WYROK

VIII U 3177/25

Sąd Okręgowy w Łodzi · VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych · 28 kwietnia 2026

Pobierz PDF

Data orzeczenia: 28 kwietnia 2026
Data publikacji: 7 września 2026
Sąd / organ: Sąd Okręgowy w Łodzi — VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Skład orzekający: Anna Przybylskaprzewodniczący, Wiktoria Furmaniakprotokolant
Hasła tematyczne: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art.627 kc

Sentencja

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 kwietnia 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi – VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym:

Przewodniczący – sędzia Anna Przybylska

Protokolant –starszy sekr.sąd. Wiktoria Furmaniak

po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 roku w O.

na rozprawie

sprawy z odwołania Ł. I.

przeciwko (...) Ubezpieczeń Społecznych (...) (...) w O.

z udziałem F. M., B. B.

o podleganie ubezpieczeniom i podstawę wymiaru składek

na skutek odwołania od decyzji:

-z dnia 19.09.2025 roku numer (...)

1. oddala odwołania;

2. zasądza od Ł. I. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w O. kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadnienie

Sygnatura akt VIII U 3177/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19.09.2025 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S. stwierdził, że H. L. (1) podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu w okresach od 03.02.2020 r. do 07.02.2020 r., od 10.02.2020 r. do 21.02.2020 r., od 03.03.2020 r. do 06.03.2020 r. jako zleceniobiorca u płatnika składek (...). (...) z siedzibą w J. oraz ustalił, że z wymienionego tytułu w:



02.2020 r. miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe wynosi 10 360,00 zł, na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9 193,46 zł, a składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 827,41 zł,



03.2020 r. miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe wynosi 2 010,00 zł, na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 1 783,67 zł, a składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 160,53 zł.

Decyzją z dnia 19.09.2025 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S. stwierdził, że C. C. (1) podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu w okresie od 10.02.2020 r. do 14.02.2020 r. jako zleceniobiorca u płatnika składek (...). (...) z siedzibą w J. oraz ustalił, że z wymienionego tytułu w 02.2020 r. miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe wynosi 2 379,00 zł, na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 2 111,12 zł, a składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 190,00 zł.

W uzasadnieniu tych decyzji organ rentowy wskazał, że płatnik składek zawarł z ubezpieczonymi umowy cywilnoprawne nazwane umowami o dzieło, których przedmiotem było wykonanie cyklu koncertów (autorskich programów edukacyjno-muzycznych) w miejscach i terminach wymienionych w specjalnym planie realizacji imprez dla (...) (...) (...) zgodnie z umowami podpisanymi przez organizatorów. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych charakter zawieranych przez płatnika składek umów, stanowiących przedmiot kontroli organu, wskazuje na umowy o świadczenie usług (art. 750 k.c.), co do których należy stosować przepisy dotyczące zlecenia (art. 734 k.c.). W związku z powyższym organ uznał, że ubezpieczeni nie wykonywali na rzecz płatnika umów o dzieło, lecz umowy o świadczenie usług/umowy zlecenia.

(decyzje - k. 9-11 verte akt ZUS dot. H. L. (1), k. 4-6 akt ZUS dot. C. C. (1))

Odwołania od powyższych decyzji złożył płatnik składek P. D., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonych decyzji i orzeczenie, że ubezpieczeni w okresach wskazanych w zaskarżonych decyzjach wykonywali na rzecz płatnika składek usługi na podstawie umowy o dzieło, w związku z czym nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu ani wypadkowemu. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu na rzecz płatnika kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości ze względu na nakład pacy - w każdej ze spraw.

W uzasadnieniu odwołań strona odwołująca wyjaśniła, że zawarte umowy o dzieło dotyczyły realizacji autorskich programów edukacyjno-muzycznych, przygotowywanych i wykonywanych przez zespół muzyczny w ramach koncertów organizowanych dla szkół i innych placówek. W ramach każdej umowy wykonawca zobowiązywał się do stworzenia oznaczonego dzieła polegającego na: 1) opracowaniu scenariusza koncertu muzyczno - edukacyjnego obejmującego koncepcję artystyczną, dobór repertuaru, narrację edukacyjną, elementy inscenizacji i interakcji z publicznością 2) a następnie zrealizowaniu tego scenariusza w formie występu - koncertu o niepowtarzalnym, indywidualnym charakterze. Opracowany scenariusz stanowił twórczy rezultat pracy wykonawcy (lub zespołu wykonawców), w którym łączyły się elementy muzyki, słowa i działań scenicznych, a jego realizacja wymagała interpretacji, improwizacji oraz dostosowania do wieku i percepcji uczestników koncertu. Każdy koncert był inny - inny repertuar, inne instrumentarium, inna narracja - i powstawał w oparciu o indywidualny pomysł twórcy. W efekcie wykonawcy nie „świadczyli usług artystycznych” w rozumieniu powtarzalnych czynności, lecz realizowali autorskie dzieła o określonym rezultacie obejmującym zarówno sam scenariusz jak i jego wykonanie na scenie. Zamawiający nie oczekiwał od wykonawcy jedynie starannego działania (np. zagrania koncertu), lecz uzyskania określonego rezultatu artystycznego, który posiada unikalny i indywidualny charakter, stanowi zamkniętą, możliwą do oceny całość, odzwierciedla twórczą koncepcję wykonawcy. Przed zawarciem każdej z umów strony szczegółowo uzgodniły cechy i założenia tego dzieła, którego wykonanie było przedmiotem umowy. Strony zawierały umowę, mając jasną świadomość, jaki rezultat ma powstać - zarówno, co do treści artystycznej, jak i dydaktycznej. Przedmiot umowy został dokładnie określony, a jego wykonanie podlegało późniejszej ocenie zamawiającego pod kątem jakości i zgodności z założeniami. Ponadto umowy o dzieło były zawierane wyłącznie z wykonawcami posiadającymi kwalifikacje artystyczne, pozwalające im na twórcze i samodzielne opracowanie dzieła.

(odwołania - k. 3-6 verte, k. 3-6 verte akt VIII U (...))

W odpowiedziach na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie oraz zasądzenie od płatnika składek na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.

(odpowiedzi na odwołania - k. 19-21, k. 13-15 akt VIII U (...))

Sprawy z obu odwołań zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

(postanowienie - k. 26 akt VIII U (...))

Na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. zainteresowani H. L. (1) oraz C. C. (1) przyłączyli się do odwołania.

(stanowiska zainteresowanych e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 00:01:15 - 00:03:19 - płyta CD k. 104)

Na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2026 r. poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, natomiast pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania.

(stanowiska końcowe stron e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 01:08:26 - 01:14:54 - płyta CD k. 208)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Płatnik składek P. D. od 01.08.1998 r. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...) P. D. (NIP: (...)). Przeważającym przedmiotem działalności są pozostałe formy edukacji artystycznej.

(bezsporne)

W ramach prowadzonej działalności P. D. zajmuje się organizacją koncertów edukacyjno-muzycznych, głównie dla szkół.

Wnioskodawca przyjeżdżał do szkół z ofertą, ustalał liczbę koncertów, rodzaj i ich cenę. Miał przy sobie plakat, folder reklamowy i gotowe scenariusze. Przedstawiał, jaki może być zespół muzyczny, instrumenty, jakie osoby występują. Przedstawiał oferty dla różnych grup wiekowych. Oferty były ustne i pisemne.

(folder reklamowy - k. 23-26 , zeznania płatnika składek e - protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 01:05:48 - 01:08:18 - płyta CD k. 208 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 00:03:23-00:48:51 - płyta CD k. 104, zeznania świadka O. X. e - protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:05:01-00:22:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. V. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:23:07-00:40:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. E. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:55:33-01:05:32 - płyta CD k. 208)

Wnioskodawca w każdym roku organizował koncerty w tych samych szkołach.

