XVII AmE 267/24

Sygn. akt XVII AmE 267/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 06 maja 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

w składzie:

Przewodniczący – Sędzia SO Małgorzata WilińskiProtokolant – sekr. sądowy Magdalena Ratajczykpo rozpoznaniu 06 maja 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania (...) spółka jawna z siedzibą w L.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej

od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 14 maja 2024 r. nr (...)

1. zmienia punkt 1 decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w ten sposób, że obniża kary pieniężne wymierzone w łącznej wysokości 200.000,00 (dwieście tysięcy) złotych do łącznej wysokości 20.750,00 (dwadzieścia tysięcy siedemset pięćdziesiąt), tj. do kwot:

a. 1.750,00 zł (jeden tysiąc siedemset pięćdziesiąt złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc kwiecień 2022 r.,

b. 1.750,00 zł (jeden tysiąc siedemset pięćdziesiąt złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc maj 2022 r.,

c. 1.750,00 zł (jeden tysiąc siedemset pięćdziesiąt złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc czerwiec 2022 r.,

d. 1.500,00 zł (jeden tysiąc pięćset złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc lipiec 2022 r.,

e. 1.500,00 zł (jeden tysiąc pięćset złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc sierpień 2022 r.,

f. 1.500,00 zł (jeden tysiąc pięćset złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc wrzesień 2022 r.,

g. 1.250,00 (jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc październik 2022 r.,

h. 1.250,00 (jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc listopad 2022 r.,

i. 1.250,00 (jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc grudzień 2022 r.,

j. 1.000,00 zł (jeden tysiąc złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc styczeń 2023 r.,

k. 1.000,00 zł (jeden tysiąc złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc luty 2023 r.,

l. 1.000,00 zł (jeden tysiąc złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc marzec 2023 r.,

m. 750,00 zł (siedemset pięćdziesiąt złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc kwiecień 2023 r.,.

n. 750,00 zł (siedemset pięćdziesiąt złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc maj 2023 r.,

o. 750,00 zł (siedemset pięćdziesiąt złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc czerwiec 2023 r.,

p. 500,00 zł (pięćset złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc lipiec 2023 r.,

q. 500,00 zł (pięćset złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc sierpień 2023 r.,

r. 500,00 zł (pięćset złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc wrzesień 2023 r.,

s. 250,00 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc październik 2023 r.,

t.250,00 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc grudzień 2023 r.,

2. oddala odwołanie w pozostałej części,

3. znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu.

SSO Małgorzata Wiliński

Sygn. akt XVII AmE 267/24

wyroku z 6 maja 2026 r.

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej także jako: organ, pozwany, Prezes URE) decyzją z 14 maja 2024 r., nr (...), na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b w zw. z art. 56 ust. 2, ust. 4, ust. 6 i 6a ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 266, dalej: p.e.) oraz w zw. z art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a. ) i art. 30 ust. 1 p.e., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy – (...) Spółka Jawna w L. o numerze identyfikacji podatkowej NIP (...) (dalej: powód, przedsiębiorca, spóła) w związku z niezachowaniem terminu na przekazanie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d p.e., za okres: grudzień 2021 r., od kwietnia 2022 r. do października 2023 r. i grudzień 2023 r., orzekł że przedsiębiorca nie zachował terminu na przekazanie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu (dalej: sprawozdanie) za miesiące: grudzień 2021 r., od kwietnia 2022 r. do października 2023 r. i grudzień 2023 r.

1. Za opisane wyżej działanie prezes URE wymierzył przedsiębiorcy kary pieniężne w łącznej wysokości 200 000 zł (dwieście tysięcy złotych), w tym:

a. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za kwiecień 2022 r.,

b. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za maj 2022 r.,

c. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za czerwiec 2022 r.,

d. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za lipiec 2022 r.,

e. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za sierpień 2022 r.,

f. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za wrzesień 2022 r.,

g. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za październik 2022 r.,

h. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za listopad 2022 r.,

i. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za grudzień 2022 r.,

j. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za styczeń 2023 r.,

k. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za luty 2023 r.,

l. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za marzec 2023 r.,

m. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za kwiecień 2023 r.,

n. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za maj 2023 r.,

o. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za czerwiec 2023 r.,

p. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za lipiec 2023 r.,

q. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za sierpień 2023 r.,

r. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za wrzesień 2023 r.,

s. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za październik 2023 r.,

t. 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za grudzień 2023 r.,

2. organ odstąpił od wymierzenia kary pieniężnej za opisane na wstępie działanie przedsiębiorcy, za miesiąc grudzień 2021 r., na podstawie art. 56 ust. 6a ustawy – Prawo energetyczne .

(decyzja, k. 6 – 13v akt sądowych)

Przedsiębiorca odwołał się od powyższej decyzji, zaskarżając ją w części, tj. w zakresie pkt 1 lit. a – t. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 43d ust. 1 p.e. poprzez uznanie przez Prezesa URE, że miesięczne sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu zostały złożone przez spółkę po terminie – zważywszy, że spółka złożyła stosowny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia rzeczonych sprawozdań, który nieprawidłowo nie został uwzględniony i w następstwie tego niesłusznie nałożono na skarżącą karę pieniężną w wysokości 200 000 zł;

2. art. 56 ust. 6 p.e. poprzez jego wadliwe zastosowanie, gdyż organ administracji publicznej nie wziął pod uwagę w sposób prawidłowy zawarte w nim dyrektywy dotyczące wymierzenia oraz ustalenia wysokości kary, tj. w szczególności okoliczności świadczących na korzyść odwołującej się, a więc przede wszystkim znikomego stopnia szkodliwości niezłożenia przez skarżącą sprawozdań (niewłaściwie oceniając go jako wyższy niż znikomy - przede wszystkim pod kątem kwestii zagadnienia terminowości), braku zawinienia i nieumyślności naruszenia przepisów, ani dotychczasowego zachowania skarżącej, a także możliwości finansowych spółki, bowiem wymierzył karę niewspółmiernie wysoką w porównaniu z wynikami finansowymi osiąganymi przez spółkę, biorąc pod uwagę fakt, iż w zaskarżanej decyzji Prezes URE nie odniósł się właściwie do tej kwestii, co samo w sobie stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. , jak też sposobu i okoliczności naruszenia prawa, które wzięte przez organ pod uwagę, powinny doprowadzić – ze względu na sztywno określoną przez ustawodawcę i bardzo wysoką kwotę/stawkę kary – do odstąpienia od jej wymierzenia na podstawie art. 56 ust. 6a p.e., a więc w rezultacie mimo represyjnego charakteru kar: ich wysokość winna być adekwatna do popełnionego naruszenia, czego Prezes URE właściwie nie rozważył, co doprowadziło do niezasadnego wymierzenia przedsiębiorcy kary w łącznej wysokości 200 000 zł;

3. art. 56 ust. 6a p.e. przez jego niezastosowanie w pełnym zakresie – mimo, że w stanie faktycznym sprawy istniały określone w tym przepisie przesłanki dające możliwość odstąpienia od wymierzenia kary, gdyż zaprzestanie przez skarżącą naruszenia prawa (jakkolwiek z opóźnieniem odwołująca wykonała swoje obowiązki) oraz ewidentnie znikomy stopień szkodliwości niezłożenia w terminie przez przedsiębiorcę sprawozdań: winny były skłonić organ do odstąpienia od wymierzenia kary lub co najmniej zmniejszenia jej wysokości – w szczególności ze względu na rażąco wygórowaną, wysoką, sztywną karę przewidzianą w art. 56 ust. 2h pkt 4 p.e. oraz biorąc pod uwagę to, że:



organ odstąpił od wymierzenia kary za sprawozdanie za grudzień 2021 r., które również zostało złożone po terminie, podobnie jak w przypadku tych dotyczących okresów od kwietnia 2022 r. do października 2023 r. oraz grudzień 2023 r., a w przypadku dwóch ostatnich miesięcy wcześniej wymienionych (październik i grudzień 2023 r.) opóźnienie w złożeniu sprawozdania było krótsze;



na etapie postępowań administracyjnych wszczętych przez Prezesa URE przedsiębiorca współpracował z organem na każdym polu, nie ukrywał żadnych faktów i był otwarty na rozmowy w celu uregulowania stanu prawnego w zakresie złożenia sprawozdań;



w danym okresie nie było praktycznie żadnych transakcji paliwowych, tj. ich przywozu na teren Polski;



łączna kara w wysokości 200 000 zł może zachwiać sytuację finansową przedsiębiorstwa, co może doprowadzić nie tylko do jego upadku, ale też do zwolnień pracowników;



niepracujący już u skarżącej pracownik nie dopełnił swoich obowiązków w zakresie składania w terminie sprawozdań.

