doznanych krzywd moralnych. Stąd sądowe zeznania wnioskodawcy i świadka Z. Ś. w zakresie panującej w okresie ich pobytu w tego rodzaju jednostkach wojskowych dyscypliny wojskowej, a idących za nią zachowaniach noszących znamiona znęcania się psychicznego i fizycznego (polegającego na m.in. ciężkich ćwiczeniach i pracy fizycznej, często w niesprzyjających ku temu warunkach atmosferycznych, terrorze psychicznym, silnej indokrynacji politycznej), były mocno „zaakcentowane” na potrzeby przedmiotowego postępowania sądowego, zainicjowanego wnioskiem pełnomocnika P. D..

W ocenie Sądu, te zeznania, które P. D. złożył przed prokuratorem IPN w dniu 4 listopada 2013r. (k. 97-98 akt XVIII Ko 303/25) dały wiarygodny i rzeczywisty obraz przeżyć, jakie towarzyszyły wnioskodawcy podczas odbywania służby wojskowej w bezspornym okresie. Zeznając przed Sądem wnioskodawca starał się przedstawić krzywdy moralne w maksymalnym ich negatywnym wydźwięku, co niewątpliwie ma związek z dochodzonym roszczeniem. Nie było żadnej przeszkody by wnioskodawca takie okoliczności, które obecnie wg niego stanowiły represje polityczne przedstawił podczas wcześniejszego przesłuchania w postępowaniu, które przecież miało na celu ukaranie sprawców tzw. zbrodni komunistycznej. Wówczas jednak tego nie uczynił, a o takich represjach zeznał dopiero w niniejszym postępowaniu. Podkreślić należy, że wnioskodawca w sposób wiarygodny nie potrafił wytłumaczyć zmiany swoich zeznań. Trudno bowiem przyjąć, że powodem złożenia wcześniejszych zeznań o takiej treści miała być trauma w czasie przesłuchania po 33 latach od opisywanych zdarzeń, a tym bardziej, że tej akurat treści zeznania chciał uzyskać od wnioskodawcy prokurator. Z samego bowiem uzasadnienia postanowienia z dnia 30 grudnia 2016 r. wynika, że zeznania świadków opisujących warunki ich służby wojskowej były zróżnicowane, część z nich postrzegała warunki służby (intensywne szkolenie i musztrę) jako represję motywowaną przyczynami politycznymi. Trudno więc przyjąć, że prokurator prowadzący przesłuchania w tej sprawie akurat od H. U. miałby chcieć uzyskać inne stwierdzenia. Natomiast ostatnie zeznania złożone przed Sądem już po tym jak z dniem 1 września 2015 r. do ustawy lutowej wprowadzono przepis zawarty w art.8a umożliwiający uzyskanie świadczeń z tytułu powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej w okresie od 1 listopada 1982 do 28 lutego 1983 r. Rozmiar doznanych krzywd ma oczywiste znaczenie przy dochodzeniu zadośćuczynienia.

W zakresie zeznań wnioskodawcy co do stanu psychicznego występującego u niego po opuszczeniu jednostek wojskowych, w których odbywał służbę wojskową, konieczności leczenia psychiatrycznego, rodzaju zaburzeń psychicznych u niego wówczas występujących, pobytu w szpitalu psychiatrycznym, to wnioskodawca nie udokumentował tych okoliczności (przykładowo posiadaną dokumentacją medyczną stwierdzającą rodzaj zaburzeń psychicznych, celowość poddania się leczeniu psychiatrycznemu, okresowości tego leczenia).

0.1.4.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

0.2.(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

-

-

-

3. PODSTAWA PRAWNA

Odszkodowanie

1.

Kwota główna

Odsetki

-

-

Zwięźle o powodach podstawy prawnej

-

Zadośćuczynienie

2.

Kwota główna

Odsetki

Art. 8a ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. z 2024r., poz. 442 t.j.).

Art. 481 kodeksu cywilnego.