(zeznania świadka O. X. e - protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:05:01-00:22:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. V. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:23:07-00:40:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka C. C. (2) e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:41:09-00:54:36 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. E. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:55:33 - 01:05:32 - płyta CD k. 208)

Kontrahenci mogli proponować zmiany do scenariusza. Jeżeli była taka możliwość to dochodziło do zmiany.

W umowach zawartych z organizatorami koncertów był wskazany konkretny program. Scenariusz nie był ujęty w treści umów, była podana grupa wiekowa i nazwa zespołu muzycznego, do którego dostarczenia zobowiązywał się płatnik. Określono, że za koncerty organizator zapłaci gotówką w dniu realizacji imprezy.

(umowy zawarte z organizatorami koncertów - k. 115-124, k. 140-184, zeznania płatnika składek e - protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 01:05:48 - 01:08:18 - płyta CD k. 208 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 00:03:23 - 00:48:51 - płyta CD k. 104)

Scenariusze były tworzone przez wykonawców przed zawarciem spornych umów o dzieło.

(programy i scenariusze w załączonych aktach kontroli ZUS, k. 84-86, zeznania płatnika składek e - protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 01:05:48 - 01:08:18 - płyta CD k. 208 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 00:03:23 - 00:48:51 - płyta CD k. 104, zeznania zainteresowanego H. L. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 00:48:51-01:19:13 - płyta CD k. 104)

W każdym scenariuszu było zastrzeżenie, że artyści mają prawo do zmiany utworów, aby dostosować się do publiczności.

Płatnik składek podpisywał umowy o dzieło z wykonawcami, gdy wiedział, że jest przygotowana trasa koncertowa. Umowy wyglądały podobnie. Scenariusz był zostawiany w szkole. Nie był podpinany pod zawierane umowy.

Przy wyborze artystów płatnik składek kierował się poleceniem.

Zawierając umowy wykonawcy wiedzieli, w jakiej będą placówce. Mieli plan realizacji. Wiedzieli, ile koncertów ma się odbyć, ale czasami szkoła odwoływała koncert. Na etapie nawiązywania współpracy wykonawcy wiedzieli również, że muszą nawiązywać interakcje z publicznością.

(zeznania płatnika składek e - protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 01:05:48 - 01:08:18 - płyta CD k. 208 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 00:03:23-00:48:51 - płyta CD k. 104, zeznania zainteresowanego H. L. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 00:48:51-01:19:13 - płyta CD k. 104, zeznania zainteresowanej C. C. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58 - 01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 01:19:13-01:36:49 - płyta CD k. 104)

Zespół organizował stroje, dojazd, nocleg.

(zeznania zainteresowanego H. L. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 00:48:51-01:19:13 - płyta CD k. 104, zeznania zainteresowanej C. C. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 01:19:13-01:36:49 - płyta CD k. 104)

Zespół zapewniał również nagłośnienie. Szkoły udostępniały jedynie salę.

(umowy zawarte z organizatorami koncertów - k. 115-124, k. 140-184, zeznania zainteresowanego H. L. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58 - 01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 00:48:51-01:19:13 - płyta CD k. 104, zeznania świadka O. X. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:05:01 - 00:22:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. V. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:23:07-00:40:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka C. C. (2) e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:41:09-00:54:36 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. E. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:55:33-01:05:32 - płyta CD k. 208)

Wykonawcy mieli dojechać na czas, przygotować salę, ustalić szczegóły, rozłożyć sprzęt, przywitać publiczność i przeprowadzić audycję.

W trakcie koncertów/warsztatów muzycznych wykonawcy mieli nawiązywać kontakt z młodzieżą. Występy były wzbogacone o dialog z publicznością. Artyści zapraszali do wspólnego muzykowania. Były konkursy, quizy, nauka prostych kroków flamenco, czy tańca irlandzkiego. Najaktywniejsi byli nagradzani. Wykonawcy dostosowywali występ do interakcji dzieci.

(wydruki ze stron internetowych szkół - k. 42-54, opinia dot. organizacji koncertów - k. 55 zeznania płatnika składek e - protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 01:05:48 - 01:08:18 - płyta CD k. 208 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 00:03:23-00:48:51 - płyta CD k. 104, zeznania zainteresowanego H. L. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 00:48:51-01:19:13 - płyta CD k. 104, zeznania zainteresowanej C. C. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58 - 01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 01:19:13-01:36:49 - płyta CD k. 104, zeznania świadka O. X. e - protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:05:01 - 00:22:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. V. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:23:07-00:40:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka C. C. (2) e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:41:09-00:54:36 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. E. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:55:33-01:05:32 - płyta CD k. 208)

Wykonawcy starali się ożywić publiczność, gdy podczas występów nie reagowała.

(zeznania zainteresowanej C. C. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 01:19:13-01:36:49 - płyta CD k. 104)

Za koncerty płacili rodzice uczniów.

(zeznania świadka K. V. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:23:07-00:40:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. E. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:55:33-01:05:32 - płyta CD k. 208)

Bezpośrednio po występie placówka przekazywała wynagrodzenie członkom zespołu.

(zeznania zainteresowanego H. L. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 00:48:51-01:19:13 - płyta CD k. 104, zeznania świadka K. V. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:23:07-00:40:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka C. C. (2) e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:41:09-00:54:36 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. E. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:55:33-01:05:32 - płyta CD k. 208)

Otrzymaną kwotę członkowie zespołów przekazywali w całości płatnikowi składek.

P. D. nie był obecny w trakcie koncertów.

(zeznania płatnika składek e - protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 01:05:48 - 01:08:18 - płyta CD k. 208 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 00:03:23-00:48:51 - płyta CD k. 104, zeznania zainteresowanego H. L. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 00:48:51-01:19:13 - płyta CD k. 104, zeznania świadka K. V. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:23:07-00:40:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka C. C. (2) e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:41:09 - 00:54:36 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. E. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:55:33-01:05:32 - płyta CD k. 208)

Płatnik składek dzwonił do kontrahentów po występie i pytał, czy wszystko zostało wykonane zgodnie z planem.

(zeznania płatnika składek e - protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 01:05:48 - 01:08:18 - płyta CD k. 208 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 00:03:23-00:48:51 - płyta CD k. 104, zeznania świadka O. X. e - protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:05:01-00:22:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. V. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:23:07-00:40:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. E. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:55:33-01:05:32 - płyta CD k. 208)

Zdaniem organizatorów koncertów prawidłowo wykonana umowa zależała od interakcji z publicznością.

(zeznania świadka K. V. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:23:07-00:40:11 - płyta CD k. 208, zeznania świadka C. C. (2) e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:41:09-00:54:36 - płyta CD k. 208, zeznania świadka K. E. e-protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 00:55:33-01:05:32 - płyta CD k. 208)

Wypłata wynagrodzenia dla wykonawców następowała po wykonanej trasie koncertowej. Artyści wystawiali rachunki za swoje usługi. Wysokość wynagrodzenia była uzależniona od składu zespołu. Każdy z członków zespołów miał swój procent od kwoty zrealizowanych koncertów. Zależało to od ilości członków zespołu.

