VIII U 2601/24

Sygn. akt VIII U 2601/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 lipca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodnicząca: Sędzia Agnieszka Olejniczak- Kosiara

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Pomorska

po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2026 roku w N. na rozprawie

sprawy z wniosku B. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) (...) w N.

o ustalenie podlegania ubezpieczeniom

w związku z odwołaniem B. B.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w N.

z dnia 10 września 2024 roku, numer (...)

1. oddala odwołanie;

2. zasądza od B. B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w N. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

SSO Agnieszka Olejniczak- Kosiara

Sygn. akt VIII U 2601/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10.09.2024 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w Ś. stwierdził, że G. G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą:

- podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 1.01.2010 r. do 24.05.2010 r. i od 25.08.2010 r. do 13.01.2015 r.;

- nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 25.05.2010 r. do 24.08.2010 r. i od 14.01.2017 r. do 23.02.2017 r.

ZUS wyjaśnił, że w związku z tym, że w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez ZUS ubezpieczony nie przedłożył dokumentu potwierdzającego jego zatrudnienie od września 2010 r. do października 2012 r. w (...) tj. zaświadczenia A1 potwierdzającego podleganie z tego tytułu ustawodawstwu brytyjskiemu oraz fakt, że Polska nie posiada zawartej umowy dwustronnej z Japonią o zabezpieczeniu społecznym zasadnym jest uznanie, że prowadząc działalność w Polsce i będąc zatrudnionym w (...), ubezpieczony winien odprowadzać składki do polskiej instytucji ubezpieczeniowej i dlatego też w świetle powyższego organ rentowy wydał niniejszą decyzję.

(decyzja – k. 67-69 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Od powyższej decyzji odwołanie złożył G. G. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wnosząc o jej zmianę i ustalenie, że jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 25.08.2010 r. do 13.01.2015 r.

(odwołanie – k. 3-6)

W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocniania się orzeczenia do dnia zapłaty, podtrzymując podstawy skarżonej decyzji i wskazując, że na dzień wydania decyzji nr (...) ubezpieczony nie dysponował zaświadczeniem o ustawodawstwie dotyczącym zabezpieczenia społecznego mającym zastosowanie do osoby uprawnionej (A1).

(odpowiedź na odwołanie – k. 11-12)

W dniu 23.10.2024 r. ZUS zwrócił się z wnioskiem do brytyjskiej instytucji ubezpieczeniowej o potwierdzenie okresu zatrudnienia ubezpieczonego w (...).

W dniu 10.04.2025 r. brytyjska instytucja ubezpieczeniowa poinformowała, że od

1 stycznia 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r. wnioskodawca nie był zatrudniony w (...), natomiast od 1 września 2010 r. do 21 października 2012 r. ubezpieczony był zatrudniony przez firmę (...) w (...) i składki na ubezpieczenia społeczne opłacane były za niego przez cały okres zatrudnienia oraz, że 21 października

2012 r. opuścił on Wielką Brytanię.

Na podstawie informacji przekazanych przez brytyjską instytucję ubezpieczeniową, ZUS na podstawie art. 83 ust. 6 ustawy systemowej decyzją z dnia 26.06.2025 r. nr (...) zmienił w części decyzję z dnia 10.09.2024 r. nr (...) w ten sposób, że stwierdził, że G. G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 1.09.2010 r. do 21.10.2012 r. W pozostałej zaś części decyzja z dnia 10.09.2024 r. pozostała w mocy. Organ rentowy stwierdził, że od 1 września 2010 r. do

21 października 2012 r. właściwym dla wnioskodawcy jest zastosowanie ustawodawstwa brytyjskiego. Tym samym we wskazanym okresie nie podlega on obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

(pismo – k. 28-29, decyzja ZUS z dn. 26.06.2025 r. w kopercie – k. 33)

Mając na uwadze powyższe, na rozprawie w dniu 15.09.2025 r. pełnomocnik odwołującego się, popierając odwołanie, zmodyfikował pierwotne żądanie i wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez stwierdzenie, że odwołujący się jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 22.10.2012 r. do 13.01.2015 r. jako wspólnik spółki cywilnej (...) s.c. z siedzibą w Ś..