Zwięźle o powodach podstawy prawnej

Zgodnie z art. 8a ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. z 2024r., poz. 442 t.j.), osobie, która w okresie od dnia 1 listopada 1982 r. do dnia 28 lutego 1983r. pełniła czynną służbę wojskową, do której odbycia została powołana za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę (ust. 1). Przepisy art. 8 ust. 1 zdanie drugie, ust. 2c i ust. 3-5 stosuje się odpowiednio (ust. 2).

Odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa została, mocą powołanego przepisu, uwarunkowana łącznym spełnieniem dwóch przesłanek:

-pełnienia czynnej służby wojskowej w okresie od 1 listopada 1982r. do 28 lutego 1983r.,

-do której to służby powołanie nastąpiło za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Wnioskodawca P. D., co Sąd nie poddaje w wątpliwość, po wprowadzeniu stanu wojennego, był działaczem opozycyjnym, któremu towarzyszył cel w postaci walki na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, co przejawiało się w kolportażu, zrywaniu ulotek, materiałów promujących ówcześnie panujący ustrój komunistyczny, uczestniczeniu w marszach wyrażających dezaprobatę dla ówczesnych władz. Postawa wnioskodawcy, która była niepożądana z punktu widzenia ówczesnej władzy, stała się przyczyną umieszczenia P. D. w wykazie osób skierowanych do odbycia zasadniczej służby wojskowej o szczególnym rygorze, określanym, jako „inteligentna forma internowania”. Status osoby represjonowanej, w przypadku P. D., został potwierdzony decyzją Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych (k. 59-60 akt XVIII Ko 303/25).

P. D. został poddany represjom na tle politycznym w okresie od 5 listopada 1982r. do 2 kwietnia 1983r.

Wprawdzie powyższy okres pobytu P. D. w bezspornych jednostkach wojskowych wykracza częściowo poza ten z przepisu art. 8a ww. ustawy lutowej, jednakże w orzecznictwie ugruntowany już jest pogląd, że występującym o roszczenia na tej podstawie prawnej, przysługuje odszkodowanie/ zadośćuczynienie za cały okres pełnienia służby wojskowej.

W tym miejscu należy przywołać stanowisko m.in. Sądu Apelacyjnego w Katowicach, cyt. „ Osobom spełniającym kryteria podmiotowe wskazane w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego przysługuje prawo do odszkodowania lub zadośćuczynienie za pełnię poniesionych szkód z tytułu pełnienia służby wojskowej za cały jej okres . Intencją ustawodawcy było jedynie ograniczenie kręgu podmiotowego osób uprawnionych do dochodzenia roszczeń z tytułu powołania do czynnej służby wojskowej stanowiącej represję za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Ostatecznie uprawnienie takie przyznano wyłącznie osobom wcielonym do wojska w okresie stanu wojennego. Z całą pewnością zamiarem nie było zawężenie czasookresu, za jaki tym osobom przysługiwało prawo do dochodzenia roszczeń z tytułu poniesionych szkód materialnych i niematerialnych. Sąd Apelacyjny w Katowicach podniósł przy tym, że zadośćuczynienie winno przysługiwać za pełny czas trwania represji, a nie tylko za okres wskazany w ustawie- art. 8a, gdyż tylko w ten sposób realizuje się zasada sprawiedliwości społecznej i prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez działania ówczesnych organów państwa (tak w wyroku z 9 marca 2017r., II AKa 1/17, publ. Lex).

Sąd Okręgowy w Warszawie w pełni podzielił powyższe stanowisko.

Zadośćuczynienie, o którym mowa w art. 8a ww. ustawy lutowej, to rekompensata szkody o charakterze niemajątkowym (krzywdy), której doświadczył wnioskodawca na skutek stosowania wobec niego owej szczególnej formy „internowania”.

