XVII AmE 56/25

Sygn. akt XVII AmE 56/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 maja 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

w składzie:

Przewodniczący – Sędzia SO Małgorzata WilińskiProtokolant – sekr. sądowy Magdalena Ratajczykpo rozpoznaniu 20 maja 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania X. W. i V. W. wspólników spółki cywilnej pod (...)

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej

od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 11 lutego 2025 r. nr (...)

1. zmienia punkt 2 decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w ten sposób, że obniża wymierzone kary pieniężne do kwot:

a. 1.250,00 zł (jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc czerwiec 2023 r.,

b. 1.000,00 zł (jeden tysiąc złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc lipiec 2023 r.,

c. 1.000,00 zł (jeden tysiąc złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc sierpień 2023 r.,

2. oddala odwołanie w pozostałej części,

3. znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu.

SSO Małgorzata Wiliński

Sygn. akt XVII AmE 56/25

wyroku z dnia 20 maja 2026 r.

Prezes Urzędu Regulacji Eneregtyki (dalej: „ Prezes URE”, „Prezes Urzędu”, „Organ”) decyzją z dnia 11 lutego 2025 r., działając na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b w zw. z art. 56 ust. 2, ust. 4, ust. 6 i 6a ustawy – Prawo energetyczne (Dz. U. 2024 r. poz. 266, ze zm.), (dalej: „p.e.”) oraz w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.) i art. 30 ust. 1 p.e. po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcom: X. W. oraz V. W. prowadzącym wspólnie działalność gospodarczą pod firmą (...) s.c. X. W., V. W. (wcześniej: (...) s.c. (...), W. W.) z siedzibą w miejscowości (...), NIP: (...) (dalej: „Spółka”) w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące: marzec 2023 r. oraz od czerwca do sierpnia 2023 r., orzekł, że:

1. w/w nie zachowali terminu na przekazanie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu (dalej jako: sprawozdanie) za miesiąc marzec 2023 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki oraz za miesiące: czerwiec 2023 r., lipiec 2023 r., sierpień 2023 r., za pośrednictwem portalu Platforma paliwowa,

2. za działanie opisane w pkt 1 wymierzył przedsiębiorcom trzy kary pieniężne, tj.:

a. 10 000 zł za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc czerwiec 2023 r.,

b. 10 000 zł za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc lipiec 2023 r.,

c. 10 000 zł za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc sierpień 2023 r.

3. odstąpił od wymierzenia kary pieniężnej za działanie opisane w pkt 1, polegające na niezachowaniu terminu na przekazanie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc marzec 2023 r.

decyzja Prezesa URE z dnia 11.02.2025 r. k. 6-13 akt sąd.

Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wnieśli wspólnicy spółki cywilnej X. W. oraz V. W., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

odwołanie z dnia 24.02.2024 r., k. 16-17v. akt sąd., pismo z dnia 30.04.25 r., k. 24v. akt sąd., pismo z dnia 11.06.25 r. k. 34-38v. akt sąd., pismo z dnia 17.07.25 r., k. 44-46 akt sąd.

W odpowiedzi na odwołanie Prezes URE wniósł o jego oddalenie w całości oraz o zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

odpowiedź na odwołanie k. 51-56 akt sąd

Pismem z dnia 5 stycznia 2026 r. strona odwołująca wniosła o umorzenie postępowania administracyjnego o sygn. akt (...).

Pismo z dnia 05.01.26 r., k. 61-64 akt sąd.

Podczas rozprawy w dniu 13 stycznia 2026 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska. Powodowie dodatkowo wnieśli o ewentualne zmiarkowanie kary do kwoty 200 złotych.

(protokół rozprawy k. 86-87 akt sąd. – protokół sprostowany)

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

X. W. oraz V. W. prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej.

Dowód: wydruk CEIDG X. W. oraz V. W. k. 84-85 v. akt sąd.

Na mocy decyzji z dnia 1 lutego 2021 r., znak (...)przedsiębiorcy (wówczas V. W. i W. W.) zostali wpisani do Rejestru Podmiotów Przywożących prowadzonego przez Prezesa URE pod nr (...) od dnia 1 lutego 2021 r. Wykreślenie przedsiębiorców z ww. rejestru miało miejsce w dniu 18 sierpnia 2023 r.

Dowód: Decyzja Prezesa URE z dnia 01.02.21 r. k. 7-8v. akt adm.; decyzja Prezesa URE z dnia 18.08.23. r., k. 10v. akt adm.

W związku z powyższym, od lutego 2021 r. przedsiębiorcy objęci zostali obowiązkiem sprawozdawczym, o jakim mowa w art. 43d Prawa energetycznego . Pomimo powyższego obowiązku, sprawozdanie za miesiąc marzec zostało złożone po upływie ustawowego terminu, zaś za miesiące czerwiec 2023 r., lipiec 2023 r. oraz sierpień 2023 r. sprawozdanie nie zostało przekazane za pośrednictwem portalu Platforma paliwowa.

