VIII U 2383/25

Sygn. akt VIII U 2383/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 maja 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodnicząca: Sędzia Agnieszka Olejniczak- Kosiara

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Pomorska

po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2026 roku w Łodzi na rozprawie

sprawy z wniosku U. H.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) (...) w V.

o emeryturę pomostową

w związku z odwołaniem U. H.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w V.

z dnia 16 lipca 2025 roku, znak (...)

oddala odwołanie.

SSO Agnieszka Olejniczak- Kosiara

Sygn. akt VIII U 2383/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16.07.2025 r. (...) Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M., po rozpoznaniu wniosku z 4.07.2024 r., odmówił Z. L. prawa do emerytury pomostowej, na podstawie art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ wnioskodawca

po dniu 31.12.2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienionej w załączniku nr 1 lub 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych, oraz na podstawie art. 4 w zw. z art. 49 ustawy, bowiem na dzień 1.09.2009 r. nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszącej co najmniej 15 lat wymienionej w załączniku nr 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych.

Do pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, organ zaliczył okres od 16.09.1983r. do 31.12.2008r. (z wyłączeniem okresów nieskładkowych ) łącznie 24 lata 11 miesięcy i 24 dni.

Natomiast do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w myśl art. 4 w zw. z art. 49 nie został zaliczony okres od 16.09.1983r. do 31.12.2008r., ponieważ pracodawca nie potwierdził, że w ww okresie ubezpieczony wykonywał prace wymienione w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.

/decyzja k. 8 akt ZUS/

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. L., domagając się jej zmiany i przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swego stanowiska odwołujący podniósł, iż organ rentowy dopuścił się błędów w zakresie zebrania i rozpatrzenia materii sprawy, tymczasem okres od 16.09.1983r. do 31.12.2008r., kiedy to Z. L. wykonywał pracę na kolei jako konduktor, kierownik pociągu, dyżurny ruchu, dyspozytor, starszy dyspozytor, starszy dyżurny ruchu, inspektor, zastępca dyrektora, praca ta winna być również kwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych.

Odwołujący podniósł, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 28.01.2015r. przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U nr 8 poz 43 ze zm) stanowi samodzielną dodatkową możliwość zaliczenia do okresów pracy w szczególnych warunkach okresów, które nie są wymienione w wykazie A rozporządzenia ( (...) UK 204/14 legalis).

/odwołanie k. 3-4/

W odpowiedzi na odwołanie (...) Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, nadto wskazał, że osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do tej emerytury jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować, jako pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. Natomiast art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy definiują prace w szczególnych warunkach, których wykaz określa załącznik nr 1 do ustawy oraz prace o szczególnym charakterze, których wykaz określa załącznik nr 2 do ustawy. Przy czym wykaz prac określonych w art. 3 ust. 1 i 3 jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy „o szczególnym charakterze" lub „w szczególnych warunkach" nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem (postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 8 lutego 2023 r. sygn. akt (...) USK 193/22.).

Ubezpieczony także do odwołania nie dołączył żadnej dokumentacji, z której wynikałoby, że w spornym okresie wykonywał pracę tożsamą ze wskazaną w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, brak więc podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

/odpowiedź na odwołanie k. 34-35/

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

Wnioskodawca Z. L. ur. (...), w dniu 4.07.2025 r. złożył wniosek o prawo do emerytury pomostowej.

/okoliczność bezsporna wniosek k. 1-3 akt ZUS/

W rozpoznaniu wskazanego wniosku wydano zaskarżoną decyzję.

/bezsporne/

Wnioskodawca udowodnił staż pracy wynoszący łącznie 44 lata, 6 miesięcy, 22 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 43 lata, 8 miesięcy, 15 dni okresów składkowych, 10 miesięcy, 7 dni okresów nieskładkowych. Jednocześnie do pracy w warunkach szczególnych zgodnie z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych stricte w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS organ rentowy uwzględnił okresy od 16.09.1983 r. do 31.10.2008 r. (z wyłączeniem okresów nieskładkowych), tj. 24 lata, 11 miesięcy, 24 dni.

