I C 561/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 czerwca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Bobińska

po rozpoznaniu w dniu 09 czerwca 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa I. W.

przeciwko Szpitalowi (...) w K. oraz (...) S.A. z siedzibą w W.

o zapłatę

1. oddala powództwo;

2. odstępuje od obciążania powoda kosztami postępowania;

3. przejmuje na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczone koszty sądowe.

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

W dniu pozew 20 października 2017 roku wpłynął pozew I. W., w którym powód wniósł o zasądzenie od pozwanych Szpitala (...) w K. sp. z.o.o. (również jako Szpital) oraz (...) Zakładu (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (również jako (...) S.A lub Ubezpieczyciel) zadośćuczynienia w wysokości 250 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego z obowiązku spełnienia zasądzonego świadczenia. Ponadto powód wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Ponadto w pozwie zawarto wniosek o zwolnienie powoda z konieczności ponoszenia kosztów sądowych.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w dniach od 06 maja 2016 r. do 09 lipca 2016 r. był pacjentem Szpitala (...) w K.. W dniu 11 maja 2016 r. został poddany zabiegowi operacyjnemu. polegającemu na rekonstrukcji trzonu, kąta i gałęzi żuchwy po stronie lewej wolnym płatem mikronaczyniowym z prawej kości strzałkowej. W dniu 19 maja 2016 r. nastąpiło pogorszenie stanu miejscowego w zakresie podudzia prawego tj. znaczny obrzęk, zaczerwienienie, wypływ treści ropnej, martwica. W wyniku antybiogramu rany z podudzia wykryto bakterie S. (...) oraz E. (...). Wyjaśniono przy tym, iż na skutek zakażenia powód doznał martwicy płata kostnego ze strzałki prawej odtwarzającego lewy trzon i gałąź żuchwy oraz martwicy skóry mięśni podudzia prawego. W następstwie powyższego wykonano zabieg operacyjny polegający na resekcji martwiczo zmienionej skóry, tkanki podskórnej i mięśni (strzałkowych, prostownika palców i plaucha, długiego zginacza i mięśnia płaszczkowatego), resekcji odleżyny okolicy pięty prawej oraz zaopatrzono ubytek podudzia opatrunkiem podciśnieniowym V.. Dnia 04 czerwca 2016 r. wykonano pokrycie rany podudzia przeszczepem skóry pośredniej grubości pobranej z lewego uda. W dniu 7 grudnia 2016 r. zdiagnozowano u powoda martwicę płata kostnego ze strzałki prawej odtwarzającego lewy trzon i gałąź żuchwy z infekcją S. (...), E. (...) oraz przetokę ropną okolicy podżuchwowej lewej. W dniu 14 grudnia 2016 r. przeprowadzono badania i stwierdzono całkowitą martwicę kości strzałkowej odtwarzającej trzon i gałąź żuchwy po stronie lewej i usunięto materiał zespalający oraz fragmenty martwej kości. W związku z powstałym zakażeniem powód doznał niedowładu dystalnego kończyny dolnej prawej oraz bólu neuropatycznego z przeczulicą dotykową na powierzchni grzbietowej stopy prawej, powyższe dolegliwości powodują, że powód ma problemy z poruszaniem się. Podkreślono, iż w wyniku powikłań powód doznał krzywdy oraz bólu psychicznego związanych z trudnym leczeniem, utratą pracy i perspektyw na przyszłość oraz zmianą dotychczasowego życia. W ocenie powoda po stronie lekarzy pracujących w pozywanym szpitalu wystąpiły zaniedbania podczas wykonywania zabiegu operacyjnego, które skutkowały ww. krzywdą. ( pozew, k. 1-6)

Postanowieniem z dnia 23 listopada 2017 roku, Sąd zwolnił powoda od kosztów sądowych w całości. ( k. 317)

W odpowiedzi na pozew z dnia 12 lutego 2018 r. pozwany (...) S.A wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu pozwany potwierdził, że obejmował ochroną ubezpieczeniową w zakresie odpowiedzialności cywilnej Szpital (...) w K. Sp. z.o.o. Suma gwarancyjna na jedno zdarzenie w dacie zawarcia umowy wynosiła 100 000 euro, co stanowiło równowartość 416 310 zł. W ocenie pozwanego powód nie wykazał wszystkich wymaganych przesłanek do zaistnienia odpowiedzialności deliktowej tj. adekwatnego związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy zawinionym działaniem bądź zaniechaniem personelu ubezpieczonego szpitala, a powstaniem szkody. Zgodnie z art. 6 k.c. obowiązek wykazania przesłanek spoczywa na powodzie. Kwestionując zasadę odpowiedzialności, pozwany zakwestionował również wysokość roszczenia uznając wysokość dochodzonego zadośćuczynienia za wygórowaną i nieproporcjonalną do skutków leczenia powoda w pozwanym szpitalu ( odpowiedz na pozew, k.325-326 )