Nie istnieją kryteria, którymi można by standardowo, w każdej sprawie oszacować krzywdę związaną z przymusowym pobytem w warunkach, w jakich H. U. odbywał zasadniczą służbę wojskową w jednostkach w C., P., bowiem cierpienia ludzkiego nie sposób skategoryzować i zmierzyć przy pomocy jakiegokolwiek algorytmu. Dla wykładni pojęcia „zadośćuczynienia”, o jakim mowa w ww. ustawie lutowej, miarodajne są przepisy prawa cywilnego materialnego, a zwłaszcza art. 445§1 k.c., z którego wynika, że zadośćuczynienie powinno być „odpowiednie”, co oznacza, że kwota zadośćuczynienia powinna odzwierciedlać w pełni rozmiar doznanej krzywdy, tj. stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność, czas trwania, nieodwracalność następstw i inne okoliczności, których nie sposób wymienić wyczerpująco (por. wyrok SN z 30.01.2004r. I CK 131/03, publ. OSNC 2005/2, poz. 40, z 27.02.2004r. V CK 282/03, publ. Lex nr 183777). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że wysokość zadośćuczynienia powinna z jednej strony być odczuwalna dla poszkodowanego i przynosić mu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne, ale z drugiej strony, utrzymana w granicach rozsądnych, odpowiadającym aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (por. wyrok SN z 14.02.2008r. II CSK 536/07, publ. Lex nr 461725). Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że zadośćuczynienie to rekompensata za niemajątkową szkodę, jaką poniosła osoba poszkodowana działaniami organów Państwa związanymi z wykonaniem w stosunku do niej środka przymusu, którego nie powinno się stosować, a przy tym motywowanego chęcią zmuszenia do zaprzestania działań wynikających z walki o podstawowe prawa i wolności człowieka i obywatela. Ta rekompensata odnosi się do negatywnych przeżyć psychicznych, utrudnionych kontaktów z osobami bliskimi, konieczności podporządkowania się rygorom służby wojskowej. Zarazem należy kwotę zadośćuczynienia oznaczać - ustalać z umiarem, stosownie do realiów społecznych, jak zamożność mieszkańców, wartość pieniądza itp., by, z jednej strony, nie pozostało poczucie krzywdy represjonowanego nieadekwatnie ocenione, ale i by orzeczenie nie było sposobem uzyskania nadmiernych korzyści finansowych (tak w postanowieniu z 24 listopada 2021r., IV KK 561/21, publ. Lex).

Oprócz kwoty roszczenia głównego (o którym mowa wyżej) wnioskodawcy P. D. przysługują również odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia. Przysługują one na podstawie art. 481 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że do roszczeń z tytułu odszkodowania i zadośćuczynienia, opartych na przepisach ustawy lutowej, w zakresie odsetek od przyznanych z ww. tytułów należności, ma zastosowanie art. 481 kodeksu cywilnego, a wnioskodawcy (wierzycielowi) przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie, począwszy od dnia wymagalności tych należności, za który należy uznać datę uprawomocnienia się rozstrzygnięcia nakładającego obowiązek świadczenia, w tym zapłaty zadośćuczynienia, albowiem od chwili prawomocnego ustalenia wysokości zadośćuczynienia można mówić o opóźnieniu dłużnika (Skarbu Państwa) w zapłacie zadośćuczynienia (tak Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z 19 września 2024r. sygn. II AKa 145/24, publ. Legalis).

Pogląd ten należy odnieść do sprawy dotyczącej żądania zadośćuczynienia na podstawie wyżej przytoczonej ustawy (tzw. ustawy lutowej).

Inne

3.

-

Zwięźle o powodach podstawy prawnej

-

4. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA

Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia

Odszkodowanie

1.

Kwota główna

Odsetki

-

-

Zadośćuczynienie

2.

Kwota główna

Odsetki

75.000,00 zł (słownie: siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych )-(pkt I sentencji wyroku).