Zatem wbrew twierdzeniom Prezesa URE, na kanwie niniejszej sprawy nie tylko wystąpiła znikoma szkodliwość czynu, ale z drugiej strony – skarżąca też zaprzestała naruszania prawa jak i następczo zrealizowała swój obowiązek, a więc wystąpiły podstawy prawne do odstąpienia od wymierzenia łącznie dalszej kary w wysokości 200 000 zł.

4. art. 56 ust. 2h pkt 4 p.e. w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 12b p.e. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na spółkę kary pieniężnej w wysokości 200 000 zł zamiast 10 000 zł, podczas gdy z brzmienia powyższych przepisów wynika, że nie powinna zostać ustalona kara 10 tys. zł za każde opóźnienie w złożeniu sprawozdania za dany miesiąc, ale to, iż może być maksymalnie łącznie jedna kara w wysokości 10 tys. zł w ramach danego postępowania wszczętego przez Prezesa Urzędu wobec konkretnego przedsiębiorcy, a więc na kanwie niniejszej sprawy nie było podstaw prawnych do wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 200 000 zł;

5. art 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, gdyż niezastosowanie w pełnym zakresie przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetycznej art. 56 ust. 6a p.e. spowoduje nieodwracalne skutki prawne odnoszące się do sytuacji przedsiębiorstwa, co może zachwiać pozycją finansową spółki i doprowadzić do zwolnień pracowników, zatem zaskarżana decyzja nie może być uznana za sprawiedliwą, wobec czego powinna zostać zmieniona;

6. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez niewzięcie go pod uwagę (niezastosowanie) w/w przepisów p.e. – w sposób, którego konsekwencją było wymierzenie rażąco dotkliwej kary ze względu na brak możliwości zastosowania zróżnicowanej sankcji za niewywiązanie się z obowiązku sprawozdawczego, co stanowi naruszenie zasady proporcjonalności wyrażonej art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Spółka zarzuciła także zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7 k.p.a. , art. 77 § 1 k.p.a. , art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę całości zebranego materiału dowodowego, niezgodną z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy, jak i doświadczenia życiowego – w tym w szczególności: pism skarżącej kierowanych do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki i w rezultacie uznanie, iż w ramach zachowania spółki stopień szkodliwości był wyższy niż znikomy, chociaż było wręcz przeciwnie, ponieważ z jednej strony – w rzeczonym okresie odwołująca się praktycznie w ogóle nie przywoziła do Polski paliw ciekłych, a z drugiej strony – nie ze swojej winy, a z powodu nieświadomości i niedopatrzenia pracowników spółki, którzy nie zdawali sobie sprawy, że jest obowiązek wysyłania przedmiotowych sprawozdań jeśli nie następuje obrót paliwami, co zostało wadliwie ocenione przez organ i doprowadziło do nałożenia kary w horrendalnej wysokości 200 000 zł – mimo, iż wystąpiły ustawowe przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary, co zostało prawidłowo stwierdzone w przypadku sprawozdania za okres grudzień 2021 r.: również złożonego po upływie ustawowych terminów,



i następnie, w rezultacie, doprowadziło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia w zakresie uznania, że stopień szkodliwości niezłożenia przez skarżącą sprawozdań był wyższy niż znikomy i że nie było podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary – gdyż zostało sformułowane bardzo lakonicznie, przy przyjęciu za aksjomat – bez rzeczywistego uzasadnienia, że de facto każde niezłożenie sprawozdania z definicji po wszczęciu przez organ postępowania, bez względu na okoliczności: upoważnia organ administracji publicznej do nałożenia drakońskiej kary bez względu na to, że w tym czasie były składane przede wszystkim „zerowe” sprawozdania, co doprowadziło do braku właściwego uzasadnienia przyjęcia, iż w niniejszej sprawie „stopień szkodliwości był wyższy niż znikomy” i w konsekwencji skutkowało niesłusznym obciążeniem przedsiębiorcy horrendalną karą w łącznej wysokości 200 000 zł wykraczającej znacząco poza możliwości finansowe przedsiębiorcy, czego Prezes URE w ogóle nie rozważył;

2. art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz bez bieżącego, tj. wcześniejszego poinformowania spółki o przedstawieniu konkretnych dokumentów w celu wyjaśnienia sprawy jak i braku podejmowania przez organ jakiegokolwiek działania z urzędu przed październikiem 2023 r. – w szczególności, iż gdyby wcześniej skarżąca wiedziała o niedopełnieniu obowiązku w zakresie przedkładania sprawozdań – mimo, że w tym czasie były one przede wszystkim „zerowe” – to swoje zobowiązanie wypełniłaby zdecydowanie szybciej, a więc w takim przypadku łączna kara ustalona przez Prezesa Regulacji Energetyki byłaby zdecydowanie niższa i w rezultacie już z zebranego materiału dowodowego wynika niezbicie, że jednostka administracji publicznej próbuje rozszerzyć odpowiedzialność finansową/materialną wobec skarżącej – zasłaniając się interesem publicznym, a jest wręcz przeciwnie i w interesie państwa jest to, aby podmioty zobowiązane składały sprawozdania w terminie, a nie to, że po upływie prawie 2 lat wszczynać postępowanie administracyjne niesłuszne obciążać polskich przedsiębiorców karami w taki horrendalnej wysokości 200 000 zł, co nie świadczy o tym, iż Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dba o bezpieczeństwo rynku, a dowodzi tylko i wyłącznie o fiskalnych zamiarach organu administracji publicznej mającej na celu zwiększenie wpływów do budżetu, co nie powinno mieć miejsca w demokratycznym państwie prawa,



i w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 6 k.p.a. , a więc zasady praworządności, ponieważ Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nie stosując właściwych przepisów prawa (a wręcz je pomijając) oraz przy okazji nie podejmując wcześniejszych działań z urzędu w celu ochrony polskiego rynku obrotu paliw/energetycznego – do czego jest zobowiązany m.in. na mocy zapisów ujętych w ustawie Prawo energetyczne – ustalił wysokość kary na poziomie 200 000 zł, która jest nie tylko znacząco oderwana od sytuacji finansowej skarżącej, ale jest też zarazem sankcją niewspółmierną i takie zachowanie organu administracji publicznej może doprowadzać do upadku polskich przedsiębiorstw nieświadomych o niewypełnianiu swoich obowiązków ustawowych, co na pewno nie jest w interesie publicznym, czego

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nie wziął w ogóle pod uwagę i następnie wydał wadliwą decyzją, która nie powinna się ostać w demokratycznym państwie prawa.

W oparciu o powyższe zarzuty spółka wniosła o:

u. zmianę zaskarżanej decyzji w pkt 1 lit. a – t i odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej;

v. zawarcia ugody w sprawie odwołania;

w. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka V. H. oraz z przesłuchania stron, z ograniczeniem do zeznań wspólnika spółki – U. V., na okoliczności wskazane w odwołaniu (k. 17v – 18 akt sąd.);

x. przeprowadzenie rozprawy;

y. zasądzenie od Prezesa URE na rzecz spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

(odwołanie spółki, k. 15 – 22 akt sądowych)

W odpowiedzi na odwołanie Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o:

1. oddalenie odwołania w całości;

2. pominięcie dowodów wniesionych w odwołaniu, jako niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i zmierzających jedynie do przedłużenia postępowania;

3. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(odpowiedź na odwołanie Prezesa URE, k. 33 – 52 akt sądowych)

Postanowieniem na rozprawie z 6 maja 2026 r Sąd dopuścił dowód z przesłuchania stron, z ograniczeniem do przesłuchania strony odwołującej – U. V., na okoliczność braku świadomości konieczności składania sprawozdań, w sytuacji kiedy nie następuje obrót.

Sąd pominął dowód z przesłuchania drugiego wspólnika G. V..

(protokół, k. 104 -105v akt sądowych)

W toku rozprawy jaka miała miejsce w dniu 06 maja 2026 r. pełnomocnik odwołującej spółki doprecyzował nadto, że w pierwszej kolejności strona wnosi o odstąpienie od wymierzenia kary, ewentualnie o jej obniżenie (k. 104 akt sąd).

Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

(...)Spółka Jawna w L. jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: (...). Przedmiotem działalności spółki jest sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana. Przedsiębiorca działa min. na rynku budowlanym, motoryzacyjnym oraz nieruchomości. Zajmuje się głównie sprzedażą produktów poza paliwowych, takich jak akcesoria samochodowe.

Spółka dokonała rejestru do podmiotów ze względu na preparat smarujący WD40, który został zakwalifikowany jako paliwo przez wzgląd na zawartość oleju.