Dowód: Decyzja Prezesa URE z dnia 11.02.25 r. k. 6-15 akt sąd.

Pismem z dnia 28 listopada 2024 r. Prezes URE zawiadomił przedsiębiorców wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego . za miesiące marzec 2023 r. oraz czerwiec-sierpień 2023 r. Ponadto przedsiębiorcy zostali wezwani do złożenia wyjaśnień w powyższym zakresie.

Dowód: Zawiadomienie z dnia 28.11.24 r. k. 1-2v. akt adm., z.p.o. k. 3 i 4 akt adm.

W dniu 17 grudnia 2024 r. (data wpływu pisma do siedziby urzędu) przedsiębiorcy ustosunkowali się do ww. pisma, wnosząc jednocześnie o odstąpienie od wymierzenia kary, z uwagi na sytuację rynkową przedsiębiorców oraz fakt, iż po wezwaniu Organu zaległe sprawozdania zostały przekazane i dotyczyły one wartości „0”. Do przesłanych wyjaśnień załączono poświadczone doręczenia sprawozdań za miesiące czerwiec-sierpień 2023 r.

Dowód: Pismo Powoda z dnia 16.12.2024 r. wraz z załącznikami k. 13-17 akt adm.

Pismem z dnia 30 grudnia 2024 r. Prezes URE zawiadomił przedsiębiorców o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, a także o tym, co składa się na zebrany materiał dowodowy oraz poinformował o możliwości złożenia ewentualnych uwag i wyjaśnień. Przedmiotowe pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 7 stycznia 2025 r.

Dowód: Zawiadomienie z dnia 30.12.2024 r. k. 19v akt adm., z.p.o. k. 20 akt adm.

W dniu 11 lutego 2025 r. Prezes URE wydał decyzję zaskarżoną w niniejszym postępowaniu.

Dowód: Decyzja z dnia 11.02.2025 r. k. 27-34 v. akt adm., k. 6-13v akt sąd.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody z dokumentów, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a Sąd także nie znalazł podstaw by odmówić im wiarygodności.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył co następuje:

Odwołanie jest częściowo uzasadnione, tj. w zakresie, w jakim strona domagała się zmiany wysokości wymierzonej kary łącznej. W pozostałym zakresie decyzja była prawidłowa.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 56 ust. 1 pkt 12b Prawa energetycznego , który to reguluje, że karze pieniężnej podlega ten kto nie przekazuje w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ustawy. Z kolei przepis art. 43d Prawa energetycznego zakłada, iż przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności przekazuje Prezesowi URE, Prezesowi Agencji Rezerw Materiałowych, ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych oraz ministrowi właściwemu do spraw energii miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu - w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie.

Natomiast od dnia 1 lipca 2023 r. zgodnie z nowym brzmieniem art. 43d ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne , przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności, przekazuje Prezesowi URE miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu – w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie. Gdzie w myśl art. 43d ust. 1b sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, przekazuje się w formie dokumentu elektronicznego, opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym za pośrednictwem portalu Platforma Paliwowa.

Podmiotem przywożącym, w myśl definicji zawartej w art. 3 pkt 12c Prawa energetycznego jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu dokonuje przywozu paliw ciekłych, z wyłączeniem przywozu paliw ciekłych:

a) w ramach wykonywania działalności polegającej na obrocie paliwami ciekłymi z zagranicą wymagającej uzyskania koncesji, o której mowa w art. 32 ust. 1 pkt 4, lub

b) przeznaczonych do użycia podczas transportu i przywożonych w standardowych zbiornikach, o których mowa w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 143).

Podmiot przywożący może dokonywać przywozu paliw ciekłych po wpisaniu do rejestru podmiotów przywożących. Wpisu do tego rejestru dokonuje na wniosek podmiotu przywożącego Prezes URE w drodze decyzji (art. 32c ust. 1 Prawa energetycznego ).

Konsekwencją zaś wpisania do rejestru podmiotów przywożących, jest obowiązek sprawozdawczy wynikający z art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego . Obowiązek ten istnieje nawet wówczas, jeśli przedsiębiorca w danym okresie sprawozdawczym (w danym miesiącu) nie dokonał przywozu żadnego paliwa. Nawet fakt niedokonania przywozu w danym okresie sprawozdawczym ma istotną wartość informacyjną dla regulatora rynku energetycznego i może podlegać takiej samej weryfikacji jak przywóz paliwa w wielkości większej niż 0. Przedsiębiorcy występujący o wpis do rejestru podmiotów przywożących, powinni liczyć się z tym, iż w przypadku uzyskania decyzji o wpisie będą zobowiązani do spełniania obowiązków wynikających z przepisów prawa, bez względu na ilość przywiezionych paliw ciekłych.