(rachunki w załączonych aktach kontroli ZUS, k. 3, 5, 7 akt ZUS dot. H. L. (1), k. 3 akt ZUS dot. C. C. (1), zeznania płatnika składek e - protokół rozprawy z dnia 16 kwietnia 2026 r. 01:05:48 - 01:08:18 - płyta CD k. 208 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 00:03:23-00:48:51 - płyta CD k. 104)

W okresie od 01.01.2020 r. do 31.03.2020 r. płatnik składek zawarł z H. L. (1) następujące umowy nazwane „umowami o dzieło”:



umowa nr (...) zawarta w dniu 01.02.2020 r. na okres 03-07.02.2020 r. Przedmiotem umowy było wykonanie cyklu koncertów (autorskich programów edukacyjno-muzycznych) w miejscach i terminach wymienionych w planie realizacji imprez dla (...) (...) Koncertowego (...), zgodnie z umowami podpisanymi przez organizatorów. Umowa realizowana w ramach zespołu (...);



umowa nr (...) zawarta w dniu 8 lutego 2020 r. na okres 10-21.02.2020 r. Przedmiotem umowy było wykonanie cyklu koncertów (autorskich programów edukacyjno-muzycznych) w miejscach i terminach wymienionych w planie realizacji imprez dla (...) (...) Koncertowego (...), zgodnie z umowami podpisanymi przez organizatorów. Umowa realizowana w ramach zespołu (...);



umowa nr (...) zawarta w dniu 02.03.2020 r. na okres 03-06.03.2020 r. Przedmiotem umowy było wykonanie cyklu koncertów (autorskich programów edukacyjno-muzycznych) w miejscach i terminach wymienionych w planie realizacji imprez dla (...) (...) Koncertowego (...), zgodnie z umowami podpisanymi przez organizatorów. Umowa realizowana w ramach zespołu (...).

W przypadku każdej z w/w umów zainteresowanemu miało przysługiwać wynagrodzenie w wysokości 20% kwoty przychodu, tj. kwoty otrzymanej za wykonanie koncertu, z którego Zamawiający dokona stosownych potrąceń, zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

(umowy - k. 1-1 verte, k. 4-4 verte, k. 6-6 verte akt ZUS dot. H. L. (1))

H. L. (1) jest instrumentalistą, kompozytorem, nagrywa płyty, występował na festiwalach, w telewizji, w szkołach, przedszkolach. Koncertuje od 30 lat, ma swój zespół. Trasy były związane z wykonaniem muzyki celtyckiej. Grał na dudach szkockich, fletach, gitarze, dudach hiszpańskich, łyżce, bombardzie.

(zeznania zainteresowanego H. L. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 00:48:51-01:19:13 - płyta CD k. 104)

H. L. (1) ok. 10 lat temu nawiązał współpracę z płatnikiem składek. Tworzył kilka wersji scenariusza, które potem dostarczał płatnikowi. Wybrany scenariusz był modyfikowany, również w trakcie występu. Była ustalona trasa koncertowa. Zespół (...) jechał do P. D. i pobierał plan koncertów. Były tam wskazane adresy szkół, podana grupa wiekowa, konkretny scenariusz. Były ustalone ramy, ale w tracie występu były zmieniane utwory, zespół grał szybciej bądź wolniej. Chodziło o uzyskanie pełnego zainteresowania dzieci. Efektem miało być zainteresowanie i żeby dzieci coś z tego wyniosły. Wracając z trasy zespół jechał do płatnika, w celu jej rozliczenia. Zespół pobierał całe wynagrodzenie za koncert, potem przekazywał to wnioskodawcy. Dopiero potem płatnik płacił członkom zespołu.

(zeznania zainteresowanego H. L. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 00:48:51-01:19:13 - płyta CD k. 104)

H. L. (1) w okresie wykonywania w/w umów nie posiadał innych tytułów do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

(bezsporne)

Z tytułu w/w umów płatnik składek wypłacił H. L. (1) wynagrodzenie w kwotach brutto: 02/2020 - 10 360,00 zł, (...) - 2 010,00 zł.

(rachunki - k. 3, 5, 7 akt ZUS dot. H. L. (1))

Płatnik składek nie zgłosił H. L. (1) do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w okresach 03.02.2020 r. - 08.02.2020 r., 10.02.2020 r. - 22.02.2020 r., 03.03.2020 r. - 07.03.2020 r. Ponadto, w 02.2020 r. nie naliczył składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od wynagrodzenia zainteresowanego z tytułu zawartych umów, a w 03.2020 r. nie naliczył składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od wynagrodzenia zainteresowanego z tytułu zawartych umów.

(bezsporne)

W okresie od 01.01.2020 r. do 31.03.2020 r. płatnik składek zawarł z C. C. (1) umowę nazwaną „umową o dzieło” nr 16 w dniu 08.02.2020 r. na okres 10 - 14.02.2020 r. Przedmiotem umowy było wykonanie cyklu koncertów (autorskich programów edukacyjno-muzycznych) w miejscach i terminach wymienionych w planie realizacji imprez dla (...) (...) (...), zgodnie z umowami podpisanymi przez organizatorów. Umowa realizowana w ramach zespołu (...).

Zainteresowanej miało przysługiwać wynagrodzenie w wysokości 15% kwoty przychodu, tj. kwoty otrzymanej za wykonanie koncertu, z którego Zamawiający dokona stosownych potrąceń, zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

(umowa - k. 1-1 verte akt dot. C. C. (1))

C. C. (1) jest tancerką, posiada wiedzę na temat tańca flamenco. Od 18 lat zajmowała się tańcem, przygotowywała choreografie, brała udział w programach telewizyjnych, prowadziła swoją audycję radiową na temat kultury flamenco.

(życiorys C. C. (1) - k. 87, zeznania zainteresowanej C. C. (1) e - protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 01:19:13-01:36:49 - płyta CD k. 104)

Płatnik składek ma zespół tancerek, które zaprasza do współpracy. Tancerka R. G. (1) nie mogła wystąpić i kierując się potrzebami zespołu płatnik zwrócił się do C. C. (1). R. G. (1) nauczyła zainteresowaną, jakie partie ma wykonać.

C. C. (1) nie jest członkiem zespołu. Zna gitarzystę, który występował w ramach Kwartetu Flamenco i za jego pośrednictwem dołączyła do zespołu na jedną trasę. Nie uczestniczyła w tworzeniu scenariusza. W rozmowie telefonicznej z płatnikiem składek dowiedziała się jak wygląda występ. Wiedziała podczas podpisywania umowy, do jakiej publiczności jedzie zespół i jakie będą wykonywane utwory.

(zeznania zainteresowanej C. C. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 01:19:13-01:36:49 - płyta CD k. 104)

U. C. polegała na prezentacji tańca. Miała zaprezentować „gadżety” i trochę poopowiadać, jak ten taniec wygląda. Jak była nauka tańca, to też to robiła. Każda audycja to połączenie tego, co było w scenariuszu i w ramach tego były dopuszczone improwizacje. Po wykonanej trasie zainteresowana dostała od zespołu swoją część wypłaty. Za udział w próbach nie otrzymała osobnego wynagrodzenia.

(zeznania zainteresowanej C. C. (1) e-protokół rozprawy z dnia 26 lutego 2026 r. 01:36:58-01:38:32 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym 01:19:13-01:36:49 - płyta CD k. 104)

C. C. (1) w okresie wykonywania w/w umowy nie posiadała innych tytułów do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

(bezsporne)

Z tytułu w/w umowy płatnik składek wypłacił C. C. (1) wynagrodzenie w kwocie brutto 02/2020 - 2 379,00 zł.

(rachunek - k. 3 akt ZUS dot. C. C. (1))

Płatnik składek nie zgłosił w/w C. C. (1) do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w okresie 10.02.2020 r. - 15.02.2020 r.

