IV P 7/23

Sygn. akt IV P 7/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 czerwca 2023 r.

Sąd Rejonowy w Dębicy, IV Wydział Pracy

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Wilk - Król

Protokolant: starszy sekretarz M. F.

po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2023 r. w Dębicy

na rozprawie

sprawy z powództwa M. Ś.

przeciwko pozwanemu S. P. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą (...) z siedzibą w B.

o ustalenie istnienia stosunku pracy

I. oddala powództwo;

II. zasądza od powoda M. Ś. na rzecz pozwanego S. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) z siedzibą w B. kwotę 180,00 zł (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

III. kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa;

Sygn. akt IV P 7/23

wyroku Sądu Rejonowego w Dębicy z dnia 27 czerwca 2023 r.

Powód M. Ś. złożył pozew przeciwko Firmie (...) z siedzibą w B. o ustalenie istnienia stosunku pracy nawiązanego na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony od dnia 25 października 2021 r. do dnia 19 grudnia 2022 r. oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że zawarł z pozwanym w dniu 25 października 2021 r. do dnia 19 grudnia 2022 r. umowę zlecenia, jednak w rzeczywistości stosunek prawny łączący strony był stosunkiem pracy w rozumieniu art. 22 k.p. Powód świadczył bowiem pracę przy obsłudze wiertni pod kierownictwem i nadzorem pracodawcy, w miejscu i czasie określonym przez pracodawcę, z użyciem narzędzi należących do pozwanego, odpłatnie. Powód przez cały czas wykonywał obowiązki służbowe co najmniej 8 godzin na dobę, przez 5-6 dni w tygodniu. Powód wskazał, iż wartość przedmiotu sporu odpowiada sumie wynagrodzenia powód za jeden rok, zgodnie z art. 23 1 k.p.c.

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i o zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany zaprzeczył wszystkim twierdzeniom powoda, poza tymi, które wyraźnie przyznaje. Stwierdził, że charakter i rozmiar wykonywanej przez niego działalności powoduje, iż nie ma potrzeby zatrudniania pracowników na stałe, a jedynie periodycznie. Czynności wykonywane są w różnych miejscach na terytorium Rzeczypospolitej Polski, a sama działalność pozbawiona jest elementu ciągłości, gdyż pozwany nie otrzymuje stałych zleceń. Pozwany nie posiada statusu pracodawcy w rozumieniu art. 3 k.p., gdyż nie zatrudniał, ani nie zatrudnia żadnych pracowników. Pozwany zaznaczył, że powód wykonywał zlecenie na rzecz pozwanego na podstawie umowy zlecenia zawartej dnia 15 listopada 2021 r., a zaangażowanie powoda do wykonywania czynności w jej ramach dotyczyło jedynie sytuacji, w których pozwany pozyskał zlecenie na wykonanie określonej pracy, przy czym jednorazowo powód nie był zaangażowany w sposób ciągły dłużej niż dwa tygodnie. Pozwany podkreślił, że nadzór wynikał z racji młodego wieku powoda w momencie wykonywania zleconych czynności oraz braku doświadczenia zawodowego, co nie stanowi o podporządkowaniu pracowniczym. Pozwany zaznaczył, że powód miał świadomość wykonywania czynności w ramach stosunku cywilnoprawnego i akceptował tę sytuację. Wskazał, że strony miały wspólnotę interesów do momentu wypadku, jakiemu uległ powód w dniu 3 listopada 2022 r., w wyniku którego powód uderzony kluczem doznał rozcięcia wargi oraz uszkodzenia uzębienia. Po wypadku doszło do rozwiązania umowy za porozumieniem stron z dniem 19 grudnia 2022 r.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód M. Ś. w dniu 15 listopada 2021 r., zawarł z pozwanym S. P. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Firma (...) z siedzibą w B. umowę - zlecenie na okres od 15 listopada 2021 roku do 31 lutego 2022r. Przedmiotem zlecenia było wykonywanie przez powoda czynności ustalonych jako prace pomocnicze w zakresie geologii inżynierskiej, pomocnika wiertacza. Wynagrodzenie za wykonanie zlecenia zostało ustalone na kwotę 15 zł netto na godzinę. Umówiono się, iż zaliczka na podatek dochodowy oraz należne składki ZUS wynikające z umowy zostaną naliczone i odprowadzone przez pozwanego. Strony przyjęły, że wynagrodzenie będzie płatne na podstawie miesięcznego rozliczenia czasu pracy. W § 6 przedmiotowej umowy zlecenia, strony zgodnie oświadczyły, że nie jest ich wolą nawiązanie stosunku pracy i żadne z postanowień umowy nie może być rozumiane jako nawiązanie stosunku pracy.