W odpowiedzi na pozew z dnia 15 lutego 2018 r. pozwany Szpital (...) w K. Sp. z.o.o. również wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Pozwany zaprzeczył twierdzeniom powoda, że w ramach leczenia czy diagnostyki doszło do jakichkolwiek błędów, a także że ten doznał krzywdy oraz bólu psychicznego związanego z trudnym leczeniem, utratą pracy i utratą perspektyw na przyszłość oraz zmianą całego dotychczasowego życia. W szczególności pozwany zaprzeczył, aby po stronie lekarzy powstały zaniedbania przy wykonaniu zabiegu operacyjnego, doszło do nieprawidłowości w procesie leczenia powoda, w tym w czasie operacji, jak i w okresie pooperacyjnym, jak również, że rzekome nieprawidłowości wpłynęły następnie na pogorszenie stanu zdrowia powoda oraz, że pozostają one w związku przyczynowym z poniesionymi przez niego szkodami. Zdaniem pozwanego zabieg chirurgiczny był wykonany zgodnie z rygorami antyseptyki i aseptyki okołooperacyjnej. Pozwany stwierdził, że martwica płata skórno-kostnego z kości strzałkowej prawej nastąpiła w wyniku niedrożności tętnicy strzałkowej i braku prawidłowej perfuzji przez płat z powodu nasilonych zmian miażdżycowych. Zdaniem tego pozwanego kolonizacja tkanek martwiczych przez bakterieS. (...) i E. (...), była wtórna do zmian martwiczych pochodzenia miażdżycowego. Wskazano, że pierwotna operacja rekonstrukcji żuchwy dokonana w 2011 roku po wycięciu szkliwiaka u powoda zakończyła się również martwicą płata mikronaczyniowego z biodra z tych samym przyczyn i już wtedy stwierdzono kolonizację pacjenta przez szczep E. (odpowiedz na pozew, k. 335-340)

Do zamknięcia rozprawy strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W posiewnie pobranym od I. W. w dniu 23 marca 2011 roku stwierdzono obecność bakterii E. (...). ( dokumentacja medyczna k. 377)

W dniach od 06 maja 2016 r. do 09 lipca 2016 r. I. W. był pacjentem Szpitala (...) w K., gdzie został przyjęty w trybie planowym na Oddział Chirurgii (...) ( dokumentacja medyczna k. 62-63).

Przyczyną skierowania do szpitala był defekt żuchwy spowodowany zabiegiem resekcji trzonu, kąta i gałęzi prawej żuchwy z powodu szkliwiaka, który odbył się w 2010 roku z następową martwicą płata mikronaczyniowego z biodra. ( dokumentacja medyczna k. 66).

Celem planowanego zabiegu była rekonstrukcja twarzy, tak aby doprowadzić do odzyskania symetrii twarzy, poprawić funkcję mówienia i połykania oraz stworzyć warunki do odbudowy utraconych zębów żuchwy ( opinia biegłego z zakresu chirurgii stomatologicznej i chirurgii szczękowo – twarzowej dr. hab. n. med. O. C. (1) k. 1477)

Badanie przedmiotowe wykonane po przyjęciu do szpitala nie ujawniło innych nieprawidłowości w stanie zdrowia pacjenta niż otyłość i blizny po poprzednim zabiegu. I. W. był szczepiony przeciwko WZW typu B oraz posiadał kwalifikację anestezjologiczną do zabiegu. W ankiecie anestezjologicznej nie wskazał żadnych schorzeń ( dokumentacja medyczna k.65-67,k. 90-91)

W dniu 10 maja 2016 roku pacjent wyraził zgodę na zaproponowany zabieg operacyjny rekonstrukcji ubytku żuchwy za pomocą płata mikronaczyniowego z prawej kości strzałkowej ( dokumentacja medyczna k. 69)