Treść odwołania wskazuje, że zakwestionowana została przede wszystkim zasadność wydanej decyzji, a następnie wysokość wymierzonej łącznej kary pieniężnej.

W świetle powołanych już na wstępie przepisów prawa, ustalony w sprawie stan faktyczny, umożliwiał jednoznaczne stwierdzenie, że po stronie przedsiębiorców istniał obowiązek sprawozdawczy, o jakim mowa w art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego . Jak bowiem ustalono, decyzją z dnia 1 lutego 2021 r., znak (...)przedsiębiorcy zostali wpisani do Rejestru Podmiotów przywożących prowadzonego przez Prezesa URE pod nr (...). Co prawda przedmiotowa decyzja została wydana w stosunku do V. W. oraz W. W., a jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku CEIDG X. W. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej w dniu 27 lipca 2024 r., to okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla odpowiedzialności z tytułu niewykonania obowiązku sprawozdawczego za sporny okres.

Odnosząc się do argumentów związanych z późniejszym przystąpieniem przez X. W. do spółki cywilnej, to Sąd w drodze analogii odniósł się do utrwalonego stanowiska związanego ze zmianami osobowymi w spółce cywilnej w kontekście odpowiedzialności zobowiązaniowe ( zob. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt II CNP 49/08). Przyjmuje mianowicie się, że dla ustalenia kręgu podmiotów odpowiedzialnych z tytułu zobowiązań spółki nie ma znaczenia skład osobowy spółki z daty powstania zobowiązania. Istotne jest natomiast to, czy dany podmiot był wspólnikiem spółki w tej dacie, ewentualnie czy przystąpił do spółki już po powstaniu zobowiązania ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2002 r., III CKN 1063/00, niepubl; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2003 r., I CK 201/02, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 1967 r., II CR 187/67, OSNC 1968, nr 5, poz. 89). Kwestii odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej nie można mylić z zagadnieniem reprezentacji spółki. Zwrócił na to trafnie uwagę również Naczelny Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 8 lipca 1997 r., I SA/Łd 476/96, wskazując, że bez znaczenia dla solidarnej odpowiedzialności podatników za zobowiązania podatkowe spółki cywilnej pozostaje okoliczność, że fakturę VAT, dokumentującą sprzedaż towaru stanowiącego własność spółki, oraz faktury korygujące, dokumentujące zwrot towaru wcześniej sprzedanego spółce, podpisał tylko jeden ze wspólników. Podobnie w wyroku z dnia 28 października 2003 r. sygn. akt I CK 201/02 Sąd Najwyższy - Izba Cywilna wskazał, że pogląd, według którego odpowiedzialność wspólnika za zobowiązania spółki nie rozciąga się na te zobowiązania, które powstały przed jego przystąpieniem do spółki, nie oznacza zwolnienia się takiego wspólnika wobec wierzyciela za zobowiązania, za które inny "wspólnik solidarny" niewątpliwie odpowiada (dług powstał w okresie jego udziału w spółce). Za zobowiązania powstałe w okresie przed przystąpieniem wspólnika do spółki wspólnik taki odpowiada na zewnątrz solidarnie z pozostałymi wspólnikami, bowiem ustawa nie różnicuje ich odpowiedzialności ze względu na chwilę powstania długu.

W konsekwencji X. W. ponosi wspólną odpowiedzialność z V. W. za stwierdzone uchybienie.

W okresie sprawozdawczym obejmującym miesiące marzec 2023 r. oraz czerwiec – sierpień 2023 r. przedsiębiorcy nie złożyli żadnego sprawozdania w ustawowym terminie, a dopiero na skutek interwencji pozwanego (w przypadku miesięcy czerwiec-sierpień 2023 r.). Przedsiębiorcy składając wyjaśnienia przedłożyli jednocześnie te sprawozdania za pośrednictwem portalu Platforma Paliwowa. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedsiębiorcy nie złożyli sprawozdań za okres objęty niniejszym postępowaniem w ustawowym terminie, a w przypadku sprawozdań za okres czerwiec-sierpień złożenie to miało miejsce dopiero na skutek interwencji Organu.