W dniu 1 stycznia 2022 r. zawarto aneks do umowy z 15 listopada 2021 r. oznaczając termin wykonywania czynności od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. oraz czas wykonywania czynności pomiędzy godziną 7.00 a 22.00, według wyboru zleceniodawcy. Ponadto, określono wynagrodzenie za wykonanie czynności na poziomie 20,00 zł brutto za każdą przepracowaną godzinę.

Jak wynika z ewidencji godzin wykonywania umowy zlecenia:

W listopadzie 2021 r. powód przepracował łącznie 10 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy zlecenia, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 150,00 zł.

W grudniu 2021 r. powód przepracował łącznie 10 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 150,00 zł.

W styczniu 2022 r. powód przepracował łącznie 20 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 314,10 zł.

W lutym 2022 r. powód przepracował łącznie 20 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 314,10 zł.

W marcu 2022 r. powód przepracował łącznie 20 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 314,10 zł.

W kwietniu 2022 r. powód przepracował łącznie 5 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 78,52 zł.

W maju 2022 r. powód przepracował łącznie 10 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 157,05 zł.

W czerwcu 2022 r. powód przepracował łącznie 10 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 157,05 zł.

W lipcu 2022 r. powód przepracował łącznie 20 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 314,10 zł.

W sierpniu 2022 r. powód przepracował łącznie 20 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 314,10 zł.

We wrześniu 2022 r. powód przepracował łącznie 20 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 314,10 zł.

W październiku 2022 r. powód przepracował łącznie 20 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 314,10 zł.

W listopadzie 2022 r. powód przepracował łącznie 20 godzin, w związku z tym pozwany, na podstawie umowy, zgodnie z przewidzianą w niej stawką, wypłacił powodowi kwotę 314,10 zł.

Godziny pracy wykazane w ewidencji nie odzwierciedlały rzeczywistego czasu wykonywania czynności zleconych, z uwagi na to, że w niektórych miesiącach powód nie wykonywał czynności w ogóle, w innych pracował przez więcej godzin niż wykazuje ewidencja. Ponadto, często pozwany wypłacał powodowi – na jego prośbę - na początku pracy w danym tygodniu zaliczkę tytułem wynagrodzenia, także często przed weekendem – na prośbę powoda, w związku z powyższym, późniejsze godziny wykonywania zlecenia były odpowiednio wypisywane i korektowane, tak by godzino i finansowo wszystko się zgadzało. W miesiącu kwietniu 2022 r. powód nie wykonywał u pozwanego żadnej pracy, jednak pozwany, by zapewnić powodowi ubezpieczenie, wypisał mu kilka godzin zlecenia.