(okoliczność bezsporna, KRS spółki, k. 23 – 27 akt sądowych, protokół z rozprawy z 6 maja 2026 r., k. 104v akt sądowych)

W dniu 30 grudnia 2020 r. spółka została wpisana przez Prezesa URE do Rejestru Podmiotów Przywożących, decyzją nr (...) pod nr (...).

Spółka dokonała rejestru do podmiotów przywożących ze względu na preparat smarujący WD40, który został zakwalifikowany jako paliwo przez wzgląd na zawartość oleju. Przedsiębiorca zakończył import tego produktu w grudniu 2022 r.

Decyzją z 13 grudnia 2023 r., znak: (...), przedsiębiorca został z urzędu wykreślony z rejestru w związku ze zmaterializowaniem się przesłanki, o której mowa w art. 32d ust. 3 p.e.

(okoliczności bezsporne, decyzja Prezesa URE z 14 maja 2024 r., k. 39 akt administracyjnych; protokół z rozprawy z 6 maja 2026 r., k. 104v akt sądowych)

(...) sp.j. nie złożyła w wymaganym terminie miesięcznych sprawozdań podmiotów przywożących, o których mowa w art. 43d ust 1 p.e. za miesiące: grudzień 2021 r., od kwietnia 2022 r. do października 2023 r. i grudzień 2023 r.

(okoliczność bezsporna)

Pismem z 8 listopada 2023 r., w związku z otrzymaną decyzja o wykreśleniu z rejestru podmiotów przywożących, przedsiębiorca zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zaległych sprawozdań o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych.

(pismo spółki, k. 8 akt administracyjnych)

W związku z powyższym pismem z 22 listopada 2023 r., Prezes URE poinformował spółkę, że pismem z 9 marca 2022 r., przywrócił przedsiębiorcy terminy do złożenia sprawozdań za miesiące: od grudnia 2020 r. do września 2021 r. na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze. zm.). Jednocześnie przedsiębiorca został poinformowany, że powyższy przepis reguluje kwestie związane z terminami w postępowaniu administracyjnym w sposób odmienny niż ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego i nie ma on zastosowania w przypadku terminów, którym uchybiono przed wejściem w życie przedmiotowego przepisu, tj. przed 16 grudnia 2020 r. oraz po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1027) w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, tj. po 16 maja 2022 r. W konsekwencji czego art. 15zzzzzn2 ust 2 ustawy COVID nie ma zastosowania w przypadku uchybienia terminu na złożenie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu począwszy od kwietnia 2022 r. Ponadto przedsiębiorca został poinformowany, iż uchybił terminowi, do złożenia sprawozdania za grudzień 2021, oraz o możliwości złożenia na podstawie art. 5zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy COVlD , w terminie 30 dni od dnia otrzymania pisma wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za grudzień 2021 r., którego uchybienie nastąpiło z przyczyn związanych z wprowadzeniem na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.

(pismo Prezesa URE z 22 listopada 2023 r., k. 14 – 15 akt administracyjnych)

Prezes Urzędu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust 1 Prawa energetycznego od kwietnia do września 2023 r. Jednocześnie Prezes wezwał spółkę do złożenia: wyjaśnień na temat przyczyn nieprzekazania w terminie przedmiotowych sprawozdań; dokumentów potwierdzających podjęcie czynności w celu założenia konta użytkownika na portalu - Platforma Paliwowa oraz do złożenia zaległych sprawozdań na portalu. Zawiadomienie zostało skutecznie doręczone 27 listopada 2023 r.

(zawiadomienie Prezesa URE z 22 listopada 2023 r., k. 1 – 2 akt administracyjnych)

Pismem z 27 listopada 2023 r. przedsiębiorca poinformował, iż niezłożenie sprawozdań za miesiące objęte postępowaniem spowodowane było : „brakami kadrowymi, a także efektem nieświadomości i niedopatrzenia przez pracowników, na których spoczywał obowiązek wysyłania deklaracji.” Ponadto spółka wskazała, iż „ w kwietniu 2022 r. spółka przeszła restrukturyzację, która wymagała dużego wysiłku i zaangażowania" oraz, że „w tym okresie nie było żadnych transakcji paliwowych, a te które były zostały przesłane pocztą elektroniczną." Przedsiębiorca wyraził czynny żal. Do złożonych wyjaśnień załączono wydruk z portalu - Platforma Paliwowa, potwierdzający możliwość zalogowania się do systemu przez uprawnionego użytkownika spółki.

(pismo spółki, k. 21 – 22 akt administracyjnych)

Postanowieniem z 23 stycznia 2024 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, postanowił rozszerzyć zakres prowadzonego postępowania administracyjnego o miesiące: grudzień 2021 r., październik oraz grudzień 2023 r. Spółka została zobowiązana do stosownych wyjaśnień. Pismo zostało skutecznie doręczone w 29 stycznia 2024 r.

(postanowienie z 23 stycznia 2024 r., k. 31 – 32 akt administracyjnych)

Pismem z 29 stycznia 2024 r. przedsiębiorca poinformował, iż z dokumentów jakie posiada, wynika, iż: „9 lutego 2022 r. został wysłany (...) wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zaległych sprawozdań, w tym dotyczący sprawozdania za grudzień 2021 r. Wniosek został pomyślnie rozpatrzony". Jako przyczynę zaniechania obowiązku sprawozdawczego w zakresie pozostałych sprawozdań, przedsiębiorca wskazał: „że osoba, która przejęła obowiązki po byłym pracowniku została zatrudniona 20 listopada 2023 r. i nie miała wiedzy na temat obowiązków wobec URE. 27 listopada przesłała wszystkie zaległe sprawozdania, w tym za październik 2023 r. (...) Nieterminowość (...) była spowodowana brakami kadrowymi, a także efektem nieświadomości i niedopatrzenia przez pracowników, na których spoczywa obowiązek wysyłania deklaracji, jednocześnie firma przeszła restrukturyzację, która wymagała dużego wysiłku i zaangażowania"

(pismo spółki, k. 34 – 34v akt administracyjnych)

Pismem z 5 marca 2024 r., Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zawiadomił przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, a także o tym co składa się na zebrany materiał dowodowy oraz poinformował o możliwości złożenia dodatkowych uwag i wyjaśnień.

(zawiadomienie organu, k. 36 – 36v akt administracyjnych)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody z dokumentów, które nie były podważane przez żadną ze stron, a Sąd także nie znalazł podstaw by odmówić im wiarygodności, jak też w oparciu o niekwestionowane twierdzenia stron.

Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w części. W szczególności podniesione przez spółkę w odwołaniu zarzuty nie mogły skutkować ani uchyleniem decyzji, ani odstąpieniem od wymierzenia powodowi kary za nieprzekazanie w terminie wszystkich objętych decyzją sprawozdań, o których mowa w art. 43d Prawa energetycznego . Sąd uznał jedynie, że zaistniały przesłanki do obniżenia kary pieniężnej.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 56 ust. 1 pkt 12b w zw. z art. 56 ust. 2 i ust. 4, ust. 6 i 6a oraz art. 30 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r., poz. 266), dalej także jako: ustawa.

Pierwszy ze wskazanych przepisów stanowi, że karze pieniężnej podlega ten, kto nie przekazuje w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ustawy. Z kolei przepis wskazany in fine zakłada, iż przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności, przekazuje Prezesowi URE, miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu – w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie. Szczegółowy wykaz paliw ciekłych , objętych obowiązkiem koncesyjnym oraz których przywóz wymaga wpisu do rejestru podmiotów przywożących określa rozporządzenie Ministra Aktywów Państwowych z 27 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego wykazu paliw ciekłych, których wytwarzanie, magazynowanie lub przeładunek, przesyłanie lub dystrybucja, obrót, w tym obrót z zagranicą, wymaga koncesji oraz których przywóz wymaga wpisu do rejestru podmiotów przywożących (Dz.U.2021.2336, t.j. z 22 listopada 2021 r.), które zastąpiło wcześniej obowiązujące Rozporządzenie Ministra Energii z 15 grudnia 2016 r. (Dz.U.2016.2039).

Bezsprzecznie powód został wpisany do Rejestru Podmiotów Przywożących, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z 30 grudnia 2020 r., znak: (...), pod nr (...), zaś decyzją z 13 grudnia 2023 r., znak: (...), został z urzędu wykreślony z przedmiotowego rejestru w związku ze zmaterializowaniem się przesłanki określonej w art. 32d ust. 3 Prawa energetycznego . Okoliczność wpisu do wskazanego rejestru stanowi samodzielną przesłankę obowiązków sprawozdawczych, niezależnie od tego, czy podmiot faktycznie wykonuje czynności polegające na przywozie paliw płynnych, czy też nie.