/bezsporne/

W okresie od dnia 16.09.1983 r. do chwili obecnej Z. L. jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) S. A. W powyższym wskazanym okresie pracował na stanowiskach:

praktykant na konduktora - od dnia 16.09.1983 r. do dnia 01.02.1984 r.

konduktor - od dnia 02.02.1984 r. do dnia 01.02.1988 r.

kierownik pociągu - od dnia 02.02.1988 r. do dnia 16.04.1994 r.

dyżurny ruchu - od dnia 17.04.1994 r. do dnia 31.12.1998 r.

dyspozytor - od dnia 01.01.1999 r. do dnia 30.04.2001 r.

starszy dyspozytor - od dnia 01.05.2001 r. do dnia 09.12.2007 r.

inspektor - od dnia 10.12.2007 r. do dnia 15.06.2008 r.

zastępca dyrektora - od dnia 16.06.2008 r. do dnia 14.02.2011 r.

inspektor zakładowy - od dnia 15.02.2011 r. do dnia 30.04.2013 r.

starszy specjalista - od dnia 01.05.2013 r. do dnia 31.10.2013 r.

dyrektor projektu - od dnia 01.11.2013 r. do dnia 31.08.2016 r.

ekspert - od dnia 01.09.2016 r. do nadal.

/bezsporne, nadto dokumentacja osobowa k. 8- 33, 51-643, rejestr egzaminów służbowych pracownika z instrukcją o przygotowaniu zawodowym egzaminach i pouczeniach k. 650-668/

W świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 12.06.2025r. wskazany pracodawca wskazał, iż w okresie zatrudnienia od 16.09.1983 r. do 30.06.1998 r. w przedsiębiorstwie państwowym (...), od 01.07.1998 r. do 31.12.1999 r. w (...) (...) (...) w E., od 01.01.2000 r. do 31.08.2003 r. w (...) (...) (...) w M., od 01.09.2003 r. do 30.04.2013 r. w (...) S.A. (...) (...) w M., od 01.05.2013 r. do nadal w (...) (...) w H. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony od dnia 16 września 1983 r. do nadal.

Okres pracy wnioskodawcy od dnia 16 września 1983 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. jest zatrudnieniem na kolei w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1631 z późniejszymi zmianami) i zalicza się do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, o których mowa w § 1 ust. 1 i § 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z 1983 r. z późniejszymi zmianami).

Z. L. odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresie od dnia 26.10.1984 r. do dnia 08.10.1986 r.

Powrót do pracy po odbyciu służby wojskowej nastąpił od dnia 7.11.1986 r.

/świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach k. 33, k 649/

Po 31.12.2008 r. Z. L. nie był zgłoszony przez pracodawcę jako pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

/bezsporne/

Wnioskodawca legitymuje się świadectwem wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 17.03.2026r. wystawionym przez (...) S.A. w którym wskazano, iż ww był zatrudniony w niżej wskazanych okresach zatrudnienia:

od 16.09.1983 r. do 30.06.1998 r. w przedsiębiorstwie państwowym (...),

od 01.07.1998 r. do 31.12.1999 r. w (...) w E.,

od 01.01.2000 r. do 31.08.2003 r. w (...) (...) (...) w M.,

od 01.09.2003 r. do 30.04.2013 r. w (...) S.A. (...) w M., od 01.05.2013 r. do nadal w (...) (...) w H., na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Z. L. odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresie od dnia 26.10.1984 r. do dnia 08.10.1986 r. Powrót do pracy po odbyciu służby wojskowej od dnia 07.11.1986 r.

Okres pracy od dnia 16 września 1983 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. jest zatrudnieniem na kolei w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1749 z późniejszymi zmianami) i zalicza się do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, o których mowa w § 1 ust. 1 i § 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z 1983 r. z późniejszymi zmianami).

