IV P 26/25

Sygn. akt IV P 26/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 października 2025 r.

Sąd Rejonowy w Dębicy, IV Wydział Pracy

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Wilk - Król

Protokolant: starszy sekretarz Ewa Suchocka

po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. w X.

na rozprawie

sprawy z powództwa W. U.

przeciwko pozwanemu (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W.

o zapłatę odprawy

I. Zasądza od pozwanego (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz powoda W. U. kwotę 15 270,00 złotych brutto (słownie: piętnaście tysięcy dwieście siedemdziesiąt złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty, tytułem odprawy;

II. Nakazuje pobrać od pozwanego (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dębicy kwotę 1 000,00 złotych (jeden tysiąc złotych) tytułem opłaty sądowej od pozwu, od której powód z mocy ustawy był zwolniony.

Sygn. akt IV P 26/25

wyroku Sądu Rejonowego w Dębicy z dnia 9 października 2025 r.

Powód W. U. domagał się na podstawie ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty 15 270,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie (szczegółowe uzasadnienie k. 2 – 3).

W odpowiedzi na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, ewentualnie w przypadku uwzględnienia powództwa rozłożenia należności na trzy raty z uwagi na przekształcenia wewnętrzne i przejściowe kłopoty finansowe pozwanego (szczegółowe uzasadnienie – k. 13 – 14).

Ustalone przez Sąd okoliczności faktyczne sprawy:

Powód był zatrudniony u pozwanego od dnia 21 kwietnia 2025 r. na podstawie umowy o prace zawartej na czas nieokreślony, a stanowisku rozliczeniowiec. W dniu 30 sierpnia 2024 r. pozwany wypowiedział powodowi umowę o pracę, z uwagi na likwidację stanowiska pracy. W tym czasie pozwany wypowiedział umowy o pracę , również kilku innym pracownikom.

Średni miesięczny dochód powoda, liczony w sposób jak ekwiwalent za urlop wynosił 5090 zł brutto.

Pismem z dnia 2 stycznia 2025 r. W. U. zwrócił się do pozwanego o wypłatę należnej odprawy pieniężnej. Do dnia dzisiejszego odprawa nie została mu wypłacona.

Powód wykonywał swoje obowiązki wzorowo, nie została mu udzielona żadna kara. Brak również było jakiekolwiek zastrzeżeń co do pracy powoda. Pozwany był pracodawcą zatrudniającą powyżej 20 osób.

Powodowi tytułem odprawy przysługuje kwota 15 270 zł brutto.

dowód: zeznania powoda k. 49, świadectwo pracy k. 4, wypowiedzenie umowy o pracę k. 5; wezwanie do zapłaty z dnia 2.01.2025 r. k. 6, zaświadczenie o wysokości za wynagrodzenia k.28;

Powyższe ustalenia faktyczne Sąd poczynił na podstawie wiarygodnych zeznań powoda oraz na podstawie dowodów z dokumentów.

W ocenie Sądu, brak jakichkolwiek powodów do kwestionowania prawdziwości powyższych dokumentów, w szczególności nie zachodziły zarówno w samej ich treści jak i pomiędzy przedmiotowymi dokumentami, a pozostałym materiałem dowodowym żadne sprzeczności. W ocenie Sądu brak jest jakichkolwiek powodów do kwestionowania ich prawdziwości. Sąd nie dostrzegł również pomiędzy nimi żadnych sprzeczności.

Za wiarygodne w całości Sąd uznał zeznania powoda, które były spójne, logiczne oraz odpowiadały treści dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy.

Ustalenia co do przebiegu zatrudnienia powoda były natomiast dokonywane na podstawie dokumentów zgromadzonych w jego aktach osobowych.

Sąd pominął dowód z przesłuchania strony pozwanej, albowiem na termin rozprawy nie stawił się nikt, nie usprawiedliwiając swojej nieobecności, a strona była wzywana pod rygorem pominięcia dowodu z przesłuchania.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługuje na uwzględnienie.