(rozprawa z dnia 15.09.2025 r. e-protokół 00:01:38 – płyta CD – k. 37)

Powyższe stanowisko pełnomocnik wnioskodawcy podtrzymał na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w dniu 24.06.2026 r., a także wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(rozprawa z dnia 24.06.2026 r. e-protokół 00:00:58; 00:17:10 – płyta CD – k. 68)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Od dnia 13.12.2004 r. G. G. zgłosił do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej rozpoczęcie wykonywania działalności gospodarczej jako wspólnik spółki cywilnej (...) s.c. z siedzibą w Ś. w zakresie sprzedaż hurtowa mleka, wyrobów mleczarskich, jaj, olejów i tłuszczów jadalnych.

W dniu 15.01.2015 r. wnioskodawca dokonał zmiany we wpisie wskazując datę zawieszenia działalności na 14.01.2015 r.

W dniu 16.01.2017 r. wnioskodawca zgłosił do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wznowienie działalności gospodarczej od dnia 14.01.2017 r.

W dniu 24.02.2017 r. wnioskodawca kolejny raz zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej od 24.02.2017 r.

W dniu 8.05.2023 r. wnioskodawca złożył wniosek o wykreślenie działalności prowadzonej wyłącznie w formie spółki cywilnej oraz wpisał wsteczną datę zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej od 13.09.2010 r.

Od dnia 13.12.2004 r. do 31.12.2010 r. spółka cywilna (NIP (...)) jako płatnik składek zgłosiła wnioskodawcę do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i obowiązkowego i ubezpieczenia zdrowotnego jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

Od 1.01.2010 r. do 13.01.2015 r. i od 14.01.2017 r. do 23.02.2017 r. wnioskodawca zgłosił się na indywidualnym NIP-ie (...) do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, dla której podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60% prognozowanego, przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

W dokumentach rozliczeniowych od 01/2010 r. do 01/2015 r. i od 01/2017 r. do 02/2017 r. wnioskodawca obliczył i rozliczył składki na ubezpieczenia społeczne od miesięcznych podstaw ich wymiaru wynoszących 60% prognozowanego, przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego obowiązującego w danym okresie.

(dane o zgłoszeniach ubezpieczonego i o podstawach wymiaru składek – k. 38-46, wypis z (...) – k. 48-48 verte, dokument dot. dokonanych zmian we wpisie – k. 49-53 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W toku postępowania przed organem rentowym, wnioskodawca złożył oświadczenie płatnika o tym, że wykonywał w okresie od września 2010 r. do października 2012 r. pracę w (...).

(pismo ZUS z dn. 7.07.2023 r. – k. 54-55 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Wnioskodawca figuruje w bazie organu podatkowego jako wspólnik spółki cywilnej (...) s.c.. G. G., H. G., A. G. (NIP (...)).

Wnioskodawca wybrał formę opodatkowania na zasadach ogólnych wg skali podatkowej.

Za lata 2010-2021 i za 2023r. wnioskodawca złożył zeznania podatkowe PIT-36 i PIT-B z tytułu udziału w spółce (...) s.c. .. G. G., H. G., A. G. (NIP (...)).

Za lata 2010 i 2011 wnioskodawca złożył PIT-ZG - Informacja o wysokości dochodów z zagranicy i zapłaconym podatku w roku podatkowym, z których wynika, że wnioskodawca uzyskał dochód ze stosunku pracy w (...).

Nie zarejestrowano zeznania podatkowego wnioskodawcy za 2022 r., wnioskodawca nie posiadał też otwartego obowiązku podatkowego VAT i nie składał deklaracji VAT.