(bezsporne)

W umowach zawartych z H. L. (1) i C. C. (1) zastrzeżono m.in., że:



każdy koncert musi mieć unikalny charakter niepowtarzalnego widowiska dostosowanego do potrzeb i wrażliwości dzieci i młodzieży będących uczestnikami koncertu; w szczególności dobór i sposób wykonania utworów, aranżacje, improwizacje, kolejność wykonania, ewentualny udział publiczności w muzykowaniu, muszą powstawać w trakcie koncertu, w ścisłej interakcji z publicznością biorącą udział w danym koncercie (pkt 2);



Zamawiający może być obecny na dowolnie wybranym koncercie oraz dokonywać nagrań przebiegu każdego koncertu, w celu kontroli jakości realizacji dzieła oraz jego zgodności z planem realizacji imprez (pkt 3);



dzieło stanowi artystyczne wykonanie koncertu podlegające ochronie na podstawie art. 85 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. W związku z tym dokonane nagrania mogą być wykorzystywane wyłącznie do celu określonego w pkt 3; w szczególności nie mogą być bez zgody wykonawcy rozpowszechniane ani wykorzystywane do jakiegokolwiek innego celu (pkt 4);



do wykonania dzieła Zamawiający wyda Wykonawcy na jego żądanie wszelkie niezbędne materiały, a w szczególności podpisane przez organizatorów umowy na koncerty muzyczne, które Wykonawca zobowiązuje się wykonać. Wykonawca zobowiązuje się, po zakończeniu dzieła, rozliczyć z otrzymanych materiałów najpóźniej w dniu złożenia rachunku przez Wykonawcę (pkt 5);



w przypadku, gdy Zamawiający w wyniku kontroli określonej w pkt 3 stwierdzi, że Wykonawca uchybił obowiązkom określonym w pkt 2, w szczególności gdy dzieło będzie niezgodne z planem imprez, Wykonawca nie podejmie interakcji z publicznością, koncert nie będzie wykonywany z wymagana jakością i nie będzie miał niepowtarzalnego charakteru lub tp., wynagrodzenie Wykonawcy nie przysługuje lub może zostać ograniczone. Ocena jakości dzieła i ewentualnych uchybień należy do wyłącznej kompetencji Zamawiającego (pkt 8);



ewentualne spory, co do uchybień w wykonaniu dzieła oraz ograniczenia wynagrodzenia rozstrzygane będą przed sądem powszechnym właściwym dla siedziby Zamawiającego (pkt 9);



wynagrodzenie płatne będzie gotówką w siedzibie Zamawiającego, po wykonaniu dzieła, tj. koncertu (koncertów) i po przedłożeniu rachunków przez Wykonawcę (pkt 10).



Jakiekolwiek zmiany w umowie mogą być dokonane tylko za pisemną zgodą stron, strony nie mogą powoływać się na ustalenia pozaumowne (pkt. 11)

(umowy - k. 1-1 verte, k. 4-4 verte, k. 6-6 verte akt ZUS dot. H. L. (1), k. 1-1 verte akt dot. C. C. (1))

W przypadku w/w umów płatnik nie oglądał koncertów ani nie wytykał błędów, ponieważ miał pełne zaufanie do zespołów.

Płatnik kontrolował artystów jedynie na początku ich współpracy.

Prawo do nagrywania koncertów miało na celu ich kontrolę. Natomiast koncertów, w których brał udział H. L. (1) i C. C. (1) płatnik nie nagrywał.

Mogła zdarzyć się sytuacja, w której kontrahent obniżył wynagrodzenie np. gdyby zespół się spóźnił. W trasach, w których brali udział zainteresowani nie miało to miejsca.

Zdaniem P. D. dziełem było artystyczne wykonanie utworów. Uważał, że jeżeli zatrudnia osoby z takim dorobkiem artystycznym, to ich wykonania są wykonanymi artystycznymi. Ci, którzy kupowali koncert, oceniali je. Unikalność polegała na interakcji z publicznością. Gdyby artyści nie wchodzili w interakcję, fałszowali, gubili rytm, wtedy mogłoby być to wadą.

W 2020 r. płatnik składek wystawił 180 faktur, a w 2022 r. 307.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie w szczególności o dokumenty w załączonych do akt sprawy aktach ZUS, zeznania powołanych w sprawie świadków, płatnika składek P. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod (...) P. D. oraz zainteresowanych H. L. (1) i C. C. (1), uznając je za wystarczające do poczynienia przedmiotowych ustaleń. Powołane dowody nie były kwestionowane w toku postępowania przez żadną ze stron, a Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw, aby z urzędu zakwestionować ich wartość dowodową w sprawie.

Warto podkreślić, że stan faktyczny zasadniczo był pomiędzy stronami bezsporny, gdyż spór sprowadza się w istocie do odmiennej oceny umów nazwanych „umowami o dzieło”, które wnioskodawca zawarł z ubezpieczonymi.

Podkreślenia przy tym wymaga, że bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia pozostaje treść decyzji Dyrektora (...) Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (k. 56-62) w zakresie braku podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu realizacji umów nazwanych umowami o dzieło ubezpieczonego, który nie jest stroną niniejszego postępowania, przedłożonej przez pełnomocnika płatnika składek w toku trwania przedmiotowego postępowania.

Nie można tracić z pola widzenia, iż postępowanie w sprawie sprowadza się do oceny zasadności rozstrzygnięcia dokonanego przez organ rentowy w zakresie wyznaczonym przez treść zaskarżonej decyzji (tak m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 roku, II UZ 51/99 OSNP 2000/15/601; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2011 roku, w sprawie o sygn. akt II UZ 1/11, LEX; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2012 roku, w sprawie o sygn. akt II UK (...) LEX oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 stycznia 2013 roku, w sprawie o sygn. akt III AUa 940/12, LEX).

Powyższe wynika wprost z charakteru postępowania sądowego z zakresu ubezpieczeń społecznych, które ma charakter rozpoznawczy i kontrolny, odnośnie konkretnej sprawy. Sąd ma przy tym obowiązek wszechstronnego zbadania zgodności z prawem (legalności) oraz ze stanem faktycznym (trafności) zaskarżonej decyzji. Brak jednolitości orzecznictwa organów ubezpieczeniowych (inne rozstrzygnięcie innego organu w analogicznej sprawie) w żaden zaś sposób nie zwalnia sądu z tego obowiązku, nie wiąże sądu w rozpatrywanym przypadku i nie determinuje wyniku rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Odwołania płatnika składek nie są zasadne i podlegają oddaleniu.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 roku (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 199 z późn. zm., dalej: ustawa systemowa, ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych) osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu.

Z mocy art. 13 pkt. 2 ustawy systemowej zleceniobiorcy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy systemowej dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy.

W myśl art. 12 ust. 1 ustawy systemowej obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 litera „e” ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461 z późn. zm., dalej: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy zlecenia.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych (art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Do ubezpieczenia zdrowotnego osób objętych ubezpieczeniami społecznymi stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zasad, trybu i terminu zgłaszania do ubezpieczenia społecznego (art. 74 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Na podstawie art. 9 ust. 2 tej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10, jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Może ona jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, z zastrzeżeniem ust. 2c i 7.

W myśl art. 9 ust. 2c ustawy, osoby o których mowa w art.6 ust. l pkt.4 , których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a, spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym również z innych tytułów. Zasady tej nie stosuje się, jeżeli łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia lub z innych tytułów osiąga kwotę minimalnego wynagrodzenia. Oznacza to również, iż ustalenia łącznej podstawy wymiaru składek dla celu rozstrzygnięcia biegu tytułów dokonuje się według kolejności ich powstawania, odrębnie dla każdego miesiąca.

Ponadto przy sumowaniu nie uwzględnia się podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wykazanej za miesiąc po ustaniu danego tytułu ubezpieczenia (tj. za miesiąc, w którym ubezpieczony nie podlegał już ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym). W miesiącu tym nie zachodzi bowiem zbieg z tym tytułem.

Stosownie do treści art. 36 ust. 1 ustawy systemowej każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązkiem płatnika składek – z mocy art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – jest obliczanie, rozliczanie i opłacanie należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy oraz przesyłanie w wyznaczonym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłacanie składek za dany miesiąc.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 3 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 (to jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia), jeżeli w umowie określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.