dowód: umowa zlecenia z dnia 15.11.2021 r. – k. 29, aneks do umowy zlecenia z dnia 01.01.2022 r. – k. 26 , ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za listopad 2021 r. – k. 75, rachunek do umowy zlecenia za listopad 2021 r. – k. 76, potwierdzenie transakcji z dnia 30.11.2021 r. – k.77, ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za grudzień 2021 r. – k. 72, rachunek do umowy zlecenia za grudzień 2021 r. – k. 73, potwierdzenie transakcji z dnia 06.02.2022 r. – k.74, ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za styczeń 2022 r. – k. 69, rachunek do umowy zlecenia za styczeń 2022 r. – k. 71, potwierdzenie transakcji z dnia 06.02.2022 r. – k.70, ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za luty 2022 r. – k. 66, rachunek do umowy zlecenia za luty 2022 r. – k. 67, potwierdzenie transakcji z dnia 09.11.2022 r. – k.68, ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za marzec 2022 r. – k. 63, rachunek do umowy zlecenia za marzec 2022 r. – k. 64, potwierdzenie transakcji z dnia 09.11.2022 r. – k.65, ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za kwiecień 2022 r. – k. 60, rachunek do umowy zlecenia za kwiecień 2022 r. – k. 61, potwierdzenie transakcji z dnia 09.11.2022 r. – k.62, ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za maj 2022 r. – k. 57, rachunek do umowy zlecenia za maj 2022 r. – k. 58, potwierdzenie transakcji z dnia 09.11.2022 r. – k.59, ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za czerwiec 2022 r. – k. 54, rachunek do umowy zlecenia za czerwiec 2022 r. – k. 55, potwierdzenie transakcji z dnia 09.11.2022 r. – k.56, ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za lipiec 2022 r. – k. 51, rachunek do umowy zlecenia za lipiec 2022 r. – k. 52, potwierdzenie transakcji z dnia 09.11.2022 r. – k.53, ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za sierpień 2022 r. – k. 48, rachunek do umowy zlecenia za sierpień 2022 r. – k. 6149, potwierdzenie transakcji z dnia 09.11.2022 r. – k.50, ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za wrzesień 2022 r. – k. 45, rachunek do umowy zlecenia za wrzesień 2022 r. – k. 46, potwierdzenie transakcji z dnia 09.11.2022 r. – k. 47, ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za październik 2022 r. – k. 42, rachunek do umowy zlecenia za październik 2022 r. – k. 43, potwierdzenie transakcji z dnia 09.11.2022 r. – k.44, ewidencja liczby godzin wykonywania umowy zlecenia za listopad 2022 r. – k.39, rachunek do umowy zlecenia za listopad 2022 r. – k. 40, potwierdzenie transakcji z dnia 12.12.2022 r. – k.41 , zeznania powoda – k. 108-110; zeznania pozwanego – k. 110-112.

M. Ś. wykonywał czynności pomocnicze przy obsłudze wiertnicy, maszyny wykonującej odwierty głębokościowe w glebie. Powód był odpowiedzialny za dostarczanie wody do maszyny, a jego praca była niezbędna do wiercenia, do chłodzenia wiertła, stabilizacji otworu. Powód również zawoził skrzynki z ziemią, która została z odwiertów do tartaku oraz zajmował się konserwacją sprzętu i agregatów. (...) do dojazdów na miejsce zlecenia stał u powoda. Z uwagi na specyfikę działalności pozwanego, czynności wykonywane były w różnych miejscach na terytorium Polski, dojazd zapewniał pozwany oraz pozwany ponosił koszty związane z opłaceniem wyżywienia oraz hoteli, dla osób którym zlecał czynności. Powód oraz inne osoby, którym zlecono przedmiotowe czynności pracowali około 7 do 12 godzin na dobę, pod nadzorem pozwanego. Czynności nie miały charakteru ciągłego, wykonywane były tylko wówczas, gdy pozwany otrzymał zlecenie odwiertu. Charakter prowadzonej przez pozwanego działalności jest nieprzewidywalny i dorywczy. Firma pozwanego świadczyła bowiem usługi głównie przy budowie dróg, mostów i gazociągów, które finansowane są ze środków przekazywanych z Unii Europejskiej. Wykonywanie zleceń uzależnione było od przyznania funduszy na dany cel. Jeśli fundusze były wstrzymane, dla pozwanego nie było zleceń. Pozwany po zakończeniu zlecenia, nie wymagał, by osoby, które zatrudniał na podstawie umowy zlecenia pozostawały w gotowości do pracy, jak również osoby te nie otrzymywały pieniędzy w okresach przestoju w pracach. Pozwany, gdy posiadał informację o następnym zleceniu, informował powoda i innych pomocników, kiedy będzie następne zlecenie, ale były też okresy, kiedy nie miał informacji, o tym czy i kiedy będzie następne zlecenie. Powód nigdy nie zgłaszał pozwanemu chęci zawarcia umowy o pracę, a nadto chciał by płacić mu wynagrodzenia więcej do ręki, a mniej na konto, żeby jak najmniejszy podatek był mu potrącany. Zdarzyła się sytuacja, że powód wykonywał na prywatnej działce u pozwanego studnię głębinową oraz wyrównywał teren i siał trawę. Łącznie było to dwa dni. Powód nie podpisywał listy obecności, nie został zapoznany z regulaminem pracy, nie posiadał grafiku pracy, nie korzystał z urlopu wypoczynkowego. Zdarzyła się sytuacja, że podczas wykonywania zlecenia w S., powód wraz z kolegami nie dojechali do pozwanego po weekendzie, gdyż tak bawili się przez weekend, że nie byli w stanie pracować i dojechać do pozwanego. Dopiero rodzice pozwanego w czwartek dowieźli powoda i drugiego pomocnika do S., a przez ten czas pozwany nie mógł wykonywać pracy, gdyż bez przynajmniej jednej osoby, pozwany nie jest w stanie wykonać zlecenia. W związku z powyższym zdarzeniem, nie zostały wyciągnięte żadne konsekwencje wobec powoda i drugiego pomocnika.