Z zeznania podatkowego PIT- 36 za 2012 r. wynika, że koszty uzyskania przychodów podatnika w postaci wskazanej wyżej spółki wyniosły 396 zł, w 2013 r. oraz 2014 r. również 396 zł. Za kolejne lata wnioskodawca składał zerowe zeznania podatkowe PIT-36. W 2023 r. w zeznaniu podatkowym PIT-36 wnioskodawca wykazał przychód z wynagrodzenia ze stosunku pracy w wysokości 208 461,00 zł.

(pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego Ś. - E. z dnia 30.08.2024 r.- k. 8-9, PIT/(...) za 2010 r. – k. 10, PIT/(...) za 2011 r. – k. 11, PIT-36 i PIT-B za lata 2010-2021 i za 2023 r. – k. 10-37 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w Ś. decyzją nr (...) z dnia 10.09.2024 r. stwierdził, że G. G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą:

- podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 1 stycznia 2010 r. do 24 maja 2010 r. i od 25 sierpnia 2010 r. do 13 stycznia 2015 r.

- nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 25 maja 2010 r. do 24 sierpnia 2010 r. i od 14 stycznia 2017 r. do 23 lutego 2017 r.

(decyzja – k. 67-69 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Odwołanie od w/w decyzji do tutejszego sądu złożył G. G. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że już we wrześniu 2010 r. ubezpieczony wyjechał z kraju i podjął pełnoetatową pracę w Anglii, gdzie pracował do października

2012 r., zaś w miesiącu październiku 2012 r. ubezpieczony wyjechał do (...) i tam nieprzerwanie świadczył pracę od 22.10.2012 r. do 31.03.2020 r. w (...) Co., Ltd w S. w (...).

(odwołanie – k. 3-6)

Na dzień wydania decyzji ZUS z dnia 10.09.2024 r. nr (...) wnioskodawca nie dysponował zaświadczeniem o ustawodawstwie dotyczącym zabezpieczenia społecznego mającym zastosowanie do uprawnionego (A1).

(okoliczność bezsporna)

W dniu 23.10.2024 r. ZUS zwrócił się z wnioskiem do brytyjskiej instytucji ubezpieczeniowej o potwierdzenie okresu zatrudnienia ubezpieczonego w (...).

W dniu 10.04.2025 r. brytyjska instytucja ubezpieczeniowa poinformowała, że od

1 stycznia 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r. wnioskodawca nie był zatrudniony w (...), natomiast od 1 września 2010 r. do 21 października 2012 r. ubezpieczony był zatrudniony przez firmę (...) w (...) i składki na ubezpieczenia społeczne opłacane były za niego przez cały okres zatrudnienia oraz, że 21 października

2012 r. opuścił on Wielką Brytanię.

Na podstawie informacji przekazanych przez brytyjską instytucję ubezpieczeniową ZUS stwierdził, że od 1 września 2010 r. do 21 października 2012 r. właściwym dla wnioskodawcy jest zastosowanie ustawodawstwa brytyjskiego.

Decyzją z dnia 26.06.2025 r. nr (...) organ rentowy zmienił w części decyzję z dnia 10.09.2024 r. nr (...) w ten sposób, że stwierdził, że G. G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 1.09.2010 r. do 21.10.2012 r. W pozostałej części decyzja z dnia 10.09.2024 r. pozostała w mocy.

(pismo – k. 28-29, decyzja ZUS z dn. 26.06.2025 r. w kopercie – k. 33)

Wnioskodawca zatrudniony był w firmie (...) Co., Ltd w S. w (...) w okresie od 22.10.2012 r. do 31.03.2020 r. na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem w pełnym wymiarze czasu pracy jako inżynier jakości. W czasie pobytu w (...), w sprawie prowadzenia spółki cywilnej (...) s.c. z siedzibą w Ś., wnioskodawca kontaktował się z ojcem. Składał zeznania podatkowe PIT-36 i PIT-B z tytułu udziałów w w/w spółce. Ze skanu paszportu wnioskodawcy z pieczątkami wjazdów i wyjazdów wynika, że przez większość czasu przebywa poza granicami Polski. Przejeżdża do Polski zwykle na święta Bożego Narodzenia.