Jak wynika z art. 81 ust. 1 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, bez stosowania ograniczenia, o którym mowa wart. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 79. ust. l ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki, z zastrzeżeniem art. 82 i 242.

Natomiast art. 20 ust. 1 ustawy systemowej stanowi, że podstawę wymiaru składek ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2.

Stosownie do § 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1771 z późn. zm.), dla każdego ubezpieczonego, którego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, płatnik składek w raporcie lub imiennym raporcie miesięcznym korygującym, o którym mowa w art. 41 ust. 6 ustawy, zwanym dalej "raportem korygującym", oraz w deklaracji i deklaracji rozliczeniowej korygującej, o której mowa w art. 47 ust. 3 ustawy, zwanej dalej "deklaracją korygującą", uwzględnia należne składki na ubezpieczenia społeczne od wszystkich dokonanych lub postawionych do dyspozycji ubezpieczonego wypłat - od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego, którego deklaracja dotyczy - stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, z uwzględnieniem ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ustawy.

Przechodząc dalej wskazania wymaga, że stosownie do art. 353 1 k.c. strony mogą dokonać wyboru rodzaju łączącego je stosunku prawnego, nie oznacza to jednak dowolności, bowiem przywołany przepis wprost wymaga, aby treść umowy nie sprzeciwiała się naturze danego stosunku prawnego, jego społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu i ustawie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2010 r., II UK 334/09, LEX nr 604221).

W realiach badanej sprawy, bez znaczenia pozostawało to, jak strony nazwały zawarte umowy, gdyż oceniając charakter umowy, należy brać pod uwagę nie tylko postanowienia przyjęte przez strony (mogące celowo stwarzać pozory zawarcia innej umowy), lecz także faktyczne warunki ich wykonywania. Nazwa umowy nie może automatycznie przesądzać o jej charakterze. W tym celu zasadnym było zbadanie zarówno postanowień umownych, jak i praktycznych aspektów wykonywania zawartego kontraktu.

Umowa zlecenia i umowa o dzieło, to podstawowe kontrakty usługowe, konkurencyjne w stosunku do umowy o pracę. Różnica między tymi dwoma rodzajami umów jest dla podmiotów zatrudniających bardzo istotna, bowiem wiąże się z różnymi konsekwencjami prawnymi. Prawidłowa kwalifikacja zawieranej umowy nie zawsze jednak jest sprawą prostą. (...) tak, np. podczas gdy umowy o dzieło rodzą określone obowiązki z punktu widzenia ubezpieczeń społecznych odnośnie naliczania i odprowadzania składek ubezpieczeniowych tylko wówczas, gdy są zawierane z własnymi pracownikami, to umowy zlecenia pociągają za sobą skutki ubezpieczeniowe bez względu na to, z kim są zawierane - z własnym pracownikiem czy z osobą z zewnątrz. Zatem jeśli dana umowa zostanie błędnie uznana nie za umowę o dzieło, ale za umowę zlecenia, to naliczenie w stosunku do niej składek na ZUS będzie niedozwolone, podobnie jak brak naliczenia składek w przypadku umowy zlecenia, która niewłaściwie została zakwalifikowana jako umowa o dzieło. Decydująca jest treść, a nie nazwa umowy. Aby prawidłowo ustalić, z jaką umową mamy w danym przypadku do czynienia, tzn. czy jest to umowa zlecenia, czy umowa o dzieło, należy kierować się jej treścią i zadaniem, jakie osoba zatrudniana ma do wykonania, czyli istotą obowiązków umownych, jakie osoba ta na siebie przyjmuje.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył kwalifikacji prawnej umów nazwanych „umowami o dzieło”, jakie odwołujący się płatnik zawarł z zainteresowanymi. Kwestią sporną było, czy strony istotnie zawarły umowy o dzieło, nierodzące obowiązku ubezpieczenia społecznego, czy też zawarły umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, a pochodną tego jest ustalenie obowiązku uiszczenia odpowiednich składek ubezpieczeniowych.

Odnosząc się do powyższej spornej kwestii, wskazać należy, że zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie, przy czym do umowy o świadczenie usług stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.). W doktrynie panuje pogląd, zgodnie z którym przedmiotem umowy o świadczenie usług jest dokonanie określonej czynności faktycznej, która nie musi prowadzić do osiągnięcia indywidualnie oznaczonego rezultatu. Chodzi tu zatem o umowy zobowiązujące do dokonania jednej lub wielu czynności faktycznych (także stałego ich dokonywania).

Zgodnie zaś z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Nie ulega wątpliwości, że przepisy o zleceniu nie mają zastosowania do czynności będących przedmiotem umowy o dzieło, bowiem wykonanie dzieła, zgodnie z prezentowanym w doktrynie poglądem, nie mieści się w pojęciu usługi w rozumieniu przywołanego art. 750 k.c.

Umowę o dzieło zalicza się do kategorii „umów rezultatu” i przeciwstawia umowie zlecenia - jako „umowie o staranne wykonanie usługi”. W odróżnieniu od umowy zlecenia, umowa o dzieło wymaga, by starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Tymczasem umowa zlecenia takiego rezultatu - jako koniecznego do osiągnięcia - nie akcentuje. Elementem wyróżniającym dla umowy zlecenia nie jest zatem wynik, lecz starania podejmowane w celu osiągnięcia tego wyniku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 21 grudnia 1993 r. III AUr 357/93, Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych rok 1994, Nr 6, poz. 49, str. 63; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 26 stycznia 2006 r. III AUa 1700/05, Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych rok 2008, Nr 3, poz. 5, str. 55; wyrok Sądu Najwyższego z 13 marca 1967 r. sygn. (...) CR 500/66; OSN rok 1968, Nr 1, poz. 5).

Dokonując kwalifikacji konkretnej umowy należy w pierwszej kolejności badać, czy świadczenie będące przedmiotem zobowiązania ma cechy dzieła. Dzieło stanowi zawsze zjawisko przyszłe, jest czymś, co w chwili zawarcia umowy nie istnieje, lecz ma dopiero powstać w jakiejś określonej przyszłości. Rezultat, o jaki umawiają się strony, musi być z góry określony, i może przyjmować zarówno postać materialną, jak i niematerialną. Cechą konstytutywną umowy o dzieło jest to, aby rezultat ten był obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Dzieło musi mieć indywidualny charakter i odpowiadać osobistym potrzebom zamawiającego. Podkreślenia także wymaga, że celem umowy o dzieło nie jest czynność (samo działanie lub zaniechanie), która przy zachowaniu należytej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu. W umowie o dzieło chodzi zawsze o osiągnięcie umówionego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności.

Tymczasem umowa o świadczenie usług, jest umową starannego działania, jej celem jest wykonywanie określonych czynności, które nie muszą zmierzać do osiągnięcia rezultatu. Kolejną cechą umowy dzieło jest brak stosunku zależności lub podporządkowania pomiędzy zamawiającym, a przyjmującym zamówienie. Sposób wykonania dzieła pozostawiony jest w zasadzie uznaniu przyjmującego zamówienie, byleby dzieło miało przymioty ustalone w umowie lub wynikające z charakteru danego dzieła. Przyjmujący zamówienie nie ma także, co do zasady, obowiązku osobistego wykonania dzieła, chyba że wynika to z umowy lub charakteru dzieła (np. dzieło artystyczne). Ryzyko nieosiągnięcia rezultatu zawsze obciąża przyjmującego zamówienie. Przy czym odpowiedzialność przyjmującego zamówienie w wypadku nieosiągnięcia celu umowy jest odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2000 r. II UKN 386/99, OSNP 2001/16/522). Przyjmujący zamówienie odpowiada zatem za jakość dzieła i określa metodologię jego wykonania. Dzieło powinno jednak posiadać cechy określone w umowie lub wynikające z charakteru danego dzieła. Wykonanie dzieła zwykle wymaga określonych kwalifikacji, umiejętności i środków (W. Czachórski, Zobowiązania, 2007, s. 464).