W trakcie operacji w dniu 11 maja 2016 roku wypreparowano płat strzałkowy z prawego podudzia z wyspą skórną. Po wykonaniu zespolenia tętnicy strzałkowej z tętnicą tarczową górną uzyskano falę tętna, nie uzyskano jednak reperfuzji tkanek płata i wypływu krwi z żył strzałkowych. Przyczyną takiego stanu były liczne blaszki miażdżycowe zarówno w naczyniach dawczych, jak i biorczych. Po wycięciu zespolenia tętniczego stwierdzono zakrzepicę w zespoleniu. Ponownie wykonano zespolenie, jednak nie doszło do reperfuzji płata. Wobec opisanej wyżej sytuacji ponownie wycięto zespolenie i wykonanie zespolenie i wykonano zespolenie tętnicy strzałkowej z tętnicą szyjną zewnętrzną lecz ponownie stwierdzono zakrzepicę w tętnicy strzałkowej. Rozcięto ścianę tętnicy strzałkowej i usunięciu embolektomem blaszki miażdżycowej z jej światła, w skutek tej procedury uzyskano perfuzję przez część tkanek płata mikronaczyniowego. ( dokumentacja medyczna k. 102).

Po zabiegu pacjent został przeniesiony na Oddział Intensywnej Terapii oraz wdrożono antybiotykoterapię. ( dokumentacja medyczna k. 79)

Zastosowanie wolnego płata z kości strzałkowej (ang. Free Fibular Flap (...)) to jedna z najczęściej stosowanych technik rekonstrukcyjnych, szczególnie w chirurgii onkologicznej żuchwy. Jest to metoda szeroko stosowana, lecz może wiązać się z poważnymi powikłaniami. ( opinia biegłego z zakresu chirurgii stomatologicznej i chirurgii szczękowo – twarzowej dr. hab. n. med. O. C. (1) k. 1477-1478)

W trakcie pobytu na Oddziale Intensywnej Terapii I. W. był sedowany i sztucznie wentylowany, podawano antybiotyki, prowadzono analgezję, kontrolowano diurezę, prowadzono obserwację ryzyka rozwoju odleżyn ( dokumentacja medyczna k. 160-161), wdrożono kartę indywidualnej pielęgnacji ( dokumentacja medyczna k. 162) oraz prowadzono kartę obserwacyjną. ( dokumentacja medyczna k. 166).

W dniu 12 maja 2016 roku odbyła się konsultacja chirurga szczękowo-twarzowego ( dokumentacja medyczna k. 147).

W dniu 13 maja 2016 r. pacjent został ekstubowany i podjął oddech własny, był przytomny oraz krążeniowo i oddechowo wydolny. Następnie został przeniesiony na Oddział Chirurgii(...). ( dokumentacja medyczna k. 147)

W trakcie hospitalizacji stwierdzono u pacjenta obecność przetoki skórnej na szyi z wyciekiem treści ropnej, która była kilkakrotnie pobierana do badania bakteriologicznego, celem uzyskania antybiogramu potrzebnego do przeprowadzenia celowanej antybiotykoterapii. ( dokumentacja medyczna k. 223)

W trakcie hospitalizacji wielokrotnie wykonywano u I. W. zabiegi drenażu przestrzeni powięziowych, usunięcia tkanek martwiczych, zmiany opatrunku, stosowano opatrunki typu V., pokrywano ranę wolnymi przeszczepami skóry, a także prowadzono sesje w komorze hiperbarycznej. ( dokumentacja medyczna k. 233-256)

W dniu 09 lipca 2016 r. I. W. został wypisany ze Szpitala. Do grudnia 2016 r. pozostawał w kontroli poszpitalnej w Poradni Chirurgii (...)w ww. szpitalu. ( dokumentacja medyczna k. 223, 268)

W dniu 07 grudnia 2016 r. I. W. został ponownie przyjęty na Oddział Chirurgii (...)ww. Szpitala z powodu przetoki ropnej okolicy podżuchwowej lewej z infekcją S taphylococcus aureus (...) i E., w przebiegu martwicy płata kostnego ze strzałki prawej. Stan po rekonstrukcji lewego trzonu i gałęzi żuchwy płatem kostnym ze strzałki prawej z wyspą skórną w czerwcu 2016r. Stan po przebytym ostrym zespole przedziałowym podudzia prawego powikłanego martwicą skóry i mięśni. ( dokumentacja medyczna k. 313)

W dniu 14 grudnia 2016 roku wykonano u pacjenta zabieg operacyjny w znieczuleniu ogólnym, polegający na usunięciu nekrotycznego fragmentu kości strzałkowej odtwarzającego żuchwę po stronie lewej oraz materiału zespalającego. ( dokumentacja medyczna k. 313)

W dniu 29 grudnia 2016 r. I. W. został wypisany ze Szpitala. ( dokumentacja medyczna k. 314)

W badaniu przeprowadzonym w dniu 23 czerwca 2025r. przez biegłego z zakresu chirurgii stomatologicznej i chirurgii szczękowo – twarzowej dr. hab. n. med. O. C. (1) stwierdzono:

⚫

bliznę w zakresie podudzia prawego

⚫

ubytek mięśni, tkanki podskórnej i skóry podudzia prawego o wymiarach około 10 x 9 cm

⚫

nieznaczny obrzęk podudzia prawego

⚫

palce stopy prawej szponiaste, odgięte ku górze, o ograniczonym zakresie zgięcia

⚫

zaburzenie czucia zewnętrznej części podudzia i stopy

⚫

wewnątrzustnie liczne zęby zgorzelinowe

⚫

defekt żuchwy od okolicy zęba 33 do okolicy szyjki wyrostka kłykciowego lewego żuchwy

⚫

blizny wewnątrzustnie i zewnątrzustnie na szyi prawidłowo wygojone ( k. 1475-1476)

Aktualny stan zdrowia I. W. jest średni. W dalszym ciągu utrzymuje się defekt trzonu, kąta i gałęzi żuchwy po stronie lewej, a co za tym idzie ma problemy z mówieniem, spożywaniem pokarmów, wypływaniem śliny z lewego kata ust. I. W. ma niedowład prawej stopy, zaburzenie możliwości odgięcia grzbietowego stopy i palców stopy prawej oraz przeczulica stopy i podudzia prawego, spowodowane przez trwałe uszkodzenie prawego mięśnia strzałkowego. Defekty mają charakter trwały i prawdopodobnie nie ma możliwości poprawy tego stanu. ( opinia biegłego z zakresu chirurgii stomatologicznej i chirurgii szczękowo – twarzowej dr. hab. n. med. O. C. (1) k. 1478)

Do martwicy płata kostnego ze strzałki prawej doszło w mechanizmie zakażenia bakteryjnego przebiegającego wraz z zaburzeniami perfuzji płata.

Jest wiele przyczyn zakażenia bakteriami S. (...) i E. (...). Najczęstszą przyczyną zakażenia S. (...) u pacjenta poddanego zabiegowi operacyjnemu jest kolonizacja rany pooperacyjnej przez bakterie. Bakterie te dostają się do rany z zewnątrz. Często zakażenie pochodzi z własnej flory bakteryjnej pacjenta bytującej na jego skórze, ale możliwe jest również pochodzenie bakterii ze skóry personelu medycznego. Do zakażenia E. (...) dochodzi najczęściej w mechanizmie zakażenia bakteriami pochodzącymi z jelit, dróg moczowych lub jamy ustnej pacjenta. Jest możliwa kolonizacja skóry przez bakterie E. (...), ale jest to rzadsze i nietypowe. Do zakażenia S. (...) i E. (...) może dochodzić również w przebiegu zakażenia krwiopochodnego, jest to nietypowe, niemniej nie jest niemożliwe. Na zakażenie wpływ mają inne czynniki tj. obniżona odporność pacjenta, choroby przewlekłe, czas i skomplikowanie zabiegu, niestosowanie lub nieprawidłowe stosowanie antybiotyków w okresie okołooperacyjnym. ( opinia uzupełniająca biegłego z zakresu chirurgii stomatologicznej i chirurgii szczękowo – twarzowej dr. hab. n. med. O. C. (1) k. 1506)

Brak jest możliwości ustalenia czy flora bakteryjna pochodziła od pacjenta czy od środowiska szpitalnego ( ustna opinia uzupełniająca biegłego z zakresu chirurgii stomatologicznej i chirurgii szczękowo – twarzowej dr. hab. n. med. O. C. (1) k. 1530)

Zakażenie ww. bakteriami nie jest normalnym następstwem zabiegu, jaki został przeprowadzony u I. W.. Zakażenie nie jest również oczekiwanym efektem gojenia się ran, ale jest częstym, znanym i możliwym powikłaniem po takich zabiegach. ( opinia uzupełniająca biegłego z zakresu chirurgii stomatologicznej i chirurgii szczękowo – twarzowej dr. hab. n. med. O. C. (1) k. 1507)

Występowanie blaszek miażdżycowych zwiększa ryzyko zabiegu, jakiemu został poddany I. W. i może prowadzić do powikłań. Możliwe było przeprowadzenie dodatkowych badań, które mogłyby uwidocznić blaszki miażdżycowe w naczyniach prawej kończyny dolnej. Niemniej samo ich wykrycie nie doprowadziłoby do zmniejszenia ryzyka powikłań. Biorąc pod uwagę wiek pacjenta oraz brak zgłaszanych schorzeń, brak było wskazań do przeprowadzania dodatkowych badań. ( opinia uzupełniająca biegłego z zakresu chirurgii stomatologicznej i chirurgii szczękowo – twarzowej dr. hab. n. med. O. C. (1) k. 1508)