dowód: zeznania świadków : P. G. – k. 93/2-95; M. A. – k. 9596; W. M. – k. 96/2-97; A. P. – k. 96/2-98; T. P. – k. 98/2-99; J. S. – k. 106/2-107, zeznania powoda – k. 108-110; zeznania pozwanego – k. 110-112.

Podczas wykonywania zlecenia w dniu 3 listopada 2022 r. powód M. Ś. uległ wypadkowi podczas odkręcania rury zewnętrznej aparatu zrzutowego. Wskutek przeskoczenia klucza na rurze, powód został uderzony w twarz trzymanym w rękach kluczem. Doznał wówczas rozcięcia wargi i uszkodzenia uzębienia. Powód nie wyraził zgody, by wezwano karetkę pogotowia, został więc odwieziony do prywatnego gabinetu stomatologicznego w B., gdzie został zaopatrzony medycznie, zbadany i zdiagnozowany, następnie podjęto się leczenia stomatologicznego, za które zapłacił pozwany. W związku z zaistniałym wypadkiem została przeprowadzona kontrola w zakładzie pracy należącym do pozwanego przez st. insp. pracy R. K. (1) i st. insp. pracy K. M. (1). W protokole kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie rodzaju umowy łączącej strony i nie wskazano na faktyczne wykonywanie przez powoda pracy w ramach stosunku pracy.

dowód: karta wypadku z dnia 17.03.2023 r. – 29-32; protokół kontroli st.insp. pracy R. K. i st. insp. Pracy K. M. z dnia 10 i 30.03.2023 r. – k. 86-92; oświadczenie o przyjęciu rekompensaty – k. 34; rozwiązanie umowy – zlecenie za porozumieniem stron z dnia 19.12.2022 r. – k. 33; zeznania powoda – k. 108-110; zeznania pozwanego – k. 110-112.

Na mocy porozumienia z dnia 19 grudnia 2022 r. rozwiązano umowę zlecenia pomiędzy pozwanym S. P. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą: Firma (...) w B. a powodem M. Ś..

dowód: rozwiązanie umowy zlecenia za porozumieniem stron z dnia 19.12.2022 r. – k. 33

Sąd ustalił stan faktyczny w przedmiotowej sprawie w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty przedłożone przez strony, które uznał za wiarygodne, bowiem nie budziły wątpliwości co do swej wiarygodności, a ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowanie. Z zeznań świadków, pozwanego oraz i po części powoda wynika, że powód wykonywał swoje obowiązki na warunkach zgodnych z zawartymi w umowie zlecenia. W związku ze swoją nieobecnością, nie ponosił żadnych negatywnych konsekwencji. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy były one wzajemnie zgodne, uzupełniające się oraz korespondowały z treścią przedłożonych do sprawy dokumentów.