Nazwa umowy, z wyeksponowaniem terminologii, służącej podkreśleniu, że ma ona charakteru dzieła, nie przesądza samodzielnie o rodzaju umowy w oderwaniu od oceny rzeczywistego jej przedmiotu oraz okoliczności jej wykonywania. Decydująca jest bowiem rzeczywista istota umowy determinowana jej treścią, zgodnym zamiarem stron i celem, a nie jej nazwa, która niejednokrotnie nie oddaje natury łączącej strony stosunku prawnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 25 czerwca 2013 r. sygn. III AUa 13/13, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2013 r. sygn. III CSK 216/12).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd zważył, że w analizowanym stanie faktycznym wykonywanie przez zainteresowanych cyklu koncertów (autorskich programów edukacyjno - muzycznych) w miejscach i terminach wymienionych w planie realizacji imprez dla (...) (...) (...), zgodnie z umowami podpisanymi przez organizatorów, nie miało charakteru czynności przynoszących konkretny, indywidualny rezultat niematerialny, lecz było realizowane w ramach starannego działania, właściwego wykonania usług.

Sama treść spornych umów, która określała ich przedmiot czynnościowo nie pozwala na uznanie, że miały zostać wykonane indywidualnie określone, konkretne dzieła. Nie ma przy tym możliwości sprawdzenia czy rezultat prac odpowiada właściwościom określonym w umowach, bo strony w żaden sposób właściwości takich nie określiły. Tymczasem umowa o dzieło jako umowa rezultatu powinna zawierać kryteria (parametry, jednostki metryczne itp.), w oparciu o które możliwa będzie weryfikacja jej wykonania. Odwołujący podnosił, że wykonawcy wiedzieli, jaki tym scenariusza będzie wykonywany, ponieważ wynikało to z ustnych ustaleń – scenariusze nie były elementem umów, tymczasem strony w zawieranych umowach o dzieło zastrzegły, że ustalenia pozaumowne są niedopuszczalne.

Jednym z kryteriów, pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło, od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 14 grudnia 2017 r. III AUa 476/17). Sprawdzian taki jest zaś niemożliwy do przeprowadzenia, jeśli strony nie określiły w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło. Taki brak kryteriów określających pożądany przez zamawiającego wynik (wytwór) umowy prowadzi do wniosku, że przedmiotem zainteresowania zamawiającego jest wykonanie określonych czynności, a nie ich rezultat.

Istotą dzieła artystycznego, jako dzieła autorskiego, jest jego treść zawierająca przekaz określonej myśli ekspresji artystycznej, intelektualnej, konkretnego twórcy, której granice wytycza z góry zamówiony temat (por. odpowiednio np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., II UK 103/13; z dnia 14 listopada 2013 r., II UK 115/13; z dnia 6 sierpnia 2014 r., II UK 566/13). Samo artystyczne wykonanie nie jest cechą decydującą o umowie o dzieło, jest zwykłą cechą świadczenia w postaci koncertu./por. wyrok SA z dnia 11.04.2025 r, III AUa 801/24/

Z umową rezultatu, mamy do czynienia wtedy, gdy spełnienie świadczenia, przez dłużnika, polega na doprowadzeniu do określonego efektu. W tego typu umowach jedynie taki stan będzie uznany za wykonanie zobowiązania. Z kolei, z umową starannego działania, jest związany obowiązek dłużnika działania w sposób sumienny w kierunku osiągnięcia danego rezultatu, przy czym już samo sumienne działanie jest spełnieniem świadczenia, niezależnie czy ostatecznie zostanie osiągnięty zamierzony rezultat czy nie.

Warto również nadmienić, że cechą konstytutywną dzieła jest samoistność rezultatu, która wyraża się przez niezależność powstałego rezultatu od dalszego działania twórcy oraz od osoby twórcy. Z chwilą ukończenia dzieła staje się ono niezależną od twórcy, autonomiczną wartością w obrocie (W. (...), Zobowiązania, 2007, s. 463; R. Ł., Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie za wady dzieła, Warszawa 1986, s. 15; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 7 maja 2013 r. III AUa 1136/12).

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6.03.2024 r. ((...) USKP 27/23, OSNP 2025, nr 11, poz. 109) wyjaśnił, że zamiar ułożenia zobowiązania według kryterium umowy o dzieło (art. 627 k.c.) w płaszczyźnie uniknięcia obowiązku ubezpieczenia społecznego obliguje strony do staranności i indywidualizacji przy określeniu parametrów dzieła. Jeżeli przedmiot umowy został ustalony dość ogólnie i sprowadza się do występu ubezpieczonego w charakterze aktora - solisty podczas koncertu u płatnika składek, który ma polegać na przedstawianiu poszczególnych utworów, tańców, opowiadaniu ich historii i anegdot z nimi związanych, to należy rozważyć, czy przedmiot umowy został następnie doprecyzowany przez strony oraz, czy jest wystarczającym określeniem "rezultatu" umowy.

Należy podkreślić, że w umowach łączących płatnika z ubezpieczonymi w tej materii nie określono ściśle zindywidualizowanego przedmiotu umów. Przedmiot umów został sformułowany zbyt ogólnie – wskazano na wykonanie zadania, które sprowadzały się do starannego wykonania zespołu czynności. W umowach nie wskazano konkretnego, ściśle określonego celu. Jedynie zlecono realizację pewnych czynności polegających na wykonaniu cyklu koncertów muzycznych. Nie wskazano na obowiązek samodzielnego wypracowania nowego tworu niematerialnego. Treścią zobowiązań ubezpieczonych nie był określony konkretny wynik odpowiadający pewnym z góry ustalonym warunkom, który podlegałby ocenie, lecz wykonywanie określonych czynności, których rezultat zależał w znacznym stopniu od okoliczności leżących poza kontrolą zainteresowanych. Przedmiot umowy był powtarzany w kolejno zawieranych umowach. Nawet płatnik i ubezpieczeni nie byli zgodni co do tego, co było dziełem – według płatnika do artystyczne wykonanie koncerty, według ubezpieczonego – uzyskanie zainteresowania i wiedzy przez dzieci.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego jasno wynika, że zainteresowany H. L. (2) w trakcie występów był odpowiedzialny za muzykę (grał na dudach szkockich, fletach, gitarze, dudach hiszpańskich, łyżce, bombardzie, opowiadał o instrumentach), natomiast zainteresowana C. C. (1) zajmowała się oprawą taneczną (prezentowała taniec flamenco, opowiadała o tańcu, gadżetach, uczyła tańca). Mimo tak dużej różnicy w zakresie wykonywanych czynności, umowy zawierane z ubezpieczonymi miały w zasadzie identyczną treść. Różniły się jedynie okresem, na jaki zostały zawarte i wysokością wynagrodzenia prowizyjnego. Nie były pod nie podpinane wcześniej przygotowane scenariusze.

Ponadto badane umowy były zawierane na określone okresy czasu, co świadczy o ich okresowości (powtarzalności), która również stanowi cechę charakterystyczną dla umów zlecenia.

Jak słusznie wskazał SN w wyroku z 2.06.2017 r. III UK 147/16 (LEX nr 2296861) na gruncie ubezpieczenia społecznego umowa, której przedmiot został przez profesjonalistę określony nieprecyzyjnie, nie może być kwalifikowana jako wyjątek od reguły, usprawiedliwiający fakt niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu. Nie konwaliduje tego w sprawie możliwość dokonania wykładni oświadczeń woli stron, uwzględniająca zgodny ich zamiar i cel umowy, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. Wykonanie szeregu czynności (powtarzających się), bez względu na to, jaki rezultat ona przyniesie, jest cechą charakterystyczną dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne), jak i dla umów o świadczenie usług (gdy chodzi o czynności faktyczne) (III UK 147/16 - wyrok SN - Izba Pracy z dnia 2.6.2017 r., wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 17 grudnia 2015 r. III AUa 173/15).