W toku leczenia nie zostały ujawnione zaniedbania lub zaniechania mogących mieć wpływ na leczenie pacjenta. Zespół operujący posiadał aktualne i właściwe badania, pozwalające na przeprowadzenie zabiegu. ( ustna opinia uzupełniająca biegłego z zakresu chirurgii stomatologicznej i chirurgii szczękowo – twarzowej dr. hab. n. med. O. C. (1) k. 1531v)

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie twierdzeń o faktach przyznanych i niezaprzeczonych, a ponadto dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy. Wiarygodność zgromadzonych w sprawie dokumentów nie była kwestionowana przez strony, nie budziła również wątpliwości Sądu w tym zakresie.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy posiadały dowody z opinii biegłego z zakresu chirurgii stomatologicznej i chirurgii szczękowo – twarzowej dr. hab. n. med. O. C. (1) z dnia 27 lipca 2025 r. ( k. 1472-1478), opinii uzupełniającej z dnia 6 kwietnia 2026 r. ( k. 1505-1508) oraz opinii ustnej ( k. 1529v-1531v). Sąd uznał ww. opinie za w pełni miarodajne dla przedmiotowej sprawy i wyczerpująco odpowiadające na zadane tezy dowodowe oraz pytania stron. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż Sąd nie podziela zastrzeżeń do opinii biegłego zgłoszonych przez powoda w piśmie w dniu 22 maja 2026 roku. Sąd pominął również wniosek powoda o udzielenie terminu na złożenie wniosku o opinię uzupełniającą lub inną opinię zespołu biegłych uznając, że wniosek ten zmierza do przedłużenia postępowania tj. na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c.

Sąd uznał za wiarygodne zeznania powoda I. W. ( k. 1531v-1532v) oraz świadka U. W. – żony powoda ( k. 1275-1278) co do zasady – z tym zastrzeżeniem, że Sąd miał na uwadze, iż zeznania powyższych osób nacechowane były subiektywnym spostrzeżeniem do prezentowanych dowodów. Sąd miał na uwadze, że powód miał zdiagnozowaną depresję i bardzo przeżył sytuację związaną z powikłaniami pooperacyjnymi, brakiem możliwości pracy zarobkowej, pogorszeniem stanu materialnego rodziny czy brak możliwości pełnienia roli rodzica w stosunku do swoich dzieci.

Sąd uznał zeznania świadków S. I., J. N., O. C. (2) oraz O. K. za wiarygodne jednakże, nie wniosły one żadnych nowych, ani istotnych okoliczności do sprawy.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Powód I. W. domagał się zasądzenia pozwanych Szpitala (...) w K. sp. z.o.o. oraz (...) Zakładu (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwoty 250 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Pozwani wnosząc o oddalenie powództwa, zakwestionowali, by w niniejszej sprawie doszło do błędu medycznego, a co za tym idzie odpowiedzialności za obecny stan zdrowia powoda.

W pierwszej kolejności Sąd dokonał oceny przeprowadzonego zabiegu w pozwanym szpitalu pod kątem zaistnienia błędu medycznego.