Dowód z przesłuchania stron, Sąd ocenił z dużą ostrożnością, jako pochodzący od osób bezpośrednio zainteresowanych rozstrzygnięciem sprawy.

Sąd częściowo przyznał walor wiarygodności zeznaniom powoda – w zakresie w jakim pokrywały się one z pozostałym wiarygodnym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Sąd nie podzielił twierdzeń powoda, iż wykonywał on pracę w ramach stosunku pracy. Natomiast, dowód z przesłuchania pozwanego znajduje pełne potwierdzenie w treści zeznań przesłuchanych świadków oraz zgromadzonych w sprawie dokumentów.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, jako bezzasadne.

Sąd w pierwszej kolejności musiał zbadać czy powód ma interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. W sprawach z zakresu prawa pracy dopuszczalne jest bowiem powództwo o ustalenie, a w szczególności powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia stosunku pracy, gdy ma w tym interes prawny.

Interes prawny w rozumieniu art. 189 jest kategorią obiektywną. Jest to obiektywna (czyli rzeczywiście istniejąca), a nie tylko hipotetyczna (czyli w subiektywnym odczuciu strony) potrzeba prawna uzyskania wyroku odpowiedniej treści występująca wówczas, gdy powstała sytuacja rzeczywistego naruszenia albo zagrożenia naruszenia określonej sfery prawnej. Praktycznie rzecz biorąc, interes prawny występuje wtedy, gdy sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości, a jednocześnie interes ten nie podlega ochronie w drodze innego środka (wyroki SN: z dnia 4 października 2001 r., I CKN 425/00, LEX nr 52719; z dnia 8 maja 2000 r., V CKN 29/00, LEX nr 52427; z dnia 9 lutego 2012 r., III CSK 181/11, OSNC 2012, nr 7-8, poz. 101; z dnia 14 marca 2012 r., II CSK 252/11, OSNC 2012, nr 10, poz. 120; z dnia 19 września 2013 r., I CSK 727/12, LEX nr 1523363; wyrok SA w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2007 r., III AUa 1518/05, OSA 2008, z. 9, poz. 30; postanowienie SA w Poznaniu z dnia 28 września 2012 r., I ACz 1611/12, LEX nr 1220598). Sąd orzekający w niniejszej sprawie uważa, że interes prawny pracownika w żądaniu ustalenia istnienia stosunku pracy należy rozumieć szeroko, przy uwzględnieniu oddziaływania stosunku zatrudnienia nie tylko na sferę prawa pracy, ale również ubezpieczeń społecznych.

Należy zwrócić uwagę, że pozwany kwestionuje istnienie pomiędzy stronami stosunku pracy, zarzucając że strony łączyły umowy cywilnoprawne. Dlatego Sąd uznał, że istnieje niepewność stosunku prawnego stron. Z uwagi na zachodzący pomiędzy stronami spór co do treści łączącego ich stosunku, Sąd nie miał wątpliwości co do wystąpienia interesu prawnego w niniejszej sprawie.

Uznając istnienie interesu prawnego po stronie powoda, Sąd w dalszej kolejności podjął się oceny, czy umowy łączące strony miały charakter stosunku pracy, czy też strony łączyły umowy cywilnoprawne.

Artykuł 22 § 1 k.p. definiuje stosunek pracy jako relację dwustronną, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Jednocześnie ustawodawca zastrzegł w art. 22 § 1 1 kp , że zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.

Oznacza to, że artykuł 22 k.p. nie wyklucza możliwości zawierania umów cywilnoprawnych (np. zlecenia, o dzieło, roboty budowlane) w tych wszystkich przypadkach, gdy zgodne to jest z charakterem i celem świadczonej pracy. Nie stwarza również domniemania prawnego umowy o pracę (wyr. SN z 23.9.1998 r., II UKN 229/98, OSNAPiUS 1999, Nr 19, poz. 627). Natomiast zadaniem jego jest przeciwstawienie się pojawieniu się praktyki zawierania pozornych umów prawa cywilnego w celu obejścia przepisów, w szczególności ochronnego ustawodawstwa pracy oraz opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Stosownie do funkcji ochronnej prawa pracy cywilistyczna zasada wolności umów w tym zakresie zostaje ograniczona i podporządkowana bezwzględnie obowiązującemu przepisowi ochronnemu prawa pracy i ogólnie obowiązującemu porządkowi prawnemu. Niezależnie od tego należy stwierdzić, że stosownie do art. 58 k.c. czynność prawna mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.