Pojęcie podmiotu przywożącego zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 12 c ustawy, zgodnie z którym za podmiot przywożący uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu dokonuje przywozu paliw ciekłych, z wyłączeniem przywozu paliw ciekłych:

a) w ramach wykonywania działalności polegającej na obrocie paliwami ciekłymi z zagranicą wymagającej uzyskania koncesji, o której mowa w art. 32 ust. 1 pkt 4, lub

b) przeznaczonych do użycia podczas transportu i przywożonych w standardowych zbiornikach, o których mowa w art. 33 ust. 1 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 143).

Z kolei w myśl pkt 12 d przywołanego przepisu, przywóz paliw ciekłych oznacza sprowadzenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej paliw ciekłych w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu.

Fakt wpisania do rejestru determinuje obowiązek składania sprawozdań określonych w art. 43d ustawy.

Natomiast zgodnie z art. 32d ust. 3 ustawy Prezes Urzędu uprawniony jest do wykreśla z rejestru podmiotu przywożącego, który m.in. w okresie kolejnych 6 miesięcy nie dokonał przywozu paliw ciekłych. Z przepisu tego wynika, że wpis do rejestru, nawet gdy nie mamy do czynienia z przewozem paliw, oznacza uzyskanie statusu podmiotu przywożącego. Utrata tego statusu nastąpi dopiero przy spełnieniu dwóch przesłanek, tj. przy zaprzestaniu przywozu paliwa i wykreśleniu z rejestru.

Zatem, skoro dany podmiot dokonując wpisu do rejestru zapowiada, że będzie dokonywał przewozu paliw, to dokonanie takiego przewozu lub też jego brak, musi wykazać przed Prezesem Urzędu. Nie można pomijać tu celu prowadzenia przez organ rejestru, który służy zwiększeniu kontroli nad procesem podaży paliw ciekłych na krajowy rynek oraz zwiększeniu przejrzystość oraz transparentność funkcjonowania krajowego rynku paliwowego. Prezes Urzędu, aby realizować swoje uprawnienia i obowiązki nadzorcze oraz regulacyjne, zmuszony jest dysponować pełną wiedzą, co do stanu rynku paliw ciekłych. Wiedza ta obejmować musi zarówno informacje związane z działaniami aktywnymi, jak i zaniechaniem przywozu paliw przez podmioty, które zamiar takiego przywozu zgłosiły. Dlatego też w orzecznictwie sądów powszechnych od lat ugruntowany jest pogląd, że podmiot wpisany do rejestru podmiotów przywożących podlega obowiązkowi sprawozdawczemu z art. 43d ust. 1 ustawy niezależnie od tego jakimi pobudkami kierował się wnioskując o wpis do rejestru oraz niezależnie od tego, czy w danym okresie sprawozdawczym rzeczywiście dokonał przywozu paliw ciekłych. Fakt niedokonywania przywozu nie wyłącza konieczności złożenia sprawozdania i stanowi informację w zakresie zerowych ilości przywozu paliw ciekłych istotną z punktu widzenia organu regulacyjnego. ( Zob. np. wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 3 lutego 2021 r. sygn. akt XVII AmE 97/19, opubl. Legalis nr 2740163, z 24 lutego 2022 r. sygn. akt XVII AmE 76/21, opubl. Legalis nr 2705588 ). Tym samym status podmiotu przywożącego przedsiębiorca posiada przez cały okres figurowania w rejestrze, a nie jedynie w okresie wzmożonej działalności, co wiąże się z koniecznością raportowania do Prezesa Urzędu każdej ilości przywiezionych paliw ciekłych, nawet w przypadku, gdy ilość ta jest niewielka, a nawet zerowa. ( Zob. wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 17 grudnia 2021 r., sygn. akt XVII AmE 44/20, opubl. Legalis nr 2682556 ).

Konkludując, podmiotem przywożącym, na którym spoczywa obowiązek sprawozdawczy określony w art. 43d ustawy jest zarówno podmiot, który bez uzyskania stosowanego wpisu w rejestrze wpływa na stan rynku paliw w kraju, dokonując ich przywozu, jak i podmiot, który uzyskał wpis w rejestrze, deklarując tym samym zamiar dokonania takiego przywozu.

W sprawie niniejszej bezspornym było, że na spółce, na skutek samego faktu wpisu do rejestru, spoczywał comiesięczny obowiązek składania sprawozdań, o którym mowa w art. 43d ustawy– Prawo energetyczne , w tym za okres: grudzień 2021 r., od kwietnia 2022 r. do października 2023 r. i grudzień 2023 r.

Przedsiębiorca zarzucił Prezesowi URE naruszenie art. 43d ust. 1 p.e. poprzez uznanie przez organ, że sprawozdania zostały złożone przez spółkę po terminie, podczas gdy spółka złożyła stosowny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tych sprawozdań, który błędnie nie został uwzględniony, co niezasadnie pociągnęło za sobą nałożenie administracyjnej kary pieniężnej. Sąd nie podzielił ww. stanowiska odwołującej. Nie można bowiem zgodzić się z twierdzeniem powoda, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprawozdań został nieprawidłowo rozpatrzony i w następstwie tego niesłusznie doszło do stwierdzenia naruszenia art. 43d p.e., a dalej nałożenia kary pieniężnej. Na podstawie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy szczególnej z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa COVID), zostały przywrócone przedsiębiorcy terminy do złożenia sprawozdań za miesiące: od grudnia 2020 r. do września 2021 r. Przepis ten nie miał jednak zastosowania w przypadku terminów, którym uchybiono przed wejściem w życie przywołanego wyżej przepisu, tj. przed 16 grudnia 2020 r. oraz po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1027) w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, tj. po 16 maja 2022 r. W konsekwencji nie miał zastosowania w przypadku uchybienia terminu na złożenie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu począwszy od miesiąca kwietnia 2022 r. Sąd przyznał rację pozwanemu, który podkreślił w odpowiedzi na odwołanie, że „nie istniała możliwość przywrócenia terminów do złożenia tych zaległych sprawozdań na podstawie przepisów prawa materialnego. Zastosowania w sprawie nie znajdzie bowiem art. 58 k.p.a., który umożliwia przewrócenie terminu po uprawdopodobnieniu przez wnioskującego przyczyn uchybienia terminu nie z jego winy.” (k. 36 v akt sąd.). W orzecznictwie podkreślanym jest, że terminy zawarte w przepisach ustawy Prawo energetyczne , co do zasady mają charakter materialny, przy czym nie jest możliwe przywrócenie terminu materialnoprawnego. ( Por. np. wyrok NSA z 14 marca 1997 r., I SA/Kr 1231/96, LEX nr 29317; wyrok NSA z 28 maja 1997 r., 1 SA/Gd 2334/96, LEX nr 31560; wyrok NSA z 28 października 1998 r,, SA/Rz 640/97, LEX nr 1691025).

Kolejny zarzut odwołującej dotyczący naruszenia art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego

poprzez jego niezastosowanie przez organ mimo wystąpienia przesłanek ku odstąpieniu od wymierzenia kary. W odwołaniu podniesiono, że spółka zaprzestała naruszenia prawa, a stopień szkodliwości czynu był znikomy. Ponadto przedsiębiorca współpracował z organem w czasie postępowania administracyjnego, w rzeczonym okresie nie było żadnych transakcji paliwowych, a niedopatrzenie wynikało z zaniedbania pracownika, który już nie pracuje.