Artykuł 8 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników m.in. stanowi, iż pracownikowi w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia przysługuje odprawa pieniężna w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad 8 lat. Przepis ten dotyczy zwolnień grupowych, a w art. 10 ust. 1 cytowanej i w innych częściach ustawy przewidziane są także warunki stosowania tej ustawy przy zwolnieniach indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracownika.

Przyczyny niedotyczące pracownika to przede wszystkim przyczyny leżące po stronie pracodawcy, tj. przyczyny ekonomiczne oraz zmiany organizacyjne, produkcyjne i technologiczne (w tym zmiany następujące w celu poprawy warunków pracy lub warunków środowiska naturalnego), które powodują konieczność rozwiązania stosunku pracy z częścią pracowników. Szczególnymi (kwalifikowanymi) przyczynami dotyczącymi pracodawcy są jego upadłość i likwidacja. Także działanie siły wyższej czy zmiana przepisów prawnych dotyczących działalności pracodawcy lub stosunków pracy może być przyczyną leżącą po stronie pracodawcy (por. Teresa Liszcz, Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (w:) Prawo pracy).

Jak wskazał Sąd Najwyższy, przyczyny wskazane w art. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. stanowią wyłączny powód zwolnienia, jeżeli bez zaistnienia jednej z tych przyczyn rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiłoby. Obok tych przyczyn mogą występować inne okoliczności, stanowiące dla pracodawcy dodatkowy bodziec do rozwiązania stosunku pracy z konkretnym pracownikiem, które jednak bez zaistnienia przyczyn z art. 1 ustawy, nie wystarczyłyby do uzasadnienia rozwiązania stosunku pracy (por.: wyrok SN z 10 października 1990 r., I PR 319/90, OSP 1991, Nr 9, poz. 210).

Dla zasadności wypłaty odprawy, muszą wystąpić dwa warunki: pierwszy - rozwiązanie stosunku pracy, oraz drugi - z przyczyn niedotyczących pracownika.

Prawo do odprawy powstaje w razie rozwiązania umowy o pracę z przyczyny (przyczyn) niedotyczących pracownika a nie z przyczyn dotyczących pracodawcy. To rozróżnienie ma istotne znaczenie, gdy zważyć, że przyczyny uzasadniające rozwiązanie stosunku pracy można podzielić na dotyczące pracownika, dotyczące pracodawcy i niedotyczące żadnej ze stron stosunku pracy. Należy więc uznać, że pracownikowi przysługuje odprawa pieniężna, gdy nie zostaną w ogóle ustalone (jakiekolwiek) przyczyny wypowiedzenia umowy oraz gdy okaże się, iż ujawnione przyczyny takiego wypowiedzenia nie pozostawały w związku ze stosunkiem pracy, chyba że pracodawca udowodni, iż przyczyną wypowiedzenia były okoliczności dotyczące pracownika. (vide: Postanowienie SN z 11 sierpnia 2021 r., III PSK 124/21, LEX nr 3398277).

Pracownikowi przysługuje odprawa pieniężna w razie konieczności rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy. Wskazana konieczność musi istnieć w przeświadczeniu pracodawcy i być związana z celem i funkcjonowaniem łączącego strony stosunku pracy, natomiast nie może mieć dodatkowego źródła w okolicznościach dotyczących pracownika, a zwłaszcza w sposobie wywiązywania się przez niego z obowiązków pracowniczych, gdyż wówczas przyczyna wypowiedzenia niedotycząca pracownika nie ma charakteru wyłączności (tak: Wyrok SN z 22 stycznia 2015 r., III PK 59/14, LEX nr 1666026).

Artykuł 10 nie ma zastosowania, jeżeli przyczyna rozwiązania stosunku pracy występuje po stronie pracownika bądź ma źródło w jego zachowaniu.

W judykaturze przyjęto, że pracownik dochodzący świadczeń przewidzianych ustawą o zwolnieniach grupowych ma udowodnić, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn go niedotyczących, a nie musi wykazywać, że były to przyczyny leżące po stronie pracodawcy.