(zaświadczenie o zatrudnieniu z (...) z dnia 10.03.2023 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym – k. 57 verte - 58 załączonych do sprawy akt organu rentowego, k. 9-9 verte, oryginał dokumentu z dnia 10.03.2023 r. w kopercie – k. 50, okazane przez pełnomocnika wnioskodawcy wycinki wypłat w języku japońskim na rozprawie w dniu 24.06.2026 r. e-protokół 00:12:56 – płyta CD – k. 68, zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 24.06.2026 r. e-protokół 00:06:37-00:10:45; 00:13:22 – płyta CD – k. 68 w związku z rozprawą z dnia 14.05.2025 r. e-protokół 00:06:57-00:12:47 – płyta CD – k. 31)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane powyżej dokumenty oraz przesłuchanie wnioskodawcy, które Sąd uznał za wiarygodne - co jeszcze jednak nie sprawia, że Sąd podziela ocenę prawną sytuacji wnioskodawcy, którą on prezentuje.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie jest nieuzasadnione.

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz obliczania i opłacania składek reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U.2026.199, dalej jako ustawa systemowa).

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1 i 5 oraz art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 i 4 ustawy systemowej, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, z zastrzeżeniem art. 8 i 9. Osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegając ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają także, w świetle art. 12 ust. 1 powołam ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu. Obowiązek ten trwa od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalność:, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawy art. 36aa oraz przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców (art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

W art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy wskazano, iż za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a.

Wpierw należy wyjaśnić, że zaskarżoną decyzją z dnia 10.09.2024 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w Ś. stwierdził, że G. G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą: podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 1.01.2010 r. do 24.05.2010 r. i od 25.08.2010 r. do 13.01.2015 r. oraz nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 25.05.2010 r. do 24.08.2010 r. i od 14.01.2017 r. do 23.02.2017 r. Na dzień wydania tej decyzji ZUS nie dysponował zaświadczeniem A1 potwierdzającym podleganie wnioskodawcy ustawodawstwu brytyjskiemu od 09.2010 r. do 10.2012 r. W dniu 23.10.2024 r. ZUS zwrócił się z wnioskiem do brytyjskiej instytucji ubezpieczeniowej o potwierdzenie okresu zatrudnienia ubezpieczonego w (...). W dniu 10.04.2025 r. brytyjska instytucja ubezpieczeniowa poinformowała, że od 1 stycznia 2010 r. do

31 sierpnia 2010 r. wnioskodawca nie był zatrudniony w (...), natomiast od

1 września 2010 r. do 21 października 2012 r. ubezpieczony był zatrudniony przez firmę (...) w (...) i składki na ubezpieczenia społeczne opłacane były za niego przez cały okres zatrudnienia oraz, że 21 października 2012 r. opuścił on Wielką Brytanię. Na podstawie przekazanych przez brytyjską instytucję ubezpieczeniową w powyższym kształcie informacji, ZUS wydał decyzję z dnia 26.06.2025 r., którą zmienił w części decyzję z dnia 10.09.2024 r. nr (...) w ten sposób, że stwierdził, że G. G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 1.09.2010 r. do 21.10.2012 r. W pozostałej zaś części decyzja z dnia 10.09.2024 r. pozostała w mocy. Mając na uwadze powyższe, po stwierdzeniu przez ZUS, że właściwym dla ubezpieczonego od 1.09.2010 r. do 21.10.2012 r. jest zastosowanie ustawodawstwa brytyjskiego, pełnomocnik odwołującego się na rozprawie w dniu 15.09.2025 r. popierając odwołanie, zmodyfikował pierwotne żądanie i wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez stwierdzenie, że odwołujący się jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 22.10.2012 r. do 13.01.2015 r.