Rozpatrując powyższe Sąd miał na uwadze utrwalony zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie pogląd, że na podstawie przepisów ustawy Prawo energetyczne odpowiedzialność ma charakter obiektywny, wynikający z samego faktu naruszenia określonych norm prawnych. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może powoływać się na brak winy ( zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2008 r., sygn. akt III SK 10/08, opubl. system Legalis nr 1885077 ). Okoliczność ta jest irrelewantna dla samego faktu wymierzenia kary, jak i odstąpienia od karania. Gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienia samego wymierzenie kary lub zastosowania odstąpienia od jej wymierzenia od zawinienia, a tym samym subiektywizacja odpowiedzialności za naruszenia przepisów, wskazałby tę przesłankę w treści art. 56 ust. 3, 6 i 6a ustawy, czego jednak nie uczynił ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt III SK 22/16, opubl. system Legalis nr 2586425 ). Tym samym odpowiedzialność przedsiębiorcy istnieje w oderwaniu od winy i do jej ustalenia nie jest konieczne wykazanie zawinionego zachowania, lecz wystarcza stwierdzenie faktu zaistnienia określonego naruszenia prawa. Ewentualna wina oraz szkodliwość społeczna czynu mogą mieć wpływ na odstąpienie od wymierzenia kary, a także na jej miarkowanie, o czym w dalszej części wywodu. Dodatkowo warto wskazać, że represyjności sankcji administracyjnej nie może stanowić o niezgodności sankcji z Konstytucją. Egzekwowanie prawa i obowiązków administracyjnych, a w szczególności zapewnienie nieuchronności kary (np. sankcji administracyjnej) dla podmiotu naruszającego prawo należy do podstawowych zadań państwa. (P or. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 lipca 2009 r., sygn. K 1/07, opubl. OTK ZU nr 7/A/2009, poz. 104). Zatem w granicach zakreślonych przez Konstytucję ustawodawcy przysługuje swoboda określenia sankcji związanych z niedopełnieniem ustawowych obowiązków. ( Por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 18 kwietnia 2000 r., sygn. K 23/99, oraz 12 stycznia 1999 r., sygn. P 2/98, opubl. OTK ZU nr 1/1999, poz. 2). Problemem nie jest więc represyjność kary pieniężnej. Dopiero nadmierność tej represji w stosunku do okoliczności stosowania przepisu sankcjonującego może przemawiać za jej niekonstytucyjnością.

Jak to już wskazano wyżej odwołanie odnosiło się do naruszenia przepisu prawa materialnego art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż Prezes URE nie odstąpił od wymierzenia kary spółce, podczas gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki zastosowania tego przepisu, a odmowa odstąpienia od ukarania spółki wykracza poza zakres uznania administracyjnego wynikającego z tego przepisu, bo nie ma interesu społecznego, który uzasadniałby taką odmowę. Przed odniesieniem przywołanego zarzutu do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego pokrótce wyjaśnić należy zasady stosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, a także jej cel i zakres kontroli sądowej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że odstąpienie od wymierzenia kary stanowi wyraz tzw. uznania administracyjnego, rozumianego jako uprawnienie organu do wyboru konsekwencji prawnej. Uznanie to stanowi zatem sferę dyskrecjonalności, w ramach której organ władzy publicznej ma swobodę wyboru skutku prawnego, jaki w konkretnej sprawie będzie wiązał się z zaistnieniem danych okoliczności. Co istotne Prezes Urzędu nie ma obowiązku skorzystania z odstąpienia od wymierzenia kary, nawet wówczas gdy spełnione są przesłanki określone w przywołanym przepisie art. 56 ust.6a Prawa energetycznego . Wynika to z wykładni literalnej normy, która wskazuje, że Prezes Urzędu jedynie „może” odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej. Nie jest to więc tzw. decyzja związana, do której wydania obligują obowiązujące przepisy prawa. ( Por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, opubl. system Legalis, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VIIAGa 763/18, z 7 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).

Pozostawienie oceny spełnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej organowi regulacyjnemu, nie oznacza jednak, że ocena zasadności i legalności skorzystania z tej instytucji wyłączona jest spod kompetencji sądu. (Z ob. wyrok Sądu Najwyższego z 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13; 6 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17). Należy jednak mieć tu na uwadze, że celem ustawodawcy umieszczającego decyzję w sferze uznania administracyjnego jest poszerzenie władzy organu, a w konsekwencji kontrola sądowa w tym wypadku nie może sięgać głęboko, gdyż w innym wypadku instytucja uznania administracyjnego stałaby się iluzoryczna. Jak szeroko uzasadnił to Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt I NSK 95/18 ( op.cit), należy tu pamiętać, że Prezes Urzędu kształtuje politykę wymiaru kar wobec przedsiębiorców popełniających delikty administracyjne. Dlatego przepis art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego należy interpretować z uwzględnieniem zasady sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych, a także zasad równowagi i podziału władzy. Dlatego też interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności, tj. opiera się na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie, odwołuje się do nieudowodnionych informacji itp. Dla takiej ingerencji konieczne jest zatem nie tylko wykazanie, że zachodzą przesłanki spełnione w omawianym przepisie, ale również, że organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Szerzej ujmując oznacza to, że Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji organu, co prawda jest władny zmienić tę decyzję, jakkolwiek ku temu konieczne jest wykazanie, że podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, stopień społecznej szkodliwości czynu jest znikomy, a nadto że pozwany organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Należy przy tym pamiętać, że omawiana instytucja stanowi wyjątek, który powinien być stosowany jedynie wówczas, gdy nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej na jakimkolwiek poziomie z podstawowymi funkcjami kary, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia.

Przechodząc do podstaw odstąpienia od wymierzenia kary, to zgodnie z treścią art. 56 ust 6a Prawa energetycznego , pierwszymi, mogącymi występować alternatywnie przesłankami, jest zaprzestanie naruszania prawa lub realizacja obowiązku przez adresata kary. W stanie faktycznym jak w omawianej sprawie, kiedy to odwołująca nie wykonała w terminie obowiązków sprawozdawczych wyjaśnić należy, że na gruncie drugiej z wymienionych podstaw odstąpienia od wymierzenia kary - realizacji obowiązku - odróżnić należy pojęcie niedopełnienia obowiązku jako przesłanki ogólnej do nałożenia kary pieniężnej, od niewłaściwej realizacji obowiązków ustawowych, co wiążę się min. z nieterminowym lub niepełnym ich wykonaniem. Samo niedopełnienie obowiązków ustawowych uruchamia postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej i obliguje prezesa urzędu do jej nałożenia, natomiast późniejsze zrealizowanie tych obowiązków stanowi uprawnienie do odstąpienia od wymierzenia kary, którą w innym przypadku Prezes Urzędu byłby obowiązany nałożyć. (Z ob. wyrok Sądu Najwyższego z 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, sygn. akt III SK 47/13, z 6 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17, Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 842/15, z 7 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że wprawdzie spółka przesłała zaległe sprawozdania po ustawowym terminie w związku z otrzymaniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania o wymierzenie kary pieniężnej, a więc jak stwierdził sam Prezes URE w zaskarżonej decyzji doszło do zaprzestania naruszenia prawa, jednakże w ocenie Sądu w niniejszej sprawie stopień szkodliwości czynów jest wyższy niż znikomy, co uniemożliwia zastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. W tych okolicznościach nie można uznać, że została spełniona druga z przesłanek umożliwiająca odstąpienie od wymierzenia kary, tj. znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu. Przesłanka ta nawiązuje do dyrektywy wymiaru kary w koncepcji prawa karnego, dlatego też powszechnie przyjmuje się, że przy jej interpretacji konieczne jest odwołanie się do sposobu weryfikacji stopnia szkodliwości czynu wypracowanego na gruncie art. 115 k.k. Oznacza to konieczność odniesienia się do rodzaju i charakteru naruszonego dobra, rozmiaru wyrządzonej szkody, sposobu i okoliczności popełnienia czynu, wagi naruszonych obowiązków, postaci zamiaru, motywacji sprawcy oraz rodzaju naruszonych reguł ostrożności i stopnia ich naruszenia. Wszystkie te kryteria powinny zostać uwzględnione, albowiem konieczna jest ocena całościowa, odnosząca się do całokształtu okoliczności sprawy. Niemniej jednak w orzecznictwie wskazuje się, że jednym z podstawowych czynników mających istotne znaczenie dla dokonania właściwej oceny czynu sprawcy jest rodzaj i charakter naruszonego dobra chronionego prawem. ( Zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VIIAGa 763/18, z 7 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15). Powszechnie także przyjmuje się, że przy ocenie przesłanki znikomej szkodliwości społecznej czynu Prezes Urzędu dysponuje pewnym luzem decyzyjnym, a dalej nawet w przypadku stwierdzenia jej ziszczenia się, uznaniem administracyjnym przy wyborze wariantu rozstrzygnięcia tj. nałożenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia.

Nieterminowe składanie sprawozdań przez przedsiębiorców prowadzi do utrudnienia oczekiwanego przez Ustawodawcę skutku (który miał zaistnieć przez comiesięczne, a nie np. kwartalne składanie przedmiotowych sprawozdań) w postaci zapewnienia wiarygodnej, aktualnej i pełnej informacji na temat ilości produkowanych w Rzeczpospolitej Polskiej i przywożonych na terytorium Polski paliw ciekłych. (W yrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 21 listopada 2018 r. znak: XVII AmE 281/18, z 17 października 2018 r. znak: XVII AmE 230/18, z 27 września 2018 r. znak: XVII AmE 203/18).