Sąd miał przy tym na uwadze, że rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 21 czerwca 2023 r. w sprawie systemu teleinformatycznego prowadzonego przez Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych oraz sprawozdań dotyczących paliw ciekłych od 01 lipca 2023 r rzeczone sprawozdania składane miały być Prezesowi Urzędu za pośrednictwem formularza udostępnionego w systemie teleinformatycznym. Strona podnosiła, że sprawozdanie za czerwiec 2023 roku upoważniona była jeszcze złożyć w sposób dotychczasowy, czyli w formie pisemnej. Powołała się na dokonanie takich działań w dniu 30 czerwca 2023 roku. Zebrany materiał dowodowy potwierdził, że sprawozdanie za czerwiec 2023 r wpłynęło do Prezesa Urzędu w dniu 5 lipca 2023 roku. W tym stanie rzeczy rację należało przyznać Organowi, że do sprawozdań złożonych po 30 czerwca zastosowanie mają już nowe przepisy. W przypadku sprawozdań przewidzianych w artykule 43 d Prawa energetycznego decydujące znaczenie ma bowiem data wpływu tego sprawozdania do Urzędu, a nie data nadania w placówce pocztowej, to zostało potwierdzone w orzecznictwie Sądu Apelacyjnego w Warszawie ( zob. wyrok w sprawie VII AGa 99/23). Oznacza to, że w omawianej sprawie decydujące znaczenie ma wskazana data 5 lipca 2023 roku, w której obowiązywał już przepis obligujący do składania sprawozdań w systemie teleinformatycznym. Słusznie zatem Prezes Urzędu wezwał wspólników spółki cywilnej do złożenia sprawozdania w prawidłowej formie.

Przechodząc dalej, wskazać należy, że co prawda odwołujący wprost nie podnieśli w żądania odstąpienia od wymiaru kary, to jednak pokrótce Sąd uzasadni, dlaczego jego zdaniem nie zaszły podstawy do skorzystania z instytucji przewidzianej w art. 56 ust. 6a ustawy Prawa energetycznego

Stosownie do art. 56 ust. 6a ustawy Prawa energetycznego Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek.

W tym kontekście zauważyć należy, że ustawodawca nie obliguje organu do jego zastosowania. Poprzez sformułowanie „może odstąpić” przewiduje jedynie takie uprawnienie. Prowadzi to do wniosku, że nawet w przypadku łącznego wystąpienia obu przesłanek wskazanych przez ustawodawcę w przepisie art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego , Prezes URE może, ale nie musi skorzystać z tej kompetencji.

W kontekście art. 56 ust. 1 pkt 12b Prawa energetycznego dobrem chronionym jest terminowość w składaniu sprawozdania, o którym mowa w art. 43d Prawa energetycznego , a wyrządzona szkoda jest tym większa, im większe opóźnienie w jego złożeniu. Nieterminowe przekazanie sprawozdań pozbawiło Prezesa URE informacji niezbędnych do wykonywania jego zadań ustawowych i z tego powodu nie można mówić o znikomej szkodliwości czynu Powoda. Faktu tego nie zmieniają nawet twierdzenia Spółki, jakoby nawet jeśli sprawozdania składane były w terminie to i tak wykazywałyby one wartości „0”. Dostęp do informacji na temat ilości produktów paliwowych wprowadzonych na rynek przez przedsiębiorców ma istotne znaczenie, między innymi, z punktu widzenia nadzoru i kontroli rynku paliw, w tym zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, zapobiegania ewentualnym nadużyciom, czy ochrony interesu fiskalnego państwa. Przedkładane sprawozdanie stanowi podstawę do opracowania przez Prezesa URE raportu kwartalnego (art. 43d ust. 4 ustawy), jak również jest źródłem bieżących informacji o funkcjonowaniu poszczególnych przedsiębiorców na rynku paliw ciekłych, pozwala na weryfikację zgodności wykonywanej działalności z uprawnieniami wynikającymi z koncesji lub wpisu do rejestru podmiotów przywożących, umożliwiając szybką reakcję w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w tym zakresie, jak i służą przeprowadzeniu kontroli, o której mowa w art. 23r. ust. 1 Prawa energetycznego .

Co do oceny stopnia szkodliwości czynu w aspekcie rodzaju naruszonych reguł ostrożności oraz stopnia ich naruszenia wskazać należy, iż odwołujący są profesjonalistami, a zatem obowiązują ich podwyższone standardy w zakresie wymaganej staranności. Wobec tego przedsiębiorcy, z uwagi na profesjonalny charakter wykonywanej przez nich działalności, powinni mieć świadomość spoczywających na nich obowiązków - w tym, sprawozdawczych - i powinni realizować je ze starannością wymaganą od profesjonalisty. „Staranność” ta obejmuje również znajomość obowiązujących przepisów prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej.

W tym kontekście nie można pominąć argumentacji strony dotyczącej złożenia sprawozdania za miesiąc czerwiec 2023 r. wraz z wnioskiem o wykreślenie z rejestru podmiotów przywożących. Odwołujący twierdzili, że pozostawali w błędnym przekonaniu, że samo złożenie wniosku o wykreślenie zwalnia ich z jakichkolwiek dalszych działań. Organ rozpoznał przedmiotowy wniosek w terminie zakreślonym mu przez ustawę i to dopiero z dniem wykreślenia ustają ciążące na przedsiębiorcach obowiązki, a nie z dniem samego złożenia wniosku. Byli oni zatem zobowiązani monitorować rozpoznanie przedmiotowego wniosku, a do czasu jego wykreślenia obowiązani byli wykonywać wszelkie ciążące na nich powinności związane z wpisem do rejestru podmiotów przywożących. Skoro zatem wykreślenie nastąpiło dopiero w sierpniu 2023 roku, to do tego czasu obowiązek sprawozdawczy na przedsiębiorcach ciążył. Nie można również tracić z pola widzenia, że składając sprawozdanie za miesiąc czerwiec 2023 r. drogą tradycyjną wprost przyznali, że w związku z planowanym zakończeniem prowadzenia działalności chcieli uniknąć zakładania konta na portalu Platforma Paliwowa, a zatem zmiany w tym zakresie były im znane, a pomimo tego chcieli on uniknąć konsekwencji z nich wynikających.