Do 31 grudnia 1999 r. obowiązywała ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. 1988 r. Nr 41 poz. 324 ze zm.). Według jej art. 2 (w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 33 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym - Dz. U. 1997 r. Nr 121 poz. 770), działalnością gospodarczą była „działalność wytwórcza, budowlana, handlowa i usługowa, prowadzona w celach zarobkowych i na własny rachunek podmiotu prowadzącego taką działalność” (ust. 1), a podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, zwanym dalej przedsiębiorcą, mogła być osoba fizyczna, osoba prawna, a także jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, utworzona zgodnie z przepisami prawa, jeżeli jej przedmiot działania obejmował prowadzenie działalności gospodarczej (ust. 2). Z dniem 1 stycznia 2000 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. 1999 r. Nr 101 poz. 1178). W myśl art. 2 ust. 1, działalnością gospodarczą była zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły; ustęp 2 definiował przedsiębiorcę jako osobę fizyczną, osobę prawną oraz nie mającą osobowości prawnej spółkę prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą. Do kategorii przedsiębiorców kwalifikowani byli także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, o której mowa w ust. 1. Następnie według art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2004 r. Nr 173 poz. 1807), działalnością gospodarczą jest „zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Z kolei przedsiębiorca, to osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 4 ust. 1 w/w ustawy). Obecnie definicja przedsiębiorcy, zawarta w art. 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r. poz. 236 ze zm.) stanowi, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Natomiast w chwili obecnej art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców określa, iż działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

Pomimo wprowadzenia przez ustawodawcę na początku 2018 r. nowych regulacji prawnych dotyczących podjęcia, prowadzenia i zakończenia działalności gospodarczej, a w konsekwencji zdefiniowania jej na nowo, nie ulega wątpliwości, że nadal jest to działalność zarobkowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, o charakterze stałym i zawodowym (profesjonalnym).

Z rozpoczęciem działalności gospodarczej łączy się obowiązek wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, jednakże wpis ten ma charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny i nie kreuje bytu prawnego przedsiębiorcy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2007 r., III UK 35/07, LEX nr 483284; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2007 r., VII SA/Wa (...)/07, LEX nr 496344). Wpis do ewidencji działalności gospodarczej powoduje istnienie domniemania faktycznego, że z datą tam wskazaną działalność gospodarcza została podjęta i jest prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie to może jednak zostać obalone w toku postępowania przed sądem, co ma istotne znaczenie dla rozstrzyganej sprawy.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwraca się uwagę, że w systemie ubezpieczeń społecznych wspólnik spółki cywilnej traktowany jest tak jak osoba prowadząca działalność gospodarczą i stąd jego ubezpieczenie zależy od osobistego prowadzenia takiej działalności. Czym innym jest natomiast cel działalności gospodarczej spółki (art. 860 § 1 k.c.). Realizacja tego celu, mimo okresowego nieprowadzenia działalności gospodarczej przez jednego wspólnika, nie oznacza, że ten wspólnik, który ani nie występuje ze spółki, ani nie dokonuje wyrejestrowania z ewidencji swojej działalności, ma inną podstawę ubezpieczenia społecznego niż określona w art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s. oraz w związku z art. 2 p.d.g. i art. 4 u.s.d.g. Osiąganie lub realizacja wspólnego celu gospodarczego spółki nie stanowią warunku ubezpieczenia społecznego wspólnika, gdyż jest to cel wynikający z wewnętrznego zobowiązania wspólników. Ubezpieczenie społeczne stanowi pochodną prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu wskazanych ustaw, natomiast ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie wkracza w zakres prawa zobowiązań dotyczącego spółki cywilnej, wyznaczonego Kodeksem cywilnym i umową spółki. Ubezpieczenie społeczne wspólnika spółki cywilnej zależy więc od osobistego prowadzenia w tej spółce działalności gospodarczej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 25 listopada 2021 r., II USKP 39/21, OSNP 2023 Nr 3, poz. 31).

W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2023.1230) zachodzi zatem wyraźne wydzielenie określonego kręgu wspólników jako podlegających ubezpieczeniom społecznym z uwagi na ich status w tych spółkach (art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy) od innych osób prowadzących pozarolniczą działalność, do których należą wspólnicy spółek cywilnych prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy).