Słusznie zauważa Prezes, iż w kontekście odstąpienia od wymierzenia kary nie ma znaczenia ilość przywiezionego paliwa, ale chronione wartości, a istnienie obowiązku sprawozdawczego obejmuje każdy podmiot przywożący niezależnie od ilości paliw przywiezionych przez powoda. ( Zob. Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 26 kwietnia 2019 r. XVII AmE 187/18). W skali globalnej, nawet niewielkie ilości przywiezionych paliw ciekłych mają wpływ na działania kontrolne Prezesa URE . Dane służą wykonywaniu obowiązków m.in. wynikających z art. 43d ust. 4 Prawa energetycznego oraz 43d ust. 5 Prawa energetycznego . Zgodnie z art. 43d ust. 4 ustawy, na podstawie danych ze sprawozdań, o których mowa w ust. 1, Prezes URE ogłasza kwartalnie w Biuletynie Urzędu Regulacji Energetyki całkowite wielkości produkcji i przywozu poszczególnych paliw ciekłych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosując nazwy oraz klasyfikację Nomenklatury Scalonej (kody CN), w terminie 45 dni od dnia zakończenia kwartału. Niewątpliwie więc delikt spółki wpłynął na stopień społecznej szkodliwości czynu – w zakresie chronionego dobra, a długość okresu naruszenia (od momentu powstania obowiązku do dnia zrealizowania obowiązku) miała znaczenie.

„Z tej perspektywy nie można przyjąć, że niewielka ilość przywożonych smarów w długim okresie nie miała znaczenia dla możliwości sprawowania prawidłowego nadzoru nad rynkiem paliw. Można bowiem wyobrazić sobie wiele podmiotów, które bez stosownych sprawozdań dokonują w sposób ciągły przywozu niewielkiej (w ujęciu jednofazowym) ilości smarów - z punktu widzenia udziału danego podmiotu w rynku może to być skala niewielka, jednak w skali globalnej może to zakłócać właściwe sprawowanie nadzoru” tak: . Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2022 r. I NSK 76/22.

Co więcej, w odniesieniu do przedsiębiorcy wpisanego do rejestru podmiotów przywożących również informacja o braku przewozu ma istotne znaczenie. Jeszcze raz podkreślić należy, że obowiązek sprawozdawczy wynikający z artykułu 43 d ustawy należy interpretować w sposób funkcjonalny i celowościowy z uwzględnieniem roli, jaką pełni Prezes Urzędu Regulacji Energetyki jako organ kontroli rynku energii. Istotą tego obowiązku jest zapewnienie organowi regulacyjnemu pełnego i rzetelnego obrazu działalności podmiotów przywożących. Realizacji tej funkcji nie można ograniczyć wyłącznie do sytuacji, w których faktycznie nie dochodzi do przewozu. Równie istotna z punktu widzenia nadzoru jest informacja o jego braku. Odmienna interpretacja prowadziłoby do wniosku sprzecznego z zasadą racjonalności ustawodawcy – oznaczałoby to bowiem, że organ regulacyjny zostaje pozbawiony informacji kluczowych dla oceny funkcjonowania rynku oraz skuteczności nadzoru. Informacja o braku przewozu ma znaczenie nie tylko ewidencyjne, ale także analityczne, gdyż umożliwia identyfikację trendów rynkowych, wykrywanie potencjalnych nieprawidłowości oraz podejmowanie adekwatnych działań nadzorczych.

Podsumowując Sąd nie dostrzegł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, a na określenie stopnia szkodliwości czynu, jako wyższego niż znikomy, miały wpływ takie czynniki jak:

- wielokrotność naruszeń (strona nie realizowała obowiązku przez kolejnych 21 miesięcy),

- długość trwania naruszenia (najdłuższe naruszenie trwało ponad 18 miesięcy),

- zaprzestanie naruszenia nastąpiło w wyniku wyraźnej interwencji Prezesa URE, tj. po wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej,

- pouczenie przez Prezesa URE w piśmie zawiadamiającym o wpisie do rejestru podmiotów przywożących o obowiązkach z art. 43d Prawa energetycznego , w tym o konieczności składnia sprawozdań nawet w odniesieniu do tych miesięcy, w których podmiot przywożący nie przywiózł paliw ciekłych.

Ponadto nie jest zasadne odstępowanie od wymierzania kary pieniężnej w sytuacji, w której realizacja obowiązku nie nastąpiła dobrowolnie, lecz dopiero po otrzymaniu wezwania informującego o wszczęciu postępowania o wymierzenie kary pieniężnej. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 27 czerwca 2022 r., sygn. akt VII AGa 75/22: „Informacje dotyczące adresu powódki, nie zostały zatem przekazane przez skarżącą dobrowolnie, ale w trakcie już toczącego się postępowania w przedmiocie kary pieniężnej, z uchybieniem terminowi przewidzianemu w art. 37 ust. 2c PE Zdaniem Sądu Apelacyjnego, niezasadne byłoby zatem odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 6a PE z uwagi na zrealizowanie przez przedsiębiorcę obowiązku, jeżeli obowiązek ten został wykonany już po wszczęciu postępowania o nałożenie kary pieniężnej". Na warunek dobrowolności przy przesłance zrealizowania obowiązku wskazują ponadto następujące wyroki Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 marca 2015 r., sygn. akt VI ACa 843/14, z 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI ACa 381/15 i z 25 lutego 2021 r., sygn. akt VII AGa 77/19 oraz wyroki SOKiK: z 4 kwietnia 2019r., sygn. akt XVII AmE 110/17, z 7 września 2018 r., sygn. akt XVII AmE 108/16, z 26 października 2018 r., sygn. akt XVII AmE 157/16, z 31 października 2018 r., sygn. akt XVII AmE 112/16, z 4 grudnia 2013 r., sygn. akt XVII AmE 89/12. Fakt więc wykonania obowiązku po wszczęciu postępowania o nałożenie kary, w sytuacji zagrożenia nałożeniem kary pieniężnej przez organ, a więc niedobrowolnie, jak w przedmiotowej sprawie, wyklucza możliwość uznania, że wystąpiła przesłanka wykonania obowiązku określona w art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego .

Odstąpienia od karania nie uzasadnia także powoływanie się przez stronę na niewłaściwe wykonywanie obowiązków przez jej pracowników. Brak doświadczenia pracownika, nawet przy technicznych, systemowych i organizacyjnych zmianach w spółce, nie może ekskulpować odpowiedzialności. Wręcz przeciwnie, brak odpowiedniego przeszkolenia i nieprzekazanie wiadomości pracownikowi, lub po prostu brak doświadczenia tegoż pracownika potrzebnego do wykonywania obowiązków sprawozdawczych w imieniu spółki, wskazuje na naruszenie przez przedsiębiorcę wymaganej staranności i sumienności. Zakres tych wymagań należy odnosić do powinności nałożonych na podmiot profesjonalny wpisany do rejestru podmiotów przywożących. Odwołujący decydując się na pozostawienie określonego obszaru swojej działalności bez należytego nadzoru, musi liczyć się z możliwością poniesienia konsekwencji prawnych, tak jak to ma miejsce w niniejszym przypadku. Na przedsiębiorcy jako profesjonaliście ciąży obowiązek stworzenia takiej organizacji pracy, aby wykluczyć możliwość zaniechania nałożonych nań obowiązków sprawozdawczych.

Przedstawione wywody, w szczególności znaczny okres naruszenia oraz rodzaj naruszonego dobra, przemawiały zdaniem Sądu za uznaniem, że Prezes Urzędu słusznie stwierdził, że okoliczności sprawy nie dawały podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.

Wobec powyższego w dalszej kolejności pod rozwagę poddano możliwość obniżenia wymierzonej kary administracyjnej.

Przepis art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego zawiera ogólną dyrektywę, wskazującą, że ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe.

Miarkowanie kary w oparciu o te kryteria możliwe jest tylko w przypadkach, w których wysokość kary pieniężnej pozostawiona była przez ustawodawcę uznaniu administracyjnemu (np. art. 56 ust. 2 g ustawy). Chodzi tu zatem o sytuację, w której ustawodawca określił górną lub dolną granicę wysokości kary ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, opubl. OSNP 2016/8/112). Natomiast kara za naruszenie obowiązku określonego w art. 43d Prawa energetycznego określona została w sposób sztywny i wynosi 10 000 zł. Oznaczało to, że na chwilę wydania decyzji Prezes URE nie miał możliwości miarkowania tej kary, skoro została ona expressis verbis wyrażona w ustawie. Stwierdzając niedopełnienie przez powoda obowiązku sprawozdawczego, Prezes Urzędu, co do zasady był zatem zobowiązany do nałożenia na dany podmiot kary pieniężnej w stałej wysokości określonej na kwotę 10 000 zł. Przepis wprost wskazuje, iż każe podlega ten, kto nie przekazuje miesięcznego sprawozdania, a kara za to naruszenie wynosi 10.000,00 zł za każdy miesiąc niewypełniania obowiązku z art. 43 d ust 1 Prawa energetycznego . Sąd podziela stanowisko Sądu Apelacyjnego w wyroku z 30 marca 2022 r. o sygn. akt VII AGa 29/22, że niezłożenie sprawozdania za jeden miesiąc (a nie miesiące) powoduje powstanie odpowiedzialności na gruncie art. 56 ust. 1 pkt 12b Prawa energetycznego .