Konstytutywne cechy stosunku pracy odróżniające go od innych stosunków prawnych to między innymi dobrowolność, osobiste świadczenie pracy w sposób ciągły, podporządkowanie, wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy ponoszącego ryzyko związane z zatrudnieniem i odpłatny charakter zatrudnienia. Ponadto, zgodnie z ukształtowanym w orzecznictwie i doktrynie prawniczej stanowiskiem warunkiem zakwalifikowania umowy jako umowy o pracę jest ustalenie, że cechy istotne dla umowy o pracę mają charakter przeważający (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1975 r., wydany w sprawie I PRN 42/75, nie publikowany, a także orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 1999 r., OSNAP 1999, nr 20, poz. 646). Znamiennym jest, że umowa zlecenia oraz umowa o pracę są ze sobą zbieżne w wielu cechach, podobny jest także sposób ich wykonywania. Zatem dopiero całościowa analiza postanowień umowy i sposobu jej wykonywania oraz wykładnia oświadczeń woli stron, a także zgodny zamiar zawarcia konkretnego rodzaju umowy, dają pełna podstawę do zakwalifikowania danej umowy jako umowy o pracę. O ustaleniu charakteru umowy i zakwalifikowaniu jej jako umowy o pracę, nie może świadczyć jeden element, lecz całokształt okoliczności faktycznych (wyrok Sadu Najwyższego z dnia 07.10.2009 r., III PK 38/09).

Podporządkowanie dotyczy łącznie sposobu, miejsca i czasu wykonywania przez pracownika pracy (por.: uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28.01.1998r., II UKN 479/97, OSNAP 1999/1/34). Oznacza to, że podporządkowanie, o którym mowa w art. 22 k.p. , należy rozumieć nie tylko jako obowiązek pracownika stosowania się do dyspozycji (poleceń) pracodawcy, w określonym przez niego miejscu, ale dodatkowo jako obowiązek przestrzegania czasu pracy obowiązującego u pracodawcy, gdyż również w umowach o świadczenie usług możliwe jest wskazanie przez drugą stronę umowy sposobu świadczenia, współdziałanie w jego spełnieniu i organizowanie warunków do wykonania zobowiązania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 1999 r. I PKN 451/99).

Sąd rozpoznający niniejsza sprawę w całości podziela powołane powyżej orzecznictwo i poglądy doktryny.

Podkreślić trzeba, że obowiązująca zasada swobody umów ( art. 353 1 k.c. ) polega na możliwości wyboru przez strony rodzaju stosunku prawnego, który będzie je łączył. Dotyczy to także wykonywania stale i za wynagrodzeniem określonych czynności, a więc stosunku prawnego określanego jako wykonywanie zatrudnienia w szerokim tego słowa znaczeniu. Zatrudnienie może być wykonywane na podstawie stosunku cywilnoprawnego (umowy typu zlecenia, umowa o dzieło, kontraktu menedżerskiego) lub stosunku pracy. Tylko wówczas jeżeli w treści stosunku prawnego łączącego strony przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy określone w art. 22 § 1 k.p. (wykonywanie za wynagrodzeniem pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę), to mamy do czynienia z zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy. Stosunek cywilnoprawny może "przekształcić się" w stosunek pracy, jeżeli strony zaczną go wykonywać w sposób charakterystyczny dla tego stosunku prawnego (por. wyrok z dnia 14 listopada 1965 r., III PU 17/65, OSNCP 1966 nr 4, poz. 66; uchwała z dnia 11 maja 1976 r., I PZP 18/76, OSNCP 1976 nr 11, poz. 241; OSPiKA 1976 nr 12, poz. 225 z glosą W. Masewicza; Przegląd orzecznictwa z zakresu prawa spółdzielczego za 1976 r., s. 103 z komentarzem T. Stawskiego). Podstawową, konstrukcyjną cechą stosunku pracy jest świadczenie pracy podporządkowanej (por. wyrok z dnia 20 marca 1965 r., III PU 28/64, OSNCP 1965 nr 9, poz. 157). Nazwa przestaje mieć decydujące znaczenie, jeżeli nawiązany stosunek prawny ma cechy wskazane w art. 22 § 1 k.p. tj. pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Z tak opisaną sytuacją, w ocenie Sądu, mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