Pozostałe okresy pracy od dnia 01 stycznia 2009 r. do nadal nie są okresami zatrudnienia w warunkach szczególnych.

Wskazując, iż wnioskodawca zajmował stanowiska pracy jak wyżej ustalono- podano że stanowisko kierownika pociągu oraz dyżurnego ruchu ujęte jest w wykazie prac o szczególnym charakterze stanowiącym Załącznik nr 2 do Ustawy o emeryturach pomostowych z dnia 19.12.2008 (Dz.U z 2024 poz 1696).

/świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych z dnia 17.03.2026 r koperta k. 682/

Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Łodzi dokonał na podstawie powołanych dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach ZUS, których wiarygodność nie budzi wątpliwości i nie była kwestionowana przez żadną ze stron. W świetle wskazanych dokumentów nie jest wątpliwym charakter wykonywanej przez wnioskodawcę pracy w spornym okresie od 16.09.1983 r. do 31.10.2008 r. - przy czym powyższe nie jest równoznaczne faktem wykonywania pracy wymienionej w załącznikach 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych (w rozumieniu art. 3 ust. 1i 3 ww ustawy) - o czym szerzej w rozważaniach. W toku postępowania, strony nie składały dalszych wniosków dowodowych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Warunki nabywania prawa do emerytury pomostowej określa ustawa z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1696), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 roku.

Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach pomostowych zastąpiła przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS określające zasady przyznawania emerytur w niższym wieku pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze nowymi regulacjami określającymi zasady nabywania wcześniejszych emerytur z tytułu tego rodzaju pracy. Najogólniej rzecz ujmując celem tej ustawy jest ograniczenie kręgu uprawnionych do emerytury z powodu pracy w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze do mniejszej liczby sytuacji uzasadnionych rzeczywistą koniecznością przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w których oczekiwania osób, które rozpoczęły wykonywanie takiej pracy na starych zasadach, na wcześniejsze przejście na emeryturę powinny zostać zaspokojone. Ustawa ma charakter przejściowy, ograniczając prawo do uzyskania emerytury pomostowej do osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

(w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) rozpoczęły przed 1 stycznia 1999 r. (art. 4 pkt 5 ustawy). Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny emerytura pomostowa ma być „pomostem między dotychczasowym systemem z licznymi możliwościami przechodzenia na emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym i nowym systemem, w którym tego typu rozwiązania będą wyjątkiem” (uzasadnienie wyroku z dnia 16 marca 2010 r., K 17/09, (...) 2010 nr 3, poz. 21). Wskazany wyżej cel ustawy realizują w najbardziej widoczny sposób jej przepisy określające przesłanki nabycia emerytury pomostowej.

Zgodnie z art. 4 ustawy prawo do emerytury pomostowej, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5) (uchylony)

6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

7) (uchylony)

Zgodnie z art. 3 ust. 7 ustawy o emeryturach pomostowych za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Z art. 4 wynika, że jakkolwiek w świetle art. 4 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 7 ustawy, do wymaganego przez ustawę stażu przypadającego przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 1 stycznia 2009 r., wlicza się okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu zarówno art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jak i art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, to właściwego ograniczenia do zamierzonego przez ustawodawcę kręgu osób uprawnionych do emerytury pomostowej dokonuje konieczność spełnienia przesłanki z art. 4 pkt 6. Wymaganie to spełnia zasadniczą funkcję eliminacyjną, ograniczając ostatecznie prawo do emerytury pomostowej do kręgu osób wykonujących pracę kwalifikowaną jako szczególną w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawa o emeryturach pomostowych.

Możliwość uzyskania emerytury pomostowej przez osoby niespełniające warunku z art. 4 pkt 6 przewiduje art. 49 ustawy według którego prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1. po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2. spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-4 i art. 5-12;

3. w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Przytoczony przepis zmienia wymagania konieczne do uzyskania emerytury pomostowej dla osób niespełniających warunku z art. 4 pkt 6 ustawy, zwalniając je z konieczności wykonywania po 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jednakże wprowadza w to miejsce wymaganie, aby ubiegający się o rozważane świadczenie spełniał w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 2009 r.) warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Warunek ten został jasno wyrażony, wynika wprost z literalnego brzmienia art. 49 pkt 3 ustawy i jest zgodny z jej celem.

