V U 661/26

Sygn. akt VU 661/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 czerwca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Leżańska

po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 roku w Piotrkowie Trybunalskim

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku H. N.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

o prawo do renty wdowiej

na skutek z odwołania ubezpieczonej od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia (...), znak: (...)

oddala odwołanie.

Sygn. akt VU 661/26

Decyzją z dnia (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił H. N. prawa do podjęcia wypłaty świadczeń w zbiegu wskazując w uzasadnieniu decyzji, iż ubezpieczona nie jest uprawniona do co najmniej dwóch świadczeń emerytalno-rentowych określonych w art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, umożliwiających ustalenie świadczeń w zbiegu z rentą rodzinną.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła H. N. wnosząc o jej zmianę, wskazując przy tym, że w wieku 29 lat została wdową, mając na utrzymaniu dwóch synów. Nadto uprawniona była do renty rodzinnej po zmarłym mężu do dnia (...).

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powielając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wskazał jednocześnie, że na chwilę obecną ubezpieczona uprawniona jest do jednego świadczenia, tj. emerytury.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

H. N. urodziła się (...). Ubezpieczona oraz I. N. byli małżeństwem. W dniu (...) mąż wnioskodawczyni I. N. zmarł (okoliczności bezsporne).

Ubezpieczona złożyła w dniu (...) wniosek o rentę rodzinną po zmarłym mężu I. N.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia (...)przyznał H. N. prawo do renty rodzinnej od (...). Renta rodzinna przysługiwała ubezpieczonej do (...) (dowód: wniosek k.1, decyzja ZUS z (...), k.14-15, wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, sygn. akt V U 1727/08, k.235– akt ZUS).

W dniu (...) ubezpieczona złożyła wniosek o emeryturę. Decyzją z dnia (...), ZUS przyznał H. N. zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od (...) (dowód: wniosek, k.1-3, decyzja ZUS z (...) , k.5-6-akt ZUS).

W dniu (...) H. N. złożyła wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego. Decyzją z dnia (...) organ rentowy ustalił wysokość i podjął ubezpieczonej wypłatę emerytury od (...) (dowód: wniosek, k.7 , decyzja ZUS z (...), k.9-11-akt ZUS).

W dniu (...) H. N. złożyła wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną. W rozpoznaniu powyższego wniosku organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję, odmawiając ubezpieczonej wypłaty świadczeń w zbiegu z uwagi na niespełnianie wymaganych warunków do jej przyznania (dowód: wniosek, k.17-19, decyzja ZUS z (...), k.20-akt ZUS).

Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył, co następuje:

odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość daje art. 148 1 § 1 k.p.c. który przewiduje, że Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, Sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne nie były sporne, a strony nie wniosły o przeprowadzenie rozprawy. W tych okolicznościach Sąd na podstawie przywołanego przepisu ocenił, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia na posiedzeniu niejawnym.

Przystępując do oceny zasadności wniesionego odwołania wskazać należy, iż

zgodnie z art. 95a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025r. poz. 1749 ze zm.) – dalej ustawa, osobie uprawnionej do renty rodzinnej, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 3 oraz do emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej wypłaca się, zależnie od jej wyboru:

1) przysługującą rentę rodzinną oraz 25% emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej, albo

2) przysługującą emeryturę, emeryturę rolniczą, emeryturę z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emeryturę wojskową, emeryturę policyjną, zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne, emeryturę pomostową, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, rentę rolniczą szkoleniową, rentę z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskową rentę inwalidzką albo policyjną rentę inwalidzką oraz 25% renty rodzinnej.

2. Osoba uprawniona ma prawo do wypłaty świadczeń na zasadach określonych w ust. 1 w przypadku:

1) osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1;

2) pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;

3) nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1.

3. Wypłata świadczeń na zasadach określonych w ust. 1 ustaje z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną.

Z powyższych przepisów wynika wprost, że dla ustalenia zbiegu świadczeń z rentą rodzinną koniecznym jest, aby warunki wskazane w art. 95 ust. 2 pkt od 1 do 3 ustawy emerytalnej zostały spełnione łącznie. Oznacza to, że nie spełnienie któregokolwiek z nich skutkuje brakiem możliwości ustalenia świadczeń w zbiegu. Powyższe oznacza, iż osoba uprawniona będzie miała prawo do wypłaty świadczeń na wskazanych zasadach w przypadku, jeżeli zostaną spełnione następujące warunki:

1) osiągnęła wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn);

2) pozostawała we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;

3) nabyła prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego tj. nie wcześniej niż w dniu, w którym kobieta ukończyła 55 lat, mężczyzna ukończył 60 lat. Ustawodawca określił więc warunki formalne nabycia prawa do renty wdowiej. Pierwszą przesłanką formalną jest osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego - 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn. Następnym wymogiem jest konieczność pozostawania w związku małżeńskim ze zmarłym małżonkiem do dnia jego śmierci. Kolejnym wymogiem w zakresie stanu cywilnego jest niepozostawanie w innym związku małżeńskim po śmierci małżonka. Nadto osoba ubiegająca się o rentę wdowią powinna spełnić przesłanki otrzymania po zmarłym małżonku renty rodzinnej oraz posiadać prawo prawa do własnego świadczenia emerytalnego lub renty z tytułu niezdolności do pracy.

W rozpoznawanej sprawie ubezpieczona ukończyła powszechny wiek emerytalny 60 lat, a także do dnia śmierci męża pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej oraz nie pozostaje w innym związku małżeńskim po śmierci małżonka. Posiada również prawo do własnego świadczenia emerytalnego, bowiem decyzją z dnia (...) ZUS przyznał ubezpieczonej zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od (...), natomiast decyzją z dnia (...) organ ustalił wysokość i podjął ubezpieczonej wypłatę emerytury od (...). Niemniej jednak H. N. nie jest obecnie uprawniona do renty rodzinnej po zmarłym mężu. Świadczenie to zostało jej przyznane jedynie w okresie od (...) do (...).

Tym samym słusznie organ rentowy stwierdził, że ubezpieczona nie spełniła niezbędnego warunku do ustalenia świadczeń w zbiegu, a stąd brak jest możliwości pozytywnego rozpoznania jej wniosku o przyznanie renty wdowiej.

W tym miejscu wskazać należy, iż przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, a zatem jak jednoznacznie wskazuje się w orzecznictwie, powinny być wykładane ściśle, co oznacza, że przy ich stosowaniu ani organ rentowy ani sąd, nie mogą mieć na uwadze zasad współżycia społecznego. Przepisy te muszą być bezwzględnie przestrzegane w stosunku do wszystkich nawet, jeśli jawią się one osobie zainteresowanej jako subiektywnie niesprawiedliwe (por. uchwała Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2008 r., I UZP 6/2008, OSNP 2009/9-10/120, Sądu Apelacyjnego w Krakowie, III AUa 1167/12 , LEX nr 1293127).

W konsekwencji powyższego, Sąd na podstawie art. 477 14§ 1 k.p.c. oddalił odwołanie ubezpieczonej jako bezzasadne.

Agnieszka Leżańska