Umowa zlecenia uregulowana jest w art. 734§1 k.c., zgodnie z którym przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Nadto, do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio, na podstawie art. 750 k.c., przepisy o zleceniu. Przy umowie zlecenia zasadą jest, że zleceniobiorca wykonuje powierzone mu zadania osobiście, o czym stanowi art. 738§1 k.c. Zleceniobiorca ma także na podstawie art. 740 k.c. obowiązek informowania zleceniodawcy o przebiegu sprawy, a zleceniodawca może udzielać zleceniobiorcy wiążących wskazówek, a w konsekwencji może kontrolować prawidłowość wywiązywania się ze zlecenia, wskazywać dni, godziny i sposób wykonywania powierzonych mu obowiązków. Wydawanie takich poleceń stwarza pozory podporządkowania zleceniobiorcy w stosunku do zleceniodawcy. Nadto, zlecenie co do zasady jest odpłatną umową, o czym mówi art. 735§1 k.c.

W ocenie Sądu powód nie wykazał, że współpraca między stronami miała cechy stosunku pracy i że taki był zgodny zamiar stron. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie daje, w ocenie Sądu ,wystarczających podstaw, aby przyjąć, że współpracę tę cechowały istotne elementy stosunku pracy. Okolicznością bezsporną było to, że umowa, którą zawarły strony, była umową odpłatną. Pozostałe elementy, mogące zidentyfikować łączący strony stosunek prawny, nie były charakterystyczne dla stosunku pracy. Przede wszystkim powód nie podpisywał listy obecności, a w przypadku jego nieobecności nie były wyciągane żadne konsekwencje. Nie miał obowiązku przestrzegania norm pracy i stosowania się do regulaminu pracy. Powód był poinstruowany o sposobie wykonywania zleconych mu czynności, co było konieczne dla osiągniecia przez pozwanego celu gospodarczego. Powód nie był zobowiązany do pozostawania w dyspozycji pozwanego przez 8 godzin na dobę i średnio 40 godzin tygodniowo. Na powodzie nie ciążył pracowniczy obowiązek starannego działania, tylko osiągniecia rezultatu. Ponadto powód nie wykonywał zleconych czynności w sposób stały, ciągły, lecz jedynie w okresach kiedy pozwany otrzymywał zlecenie. Pomimo tego, iź powodowi były przekazywane polecenia co do godziny i miejsca wykonywanej pracy, to były to informacje przekazywane w ramach stosunków cywilnoprawnych. Jak wynika z ewidencji godzin wykonywania zlecenia, powód realizował swoje obowiązki w różnych godzinach i nie we wszystkie dni pracujące miesiąca i nie we wszystkie miesiące. Należy, wskazać również, że powód nie był ograniczony żadnym planem urlopowym czy też wymiarem przyznanego mu urlopu, w przypadku korzystania z nieobecności. Nie podpisywał listy obecności, a w przypadku braku zlecenia nie otrzymywał wynagrodzenia za okresy przestoju. Czynności wykonywane były w miejscu wskazanym przez pozwanego, jednak wynikało to ze specyfiki realizowanych prac, które musiały być wykonane w konkretnym miejscu, tj. tam, gdzie akurat pozwany dostał zlecenie na wykonie odwiertu.