Biorąc pod uwagę, że wypełnienie obowiązku sprawozdawczego za wskazane w decyzji miesiące (z wyłączeniem miesiąca marzec 2023 r.) nastąpiło z opóźnieniem i na dodatek nie z inicjatywy przedsiębiorców, lecz po wezwaniu Organu, może to stanowić kolejną okoliczność przemawiającą za nieskorzystaniem przez pozwanego z instytucji odstąpienia od wymierzenia kary. Obowiązek przewidziany w art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego obejmuje wszystkie podmioty przywożące wpisane do rejestru podmiotów przywożących i nie przewiduje w tym zakresie żadnych ilościowych ograniczeń. Oznacza to, że również informacje dotyczące niewielkich ilości, a także ilości zerowych, przywiezionego paliwa są istotne z punktu widzenia całego rynku paliw, bo gdyby przedsiębiorcy przywożący niewielkie ilości paliwa lub wcale go nie przywożący, masowo nie przedstawiali sprawozdań, Prezes URE miałyby niepełny obraz tego rynku, co uznać należy za zagrażające jego bezpieczeństwu. Rozmiaru szkody należy w danym przypadku upatrywać nie w ilości przywożonych paliw, lecz w chronionych wartościach, która odnosi się przede wszystkim do zwalczania szarej strefy w zakresie paliw ciekłych i uzyskiwania na bieżąco informacji o rynku tych paliw.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie znalazł podstaw, aby odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej, uznając że decyzja Organu w tej mierze była słuszna.

Zważywszy na żądanie strony, co do wymiaru kary, które dodatkowo zostało sprecyzowane w toku rozprawy, Sąd rozważył możliwość jej obniżenia.

Dotychczas przyjmowano, iż nie ma możliwości oceny adekwatności nałożonej kary. Tym samym każde naruszenie wiązało się z nałożeniem kary w wysokości 10.000 złotych, jako adekwatnej oraz proporcjonalnej. Wyłączało to badanie kary pod względem subiektywnym. W konsekwencji samo naruszenie obowiązku powodowało nałożenie kary w wysokości 10 tysięcy, niezależnie od winy podmiotu zobowiązanego ( tak też: postanowienie z 28 czerwca 2022 r., sygn. P 8/19, OTK ZU A/2022, poz. 43). Jednakże w kontekście zasady proporcjonalności nałożona na przedsiębiorców kara, a tym samym jej dolegliwość - nie jest proporcjonalna do wagi zidentyfikowanego naruszenia – uchybień oraz wagi naruszenia , co jest sprzeczne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym należy wyjaśnić, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 października 2024 r. w sprawie P 3/23 stwierdził, że art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia sądowi powszechnemu miarkowanie kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 powołanej ustawy, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej .

W powyższym kontekście zasadne i dopuszczalne było rozważanie możliwości miarkowania kary pieniężnej wymierzonej przedsiębiorcom. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Trzeba jednocześnie przypomnieć, że analogiczne stanowisko Trybunał Konstytucyjny wydawał w sprawach wcześniej przez niego rozpoznawanych, w których orzeczenia zostały opublikowane zgodnie z art. 190 ust. 2 Konstytucji RP . Należy przywołać choćby wyrok Trybunał Konstytucyjny z dnia 20 grudnia 2022 r., SK 66/21, w którym stwierdzono, że art. 9xb pkt 2, art. 9zc ust. 1 oraz art. 9zf ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. do 8 sierpnia 2022 r., w zakresie, w jakim przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za przekazanie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 9o powołanej ustawy, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 20, art. 22, art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Także Sąd Najwyższy kilkakrotnie potwierdził, że sądy powszechne posiadają kompetencję do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznawanego przez nie za niekonstytucyjny i mogą wyrokować z pominięciem takiego przepisu, stosując bezpośrednio Konstytucję ( por. postanowienie z dnia 26 maja 1998 r., III SW 1/98, wyrok z dnia 19 kwietnia 2000 r., II CKN 272/2000).

Uzupełniająco należy dodać, że zgodnie z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej, przy czym w myśl art. 10 ust. 2 Konstytucji RP władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały. Natomiast art. 175 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe.