Nie ulega wątpliwości, że faktycznym zamiarem PRL-owskiego aparatu represji, który legł u podstaw wcielenia do czynnej służby wojskowej z początkiem listopada 1982r. niemal dwóch tysięcy osób, w tym i wnioskodawcy P. U. było odizolowanie od reszty społeczeństwa, tzw. „ elementów reakcyjnych”, w okresie bezpośrednio poprzedzającym spodziewane akcje, związane z rocznicą wprowadzenia stanu wojennego oraz protesty społeczne, których ówczesna władza spodziewała się z końcem 1982r. Ten wniosek można wyprowadzić już z treści korespondencji, założeń organizacyjnych i rozkazów wydawanych przez głównych decydentów L. Generalnego i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, stanowiących podstawę do rozpoczęcia szeroko zakrojonej akcji powołań, na podstawie której nie tylko określono specjalnie w tym celu zorganizowane jednostki wojskowe, ale również sporządzono imienne listy osób objętych tego rodzaju powołaniami. Na takiej liście znalazł się i wnioskodawca. Został on wytypowany do odbycia służby wojskowej- jako działacz opozycji-w wyznaczonych jednostkach wojskowych, zlokalizowanych wówczas, m.in. w C., P.. Nie ulega wątpliwości, że P. D. znalazł się w tych jednostkach nie z własnego wyboru, ale na skutek założeń ówczesnego komunistycznego aparatu państwowego, którego celem była izolacja najbardziej aktywnych działaczy opozycji, których w zaszłym ustroju komunistycznym aktywność była uznawana za wrogą. Do tego rodzaju odizolowania, a przez to „osłabnięcia”, a wręcz uniemożliwienia działaczom opozycyjnym (którzy krytykowali ówcześnie panujący porządek prawny) kontynuowania działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, służyły jednostki wojskowe typowane przez ówczesny L. Generalny Wojska Polskiego w porozumieniu z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych.

Wcielenie do ww. jednostek wojskowych wnioskodawcy P. D., jako narzucone przez ówczesny aparat państwa komunistycznego, na okres przez ten aparat zakreślony, stało się swoistym pozbawieniem wnioskodawcy możliwości i swobody decydowania o własnym losie, wyborze miejsca przebywania, przerywało świadczoną przez niego wówczas pracę, ograniczało kontakt z rodziną, znajomymi. Stąd już tego rodzaju ograniczenie swobody decyzyjności w tych aspektach życia codziennego wnioskodawcy dały podstawę do rekompensaty materialnej na podstawie wyżej wspomnianej ustawy „rehabilitacyjnej”, zważywszy na ograniczenie jego wolności osobistej. Jednakże tego typu działań nie można stawiać na równi z represjami stosowanymi wobec opozycjonistów polegającymi na pozbawieniu wolności, aresztowaniu czy internowaniu, gdzie warunki w jakich znalazły się osoby, który dotknęły takie represje, niewątpliwie były nieporównywalnie gorsze.

Niewątpliwie służba wojskowa stanowiła dla wnioskodawcy represję, która oprócz ograniczenia wolności osobistej wiązała się z niedogodnościami fizycznymi i o podłożu psychicznym dla wnioskodawcy (wytężona praca fizyczna, wymagające ćwiczenia wojskowe zaraz po niej- jak w jednostce w Ł.; słabe warunki lokalowe, bytowe). Nie należy jednak zapominać o tym, że na ówczesny ustrój i okres, w jakim on był ukształtowany, tego rodzaju warunki (o mocno niskim standardzie) były powszechne we wszystkich jednostkach wojskowych zlokalizowanych na terenie kraju, a zatem nie występowały tylko i wyłącznie w tych, w których przebywał wnioskodawca. W ówczesnym okresie, z trudami socjalno- bytowymi zmagało się również wielu innych żołnierzy powołanych do odbycia służby wojskowej, na innych zasadach, niż wnioskodawca. Ówczesne jednostki wojskowe bowiem charakteryzowały się wyjątkowym rygorem, a warunki, jakie w nich panowały urągały wszelkim obecnie obowiązującym normom, tak w zakresie zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania, wyposażenia, czy traktowania poborowych przez przełożonych, czy starszych stażem innych żołnierzy (tzw. zjawisko „fali”). Na tamten okres były to jednak warunki powszechne i nie budzące żadnego zaskoczenia.