Spółka cywilna jest tylko wewnętrznym stosunkiem zobowiązaniowym wspólników. Działalność gospodarczą mogą prowadzić tylko jej wspólnicy i z tego tytułu podlegają ubezpieczeniu. Wspólnik spółki cywilnej staje się przedsiębiorcą, gdy podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą, a nie dlatego, że przystępuje do spółki cywilnej. Ubezpieczeniom społecznym wspólnik podlega nie z racji uczestnictwa w spółce lecz samodzielnie skutkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie przepisów o działalności gospodarczej (zob. Wyrok SN z dnia 26 marca 2008 r. I UK 251/07, Opublikowano: OSNP 2009/13-14/179).

Zaprzestanie działalności gospodarczej może być okresowo spowodowane przerwą w jej wykonywaniu. Orzecznictwo akceptuje, że ubezpieczenie społeczne nie zachodzi w okresach nieprowadzenia działalności (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 10 grudnia 1997 r., II UKN 392/97, OSNAPiUS 1998 Nr 19, poz. 584; z. 14 kwietnia 1999 r., II UKN 570/1998, OSNAPiUS?000 Nr 13, poz. 518; z 12 stycznia 2000 r., II UKN 302/99, OSNAPiUS 2001 Nr 9, poz. 326; z 31 marca 2000 r., II UKN 457/99, OSNAPiUS 2001 Nr 18, poz. 564; z 3 kwietnia 2003 r., II UK 221/02, OSNP 2004 Nr 9, poz. 161; z 12 maja 2005 r., I UK 275/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 59).

Sąd Okręgowy, po dokonaniu analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie uznał, iż zaskarżona decyzja organu rentowego była prawidłowa i znajdowała pełne oparcie w obowiązującym stanie prawnym.

Jak wynikało z poczynionych ustaleń, od dnia 13.12.2004 r. G. G. zgłosił do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej rozpoczęcie wykonywania działalności gospodarczej jako wspólnik spółki cywilnej (...) s.c. z siedzibą w Ś.. W (...) ujawniono, że jej przedmiotem była działalność przeważająca według kodu (...) 46.33.Z. – sprzedaż hurtowa mleka, wyrobów mleczarskich, jaj, olejów i tłuszczów jadalnych. Zgodnie z wpisami w rejestrze (...), z dniem 15.01.2015 r. odwołujący zgłosił zawieszenie wykonywania tejże działalności od 14.01.2015 r. Następnie w dniu 16.01.2017 r. zgłosił do (...) wznowienie działalności gospodarczej od dnia 14.01.2017 r. , a w dniu 24.02.2017 r. kolejny raz zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej od 24.02.2017 r. Ostatecznie w dniu 8.05.2023 r. wnioskodawca złożył wniosek o wykreślenie działalności prowadzonej wyłącznie w formie spółki cywilnej oraz wpisał wsteczną datę zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej od 13.09.2010 r.

Według informacji przekazanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ś. (...) E., wnioskodawca figuruje w bazie organu podatkowego jako wspólnik (...) s.c. z siedzibą w Ś.. Wnioskodawca wybrał formę opodatkowania zasady ogólne według skali podatkowej. Za lata 2010-2021 i za 2023 złożył zeznania podatkowe PIT – 36 i PIT-B z tytułu udziałów w w/w spółce. Nie zarejestrowano natomiast zeznań podatkowych odwołującego za rok 2022 oraz odwołujący nie posiadał otwartego obowiązku podatkowego od towarów i usług (VAT) i nie składał deklaracji VAT. Za lata 2010 i 2011 wnioskodawca złożył zeznania PIT-ZG z których wynika, że wnioskodawca uzyskał dochód ze stosunku pracy w (...).

Zważyć należy, iż materiał dowodowy w niniejszej sprawie ograniczał się wyłącznie do wyjaśnień i zeznań odwołującego, przesłuchanego w charakterze strony.

Sąd wskazuje, że nie podzielił jednak wywodów odwołującego, uznając je w ogólnym rozrachunku za bezzasadne w świetle obowiązujących przepisów prawa.