Odnosząc się wprost do zastosowanej regulacji, w sytuacji, w której przepis ustawowy (a nie z zastosowaniem dolnej i górnej granicy) określa karę pieniężną, która może być wymierzona podmiotowi przywożącemu, trudno uznać, że to Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a następnie Sąd Apelacyjny, które to sądy sprawują wymiar sprawiedliwości w danej sprawie, nie mogłyby zdecydować o tym, jaka kara jest odpowiednia z uwagi na okoliczności popełnienia czynu. Naruszałoby to zarówno konstytucyjną zasadę podziału i równowagi władz (art. 10 ust. 1 Konstytucji RP ), jak również sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez sądy (art. 175 ust. 1 w zw. z art. art. 10 ust. 2 Konstytucji RP ). Należy zaś przypomnieć, że zgodnie z art. 479 46 pkt 1 k.p.c. to do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów należy rozpatrywanie odwołań od decyzji Prezesa URE. W sytuacji jednak, w której ustawodawca określa karę pieniężną za delikt administracyjny w jednej tylko wysokości, odmienne zapatrywanie powodowałoby, że rozpatrywanie odwołań od decyzji Prezesa URE miałoby charakter jedynie fasadowy, zwłaszcza gdy dotyczą one tak jak w niniejszej sprawie jedynie wysokości kary. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma bowiem w takiej sytuacji możliwości zmiany wysokości kary wymierzonej sprawcy deliktu administracyjnego stosownie do okoliczności sprawy. Tymczasem odpowiedzialność administracyjna w rozważanej sytuacji zbliża się swoim charakterem do odpowiedzialności karnej, która opiera się przede wszystkim na indywidualizacji tejże odpowiedzialności. W sytuacji w której ustawodawca wprost określa karę pieniężną, która ma być wymierzona sprawcy deliktu administracyjnego, uwzględnienie szczególnych okoliczności danego czynu np. winy, przez sąd powszechny nie byłoby możliwe, albowiem to ustawodawca, za Sąd, decyduje jaka kara jest uzasadniona. Jest to jednak trudne do pogodzenia z normami wynikającymi z art. 10 w zw. z art. 175 ust 1 Konstytucji RP . Powyższe ma jeszcze większe znaczenie jeśli zważyć, że art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego bardzo wąsko określa granice w których możliwe jest odstąpienie od wymierzenia kary. Z powyższych względów art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b ustawy został uznany za niezgodny z powołanymi przepisami Konstytucji RP w zakresie w którym uniemożliwiał miarkowania kary pieniężnej.

Należy jeszcze dodać, że w związku z ww. powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, aktualny staje się pogląd Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2017 r., sygn. VI ACa 1909/15 ( opubl. Legalis). Sąd Apelacyjny wskazał mianowicie, że sąd orzekający w pierwszej i drugiej instancji w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa URE sprawuje pełną merytoryczną kontrolę nad wymiarem kary pieniężnej. Sąd jest także władny samodzielnie dostosować poziom ostatecznie wymierzanej kary pieniężnej do ustalonych w sprawie okoliczności, z uwzględnieniem funkcji kar pieniężnych oraz przesłanek wymiaru kary określonych w ustawie, bądź wynikających z ogólnych zasad prawa, regulacji konstytucyjnych, czy zobowiązań prawnomiędzynarodowych. Sąd nie jest przy tym związany praktyką Prezesa Urzędu i wypracowanym przez niego sposobem dochodzenia do ustalenia wysokości kary pieniężnej. W zależności od okoliczności sprawy może inaczej rozłożyć akcenty, a nawet przypisać większe lub mniejsze znaczenie poszczególnym elementom wpływającym na ostateczny wymiar kary pieniężnej.

Sąd uwzględnił również stosowaną już przez sądy powszechne praktykę miarkowania kar, podzielając w tym zakresie m.in. stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie VII AGa 579/24 oraz z dnia 19 grudnia 2024 r. sygn. akt VII AGa 984/23 ( niepubl.).