Dotychczas przyjmowano, iż nie ma możliwości oceny adekwatności nałożonej kary. Tym samym każde naruszenie wiązało się z nałożeniem kary w wysokości 10.000 złotych jako adekwatnej oraz proporcjonalnej. Wyłączało to badanie kary pod względem subiektywnym. W konsekwencji samo naruszenie obowiązku powodowało nałożenie kary w wysokości 10 tysięcy, niezależnie od winy podmiotu zobowiązanego. ( Tak też: postanowienie z 28 czerwca 2022 r., sygn. P 8/19, OTK ZU A/2022, poz. 43). Jednakże w kontekście zasady proporcjonalności, jak słusznie zauważa powód, nałożona na spółkę kara a tym samym jej dolegliwość - nie jest proporcjonalna do wagi zidentyfikowanego naruszenia – uchybień oraz wagi naruszenia , co jest sprzeczne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym należy wyjaśnić, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 października 2024 r. w sprawie P 3/23 stwierdził, że art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia sądowi powszechnemu miarkowanie kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 powołanej ustawy, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej .

W powyższym kontekście zasadne i dopuszczalne było rozważanie możliwości miarkowania kary pieniężnej wymierzonej powodowi. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Trzeba jednocześnie przypomnieć, że analogiczne stanowisko Trybunał Konstytucyjny wydawał w sprawach wcześniej przez niego rozpoznawanych, w których orzeczenia zostały opublikowane zgodnie z art. 190 ust. 2 Konstytucji RP . Należy przywołać choćby wyrok Trybunał Konstytucyjny z dnia 20 grudnia 2022 r., SK 66/21, w którym stwierdzono, że art. 9xb pkt 2, art. 9zc ust. 1 oraz art. 9zf ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r. poz. 2519), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. do 8 sierpnia 2022 r., w zakresie, w jakim przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za przekazanie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 9o powołanej ustawy, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 20, art. 22, art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Także Sąd Najwyższy kilkakrotnie potwierdził, że sądy powszechne posiadają kompetencję do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznawanego przez nie za niekonstytucyjny i mogą wyrokować z pominięciem takiego przepisu, stosując bezpośrednio Konstytucję. ( Por. postanowienie z 26 maja 1998 r., III SW 1/98, wyrok z 19 kwietnia 2000 r., II CKN 272/2000).

Uzupełniająco należy dodać, że zgodnie z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej, przy czym w myśl art. 10 ust. 2 Konstytucji RP władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały. Natomiast art. 175 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe.

Odnosząc się wprost do zastosowanej regulacji, w sytuacji, w której przepis ustawowy (a nie z zastosowaniem dolnej i górnej granicy) określa karę pieniężną, która może być wymierzona podmiotowi przywożącemu, trudno uznać, że to Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a następnie Sąd Apelacyjny, które to sądy sprawują wymiar sprawiedliwości w danej sprawie, nie mogłyby zdecydować o tym, jaka kara jest odpowiednia z uwagi na okoliczności popełnienia czynu. Naruszałoby to zarówno konstytucyjną zasadę podziału i równowagi władz (art. 10 ust. 1 Konstytucji RP ), jak również sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez sądy (art. 175 ust. 1 w zw. z art. art. 10 ust. 2 Konstytucji RP ). Należy zaś przypomnieć, że zgodnie z art. 479 46 pkt 1 k.p.c. to do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów należy rozpatrywanie odwołań od decyzji Prezesa URE. W sytuacji jednak, w której ustawodawca określa karę pieniężną za delikt administracyjny w jednej tylko wysokości, odmienne zapatrywanie powodowałoby, że rozpatrywanie odwołań od decyzji Prezesa URE miałoby charakter jedynie fasadowy, zwłaszcza gdy dotyczą one tak jak w niniejszej sprawie jedynie wysokości kary. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma bowiem w takiej sytuacji możliwości zmiany wysokości kary wymierzonej sprawcy deliktu administracyjnego stosownie do okoliczności sprawy. Tymczasem odpowiedzialność administracyjna w rozważanej sytuacji zbliża się swoim charakterem do odpowiedzialności karnej, która opiera się przede wszystkim na indywidualizacji tejże odpowiedzialności. W sytuacji w której ustawodawca wprost określa karę pieniężną, która ma być wymierzona sprawcy deliktu administracyjnego, uwzględnienie szczególnych okoliczności danego czynu np. winy, przez sąd powszechny nie byłoby możliwe, albowiem to ustawodawca, za Sąd, decyduje jaka kara jest uzasadniona. Jest to jednak trudne do pogodzenia z normami wynikającymi z art. 10 w zw. z art. 175 ust 1 Konstytucji RP . Powyższe ma jeszcze większe znaczenie jeśli zważyć, że art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego bardzo wąsko określa granice, w których możliwe jest odstąpienie od wymierzenia kary. Z powyższych względów art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b ustawy został uznany za niezgodny z powołanymi przepisami Konstytucji RP w zakresie w którym uniemożliwiał miarkowania kary pieniężnej.

Należy jeszcze dodać, że w związku z ww. powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, aktualny staje się pogląd Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażony w uzasadnieniu wyroku z 18 maja 2017 r., sygn. VI ACa 1909/15 ( opubl. Legalis). Sąd Apelacyjny wskazał mianowicie, że sąd orzekający w pierwszej i drugiej instancji w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa URE sprawuje pełną merytoryczną kontrolę nad wymiarem kary pieniężnej. Sąd jest także władny samodzielnie dostosować poziom ostatecznie wymierzanej kary pieniężnej do ustalonych w sprawie okoliczności, z uwzględnieniem funkcji kar pieniężnych oraz przesłanek wymiaru kary określonych w ustawie, bądź wynikających z ogólnych zasad prawa, regulacji konstytucyjnych, czy zobowiązań prawnomiędzynarodowych. Sąd nie jest przy tym związany praktyką Prezesa Urzędu i wypracowanym przez niego sposobem dochodzenia do ustalenia wysokości kary pieniężnej. W zależności od okoliczności sprawy może inaczej rozłożyć akcenty, a nawet przypisać większe lub mniejsze znaczenie poszczególnym elementom wpływającym na ostateczny wymiar kary pieniężnej.

Sąd uwzględnił również stosowaną już przez sądy powszechne praktykę miarkowania kar, podzielając w tym zakresie m.in. stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w wyroku z 8 listopada 2024 r. w sprawie VII AGa 579/24 oraz z 19 grudnia 2024 r. sygn. akt VII AGa 984/23 ( niepubl.).

Warto także odnieść się do najnowszego stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z 10 grudnia 2025 r. sygn. akt II NSKP 29/25 ( opubl. Legalis) wskazującego, że biorąc pod uwagę;

1. prowadzoną przez sąd powszechny kontrolę prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ administracji, ale również dokonywanie przezeń własnych ustaleń na podstawie, których sąd ten może oddalić odwołanie albo zaskarżoną decyzję albo uchylić, albo zmienić w całości lub w części i orzec co do istoty sprawy;

2. potwierdzoną w orzecznictwie Sądu Najwyższego dopuszczalność kontroli wysokości nałożonej przez Prezesa URE kary przez sąd powszechny na uzasadniony zarzut powoda, nigdy zaś z urzędu;

3. wykładnię systemową oraz funkcjonalną, w szczególności celowościową, przemawiającą za przyjęciem, że wysokość kary określonej przez art. 56 ust. 2h pkt 4 Prawa energetycznego , może być na podstawie art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego ustalona na niższym poziomie;

4. sentencję oraz tezy uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 października 2024 r. w sprawie P 3/23,

przyjąć należy, że sąd powszechny w postępowaniu dotyczącym decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki nakładającej na przedsiębiorcę karę, o której mowa w art. 56 ust. 1 pkt 12b Prawa energetycznego , za nieprzekazanie w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego , uprawniony jest do ustalenia kary na niższym poziomie.