Lekarz i zakład leczniczy ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną pacjentowi na zasadzie winy. Odpowiedzialność ta może być kontraktowa (art. 471 k.c. w przypadku zawarcia umowy z pacjentem) lub deliktowa (art. 415 k.c. i następne). Zakład leczniczy odpowiada zaś za działania lekarza stosownie do treści art. 430 k.c., zgodnie z którym kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności. W doktrynie przyjmuje się, iż przesłankami odpowiedzialności zwierzchnika są: 1) powierzenie na własny rachunek wykonania czynności podwładnemu; 2) zawiniony czyn niedozwolony podwładnego; 3) szkoda wyrządzona przy wykonywaniu powierzonej podwładnemu czynności; 4) związek przyczynowy między czynem niedozwolonym podwładnego a szkodą. Sytuacje regulowane w art. 430 k.c. dotyczą zwłaszcza przypadków, gdy czynności powierzone zostały osobom, których aktywność wiąże się zazwyczaj z działaniem twórczym, podlegającym własnej, swobodnej ocenie, w dużym stopniu niezależnym od decyzji innych podmiotów (lekarze, prawnicy, badacze) i nie polega na ścisłym podporządkowaniu poleceniom, dotyczącym powierzonej czynności. Zważywszy na istniejące ryzyko wyrządzenia szkody, w orzecznictwie i doktrynie dominuje wykładnia rozszerzająca zakres zastosowania art. 430 k.c., uznająca ogólne podporządkowanie ("organizacyjne") sprawcy szkody powierzającemu za wystarczające dla kwalifikacji danej relacji w kategoriach zwierzchnik - podwładny ( A. Olejniczak [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część ogólna [pod red.:] A. Kidyby, opubl. w SiP Lex, 2010 oraz przywołani tamże: W.Dubis, P. Machnikowski, M. Safian ). Mimo samodzielności lekarzy, dokonujących czynności diagnostycznych i terapeutycznych, powszechnie przyjmuje się na podstawie art. 430 k.c. odpowiedzialność jednostek organizacyjnych, na rachunek których lekarze wykonują te czynności ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 1965 r., sygnatura akt II CR 2/65, opubl. w OSP 1967, z. 9, poz. 220, z glosą A. Szpunara tamże, oraz W. Czachórski, Zobowiązania, 2002, s. 224; Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, 2008, nb 546; M. Sośniak, Cywilna odpowiedzialność lekarza, Warszawa 1977, s. 37-43). Najczęściej źródłem podległości są stosunki pracy lub powstałe na podstawie szczególnych regulacji. Natomiast umowy cywilnoprawne (np. umowa o dzieło, umowa zlecenia) nie kreują zwierzchnictwa, o jakim stanowi art. 430 k.c.; uprawnienie do udzielania wskazówek nie oznacza podporządkowania kierownictwu drugiej strony stosunku. Jednak w tych przypadkach nie można wykluczyć faktycznego wytworzenia się stosunku podległości (A. Olejniczak za P. Machnikowskim, ibidem). Powierzający ponosi odpowiedzialność, jeżeli jego podwładny wyrządził szkodę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Reżim odpowiedzialności opiera się na zasadzie ryzyka. Wina powierzającego jest prawnie nieistotna dla kwalifikacji jego odpowiedzialności na podstawie art. 430 kc. Przepis ten nie określa przy tym żadnych okoliczności egzoneracyjnych, uchylających odpowiedzialność zwierzchnika. Wskazuje jednak dodatkową przesłankę odpowiedzialności powierzającego, w postaci winy podwładnego (A. Olejniczak, ibidem).

Jak wyżej wskazano, lekarz ponosi odpowiedzialność tylko w razie winy. Wina zachodzi wówczas, gdy lekarzowi można postawić zarzut zarówno obiektywnej, jak i subiektywnej niewłaściwości postępowania. Element obiektywny winy to naruszenie obowiązujących przepisów lub reguł wynikających z zasad wiedzy medycznej, doświadczenia i deontologii zawodowej, zaś element subiektywny wiąże się z niedbalstwem, niedołożeniem należytej staranności, umyślnym działaniem lub zaniechaniem (tak Mirosław Nesterowicz „Prawo medyczne”, Warszawa 2014, s. 82). W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 roku o zawodach lekarza i lekarza dentysty, lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. Od lekarza wymaga się przy tym staranności wyższej niż przeciętna z uwagi na przedmiot jego zabiegów i skutki ( tak Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 9 marca 2001 roku, I ACa 124/01, Przegląd Sądowy 2002, nr 10, s. 130). Do obowiązków lekarza należy podjęcie takiego sposobu postępowania, które gwarantować powinno - przy zachowaniu aktualnego stanu wiedzy i staranności - przewidywalny efekt w postaci wyleczenia, a przede wszystkim nienarażenie pacjentów na pogorszenie stanu zdrowia ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 lutego 2010 roku, V CSK 287/09, niepublikowany). Dla przyjęcia odpowiedzialności lekarza (art. 415 k.c.) lub zakładu leczniczego wystarczy każdy stopień winy, choćby najmniejszy ( culpa levissima).

W doktrynie, jako błąd sztuki lekarskiej definiuje się czynności (zaniechanie) lekarza w zakresie diagnozy i terapii niezgodne z nauką medyczną w zakresie dla lekarza dostępnym (tak Mirosław Nesterowicz „Prawo medyczne”, Warszawa 2014, s. 84). Biorąc pod uwagę kolejne etapy postępowania medycznego w doktrynie oraz orzecznictwie sądowym wyróżnia się następujące rodzaje błędów lekarskich: błąd diagnostyczny, błąd terapeutyczny (leczniczy) oraz błąd rozpoznania (prognozy).