W kontekście rozważenia możliwości miarkowania nałożonej na przedsiębiorców kary pieniężnej, należy powołać się na art. 56 ust 6 Prawa energetycznego , zgodnie z którym ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe. Zdaniem Sądu w świetle tej regulacji zasadne było zmiarkowanie kary pieniężnej do kwot od 1.250 zł do 1000 zł, w zależności od długości okresu naruszenia (w rozrachunku kwartalnym). Sąd miał tu na szczególnej uwadze, że jednym z dóbr chronionych omawianymi przepisami prawa jest terminowość składania sprawozdań. Tak jak było to już wskazywane, w przypadku niedochowania terminu składnia sprawozdań wskazanych art. 43d ustawy Organ zostaje pozbawiony wymaganych ustawowo informacji związanych z rodzajem oraz ilością przywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu. Ma to wpływ na kwartalny obowiązek sprawozdawczy nałożony przez ustawodawcę na Prezesa Urzędu, gdyż jak stanowi art. 43d ust. 4 ustawy Prezes URE ogłasza kwartalnie w Biuletynie Urzędu Regulacji Energetyki całkowite wielkości produkcji i przywozu poszczególnych paliw ciekłych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosując nazwy oraz klasyfikację Nomenklatury Scalonej (kody CN), w terminie 45 dni od dnia zakończenia kwartału. Podstawę raportu Prezesa stanowią sprawozdania składane przez przedsiębiorców w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie. Niewątpliwe zaniechanie odwołującego spowodowało, że przy sporządzaniu raportu Prezes nie dysponował pełnymi informacjami o funkcjonowaniu przedsiębiorców na rynku paliw ciekłych niezbędnych m.in. do regulowania działalności przedsiębiorstw energetycznych zgodnie z ustawą i polityką energetyczną państwa związanej z równoważeniem interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii. Taka sytuacja prowadzi do utrudnienia oczekiwanego przez ustawodawcę skutku w postaci zapewnienia wiarygodnej i aktualnej informacji na temat rynku paliw ciekłych.

Należało jednak rozróżnić sytuację, w której sprawozdania składane przez przedsiębiorców, nawet ze znacznym opóźnieniem, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie (miesiące czerwiec-sierpień 2023 r.) wykazywały wartości „0” od tej, w której podmioty objęte obowiązkiem sprawozdawczym ze znacznym opóźnieniem przedkładają zaległe sprawozdania przedstawiające jakiekolwiek wartości. Złożenie bowiem przedmiotowych sprawozdań w sytuacji, w której przedstawiałyby one jakąkolwiek wartość w sposób znaczący wpłynęłoby na zakres informacji, którymi dysponuje Prezes Urzędu, a tym samym na rzetelność i wiarygodność ogłoszeń przez niego dokonywanych. Owszem, sprawozdania „0” składane z opóźnieniem również wpływają na zakres informacji, jakimi dysponuje Prezes URE, ale w znacznie mniejszym stopniu, aniżeli w przypadku sprawozdań wykazujących rzeczywisty przepływ paliw ciekłych.

Okoliczność tę należy zestawić z założeniem, że miarą efektywności przyjmowanych rozwiązań, gdy chodzi o skuteczność danej sankcji administracyjnej, jest stopień jej oddziaływania wobec zobowiązanego podmiotu. Zatem to wzgląd na potrzebę zapewnienia efektywnej ochrony wartości oraz dóbr, decydował o ustaleniu przez ustawodawcę wysokości kary pieniężnej za brak terminowego wypełnienia obowiązku sprawozdawczego. To zaś oznacza, że zasadniczą funkcją tak ustanowionej sankcji administracyjnej jest funkcja ochronna oraz funkcja pomiaru wagi chronionego dobra mierzona stopniem dolegliwości sankcji administracyjnej w relacji do społecznej wagi chronionych wartości. O społecznej szkodliwości czynu nie decyduje jedynie uchybienie terminu do złożenia sprawozdania, ale również to, czy doszło do naruszenia pozostałych chronionych prawem dóbr, które w świetle uzasadnienia wprowadzenia regulacji zdają się mieć równie istotną pozycję. W tym kontekście, nie można natomiast już uznać, że okoliczności związane z przewozem paliw ciekłych, w tym ich ilość, nie mają znaczenia dla ewentualnego obniżenia maksymalnego wymiaru kary. Ładunek społecznej szkodliwości konkretnego zachowania może być różny, a określone działania i zaniechania można pod tym względem porównywać. Każdorazowo badać należy okoliczności z tym związane, w szczególności w kontekście założeń ustawowych, które służą eliminacji tzw. „szarej i czarnej strefy”, tj. unikania opodatkowania lub wyłudzania podatku od towarów i usług, unikania podatku akcyzowego, niewnoszenia opłaty paliwowej itd. Jeżeli okoliczności te wskazują, że mamy do czynienia z podmiotem, nie będącym przedsiębiorstwem energetycznym, nie posiadającym koncesji, nie prowadzącym obrotu paliwem, a zajmującym się dystrybucją i doradztwem w zakresie sprzedaży środków smarnych, który dokonał wpisu do rejestru, nie dokonał przywozu paliwa, spóźnił się ze złożeniem sprawozdań, które to opóźnienie za okres czerwiec-sierpień 2023 roku było co prawda znaczne, ale złożone finalnie sprawozdania były tzw. sprawozdaniami „0” to sama nieterminowość złożenia sprawozdania z art. 43d Prawa energetycznego nie może mieć decydującego znaczenia dla wymierzenia maksymalnej wysokości kary. Szczególnym zadaniem organu, a następnie Sądu, w ramach badania natężenia społecznej szkodliwości jest dokonanie takiego odróżnienia, aby podmioty dopuszczające się uchybień zostały odpowiednio ukarane. Oceny tej nie można sprowadzać do ogólników. Natężenie społecznej szkodliwości określonego zachowania stanowi wypadkową wielu czynników.