Nie jest obojętne dla oceny spornych umów to, że badane umowy były umowami szablonowymi, co także wskazuje na to, że nie były to umowy o dzieło. W przypadku „sztampowego” ułożenia przedmiotu zobowiązania wątpliwości co do kwalifikacji umowy nie niweluje koncepcja umów mieszanych. Pojęcie to jest różnie definiowane, zasadniczo jednak przyjmuje się, że umowy mieszane są czynnościami prawnymi, w których połączone zostały elementy różnych umów nazwanych lub nienazwanych (zob. szerszej: Ł. A., Zlecenie a umowa o dzieło w systemie ubezpieczeń społecznych - perspektywa cywilnoprawna (-) w: D. K., D. J., K. U., Umowy cywilnoprawne w ubezpieczeniach społecznych, (...), J. 2015). W judykaturze podkreśla się, że strony mogą zatem przyjąć bez jakichkolwiek modyfikacji określony typ umowy uregulowany normatywnie, zawrzeć umowę nazwaną wprowadzając do niej pewne odmienności, w tym również połączyć cechy kilku umów nazwanych (negotium mixtum) lub zawrzeć umowę nienazwaną, której treść ukształtują według swojego uznania (por. wyrok Sądu Najwyższego z 6 listopada 2002 r., (...) CKN 1144/00). Mieszana koncepcja umowy oznacza, że w momencie ich zawierania nie wyodrębniono przedmiotu dzieła w sposób zindywidualizowany, co oznacza, że mamy do czynienia z umową, która podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (tak trafnie cytowany wyżej wyrok SN z 2.06.2017 r. III UK 147/16).

Nie można więc przyjąć, aby na gruncie rozpoznawanej sprawy zamawiający wymagał od wykonawców osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego wytworu, który poddawałby się sprawdzianowi w aspekcie wykonania umowy zgodnie z zamówieniem.

Zauważyć należy, że ubezpieczeni część czynności na rzecz płatnika składek wykonywali jeszcze przed zawarciem umów nazwanych „umowami o dzieło”. Mianowicie, scenariusze były przygotowywane przez artystów jeszcze przed zaprezentowaniem przez płatnika składek ofert w szkołach. Co więcej, już wtedy płatnik informował organizatorów, jakie osoby, w ramach, jakich zespołów muzycznych będą mogły wystąpić. Natomiast płatnik podpisywał umowy z wykonawcami dopiero, gdy wiedział, że jest przygotowana trasa koncertowa. Podkreślić przy tym należy, że koncerty były cykliczne, artyści przyjeżdżali do szkół w każdym roku. Zainteresowany H. L. (1) zeznał, że współpracuje z płatnikiem składek od ok. 10 lat. Taka sytuacja nie miała co prawda miejsca w przypadku C. C. (1), ale strony wprost przyznały, że dołączyła ona do zespołu jedynie na jedną trasę w ramach zastępstwa za inną tancerkę.

Zainteresowani nie byli też w pełni samodzielni. Musieli podporządkować się co do miejsca i czasu wykonania koncertu. Tymczasem, dla umowy o dzieło, charakterystyczna jest swoboda wykonawcy, w tym, co do wymiaru czasu, w jakim wykonuje dzieło. Artyści nie mieli też wpływu na to, jaki repertuar, konkretny scenariusz wybiorą organizatorzy koncertów. Co ważne, kontrahenci mogli proponować zmiany do scenariusza. Jeżeli była taka możliwość to dochodziło do zmiany. Zainteresowani z wyprzedzeniem wiedzieli do jakiej placówki jadą, jaki program będą prezentować danego dnia i dla jakiej grupy publiczności. Choć mogli improwizować to byli związani ramami programu i scenariusza ustalonymi wraz z organizatorami koncertów. Czasami grali wolniej, czasami szybciej. Było to zależne od reakcji uczniów. Chodziło o to, aby uczniowie byli w pełni skupieni i zainteresowani ich występem. Płatnik składek w rzeczywistości zlecił zainteresowanym wykonanie zespołu czynności. Wykonawcy mieli dojechać na czas, przygotować salę, ustalić szczegóły, rozłożyć sprzęt, przywitać publiczność i przeprowadzić audycję. W trakcie koncertu mieli przeprowadzić dialog z publicznością, konkurs, quizy, nauczyć publiczność prostych kroków flamenco, czy tańca irlandzkiego, a najaktywniejszych uczestników nagrodzić. Podejmowane przez ubezpieczonych czynności były zatem powtarzalne i wymagały starannego działania. Nie można pomijać, że świadek K. V. określiła koncerty mianem warsztatów muzycznych, które przebiegają w interakcji z uczniami.

Ponadto płatnik składek wprost przyznał, że C. C. (1), występująca za R. G. (2), została nauczona, jakie partie ma wykonać. Z zeznań C. C. (1) wynikało zaś, że przed koncertem brała udział w próbach. Ciężko w takiej sytuacji doszukać się uzyskania określonego rezultatu artystycznego, który posiada unikalny i indywidualny charakter, stanowi zamkniętą, możliwą do oceny całość, odzwierciedlającą twórczą koncepcję zainteresowanej.

Przy tym w ocenie Sądu wykonanie cyklu koncertów nie oznacza, że dzieło tworzone jest przez każdego z tych artystów z osobna. Koncert muzyczny to niejako suma potencjałów wytwarzanych przez każdego z artystów, który w nim uczestniczy. Chodzi o dążenie w wypracowaniu pewnej jednolitej całości. Nie sposób uznać, że w sytuacji, w której na cały występ składała się praca kilku osób, udział zainteresowanych w charakterze muzyka, czy tancerki, polegał na stworzeniu samodzielnego dzieła.

Uwypuklić w tym miejscu z całą stanowczością należy, że Sąd nie neguje, umiejętności artystycznych ubezpieczonych, jednakże z tej okoliczności nie wynika automatycznie fakt, że w każdym przypadku są twórcami. Nie wszystkie czynności wykonywane przez artystów zawodowo – z uwagi na charakter i sposób wykonania – równoznaczne są z tworzeniem dzieł. W sprawie umowy dotyczyły wykonywania czynności bazujących wprawdzie na umiejętnościach twórczych zainteresowanych, ale nie dotyczyły wykonania odrębnego dzieła. Bez wątpienia ubezpieczeni musieli posiadać swoje indywidualne sposoby wykonania powierzonych im zadań, w tym wiedzę oraz indywidualne możliwości i predyspozycje, jednak cechy te nie są cechami, które charakteryzują daną pracę jako dzieło, a tym samym dyskwalifikują ją jako świadczenie usług, czy zlecenie. Wkład w postaci wysiłku umysłowego, artystycznego, emocjonalnego zaangażowania wymagany jest przy każdej pracy takiego rodzaju i jest wykładnikiem tylko obowiązku starannego działania. Czynnością końcową było wykonanie programu koncertu, który składał się kilku elementów, w oparciu o wcześniej przygotowany scenariusz, a więc typowej usługi kulturalnej.