Należy podkreślić, iż jedynie łączne spełnienie wszystkich przesłanek uprawnia do uzyskania prawa do wskazanej emerytury. Przesłanki nabycia prawa do emerytury na podstawie przepisów o emeryturach pomostowych muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednego z tych warunków powoduje niemożność nabycia uprawnień emerytalnych” (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt III AUa 252/12 wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, III AUa (...)/12). Innymi słowy nie spełnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 4 lub 49 cytowanej ustawy pozbawia wnioskodawcę prawa do emerytury pomostowej.

W niniejszym postępowaniu organ rentowy kwestionował fakt spełnienia poszczególnych wymogów wynikających z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych wskazując, iż po dniu 31.12.2008r. wnioskodawca nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Nadto organ wywodził brak spełnienia także przesłanek z art. 49 z uwagi na brak wykazania przez wnioskodawcę na dzień 1.01.2009 r. 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych (wymienionych w załączniku nr 1 lub nr 2 do ustawy). Natomiast odwołujący mając na uwadze treść wystawionego przez pracodawcę (...) S.A. świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia z dnia 12.06.2025r., a potem z dnia 17.03.2026 r. za sporny okres od 16.09.1983r. do 31.10.2008r., z uwzględnieniem zajmowanych przez niego stanowisk pracy i wykonywanej pracy na kolei utrzymywał, iż prawo do emerytury pomostowej winno mu zostać przyznane bowiem we wskazanym okresie pracował w warunkach szczególnych (posiada wymagane 15 lat pracy w tym charakterze), a różne traktowanie osób które miały 15- letni staż pracy w warunkach szkodliwych przed wejściem w życie ustawy oraz po jej wejściu, a także z uwagi na rodzaj pracy w warunkach szkodliwych mimo stwierdzenia pracy w warunkach szkodliwych jest dyskryminujący.

Niemniej jednak w ocenie Sądu Okręgowego wskazane wyżej okoliczności w rozpatrywanym stanie faktycznym pozostają jednak całkowicie bez wpływu na ocenę poprawności zaskarżonej decyzji. Normy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter bezwzględnie obowiązujący i żadne odstępstwo od ich stosowania przy braku podważenia ich konstytucyjności nie jest dopuszczalne.

Podkreślić należy, że spełnienie warunku posiadania stażu pracy w szczególnych warunkach wynoszącego co najmniej 15 lat. w rozumieniu art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS- do którego odnosił się wnioskodawca- nie czyni jeszcze wniesionego odwołania uzasadnionym. Jak słusznie podnosił bowiem organ rentowy wnioskodawca nie spełniał nie tyle warunku braku pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (tu przyjęty staż wynosi ponad 24 lata), ale nie legitymował się innymi warunkami do przyznania wskazanego świadczenia bo: po dniu 31.12.2008r. nie wykonywał on prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, nie legitymował się też wymaganym 15 letnim okresem wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na dzień 1.01.2009r. w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Tym samym na gruncie badanej sprawy podstawowe znaczenie ma fakt ustalenia, czy wnioskodawca po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej, co również warunkuje nabycie prawa do świadczenia na podstawie art. 4, lub ewentualnie stwierdzenia czy ubezpieczony spełnia przesłanki do nabycia prawa do emerytury pomostowej z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych. Według tego przepisu wnioskodawca musiałby w dniu wejścia w życie ustawy wykazać wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ale w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. Prawo do emerytury pomostowej może nabyć również osoba, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, jednakże w dniu wejścia w życie ustawy miała okres wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze z tym, że praca ta musi być pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu nowych przepisów tj. art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. (vide m.in. wyrok SA w Lublinie z 13.03.2014 r., III AUa (...)/13, opubl. LEX nr (...), wyrok SA w Katowicach z 27.02.2014 r., III AUa 1045/13, opubl. LEX (...), wyrok SA w Szczecinie z 14.01.2014 r. III AUa 577/13, opubl. LEX (...), wyrok SA w Białymstoku z 09.01.2014 r., III AUa 705/13, LEX (...), wyrok SN z 04.12.2013 r. II UK 159/13, opubl. LEX nr (...), wyrok SA w Gdańsku z 07.11.2013 r., III AUa 343/13).

Osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do tej emerytury jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) /wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 4 grudnia 2013 r. II UK 159/13/.

Przepis art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy definiują prace w szczególnych warunkach, których wykaz określa załącznik nr 1 do ustawy oraz prace o szczególnym charakterze, których wykaz określa załącznik nr 2 do ustawy. Przy czym wykaz prac określonych w art. 3 ust. 1 i 3 jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy "o szczególnym charakterze" lub "w szczególnych warunkach" nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem. Nie ma podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie może być kwalifikowany jako okres pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu aktualnie obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych). Jedynie ubezpieczonym, którzy po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywali pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej (tj. spełniali wymóg z art. 4 pkt 6 ustawy pomostowej), ustawodawca w art. 4 pkt 2 i 5 ustawy pomostowej przewidział możliwość doliczenia do 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych i szczególnym charakterze także okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu zarówno art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jak i art. 32 i art. 33 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lutego 2024 r., III USK 349/22 Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 lutego 2023 r., (...) USK 193/22/.

Jak wskazano wyżej, ustawa o emeryturach pomostowych znacznie zawęziła rodzaje prac i stanowiska, na których wykonuje się prace w warunkach szczególnych w porównaniu do tych prac i stanowisk, jakie zawiera wykaz A, będący załącznikiem do Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Ustawa pomostowa w załącznikach 1 i 2 zawiera własne określenia prac w warunkach szczególnych. Nie wszystkie prace w szczególnych warunkach, uprawniające do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 32 i 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, uprawniają obecnie do emerytury pomostowej. Znaczenie mają tylko prace wymienione w załączniku do ustawy o emeryturach pomostowych /III AUa 158/21 - wyrok SA (...) z dnia 26-10-2021/.

Przy tym zgodnie z załącznikiem nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych pracami w szczególnym charakterze są:

Poz. 5 Prace maszynistów pojazdów trakcyjnych (maszynista pojazdów trakcyjnych, maszynista instruktor, maszynista zakładowy, maszynista wieloczynnościowych i ciężkich maszyn do kolejowych robót budowlanych i kolejowej sieci trakcyjnej, kierowca lokomotywy spalinowej o mocy do 300 KM, pomocnik maszynisty pojazdów trakcyjnych) i kierowników pociągów.

Poz 6 Prace bezpośrednio przy ustawianiu drogi przebiegu pociągów i pojazdów metra (dyżurny ruchu, nastawniczy, manewrowy, ustawiacz, zwrotniczy, rewident taboru bezpośrednio potwierdzający bezpieczeństwo pociągu, dyspozytor ruchu metra, dyżurny ruchu i stacji metra).

Jak wynika z poczynionych przez Sąd ustaleń wnioskodawca wykonywał pracę wymienione w ww. wykazie stanowiącym załącznik do ustawy o emeryturach pomostowych na stanowiskach: kierownik pociągu - od dnia 02.02.1988 r. do dnia 16.04.1994 r. i dyżurny ruchu - od dnia 17.04.1994 r. do dnia 31.12.1998 r.

Podnieść należy, iż na gruncie rozpoznawanego przypadku wnioskodawca nie zakwestionował skutecznie twierdzeń organu, że po dniu 31.12.2008r. nie wykonywał on prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Ubezpieczony nie przedstawił żadnych dokumentów ani innych dowodów mogących tą okoliczność potwierdzać. Bezspornie po dniu 1.01.2009 r. wnioskodawca pracy tego rodzaju nie świadczył.