Uwzględniając powyższe zdaniem Sądu w świetle regulacji art. 56 ust 6 Prawa energetycznego zasadne było zatem zmiarkowanie kary pieniężnej do kwot wskazanych w wyroku. Sąd miał tu na szczególnej uwadze, że jednym z dóbr chronionych omawianymi przepisami prawa jest terminowość składania sprawozdań. Jak to już wskazywano w treści uzasadnienia w przypadku niedochowania terminu składnia sprawozdań wskazanych art. 43d ustawy organ zostaje pozbawiony wymaganych ustawowo informacji związanych z rodzajem oraz ilością przywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu. Ma to wpływ na kwartalny obowiązek sprawozdawczy nałożony przez ustawodawcę na Prezesa Urzędu, gdyż jak stanowi art. 43d ust. 4 ustawy Prezes URE ogłasza kwartalnie w Biuletynie Urzędu Regulacji Energetyki całkowite wielkości produkcji i przywozu poszczególnych paliw ciekłych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosując nazwy oraz klasyfikację Nomenklatury Scalonej (kody CN), w terminie 45 dni od dnia zakończenia kwartału. Podstawę raportu Prezesa stanowią sprawozdania składane przez przedsiębiorców w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie. Niewątpliwe zaniechanie odwołującej spowodowało, że przy sporządzaniu raportu Prezes nie dysponował pełnymi informacjami o funkcjonowaniu przedsiębiorców na rynku paliw ciekłych niezbędnych m.in. do regulowania działalności przedsiębiorstw energetycznych zgodnie z ustawą i polityką energetyczną państwa związanej z równoważeniem interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii. Taka sytuacja prowadzi do utrudnienia oczekiwanego przez ustawodawcę skutku w postaci zapewnienia wiarygodnej i aktualnej informacji na temat rynku paliw ciekłych.

Nie ulega wątpliwości, że podmiot, który decyduje się na prowadzenie działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej musi znać obowiązujące przepisy prawa. Spółka rozpoczynając lub planując dokonywanie przywozu z zagranicy i wywozu paliw ciekłych, powinna zbadać związany z tym obszar regulacji prawnych. Zaniechanie obowiązkom sprawozdawczym było więc konsekwencją nieznajomości prawa przez powoda.

Należało jednak rozróżnić sytuację, w której przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą i zajmujące się np. przywozem znacznej ilości klasycznych paliw ciekłych (takich jak np. benzyny), nie dopełnia obowiązku złożenia sprawozdania, o jakim nowa w art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego , od sytuacji przedsiębiorcy niebędącego przedsiębiorstwem energetycznym i nieposiadającego koncesji w tym zakresie, a zajmującego się sprzedażą hurtową niewyspecjalizowaną produktów motoryzacyjnych. W obu przedstawianych przypadkach stopień społecznej szkodliwości czynu jest diametralnie różny.

Sąd miał również na uwadze fakt, że analizowane czyny zostały popełnione nieumyślnie w wyniku niedbalstwa powoda związanego z nieznajomością prawa. Powód jednak, mógł zapoznać się z pouczeniem dołączonym do decyzji o wpisaniu do rejestru, z którego jednoznacznie wynikało kto i w jakich okolicznościach powinien składać sprawozdania oraz jakie są konsekwencje zaniechania tego obowiązku.

Jednocześnie, oceniając stopień winy spółki, należy wskazać, że strona już od momentu zawiadomienia o wszczęciu postępowania o nałożenie kary finansowej współpracowała z Prezesem URE i podejmowała działania naprawcze.

Okolicznością, którą należało także wziąć pod uwagę przy miarkowaniu kary był fakt, że spółka nie sprowadzała paliw, a więc sprawozdania wykazywały wartość zerową, co oznacza, że po pierwsze powód nie składając sprawozdań nie próbował w ten sposób zataić faktu przywożenia paliw, a po wtóre brak sprawozdań nie powodował w istocie po stronie organu zniekształcenia obrazu rynku paliw przywożonych do RP, skoro wartości te nie zmieniły się nawet po spóźnionym złożeniu sprawozdań. W konsekwencji niezłożenie tzw. zerowych sprawozdań nie wpływało na treść sprawozdania kwartalnego przygotowywanego przez Prezesa URE w oparciu o miesięczne sprawozdania składane przez przedsiębiorcę, jak również nie jest tak istotne w kontekście sprawowania kontroli nad rynkiem paliw, jak ma to miejsce w przypadku faktycznego przywozu paliw.

Kolejną przesłanką wymiaru kary pieniężnej jest dotychczasowe zachowanie adresata kary pieniężnej. Przesłanka dotyczy w szczególności prawidłowości zachowania w aspekcie wykonywania obowiązków wynikających z norm Prawa energetycznego . W sytuacji gdy adresat kary pieniężnej nie był uprzednio karany oraz złożył zaległe sprawozdania, należy przyjąć, że okoliczność ta stanowi przesłankę pozytywną, pozwalającą na obniżenie wysokości kary pieniężnej. Dodatkowo, kara w łącznie wysokości 20.750 zł nie będzie stanowić nadmiernego obciążenia finansowego dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, a więc odpowiada jego możliwościom finansowym.

Ponadto określając ostateczną wysokość kar za poszczególne miesiące Sąd kierował się długością okresu naruszenia i jego wpływem na obowiązki raportowe Prezesa Urzędu (o czym już wspominano też wyżej). Stąd Sąd dokonał podziału okresów sprawozdawczych, co do których nie złożono sprawozdań w terminie, na okresy kwartalne w skali roku. Tak określona wysokość kary uwzględnia stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego powodowi, okoliczności jego popełnienia, stopień winy, dotychczasowe ich postępowanie i sytuację finansową. Kara w tej wysokości spełnia jednocześnie cele kary tak w zakresie prewencji, jak i represji.

Na zakończenie uzupełniająco warto wskazać, że obowiązek składania sprawozdań dotyczy okresów miesięcznych, a karze pieniężnej podlega ten, kto nie przekazuje ich w terminie. Asumpt do nałożenia kary pieniężnej stanowi przekroczenie terminu do złożenia sprawozdania za każdy kolejny miesiąc. W konsekwencji niezłożenie sprawozdań za kilka miesięcy będzie stanowiło kilka czynów podlegających odrębnemu ukaraniu ( zob. np. wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i konsumentów z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt XVIII AmE 270/19, opubl. Legalis nr 2600202 i z dnia 08 grudnia 2020 r. sygn. akt XVII AmE 241/19, opubl. 2610632 ). Na podstawie art. 56 ust. 2h pkt 4 w zw. z ust. 1 pkt 12 b ustawy nie jest możliwe orzeczenie łącznej kary za braki w złożeniu sprawozdań. Analizowany przepisy kreują możliwość nałożenia kary pieniężnej za każdy brak luba opóźnienie sprawozdania, na co wskazuje jego wykładnia językowa.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego Sąd wskazuje, że ewentualne naruszenie tych przepisów nie jest przedmiotem postępowania sądowego i nie stanowi samoistnej podstawy uchylenia decyzji w tym postępowaniu. Wniesienie odwołania od decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie cywilne, w którym dokonywane na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego Sąd dokonuje własnych ustaleń faktycznych i prawnych. Przede wszystkim Sąd nie ogranicza się jedynie do sprawdzenia prawidłowości postępowania administracyjnego. Przed sądem powszechnym sprawa rozpoznawana jest według reguł kontradyktoryjnego postępowania cywilnego, a przedmiotem nie jest kontrola legalności decyzji administracyjnej, jak to ma miejsce przed sądem administracyjnym. Celem postępowania sądowego nie jest więc przeprowadzenie kontroli postępowania administracyjnego, lecz merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, której przedmiotem jest spór między stronami powstający dopiero po wydaniu decyzji przez Prezesa Urzędu. Do Sądu ostatecznie należy zastosowanie odpowiedniej normy prawa materialnego, na podstawie wyjaśnienia podstawy faktycznej, obejmującej wszystkie elementy faktyczne przewidziane w hipotezie tej normy. ( Tak Sąd Najwyższy w wyroku z 5 maja 2021 r., sygn. akt I NSKP 7/21, opubl. Lex nr 3225327).

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c., które z uwagi na częściowe uwzględnienie żądań zostały wzajemnie zniesione. Przepis ten odnosi się do kompensaty kosztów procesu, która umożliwia sprawiedliwe ich rozłożenie pomiędzy stronami, jeżeli żądania lub obrona uwzględnione zostały jedynie częściowo. Uwzględniając z jednej strony wynik procesu, a z drugiej okoliczność, że w jego toku wydane zostało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowiące asumpt do miarkowania kary, Sąd uznał, że w sprawie zachodziły podstawy ku temu, aby każda ze stron pozostała przy swoich kosztach.

SSO Małgorzata Wiliński