Nie należy też tracić z pola widzenia, że efekt w postaci utworu, w rozumieniu prawa autorskiego, nie przesądza o kwalifikacji zawartej umowy. Przepis art. 1 ust. 1 u.p.a.p.p. i art. 627 k.c. nie muszą mieć wspólnego zakresu. Dziełem może być rezultat umowy, która nie ma charakteru autorskiego. Prawo autorskie jest też samodzielną regulacją, z której wcale nie wynika, że o autorskim charakterze umowy przesądza tylko wykonanie jej w ramach umowy o dzieło. Utwór w rozumieniu prawa autorskiego może być dziełem w rozumieniu art. 627 k.c., jeżeli powstał w ramach umowy o dzieło. Nie jest to reguła zamknięta, gdyż utwór może powstać również w ramach wykonywania stosunku pracy (art. 12 i 14 u.p.a.p.p.) lub umowy oświadczenie usług. Utwór w rozumieniu prawa autorskiego nie determinuje bezwzględnie rodzaju umowy (o dzieło lub o wykonanie usługi). /wyrok SN z dnia 2 września 2020 r. (...) UK 96/19, LEX nr 3071517, wyrok SN z dnia 20.03.2024 r, (...) (...) 109/23/.

Nie sposób zgodzić się zatem z płatnikiem składek, że za dzieło można uznać samo artystyczne wykonanie utworów. Przygotowanie i wykonywanie utworów muzycznych, przygotowanie ról aktorskich może stanowić przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze i być przedmiotem umowy o dzieło, ale o takiej kwalifikacji decydują dodatkowe kryteria. Nieuprawnione jest założenie, że artystyczne wykonanie istniejącego utworu przez muzyka, który gra nawet na szczególnym instrumencie (skrzypcach, fagocie), razem w orkiestrze, która jako całość wykonuje kolejno poszczególne utwory muzyczne w ramach zamówionego koncertu, odbywa się tylko na podstawie umowy o dzieło. Dziełem jest to, co jest pierwotnym utworem muzycznym, a co uprawnia stwierdzenie, że jego wykonanie nie jest zawsze kolejnym dziełem w rozumieniu art. 627 k.c. Samo artystyczne wykonanie nie jest cechą decydującą o umowie o dzieło, jest po prostu zwykłą cechą (walorem) świadczenia w postaci koncertu (por. wyrok SA w Łodzi z 11.04.2025 r., III AUa 801/24, (...) 2025, nr 1, poz. 263).

Zgromadzony materiał dowodowy nie dostarczył także informacji odnośnie tego, w jaki sposób poddawano umówiony rezultat sprawdzianowi na istnienie wad. Nie jest możliwe ustalenie, w jaki sposób sprawdzano prawidłowość wykonania utworów podczas koncertów, a w rezultacie jakimi wadami fizycznymi mógłby być obciążany rezultat prac ubezpieczonych i w oparciu o jakie kryteria należałoby oceniać wystąpienie takich ewentualnych wad. Ocena, czy umowa została prawidłowo wykonana miała wynikać z obserwacji tych, którzy koncert oglądali, a zatem była utożsamiana z poprowadzeniem koncertu, a nie z jakimś konkretnym rezultatem, który był precyzowany przez płatnika w toku postępowania. Brak jest również możliwości uznania, że z chwilą ukończenia dzieła stało się ono niezależną od twórcy, autonomiczną wartością w obrocie. Tak stworzone dzieło niewątpliwie nie mogło być przedmiotem sprzedaży.

Zdaniem płatnika, gdyby artyści nie wchodzili w interakcję, fałszowali, gubili rytm wtedy mogło być to wadą. Nie można jednak pomijać, że płatnik nawet nie bywał na koncertach ubezpieczonych. Wprawdzie po koncercie dzwonił do organizatorów i pytał, czy wszystko odbyło się zgodnie z umową, jednak powyższe w ocenie Sądu nie może zostać uznane za odbiór dzieła. W zawartych umowach płatnik składek co prawda przewidział możliwość nagrywania koncertów w celu kontroli jakości realizacji dzieła oraz jego zgodności z planem realizacji imprez, jednak, jak wprost przyznał, w przypadku występów zainteresowanych tego nie robił.

Nie ma przy tym znaczenia, iż płatnik na początku współpracy z artystami bywał na ich występach, wytykał błędy i dopiero, gdy nabrał do nich zaufania, przestał przyjeżdżać do szkół. W niniejszym postępowaniu oceniane są konkretne umowy, zawarte z konkretnymi ubezpieczonymi. Brak jest zatem podstaw do odnoszenia się do sytuacji, które miały miejsce kilka lat, czy nawet kilka miesięcy wcześniej. Na marginesie przypomnienia tylko wymaga, że płatnik składek nie współpracował wcześniej z C. C. (1), a i tak, niejako z góry założył, że jej występ będzie udany. Nie było zatem etapu odbioru dzieła.

Ponadto w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć, że osiągnięcie rezultatu było pewne, skoro dziełem – według wykonawców, miała być uzyskana przez dzieci wiedza na temat muzyki, instrumentów czy tańca. Wykonawca nie mógł zagwarantować, że każdy z uczestników wydarzenia uzyska umiejętności i wiedzę na wcześniej określonym poziomie. Strony same przyznały, że publiczność reaguje różnie, możliwy jest brak interakcji ze strony uczniów.

Nie można również pomijać, że kluczowym elementem wyróżniającym umowę o dzieło jest to, iż ryzyko uzyskania zamierzonego rezultatu obciąża w całości wykonawcę. Natomiast w przedmiotowej sprawie ryzyko to obciążało płatnika, który zawierał umowy z organizatorami koncertów. Czynności zainteresowanych były wykonywane w imieniu i na rzecz odwołującego się.

Należy również zwrócić uwagę na sposób określenia wynagrodzenia wynikającego ze spornych umów. W odniesieniu do umowy o dzieło istnieje związek wynagrodzenia z samym dziełem - jego wartością, a nie jak w przypadku usługi - z jej ilością, jakością i rodzajem. Generalnie wynagrodzenie z umowy o dzieło określa się w sposób ryczałtowy lub kosztorysowy. Z zeznań zainteresowanych, jak i płatnika składek, wynikało, że wypłata wynagrodzenia następowała na podstawie rachunku, wystawionego po koncercie, w określonym w umowie procencie od całości otrzymanego przez płatnika wynagrodzenia. Oznacza to, że wypłata de facto była związana z udziałem w koncercie. To zaś wskazuje na zapłatę za umowę starannego działania. Co istotne, mogła zdarzyć się sytuacja, w której organizator koncertu obniżył wynagrodzenie, np. gdy zespół się spóźnił.

Reasumując, w ocenie Sądu czynności będące przedmiotem umów zawartych pomiędzy zainteresowanymi a odwołującym nie mogą być uznane za czynności przynoszące konkretny i zindywidualizowany rezultat, możliwy do obiektywnej weryfikacji. Nie jest możliwe określenie - a co więcej nie określają tego umowy - jaki rezultat materialny (rzecz, czy zespół rzeczy) lub niematerialny miałby powstać w efekcie wykonywania tych czynności (innymi słowy, co miałoby stanowić dzieło). W istocie zawarte umowy kładły nacisk nie na pożądany efekt pracy osoby je wykonującej, lecz na to, że w określonym czasie miała ona wykonać konkretne prace (muzyka czy tancerki). To zaś sprowadza się do wniosku, że celem zawartych umów były ogólnie pojęte czynności polegające na udziale w cyklu koncertów, a nie określony rezultat tych czynności.

Wobec powyższego wykonywanie prac przez zainteresowanych na podstawie zakwestionowanych przez organ rentowy umów, rodziło dla ubezpieczonych tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych.

Podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, zgodnie z art. 18 ust. 1 i 3 ustawy, stanowi osiągnięty na podstawie umów przychód.

Wobec powyższego, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy w Łodzi orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 98 k.p.c., zasądzając od P. D. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w S. kwotę 720,00 zł ustaloną zgodnie z § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 136) - przy uwzględnieniu, że każda z dwóch połączonych spraw zachowała swoją odrębność, albowiem decyzja o ich łącznym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu miała jedynie charakter techniczny. O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c.