Zgodnie zaś z dyspozycją art. 445 § 1 k.c., w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Podstawą zasądzenia jest spełnienie przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, przewidzianych w art. 415 k.c. Tymi przesłankami są: powstanie szkody (krzywdy w przypadku zadośćuczynienia), związek przyczynowy między działaniem szpitala, a szkodą (krzywdą), bezprawność działań szpitala oraz jego wina. Natomiast przepis art. 361 § 1 k.c., wprowadza dodatkową przesłankę odpowiedzialności, a mianowicie zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne (typowe, występujące zazwyczaj) następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Istnienie związku przyczynowego jako zjawiska obiektywnego jest determinowane określonymi okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy i dlatego istnienie związku przyczynowego bada się w okolicznościach faktycznych określonej sprawy ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2011 r. wydany w sprawie I CSK 475/10). Ciężar dowodu wykazania tych przesłanek obciąża, w myśl art. 6 k.c. tego kto wywodzi z nich skutki prawne – a więc powoda.

Błąd medyczny jest kategorią obiektywną i zależy wyłącznie od aktualnego stanu wiedzy w zakresie medycyny. Taki błąd, aby stać się podstawą odpowiedzialności lekarza, musi być błędem przez niego zawinionym, co ustalane jest z uwzględnieniem wszystkich realiów określonego przypadku. Błąd medyczny jest to nieumyślne działanie, zaniedbanie lub zaniechanie lekarza, położnej powodujące szkodę pacjenta. Na błąd medyczny muszą składać się następujące elementy: postępowanie niezgodne z powszechnie uznanym stanem wiedzy medycznej, wina nieumyślna (tzw. lekkomyślność lub niedbalstwo) lekarza, ujemny skutek popełnionego błędu, związek przyczynowy między popełnionym błędem, a ujemnym skutkiem postępowania leczniczego w postaci śmierci pacjenta, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Przy czym zachowanie lekarza przy dokonywaniu zabiegu medycznego powinno zostać poddane ocenie z punktu widzenia fachowości. Te zaś wyznaczają kwalifikacje lekarza (specjalizacja, stopień naukowy), posiadanie doświadczenia ogólnego i przy wykonywaniu określonych zabiegów medycznych. O zawinieniu lekarza może zdecydować nie tylko zarzucenie mu braku wystarczającej wiedzy i umiejętności praktycznych, odpowiadających aprobowanemu wzorcowi należytej staranności, ale także niezręczność i nieuwaga przeprowadzanego zabiegu, jeżeli oceniając obiektywnie nie powinny one wystąpić w konkretnych okolicznościach. Ponadto dodać należy także, iż na lekarzu zgodnie z art. 355 k.c. spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności w swoim działaniu.

W tym miejscu należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 822 k.c. w następstwie zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązany jest do zapłacenia odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający – sprawca szkody. Natomiast stosownie do treści art. 805 k.c. świadczenie ubezpieczyciela obejmuje zapłatę sumy pieniężnej odpowiadającej wysokości szkody poniesionej przez poszkodowanego.

W świetle powołanych powyżej przepisów dla powstania odpowiedzialności pozwanego Szpitala konieczne było powstanie łącznie następujących przesłanek: winy, w tym przypadku personelu medycznego, szkody jakiej miałaby doznać powód wskutek działania lub zaniechania Szpitala i w końcu istnienie normalnego (adekwatnego) związku przyczynowego pomiędzy winą, a szkodą. Brak któregokolwiek z tych elementów skutkował brakiem odpowiedzialności pozwanego szpitala.

Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, a w szczególności opinię biegłego, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, by w leczeniu powoda I. W. doszło do błędu medycznego. W ocenie Sądu, nie został wykazany związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy działaniami personelu szpitala, a powikłaniami pooperacyjnymi u powoda.

Sąd pragnie podkreślić, na co również zwrócił uwagę biegły w swojej opinii, iż przed zabiegami nie ma zwyczaju wykonywania wszystkich możliwych badań diagnostycznych, wykonuje się jedynie te, które są konieczne. Powód w momencie przyjęcia do szpitala miał 42 lata oraz nie deklarował, żadnych innych chorób przewlekłych, a więc nie było podstaw do przeprowadzenia badania na obecność płytek miażdżycowych w operowanej kończynie. Należy również zwrócić uwagę, że nawet gdyby przez zabiegiem przeprowadzono ww. badanie i wykazałoby ono blaszki miażdżycowe, to nie doprowadziłoby to do eliminacji ryzyka, a dałoby jedynie wiedzę zespołowi operującemu o możliwych komplikacjach.