Podsumowując nie było przekonujących argumentów, żeby utrzymać karę w wymierzonej wysokości w niniejszej sprawie. Z jednej strony zasada ignorantia iuris nocet, jest przeciwstawiona zasadzie egzekwowania prawa tylko wobec podmiotów, którzy to prawo znają. Nie ma racjonalności by w istocie kara stanowiła instrument odpłaty za świadomość prawa i jego dobrowolne stosowanie. Z drugiej strony oczywiście nie ma też przesłanek by nagradzać nieświadomość prawa całkowitym odstąpieniem od wymierzenia kary (jak wyżej, tak też: Wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 10 stycznia 2024 r. VII AGa 266/23 niepubl.).

Naprawienie błędu, co prawda po powzięciu o tym wiedzy przez Organ, zerowe ilości przywiezionego paliwa, prowadzenie w zasadzie działalności niekoncesjonowanej, niezwiązanej z obrotem paliwami, a w zakresie dystrybucji i doradztwa w zakresie sprzedaży środków smarnych uzasadniały obniżenie kary za każde naruszenie odpowiednio do okresu trwania naruszenia. Z drugiej strony okoliczność opóźnienia w złożeniu sprawozdania wpływa na zastosowanie kary w wymiarze pełniącym rolę wychowawczą.

Kolejną przesłanką wymiaru kary pieniężnej jest dotychczasowe zachowanie adresata kary pieniężnej. Przesłanka dotyczy w szczególności prawidłowości zachowania w aspekcie wykonywania obowiązków wynikających z norm Prawa energetycznego . W sytuacji gdy adresat kary pieniężnej nie był uprzednio karany oraz złożył zaległe sprawozdania, należy przyjąć, że okoliczność ta stanowi przesłankę pozytywną, pozwalającą na obniżenie wysokości kary pieniężnej. Dodatkowo, kara w łącznej wysokości 3.250 zł nie będzie stanowić nadmiernego obciążenia finansowego dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, a więc odpowiada możliwościom finansowym powoda.

Ustalając wreszcie wysokość kary pieniężnej wymierzanej stronie Sąd wziął również pod uwagę wynikające z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zasady, których organy ochrony prawnej zobowiązane są przestrzegać przy stosowaniu administracyjnej kary pieniężnej ( zob. orzeczenie TK z dnia 1 marca 1994 r., U 7/93, OTK 1994, nr 1, poz. 5, jak również M. Wyrzykowski, M. Ziółkowski (w:) System Prawa Administracyjnego, t. 2, Warszawa 2012, s. 361 i n., oraz powołane tam orzecznictwo TK). Należy zaś podkreślić, że podstawową zasadą dopuszczającą możliwość zastosowania kary pieniężnej oraz wskazującą granice kompetencji organów administracji publicznej przy stosowaniu tej formy represji jest zasada proporcjonalności ( zob. wyrok TK z dnia 27 kwietnia 1999 r., P 7/98, OTK 1999, nr 4, poz. 72). Uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy kara wymierzona przez Prezesa URE nie jest proporcjonalna i dlatego należało ją miarkować.

Z tych wszystkich względów w ocenie Sądu zasadne było obniżenie kary pieniężnej wymierzonej powodowi do łącznej wysokości 3.250 zł, a poszczególne kary pieniężne określone w podpunktach od a do c kolejno od 1.250 zł (za najdłuższy okres opóźnienia) do 1.000 zł (za krótsze okresy opóźnienia).

Zdaniem Sądu tak określona kara uwzględnia stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego powodowi, okoliczności jego popełnienia, stopień winy, jak również dotychczasowe jego postępowanie, i jako taka jest proporcjonalna. Kara w tej wysokości spełnia jednocześnie cele kary tak w zakresie prewencji, jak i represji. Miarkując wysokość nałożonej kary Sąd uwzględnił długość okresu opóźnienia w przedstawieniu każdego ze sprawozdań.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 479 53 § 2 k.p.c. oraz 479 53 § 1 k.p.c.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c., które z uwagi na częściowe uwzględnienie żądań zostały wzajemnie zniesione. Przepis ten odnosi się do kompensaty kosztów procesu, która umożliwia sprawiedliwe ich rozłożenie pomiędzy stronami, jeżeli żądania lub obrona uwzględnione zostały jedynie częściowo. Uwzględniając z jednej strony wynik procesu, a z drugiej okoliczność, że w jego toku wydane zostało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowiące asumpt do miarkowania kary, Sąd uznał, że w sprawie zachodziły podstawy ku temu, aby każda ze stron pozostała przy swoich kosztach.

SSO Małgorzata Wiliński