Sąd przyznając wnioskodawcy zadośćuczynienie w kwocie 75.000,00 zł wziął pod uwagę:

-relatywnie krótki okres, w którym wnioskodawca poddawany był represjom związanym z umieszczeniem go w jednostkach wojskowych w C., P. (pięciomiesięczny); okres ten mógł być, zgodnie z założeniami organizacyjnymi z dnia 21 października 1982r. mógł trwać znacznie dłużej (w maksymalnym wymiarze poborowi mieli odbywać służbę wojskową do dwóch lat). Przerwała ten dalszy okres podjęta przez wnioskodawcę próba samobójcza wywołana znaczącym spadkiem kondycji psychicznej wnioskodawcy. Tą okoliczność, Sąd również wziął pod uwagę przy miarkowaniu wysokości należnego wnioskodawcy zadośćuczynienia. Wprawdzie targnięcie się na własne życie przez wnioskodawcę nie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie ówczesnego aparatu państwowego, ale było spowodowane bezpośrednim wpływem na tą sytuację po stronie jednego z żołnierzy, który praktykował wobec wnioskodawcy zjawisko tzw. „fali”. Jednakże, gdyby nie powołanie w ówczesnym okresie do tego rodzaju służby wojskowej, wymieniona sytuacja, która dotknęła wnioskodawcy mogłaby nie mieć miejsca. Należy też zauważyć, że wnioskodawca podczas odbywania służby wojskowej nie doznał przemocy fizycznej (nie był bity, głodzony, czy pozbawiany dostępu do należnego żołnierzom ekwipunku. Nie był też, przy zastosowaniu przemocy fizycznej zmuszany do zmiany swoich poglądów politycznych, czy ujawnienia poglądów osób będących w zainteresowaniu ówczesnych służb państwowych). To zjawisko wpływu fizycznego na opozycjonistów (innych niżeli powołani do odbycia zasadniczej służby wojskowej) było ówcześnie znane i występowało o zdecydowanie większej skali represji wobec tych osób.

Okoliczność, że P. D. zmagał się z trudami odbycia służby wojskowej (uciążliwe ćwiczenia wojskowe), zlecanie bezsensownych prac (jak szlifowanie podłóg przy użyciu cegieł), czy zlecanie pracy fizycznej przy pokładach kolejowych (która to praca już z jej natury nie należy do łatwych) nie może być uznana za represję o wysokiej skali dotkliwości. Tego rodzaju bowiem przebieg służby wojskowej był w uprzednim ustroju zwyczajowo przyjęty, zaś powszechna na tamten okres „fala” zaznaczyć należy nie trwała tylko w okresie komunizmu, ale rozciągała się również i poza ten okres do czasu, kiedy zniesiono obowiązkową służbę wojskową i dokonano przejścia na armię zawodową.

Zauważyć też należy, że po zwolnieniu P. D. ze służby wojskowej, wrócił on do wykonywania pracy zarobkowej. Podnosił wprawdzie, że jego stan psychiczny odbiegał od normalności, jednakże nie wykazał rodzaju schorzeń psychicznych, które mu towarzyszyły po 1983r., jak i celowości ich zniwelowania. Nie udokumentował też pobytu w szpitalu psychiatrycznym po tym okresie.

Sąd dał wiarę wnioskodawcy, że w swoich wspomnieniach z pewnością wracał myślami do okresu powołania przymusowego do służby wojskowej, co mogło mieć wpływ na jego stan psychofizyczny, jednakże jest to naturalnym następstwem odczuć, których doznał, a które wiązał z jakąś uciążliwością z ówczesnego okresu.

W ocenie Sądu, kwota zadośćuczynienia przyznana wnioskodawcy w wysokości 75.000,00 zł z pewnością

zrekompensuje krzywdy, jakich doznał w związku z powołaniem za działalność niepodległościową do służby wojskowej w dochodzonym okresie.

W pozostałym zakresie, tj. ponad kwotę 75.000,00 zł, Sąd oddalił roszczenie wnioskodawcy, uznając je za niezasadne i wygórowane (pkt II sentencji wyroku).

odsetki ustawowe liczone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (w razie opóźnienia płatności w wypłacie roszczenia głównego)-(pkt I sentencji wyroku).

Inne

3.

-

5. Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

-

-

6. KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Pkt III sentencji wyroku.

Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa, gdyż stosownie do treści art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. z 2024r., poz. 442 t.j.), koszty postępowania w sprawach objętych ustawą, w tym z tytułu ustanowienia pełnomocnika, ponosi Skarb Państwa.

7. PODPIS

Sędzia SO Ireneusz Szulewicz