Rekapitulując powyżej, w tym mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, w ocenie Sądu Okręgowego nie sposób przypisać personelowi szpitala dokonującego zabiegu u powoda popełnienie błędu medycznego. Zastosowana metoda przeszczepu - jak ocenił biegły - była jedną z najczęściej stosowanych, jednak może się ona wiązać z powikłaniami zarówno w miejscu biorczym jak i dawczym. Przed operacją personel prawidłowo oszacował ryzyko zabiegu u powoda. Należy również podkreślić, iż mimo występujących po drodze komplikacji w postaci braku perfuzji płata spowodowanej występowaniem blaszek miażdżycowych, lekarze operujący przez wiele godzin próbowali przeszczepić płat skóry powoda.

Również w ocenie Sądu, nie jest możliwe ustalenie na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy zakażenie bakteriami S. (...) i E. (...) nastąpiło podczas pobytu powoda w szpitalu. Należy przy tym zauważyć, że w materiale pobranym od powoda w 2011 roku stwierdzono obecność bakterii E. (...), nie można tym samym wykluczyć, że powód był nosicielem tej bakterii również podczas zabiegu w 2016 r. lub że został zakażony w innym miejscu. Kolonizacja skóry bakterią E. (...) jak stwierdził biegły - jest nietypowa, albowiem zakażenia ww. bakterią zachodzi najczęściej w mechanizmie zakażenia bakteriami pochodzącymi z jelit, dróg moczowych lub jamy ustnej pacjenta. Jest wiele możliwych przyczyn zakażenia ww. bakteriami. Zakażenie mogło pochodzić zarówno od personelu medycznego, jak i mogło pochodzić z własnej flory bakteryjnej powoda.

Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zasada ta jest ściśle powiązana z art. 232 k.p.c., który nakłada na powoda obowiązek wykazania wszystkich dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. W niniejszej sprawie oznacza to, że na powodzie spoczywał obowiązek wykazania przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej po stronie szpitala oraz ubezpieczyciela tj. winy, szkody (krzywdy) oraz adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem personelu szpitala a powstałą szkodą.

Sąd jest świadom, że w sprawach dotyczących zakażeń szpitalnych często nie jest możliwe wykazanie związku przyczynowego ponad wszelką wątpliwość. Z tego względu orzecznictwo dopuszcza w takich sprawach tzw. dowód prima facie, pozwalający na ustalenie związku przyczynowego w oparcie o wysoki stopień prawdopodobieństwa. Niemniej jednak, stanowi to jedynie złagodzenie zasady ciężaru dowodu, a nie zaś jej odwrócenie.

Nawet przy zastosowaniu niższych wymogów dowodowych, obowiązkiem powoda było przedstawienie łańcucha zdarzeń, z którego by wynikało, że do zakażenia doszło w pozwanym Szpitalu. W ocenie Sądu powód temu nie sprostał. Z powyższych względów, Sąd nie mógł przypisać szpitalowi odpowiedzialności za obecny stan zdrowia powoda.

Każda ingerencja w ciało człowieka wiąże się z ryzykiem niepowodzenia. Nawet prosty zabieg może zakończyć się niepowodzeniem, albo wystąpieniem niespodzianych, niezmiernie rzadko występujących powikłań. Nie ulega wątpliwości Sądu, że dla pacjenta oczekującego najlepszego możliwego rezultatu leczenia, błędem będzie każdy wynik leczenia odmienny od oczekiwanego. Trzeba jednak mieć na względzie, że nawet niespodziewanie gorszy wynik leczenia może wynikać z wielu czynników obiektywnych, niezależnych od czynności podejmowanych przez personel medyczny oraz ich wiedzy, a zatem z okoliczności, które nie mogą stanowić podstawy odpowiedzialności. Ciało człowieka i procesy w nim zachodzące, mimo lat badań i doświadczeń, nadal w niektórych kwestiach pozostają obszarem nieznanym.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, iż nie zostało wykazane, aby w niniejszej sprawie doszło do błędu medycznego. Tym samym wobec braku spełnienia przesłanek odpowiedzialności pozwanego Szpitala, brak jest również podstawy odpowiedzialności po stronie Ubezpieczyciela.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, oddalając powództwo.

O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 102 k.p.c., która stanowi, iż w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Mając na względzie okoliczność przedmiotowej sprawy, a w szczególności stan majątkowy powoda, a także wcześniejsze zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd uznał, iż zasadnym będzie odstąpienie od obciążania powoda, pomimo przegania sprawy w całości.

Jednocześnie, w związku z odstąpieniem od obciążania kosztami procesu, w punkcie 3 Sąd postanowił przejąć na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczone koszty sądowe powstałe w toku niniejszego postępowania, wyłożone tymczasowo z sum Skarbu Państwa.

Sędzia Agnieszka Onichimowska