Pojęcie "przyczyny niedotyczące pracownika" w kontekście przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, to wszelkie okoliczności niezwiązane z cechami psychofizycznymi pracownika i sposobem wywiązywania się przez niego z obowiązków pracowniczych (tak: Wyrok SN z 26 stycznia 2022 r., I (...) 58/21, LEX nr 3340987, Wyrok SA w Gdańsku z 21 grudnia 2016 r., III AUa 1293/16, LEX nr 2191588).

Pracownik dochodzący świadczeń przewidzianych ustawą o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników ma udowodnić, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn jego niedotyczących a nie musi wykazywać, że były to przyczyny leżące po stronie pracodawcy (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2011 r., I PK 185/10, Lex nr 1119478, wyrok SN z 11 lipca 2018 r. II PK 105/17 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2016 r. III AUa 1293/16).

Przyczynami niedotyczącymi pracownika są wszystkie okoliczności niezwiązane z jego cechami psychofizycznymi i sposobem wywiązywania się przez niego z obowiązków pracowniczych. Są to zarówno przyczyny leżące po stronie pracodawcy, jak i inne obiektywne przyczyny, które nie leżą po stronie pracodawcy, ale również nie leżą po stronie pracownika, a które jednak stanowią wyłączną przyczynę rozwiązania stosunku pracy jako niedotyczącą pracownika. Inaczej rzecz ujmując, prawo do odprawy przysługuje w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy i niedotyczących żadnej ze stron (Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 września 2022 r. III PSK 254/21, B. nr 2900381). I dalej za Sądem Najwyższym, prawo do odprawy, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. z 2003 r. poz. 844 ze zm.) powstaje w razie rozwiązania umowy o pracę z przyczyny (przyczyn) niedotyczących pracownika a nie z przyczyn dotyczących pracodawcy. Pracownikowi przysługuje odprawa pieniężna, gdy nie zostaną w ogóle ustalone (jakiekolwiek) przyczyny wypowiedzenia umowy oraz gdy okaże się, iż ujawnione przyczyny takiego wypowiedzenia nie pozostawały w związku ze stosunkiem pracy, chyba że pracodawca udowodni, iż przyczyną wypowiedzenia były okoliczności dotyczące pracownika (postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 sierpnia 2021 r. III PSK 124/21, Legalis nr (...)).

Zatem w niniejszej sprawie kluczowe dla rozstrzygnięcia jest zagadnienie czy rozwiązanie z powodem stosunku pracy nastąpiło z przyczyn niedotyczących pracowników.

W ocenie Sądu, rozwiązanie z powodem umowy o pracę nie miało źródła w okolicznościach dotyczących pracownika.

Strona pozwana nie udowodniła, nie przedstawiła ani jednego dowodu, nie powołała ani jednego świadka na potwierdzenie okoliczności podniesionych w odpowiedzi na pozew, jak również na okoliczności ewentualnego rozłożenia zasądzonego roszczenia na raty.

Nadto, z akt osobowych powoda czy też z akt sprawy również nie wynika, żeby zwolnienie powoda miało związek z jego pracą.

W ocenie Sądu, strona pozwana nie wykazała w toku procesu, iż przyczyny rozwiązania z powodem umowy o pracę dotyczyły w jakimkolwiek stopniu pracy powoda. Dlatego, należało uznać, iż przyczyny rozwiązania z powodem umowy o pracę, nie dotyczą powoda.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie przepisu art. 10 ust. 1 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, orzekł jak w pkt I wyroku.

O odsetkach orzeczono stosownie do art. 481§1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. w zw. z art. 8 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy. Odprawa winna być wypłacona w dniu ustania stosunku pracy. Stąd zasądzono odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 1 grudnia 2024 r., mając na względzie fakt, że stosunek pracy rozwiązał się z dniem 30.11.2024 r.

Z uwagi na fakt, że powód był zwolniony z mocy ustawy od opłaty od pozwu, Sąd nakazał pobranie opłaty od pozwanego, który przegrał sprawę, na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 98 k.p.c. i art. 108 k.p.c. w zw. z art. 13§2 k.p.c. (pkt II).