Po pierwsze, przede wszystkim trzeba wskazać, że odwołujący w toku postępowania przed sądem wykazał bowiem, że legitymuje się tytułem do podlegania ubezpieczeniom społecznym na terytorium (...). Przedstawiony przez niego dokument oryginał w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu z (...) z dnia 10.03.2023 r. stwierdza, że był on zatrudniony w firmie (...) Co., Ltd w S. w (...) w okresie od 22.10.2012 r. do 31.03.2020 r. A zatem skoro ubezpieczony w tym okresie był tam zatrudniony, to oznacza to, że podlegał ubezpieczeniu społecznemu w (...).

Wobec powyższego Sąd uznał, że skarżący udowodnił fakt podlegania japońskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych.

W odwołaniu oraz w toku przesłuchania sądowego wnioskodawca utrzymywał, iż w miesiącu październiku 2012 r. wyjechał do (...) i tam nieprzerwanie świadczył pracę od 22.10.2012 r. do 31.03.2020 r. w (...) Co., Ltd w S. w (...). W czasie pobytu w (...) przebywał w Polsce krótko – jeden raz w roku jedynie z okazji świąt Bożego Narodzenia lub na krótkotrwale wakacje. Wnioskodawca w toku procesu konsekwentnie wywodził, że od czasu wyjazdu do (...), a następnie (...) nie wykonywał i faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej jako wspólnik spółki cywilnej co jego zdaniem, prowadzić musiało do stwierdzenia, że podstawą zaskarżonej decyzji ZUS było błędne założenie jakoby ubezpieczony w spornym okresie taką działalność w istocie podjął i prowadził. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zdaniem sądu, potwierdził słuszność stanowiska organu rentowego wyrażonego w zaskarżonej decyzji. W czasie pobytu w (...), w sprawie prowadzenia spółki (...) s.c. z siedzibą w Ś., wnioskodawca kontaktował się z ojcem. Składał zeznania podatkowe PIT-36 i PIT-B z tytułu udziałów w w/w spółce. To wskazuje w ocenie Sądu, że odwołujący realnie prowadził działalność skoro składał takie oświadczenia. Wnioskodawca zeznając, odpowiadając na pytania sądu nie potrafił w żaden logiczny sposób wyjaśnić dlaczego w 2015 r. dokonał zmiany we wpisie i zawiesił jej prowadzenie od 14.01.2015 r., wznowił działalność gospodarczą od dnia 14.01.2017 r. by w dniu 24.02.2017 r. kolejny raz zgłosić zawieszenie jej prowadzenia od 24.02.2017 r. Wnioskodawca potwierdził natomiast, że dopiero w 2023 r. złożył wniosek o wykreślenie działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej. Z zeznania podatkowego PIT- 36 za 2012 r. wynika, że koszty uzyskania przychodów podatnika – wnioskodawcy w spółce (...) wyniosły 396 zł, w 2013 r. oraz 2014 r. również 396 zł, a to oznacza że w tamtym czasie ubezpieczony ponosił wydatki bezpośrednio związane z prowadzoną działalnością. Podkreślić należy, że dana działalność jest zarobkowa, jeżeli jest prowadzona w celu osiągnięcia dochodu rozumianego jako nadwyżka przychodów nad kosztami tej działalności. Sam wynik finansowy nie jest istotny dla oceny, ale nie pozostaje poza polem widzenia w analizie rodzaju kosztów uzyskania przychodu i wynikającej z ich wysokości kosztów.

Odnosząc się zaś do stanowiska strony odwołującej, że skarżący nie powinien podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu w Polsce od 22.10.2012 r. do 13.01.2015 r. jako wspólnik spółki cywilnej (...) s.c. z siedzibą w Ś., gdyż podlegał ubezpieczeniom w (...) i były tam za niego odprowadzane składki, podkreślić należy, iż twierdzenia te są chybione i pozbawione są jakichkolwiek podstaw.

W sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Wskazać bowiem należy, iż umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania dotyczą wyłącznie podatków, a nie zaś wszelkich danin publicznoprawnych - w tym składek na obowiązkowe ubezpieczenia.

Praca poza Unią Europejską przy jednoczesnym byciu wspólnikiem polskiej spółki cywilnej rodzi obowiązek ubezpieczeń w Polsce, chyba że państwo wykonywania pracy ma z Polską dwustronną umowę o zabezpieczeniu społecznym wyłączającą podwójne oskładkowanie.

Kwestia koordynacji zabezpieczeń społecznych regulowana jest w istocie odrębnymi od umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, które dotyczą tylko podatków, umowami o zabezpieczeniu społecznym.

Obecnie Polska jest związana jedynie następującymi umowami zawartymi z państwami nie będącymi członkami Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, ani nie będącymi Konfederacją Szwajcarską:

- umową z dnia 16 stycznia 1958 r. między L. Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a L. Federacyjnej Ludowej Republiki Jugosławii o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 1959 r. nr 19 poz. 114), która obecnie ma zastosowanie odniesieniu do: Bośni i Hercegowiny, Serbii oraz Czarnogóry (pozostałe państwa powstałe po rozpadzie Jugosławii są bowiem członkami UE),

- umową z dnia 6 kwietnia 2006 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Macedonii o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2007 r. nr 229 poz. 1686),

- umową z dnia 2 kwietnia 2008 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki (Dz. U. z 2009 r. nr 46 poz. 374),

- umową z dnia 2 kwietnia 2008 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Kanadą (Dz. U. z 2009 nr 133 poz. 1095),

- umową z dnia 25 lutego 2009 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Republiką H. (Dz. U. z 2010 r. nr 35 poz. 192),

- umową z dnia 7 października 2009 r. między Rzecząpospolitą Polską a Australią o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2010 r. nr 172 poz. 1160),

- umową z dnia 18 maja 2012 r. między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1373),

- umową z dnia 9 września 2013 r. między Rzecząpospolitą Polską a Mołdawią o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2014 r. poz. 1460),

- porozumieniem z dnia 3 czerwca 2015 r. o zabezpieczeniu społecznym między L. Rzeczypospolitej Polskiej a L. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1513),

- umową z dnia 22 listopada 2016 r. między Rzecząpospolitą Polską a Państwem Izrael o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2021 r. poz. 505),

- umową z dnia 17 października 2017 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Turcji o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2021 r. poz. 770),

- umową z dnia 24 stycznia 2018 r. między Rzecząpospolitą Polską a Mongolią o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1189),

- umową z dnia 13 lutego 2019 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białorusi o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2022 r. poz. 575).

Z powyższego wykazu wynika zatem, że Polska nie ma zawartej umowy koordynującej zabezpieczenie społeczne z Japonią. Faktem jest, że 15 kwietnia 2026 r. została podpisana umowa między Polską a Japonią o zabezpieczeniu społecznym, nie zmienia to jednak faktu, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji takiej umowy nie było. Tymczasem zasadą jest w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, że sąd ocenia legalność decyzji organu rentowego według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania (por. wyrok SN z 25 stycznia 2005 r. I UK 152/04 OSNP 2005/17/273; wyrok SN z 10 marca 1998 r., II UKN 555/97 OSNP 1999/5/181). Stąd też fakt, że ubezpieczony pracował na terytorium (...), na rzecz japońskiego pracodawcy i były odprowadzane za niego składki do japońskiej instytucji zabezpieczenia społecznego, nie ma wpływu na jednoczesne podleganie obowiązkowi ubezpieczenia na terytorium Polski w spornym okresie. Sąd wskazuję, że będąc zatrudnionym w (...) i z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w Polsce wnioskodawca winien odprowadzić składki jako osoba prowadząca działalność gospodarcza do polskiej instytucji ubezpieczeniowej.

Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako niezasadne – punkt 1 sentencji wyroku.

W przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 360 zł Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2026.118). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty, orzeczono na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. - pkt 2 sentencji wyroku.