Wnioskodawca nie wykazał też, że na dzień wejścia w życie ustawy ma wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ale w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. Nie dowodzą tego w szczególności dokumenty załączone do wniosku z dnia 4.07.2025 r rozpoznanego zaskarżoną decyzją jak i przedłożone w procesie.

Po pierwsze wnioskodawca był zatrudniony w okresie od 16.09.1983r. do 31.10.2008r. w (...) S.A. i wykonywał prace na kolei. Okres pracy od dnia

16.09.1983 r. do dnia 31.12.2008 r. jest zatrudnieniem na kolei w rozumieniu ustawy z dnia

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1749 z późniejszymi zmianami) i zalicza się do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, o których mowa w § 1 ust. 1 i § 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z 1983 r. z późniejszymi zmianami). Niemniej jednak ani załącznik nr 1 i załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych zawierający wykaz prac w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy tego typu prac generalnie nie wymienia. Na taką zaś pracę powoływał się wnioskodawca na gruncie rozpatrywanego przypadku.

Po drugie, Sąd przy tym nie traci z pola widzenia, że wykazane przez wnioskodawcę okresy pracy kierownika pociągu od 2.02.1988r. do 16.04.1994r. i dyżurnego ruchu od 17.04.1994r. do 31.12.1998 r. są wymienione w wykazie prac w szczególnych warunkach stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych 19.12.2008 r. Te jednak uwzględniając czas ich trwania nie są wystarczające dla stwierdzenia wymaganego stażu co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze- w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Zaznaczyć należy, iż twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności (art. 227 k.p.c.) powinno być udowodnione przez stronę, która zgłasza to twierdzenie - art. 232 k.p.c. w związku z art. 6 k.c. (zob. wyrok SN z dnia 22 listopada 2001 r., (...) PKN 660/00, Wok. 2002, nr 7-8, poz. 44; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 28 kwietnia 1998 r., (...) ACa 308/98, PiM 2002, nr 12, poz. 147). Strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń, ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu, co do tych okoliczności na niej spoczywał, a Sąd musi wyciągnąć ujemne konsekwencje z braku udowodnienia faktów przytoczonych na uzasadnienie żądań lub zarzutów (wyrok s.apel. 28-02-2013 (...) ACa 613/12 w Białymstoku LEX nr (...)). Wskazać należy, iż nie jest rzeczą sądu zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Stanowisko takie zawarł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996r. sygn. akt (...) CKU 45/96 (opubl. OSNC z 1997r., z.6-7, poz.76). Podobnie, w wyroku z 7 października 1998 r., II UKN 244/98, OSNAPiUS 1999, nr 20, poz. 662, Sąd Najwyższy stwierdził nawet, że od 1 lipca 1996 r. nastąpiło zniesienie zasady odpowiedzialności sądu za wynik postępowania dowodowego, także w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Reasumując, w ocenie Sądu Okręgowego poczynione w oparciu o dostępny materiał dowodowy ustalenia, nie pozwalały na uznanie, że ubezpieczony w okresie po dniu 31.12.2008r. świadczył pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych lub by na dzień wejścia w życie ustawy legitymował się wymaganym 15-letnim okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze zakreślonym brzmieniem tych przepisów. W konsekwencji powyższego niezależnie od tego, że wobec pracy na kolei legitymuje się ponad 24 letnim stażem pracy kwalifikowanym jako praca w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS - co nie jest kwestionowane - ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do emerytury pomostowej, gdyż nie spełniania on warunków określonych w art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych – brak pracy w warunkach szczególnych według ustawy o emeryturach pomostowych po dniu 31.12.2008 r. jak i art. 49 tej ustawy- brak 15 lat pracy w szczególnych warunkach na dzień 1.01.2009 w rozumieniu nowych przepisów

(wymienionej w załączniku 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych).

W konsekwencji na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy w Łodzi odwołanie wnioskodawcy jako bezzasadne oddalił.