W przedmiotowej sprawie niewątpliwie istniał między stronami pewien element kierownictwa – w takim znaczeniu, w jakim mógł istnieć w stosunkach między stronami stosunku cywilnoprawnego. Uprawnienia te były jednak przy tym bardzo ograniczone i sprowadzały się do sprawdzenia sposobu wykonywania zlecenia i korzystania z urządzenia wiertniczego.

Nadmienić należy, że zgodnie ze stanowiskiem Sadu Najwyższego w wyroku z dnia 11 stycznia 2008 r., I PK 182/2007, strony umowy zlecenia mogą modyfikować jej treść, czy sposób wykonywania oraz mogą wprowadzać pewne elementy podporządkowania zleceniobiorcy, nawet zastrzeżenie wykonywania czynności w określonych dniach i godzinach nie przesądza o nawiązaniu stosunku pracy, ponieważ takie elementy występują również w stosunkach cywilnoprawnych.

O niezwiązaniu stron stosunkiem pracy świadczy również sposób wynagradzania powoda. Wynagrodzenie nie było mu wypłacane w regularnych miesięcznych okresach, w stałej ustalonej kwocie, a uzależnione było od rzeczywiście wykonanego zlecenia. Artykuł 85 kodeksu pracy stanowi, że wynagrodzenie za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu w stałym i ustalonym z góry terminie ( §1 ). Normuje również, że wynagrodzenie za pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego wysokości, nie później niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego ( §2 ). Przepis ten nakazuje zatem pracodawcy przede wszystkim niezwłoczną wypłatę wynagrodzenia. Istotne jest przede wszystkim, że termin wypłaty wynagrodzenia ma być stały i z góry ustalony. Wynagrodzenie powoda nie było ustalone w sposób stały i regularny, lecz przysługiwało za wykonaną czynność. Ponadto, często pozwany wypłacał powodowi – na jego prośbę - na początku pracy w danym tygodniu zaliczkę tytułem wynagrodzenia, także często przed weekendem.

Strona pozwana zarzuciła w odpowiedzi na pozew, że powód składał rachunki. Bezspornie powód złożył 2 rachunki. Jeden za miesiąc sierpień – według miesięcznego wynagrodzenia powoda i jeden za część miesiąca września - według stawki godzinowej ustalonej w ostatniej umowie zlecenia. Zwrócić jednak należy uwagę, że polecenie wystawienia rachunków powód otrzymał w końcowym okresie pracy, po kontroli PIP i wskazaniu w wystąpieniu skierowanym do pozwanego, że brak rachunków stanowi jeden z elementów świadczących o tym, że umowa zawarta pomiędzy stronami (nazwana umową zlecenia) nie stanowi umowy cywilnoprawnej między innymi z uwagi na brak tego elementu charakterystycznego dla umowy zlecenia. Polecenie to stanowiło zatem jedynie próbę dostosowania zawartej umowy do umowy zlecenia, przy braku jakiejkolwiek zmiany sposobu i warunków świadczenia pracy przez powoda.

W związku z powyższym Sąd uznał, że stosunek zobowiązaniowy łączący strony nie miał jednoznacznych cech wskazujących na to, że był stosunkiem pracy. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdził bowiem, że istniał zgodny zamiar stron co do zawarcia umowy o charakterze cywilnoprawnym. Przedstawione wyżej okoliczności wskazują, że wybór przez strony rodzaju umowy na podstawie, którego świadczona była praca, był całkowicie świadomy i wynikał z woli obu stron, nie zaś tylko z decyzji pozwanego, której powód musiał się podporządkować.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, łączący strony stosunek prawny miał w przeważającej mierze cechy stosunku cywilno-prawnego, w związku z tym, Sąd powództwo oddalił jako bezzasadne (pkt I wyroku).

Sąd, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu przewidzianą w art. 98 § 1 i § 3 kpc w zw. z art. 99 kpc, w punkcie II wyroku, zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 180 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie ze stawką przewidzianą w § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Z uwagi na brak przesłanek do obciążenia powoda kosztami sądowymi, określonymi w art. 113 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, koszty sądowe w przedmiotowej sprawie ponosi Skarb Państwa (pkt III wyroku).